Hver er munurinn á tillögunum?

mbl.is/Hjörtur

Frumvörp stjórnarskrárnefndar að þremur nýjum stjórnarskrárákvæðum voru kynnt fyrir helgi en þau snúa að þjóðaratkvæðagreiðslum að frumkvæði kjósenda um lög frá Alþingi, auðlindir í þjóðareign og umhverfismál. Ákvæði um sömu mál var einnig að finna í frumvarpi stjórnlagaráðs sem starfaði á síðasta kjörtímabili. Hér fyrir neðan eru tillögur stjórnarskrárnefndar, sem skipuð var af forsætisráðherra í kjölfar síðustu þingkosninga, og stjórnlagaráðs bornar saman en ljóst er að talsverður munur er á þeim.

Þjóðaratkvæðagreiðslur - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Fimmtán af hundraði kosningarbærra manna geta krafist þess að nýstaðfest lög frá Alþingi verði borin undir þjóðina í almennri, leynilegri og bindandi atkvæðagreiðslu. Kröfuna ber að leggja fyrir ráðherra innan fjögurra vikna frá birtingu laganna og skal atkvæðagreiðslan fara fram í fyrsta lagi sex vikum og í síðasta lagi fjórum mánuðum eftir að staðfest krafa liggur fyrir. Fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum verða ekki borin undir þjóðina samkvæmt þessari málsgrein.

Fimmtán af hundraði kosningarbærra manna geta enn fremur krafist þess að ályktun Alþingis skv. 21. gr. verði borin undir þjóðina í almennri, leynilegri og bindandi atkvæðagreiðslu. Heimilt er með lögum, sem samþykkt eru með 2/3 hlutum atkvæða á Alþingi, að ákveða að sama gildi um ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Krafan þarf að berast ráðherra innan fjögurra vikna frá samþykkt Alþingis og skal atkvæðagreiðslan fara fram í fyrsta lagi sex vikum og í síðasta lagi fjórum mánuðum eftir að staðfest krafa liggur fyrir.

Alþingi getur ákveðið að fella úr gildi lög eða afturkalla ályktun áður en til þjóðaratkvæðagreiðslu kemur og fer hún þá ekki fram. Til þess að hnekkja lögum eða ályktunum samkvæmt þessari grein þarf meiri hluti í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst fjórðungur kosningarbærra manna, að synja þeim samþykkis. Með lögum, sem samþykkt eru með 2/3 hlutum atkvæða á Alþingi, skal mælt nánar fyrir um upphafstíma og fyrirsvar undirskriftasöfnunar, form og söfnun undirskrifta, miðlun upplýsinga, framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslu og lausn ágreiningsmála fyrir dómstólum."

Þjóðaratkvæðagreiðslur - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Tíu af hundraði kjósenda geta krafist þjóðaratkvæðis um lög sem Alþingi hefur samþykkt. Kröfuna ber að leggja fram innan þriggja mánaða frá samþykkt laganna. Lögin falla úr gildi, ef kjósendur hafna þeim, en annars halda þau gildi sínu. Alþingi getur þó ákveðið að fella lögin úr gildi áður en til þjóðaratkvæðis kemur. Þjóðaratkvæðagreiðslan skal fara fram innan árs frá því að krafa kjósenda var lögð fram.“

Auðlindir - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Auðlindir náttúru Íslands tilheyra íslensku þjóðinni. Þær ber að nýta á sjálfbæran hátt og til hagsbóta landsmönnum öllum. Ríkið hefur eftirlit og umsjón með meðferð og nýtingu auðlindanna í umboði þjóðarinnar. Náttúruauðlindir og landsréttindi sem ekki eru háð einkaeignarrétti eru þjóðareign. Enginn getur fengið þessi gæði eða réttindi tengd þeim til eignar eða varanlegra afnota og aldrei má selja þau eða veðsetja.

Handhafar löggjafarvalds og framkvæmdarvalds fara með forsjá og ráðstöfunarrétt þeirra í umboði þjóðarinnar. Að jafnaði skal taka eðlilegt gjald fyrir heimildir til nýtingar auðlinda sem eru í eigu íslenska ríkisins eða þjóðareign. Veiting nýtingarheimilda skal grundvallast á lögum og gætt skal jafnræðis og gagnsæis. Slíkar heimildir leiða aldrei til varanlegs eignarréttar eða óafturkallanlegs forræðis yfir auðlindum.“

Auðlindir - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Auðlindir í náttúru Íslands, sem ekki eru í einkaeigu, eru sameiginleg og ævarandi eign þjóðarinnar. Enginn getur fengið auðlindirnar, eða réttindi tengd þeim, til eignar eða varanlegra afnota og aldrei má selja þær eða veðsetja. Til auðlinda í þjóðareign teljast náttúrugæði, svo sem nytjastofnar, aðrar auðlindir hafs og hafsbotns innan íslenskrar lögsögu og uppsprettur vatns- og virkjunarréttinda, jarðhita- og námaréttinda. Með lögum má kveða á um þjóðareign á auðlindum undir tiltekinni dýpt frá yfirborði jarðar.

Við nýtingu auðlindanna skal hafa sjálfbæra þróun og almannahag að leiðarljósi. Stjórnvöld bera, ásamt þeim sem nýta auðlindirnar, ábyrgð á vernd þeirra. Stjórnvöld geta á grundvelli laga veitt leyfi til afnota eða hagnýtingar auðlinda eða annarra takmarkaðra almannagæða, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hóflegs tíma í senn. Slík leyfi skal veita á jafnræðisgrundvelli og þau leiða aldrei til eignarréttar eða óafturkallanlegs forræðis yfir auðlindunum.“

Umhverfismál - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Náttúra Íslands er undirstaða lífs í landinu. Ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvílir sameiginlega á öllum og skal verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Stuðlað skal að því að fjölbreytni náttúrunnar sé viðhaldið og vöxtur lífríkis og viðgangur tryggður. Allir skulu njóta heilnæms umhverfis.

Almenningi er heimil för um landið og dvöl þar í lögmætum tilgangi. Ganga skal vel um náttúruna og virða hagsmuni landeigenda og annarra rétthafa. Mælt skal nánar fyrir í lögum um inntak og afmörkun almannaréttar. Í lögum skal mælt fyrir um rétt almennings til upplýsinga um ástand umhverfis og áhrif framkvæmda á það svo og til þátttöku í undirbúningi ákvarðana sem áhrif hafa á umhverfið.“

Umhverfismál - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Náttúra Íslands er undirstaða lífs í landinu. Öllum ber að virða hana og vernda. Öllum skal með lögum tryggður réttur á heilnæmu umhverfi, fersku vatni, ómenguðu andrúmslofti og óspilltri náttúru. Í því felst að fjölbreytni lífs og lands sé viðhaldið og náttúruminjar, óbyggð víðerni, gróður og jarðvegur njóti verndar. Fyrri spjöll skulu bætt eftir föngum.

Nýtingu náttúrugæða skal haga þannig að þau skerðist sem minnst til langframa og réttur náttúrunnar og komandi kynslóða sé virtur. Með lögum skal tryggja rétt almennings til að fara um landið í lögmætum tilgangi með virðingu fyrir náttúru og umhverfi.“

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Ætlar að synda hringinn næst

14:15 Jón Eggert Guðmundsson lauk í gær hringferð sinni um landið, en hann hjólaði um alla strandvegi Íslands, um 3.200 kílómetra.  Meira »

Síðasti ríkisráðsfundur Ólafs

13:31 Síðasti ríkisráðsfundur Ólafs Ragnars Grímssonar, forseta Íslands, áður en hann lætur af embætti fór fram á Bessastöðum í morgun. Meira »

Ódýrt eldsneyti í dag

13:31 Öll helstu olíufélög landsins bjóða góðan afslátt af eldsneytislítranum í dag, fimmtudaginn fyrir verslunarmannahelgi. Atlandsolía býður mestan afslátt eða 23 krónur og þá Orkan og Skeljungur sem bjóða 21 krónu afslátt. Þá bjóða Olís, ÓB og N1 20 króna afslátt í dag. Meira »

Herjólfur fær að flytja fleiri farþega

13:27 Greint er frá því á vef Eyjafrétta í dag að innanríkisráðherra hafi undirritað breytingu á reglugerð sem felur í sér að Herjólfur má flytja fleiri farþega á siglingaleiðinni Vestmannaeyjar-Landeyjahöfn. Þetta staðfestir Elliði Vignisson bæjarstjóri í Vestmanneyjum í samtali við mbl.is. Meira »

„Réttast væri að nauðga þér“

13:25 Útvarpskonan Margrét Erla Maack komst í kastljós fjölmiðla í síðustu viku eftir að hafa minnt fólk „á að nauðga bara heima hjá sér í Vest­manna­eyj­um,“ í beinni útsendingu í Morgunútvarpinu á Rás 2. Í kjölfarið fékk hún fern skilaboð með nauðgunarhótunum. Meira »

Taka yfir allan tónlistarekstur Senu

12:59 Hópur tónlistarfólks og áhugamanna um íslenska tónlist hefur tekið sig saman og stofnað nýtt útgáfufyrirtæki. Í fararbroddi verkefnisins eru tónlistarmennirnir Ólafur Arnalds og Sölvi Blöndal. Sölvi segir þetta tímamót í útgáfu tónlistar á Íslandi. Meira »

Bjarni segir að kosið verði í haust

11:11 Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra segist ekki sjá neitt sem geti komið í veg fyrir að kosningar verði í haust. Hann segir mikilvægt að ekki sé mikill hringlandaháttur í gangi í þessum efnum. Meira »

Innkalla 77 Nissan bifreiðir

11:19 Neytendastofu hefur borist tilkynning frá BL ehf. um innköllun á 77 Nissan bifreiðum árgerð 2014- 2015, af tegundinni X-Trail. Ástæða innköllunarinnar er að komið hefur fram í gæðaeftirliti Nissan galli í ryðvörn á hlerapumpum fyrir afturhlera. Meira »

Framlög til ÍSÍ fjórfölduð

11:04 Mennta- og menningarmálaráðuneytið og Íþrótta og Ólympíusamband Íslands undirrituðu í dag tímamótasamning til næstu þriggja ára um stóraukið fjárframlag ríkisins til afreksíþrótta á Íslandi. Framlagið mun hækka í áföngum úr 100 milljónum á fjárlögum síðasta árs í 400 milljónir á næstu þremur árum og er því um fjórföldun að ræða. Meira »

Hætta á söguleg mistök

10:55 Þröngsýnir og sjálfhverfir þjóðarhagsmunir mega ekki kasta á glæ frumkvæði Ban Ki-moon þegar kemur að því að leysa flóttamannavandann segir Amnesty International á Íslandi. Meira »

Stærsti vinningur Íslandssögunnar

10:52 Það voru hjón um þrítugt sem duttu heldur betur í lukkupottinn þegar þau unnu tæpar 262 milljónir króna í Víkingalottó sem er jafnframt stærsti happdrættisvinningur Íslandssögunnar. Meira »

10 km hlaupið var 8,7

10:25 Adidas Boost-hlaupið fór fram í Elliðaár- og Fossvogsdal í gærkvöld en þetta var í annað sinn sem hlaupið er haldið. 270 keppendur voru skráðir til leiks og lögðu af stað í hlaupið sem átti að vera 10 kílómetra langt. Meira »

Ítarleg umfjöllun getur skaðað

10:16 Ég hef ekki séð neitt, hvorki faglegar rannsóknir né af minni klínísku reynslu, sem bendir til þess að það sé skaðlegt fyrir þolendur að tíðniupplýsingar [um kynferðisbrot] birtist,“ segir Þóra Sigfríður Einarsdóttir, sálfræðingur hjá Áfalla- og sálfræðimiðstöðinni. Meira »

Elliði gefur ekki kost á sér

09:59 Elliði Vignisson, bæjarstjóri í Vestmannaeyjum, hyggst ekki gefa kost á sér í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins vegna komandi alþingiskosninga. Meira »

Landsmönnum fjölgaði um 1.760

09:24 Á 2. ársfjórðungi 2016 fæddust 950 börn á Íslandi, en 550 einstaklingar létust. Á sama tíma fluttust 1.490 einstaklingar til landsins umfram brottflutta. Fleiri karlar en konur fluttust frá landinu. Meira »

Teitur Björn gefur kost á sér

10:12 Teitur Björn Einarsson, aðstoðarmaður fjármálaráðherra, sækist eftir fyrsta sætinu á lista Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi. Prófkjör fer fram í kjördæminu 3. september. Þetta kemur fram á vef BB.is. Meira »

IKEA innkallar sex tegundir til viðbótar

09:58 IKEA hefur bætt sex súkkulaðitegundum við yfirstandandi innköllun, sem teljast ekki æskilegar þeim sem þjást af ofnæmi eða eru viðkvæmir fyrir heslihnetum og/eða möndlum. Meira »

Telur sér hafa verið byrluð ólyfjan

08:50 Ung kona sem telur að sér hafi verið byrluð ólyfjan á skemmtistað í miðborg Reykjavíkur gagnrýnir að hún hafði hvorki verið send á bráðamóttöku Landspítalans né tekin af henni skýrsla hjá lögreglu. Meira »
Einyrki-Launakerfi.Launaseðlar í Excel
Töflukerfi í Excel fyrir Launaútreikn,Launaseðla, Skilagr RSK og Lífeyrissj. Upp...
Milliloft með og án hillukerfa
Við útvegum allar gerðir og stærðir af milliloftum úr stáli, með og án hillukerf...
PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...