Hver er munurinn á tillögunum?

mbl.is/Hjörtur

Frumvörp stjórnarskrárnefndar að þremur nýjum stjórnarskrárákvæðum voru kynnt fyrir helgi en þau snúa að þjóðaratkvæðagreiðslum að frumkvæði kjósenda um lög frá Alþingi, auðlindir í þjóðareign og umhverfismál. Ákvæði um sömu mál var einnig að finna í frumvarpi stjórnlagaráðs sem starfaði á síðasta kjörtímabili. Hér fyrir neðan eru tillögur stjórnarskrárnefndar, sem skipuð var af forsætisráðherra í kjölfar síðustu þingkosninga, og stjórnlagaráðs bornar saman en ljóst er að talsverður munur er á þeim.

Þjóðaratkvæðagreiðslur - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Fimmtán af hundraði kosningarbærra manna geta krafist þess að nýstaðfest lög frá Alþingi verði borin undir þjóðina í almennri, leynilegri og bindandi atkvæðagreiðslu. Kröfuna ber að leggja fyrir ráðherra innan fjögurra vikna frá birtingu laganna og skal atkvæðagreiðslan fara fram í fyrsta lagi sex vikum og í síðasta lagi fjórum mánuðum eftir að staðfest krafa liggur fyrir. Fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum verða ekki borin undir þjóðina samkvæmt þessari málsgrein.

Fimmtán af hundraði kosningarbærra manna geta enn fremur krafist þess að ályktun Alþingis skv. 21. gr. verði borin undir þjóðina í almennri, leynilegri og bindandi atkvæðagreiðslu. Heimilt er með lögum, sem samþykkt eru með 2/3 hlutum atkvæða á Alþingi, að ákveða að sama gildi um ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Krafan þarf að berast ráðherra innan fjögurra vikna frá samþykkt Alþingis og skal atkvæðagreiðslan fara fram í fyrsta lagi sex vikum og í síðasta lagi fjórum mánuðum eftir að staðfest krafa liggur fyrir.

Alþingi getur ákveðið að fella úr gildi lög eða afturkalla ályktun áður en til þjóðaratkvæðagreiðslu kemur og fer hún þá ekki fram. Til þess að hnekkja lögum eða ályktunum samkvæmt þessari grein þarf meiri hluti í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst fjórðungur kosningarbærra manna, að synja þeim samþykkis. Með lögum, sem samþykkt eru með 2/3 hlutum atkvæða á Alþingi, skal mælt nánar fyrir um upphafstíma og fyrirsvar undirskriftasöfnunar, form og söfnun undirskrifta, miðlun upplýsinga, framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslu og lausn ágreiningsmála fyrir dómstólum."

Þjóðaratkvæðagreiðslur - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Tíu af hundraði kjósenda geta krafist þjóðaratkvæðis um lög sem Alþingi hefur samþykkt. Kröfuna ber að leggja fram innan þriggja mánaða frá samþykkt laganna. Lögin falla úr gildi, ef kjósendur hafna þeim, en annars halda þau gildi sínu. Alþingi getur þó ákveðið að fella lögin úr gildi áður en til þjóðaratkvæðis kemur. Þjóðaratkvæðagreiðslan skal fara fram innan árs frá því að krafa kjósenda var lögð fram.“

Auðlindir - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Auðlindir náttúru Íslands tilheyra íslensku þjóðinni. Þær ber að nýta á sjálfbæran hátt og til hagsbóta landsmönnum öllum. Ríkið hefur eftirlit og umsjón með meðferð og nýtingu auðlindanna í umboði þjóðarinnar. Náttúruauðlindir og landsréttindi sem ekki eru háð einkaeignarrétti eru þjóðareign. Enginn getur fengið þessi gæði eða réttindi tengd þeim til eignar eða varanlegra afnota og aldrei má selja þau eða veðsetja.

Handhafar löggjafarvalds og framkvæmdarvalds fara með forsjá og ráðstöfunarrétt þeirra í umboði þjóðarinnar. Að jafnaði skal taka eðlilegt gjald fyrir heimildir til nýtingar auðlinda sem eru í eigu íslenska ríkisins eða þjóðareign. Veiting nýtingarheimilda skal grundvallast á lögum og gætt skal jafnræðis og gagnsæis. Slíkar heimildir leiða aldrei til varanlegs eignarréttar eða óafturkallanlegs forræðis yfir auðlindum.“

Auðlindir - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Auðlindir í náttúru Íslands, sem ekki eru í einkaeigu, eru sameiginleg og ævarandi eign þjóðarinnar. Enginn getur fengið auðlindirnar, eða réttindi tengd þeim, til eignar eða varanlegra afnota og aldrei má selja þær eða veðsetja. Til auðlinda í þjóðareign teljast náttúrugæði, svo sem nytjastofnar, aðrar auðlindir hafs og hafsbotns innan íslenskrar lögsögu og uppsprettur vatns- og virkjunarréttinda, jarðhita- og námaréttinda. Með lögum má kveða á um þjóðareign á auðlindum undir tiltekinni dýpt frá yfirborði jarðar.

Við nýtingu auðlindanna skal hafa sjálfbæra þróun og almannahag að leiðarljósi. Stjórnvöld bera, ásamt þeim sem nýta auðlindirnar, ábyrgð á vernd þeirra. Stjórnvöld geta á grundvelli laga veitt leyfi til afnota eða hagnýtingar auðlinda eða annarra takmarkaðra almannagæða, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hóflegs tíma í senn. Slík leyfi skal veita á jafnræðisgrundvelli og þau leiða aldrei til eignarréttar eða óafturkallanlegs forræðis yfir auðlindunum.“

Umhverfismál - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Náttúra Íslands er undirstaða lífs í landinu. Ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvílir sameiginlega á öllum og skal verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Stuðlað skal að því að fjölbreytni náttúrunnar sé viðhaldið og vöxtur lífríkis og viðgangur tryggður. Allir skulu njóta heilnæms umhverfis.

Almenningi er heimil för um landið og dvöl þar í lögmætum tilgangi. Ganga skal vel um náttúruna og virða hagsmuni landeigenda og annarra rétthafa. Mælt skal nánar fyrir í lögum um inntak og afmörkun almannaréttar. Í lögum skal mælt fyrir um rétt almennings til upplýsinga um ástand umhverfis og áhrif framkvæmda á það svo og til þátttöku í undirbúningi ákvarðana sem áhrif hafa á umhverfið.“

Umhverfismál - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Náttúra Íslands er undirstaða lífs í landinu. Öllum ber að virða hana og vernda. Öllum skal með lögum tryggður réttur á heilnæmu umhverfi, fersku vatni, ómenguðu andrúmslofti og óspilltri náttúru. Í því felst að fjölbreytni lífs og lands sé viðhaldið og náttúruminjar, óbyggð víðerni, gróður og jarðvegur njóti verndar. Fyrri spjöll skulu bætt eftir föngum.

Nýtingu náttúrugæða skal haga þannig að þau skerðist sem minnst til langframa og réttur náttúrunnar og komandi kynslóða sé virtur. Með lögum skal tryggja rétt almennings til að fara um landið í lögmætum tilgangi með virðingu fyrir náttúru og umhverfi.“

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Kjöt, grænmeti og ávextir hækka mest

12:08 Vörukarfa ASÍ hefur hækkað í verði í sjö verslunum frá því í júní 2016 þar til nú í september, mesta hækkunin 2%, er hjá Iceland. Í fjórum verslunum hefur vörukarfan lækkað í verði. Meira »

Slökkt á götuljósum vegna norðurljósa

11:53 Í kvöld verður slökkt á götulýsingu á völdum stöðum í Reykjavík svo íbúar og gestir geti notið magnaðrar norðurljósasýningar sem spáð er á himni þegar aldimmt verður orðið í kvöld og nótt. Meira »

Almenningur komi að forgangsröðun fjár

11:48 Skoða mætti að gefa almenningi kost á að hafa bein áhrif á forgangsröðun fjármagns til að stemma stigu við lækkandi kosningaþátttöku, að mati Helga Hrafns Gunnarssonar, þingmanns Pírata. Þingmaður Sjálfstæðisflokks telur hættu á að áhugaleysi aukist því oftar sem fólk er kallað að kjörborðinu. Meira »

Deilt um gildi einkarekstrar

11:39 Fulltrúar stjórnmálaflokkanna voru ekki sammála um það hvort frekari einkarekstur væri æskilegur í heilbrigðiskerfinu á morgunverðarfundi Samtaka heilbrigðisfyrirtækja, Samtaka verslunar og þjónustu og Samtaka atvinnulífsins á Grand hóteli. Meira »

Fái tækifæri til að klára málin

11:19 Stjórnarþingmenn lögðu áherslu á að þingið fengi tækifæri til að leiða til lykta mikilvæg mál sem unnið hefur verið að undanfarið við upphaf þingfundar í dag. Steinunn Þóra Árnadóttir, þingmaður VG, hafði bent á að síðasti dagur starfsáætlunar sé á morgun en ekkert liggi fyrir um framhaldið. Meira »

Tvíhliða samningur um almannatryggingar

11:16 Tekist hefur tvíhliða samningur um almannatryggingar milli Íslands og Bandaríkjanna. Eygló Harðardóttir, félags- og húsnæðismálaráðherra og Robert Cushman Barber, sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi, undirrituðu samninginn fyrir hönd ríkjanna í velferðarráðuneytinu í gær. Meira »

Kári himinlifandi yfir kjarki læknanna

08:46 Kári Stefánsson, forstjóri deCODE, segir fyrsta barnið sem á „þrjá foreldra“ vera fagnaðarefni og segist vera himinlifandi yfir kjarki læknanna sem framkvæmdu aðgerðina. Meira »

„Heilmikil hreyfing á fylginu“

10:55 „Þetta er vísbending um að það er heilmikil hreyfing á fylginu,“ segir Birgir Guðmundsson dósent við félagsvísindadeild Háskólans á Akureyri, spurður út í sveiflur á fylgi sjórnmálaflokka í tveimur skoðanakönnunum sem gerðar voru með stuttu millibili. Meira »

57 milljónir til 18 skóla

08:18 Forsvarsmenn nýrra Erasmus-plús samstarfsverkefna í leik-, grunn- og framhaldsskólum skrifuðu í gær undir samninga við Landskrifstofu Erasmus-plús á Íslandi. Meira »

8 ára hljóp á eftir 9 ára með hníf

07:58 Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu barst um hálfsexleytið í gær tilkynning frá níu ára dreng, sem sagði átta ára strák hafa hlaupið á eftir sér með hníf og verið ógnandi. Meira »

Leyfi þarf fyrir drónum í þjóðgarði

07:57 Þjóðgarðsverðir í Vatnajökulsþjóðgarði hafa beint þeim fyrirmælum til gesta þjóðgarðsins að þeir leiti leyfis hjá landvörðum hyggist þeir fljúga drónum innan marka þjóðgarðsins. Meira »

Gefur kost á sér sem ritari Framsóknarflokksins

07:53 Jón Björn Hákonarson, forseti bæjarstjórnar Fjarðabyggðar og oddviti Framsóknarmanna í Fjarðabyggð, tilkynnti í dag að hann gefi kost á sér í embætti ritara Framsóknarflokksins á flokksþinginu sem haldið verður dagana 1-2. október næstkomandi. Meira »

Léttskýjað yfir landinu

07:41 Hæg norðlæg eða breytileg átt verður yfir landinu í dag. Víðast hvar verður léttskýjað, en þykknar upp norðantil síðdegis. Hiti verður á bilinu 2-10 stig og verður hlýjast syðst á landinu, en víða verður þó vart við næturfrost. Meira »

Sjálfstæðisflokkurinn stærstur

06:53 Sjálfstæðisflokkurinn mælist stærsti flokkurinn í skoðanakönnun sem Fréttablaðið, Stöð 2 og Vísir létu gera á mánudagskvöld, Píratar tapa hins vegar um 10% fylgi samkvæmt könnuninni, sem bendir til þess að núverandi stjórnarmeirihluti gæti haldið. Meira »

Brýnt að bæta vegakerfið

05:30 Áætlað er að stofnkostnaður við að færa vegakerfið að stöðlum og öllum settum framkvæmdamarkmiðum Vegagerðarinnar nemi nærri 400 milljörðum króna. Meira »

Leituðu manns í Esjunni

07:06 Neyðarlínunni barst tilkynning um ellefuleytið í gærkvöldi um að karlmaður hafi ekki skilað sér til baka eftir gönguferð á Esjuna, en maðurinn hafði orðið viðskilja við félaga sinn í myrkrinu. Meira »

Vildu meiri mat og neituðu að borga

06:09 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu var kölluð á veitingastað í Hafnarfirði um hálftíuleytið í gærkvöldi vegna átta erlendra ferðamanna sem neituðu að borga reikninginn fyrir matinn og drykkina sem þeir voru búnir að neyta. Meira »

Kvikuholu varanlega lokað

05:30 Fyrsta verkefni Íslenska djúpborunarverkefnisins (IDDP) lauk síðastliðinn vetur með því að steypt var í kvikuholuna við Kröflu og henni lokað varanlega. Meira »
Infrarauður Saunaklefi -Tilboð 40.000 kr afsláttur eða 299.000 1stk eftir
Tilboð 40.000 kr afsláttur eða 299.000 1stk eftir - 3manna klefi - low EMF- m...
Bókhald
NP Þjónusta Tek að mér bókhald, endurútreikning og vsk. Hafið samband í síma: 86...
Volvo XC 70 D4 2014 Momentum
Ekinn 67 þús. Diesel. Leður. Hiti í sætum. Sjálfskiptur. Filmur. Viðarstýr...
 
Félagsslíf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, úts...
Fundarboð
Fundir - mannfagnaðir
Kjördæmisráð Sjálfstæðisflokksins ...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. G...