Hver er munurinn á tillögunum?

mbl.is/Hjörtur

Frumvörp stjórnarskrárnefndar að þremur nýjum stjórnarskrárákvæðum voru kynnt fyrir helgi en þau snúa að þjóðaratkvæðagreiðslum að frumkvæði kjósenda um lög frá Alþingi, auðlindir í þjóðareign og umhverfismál. Ákvæði um sömu mál var einnig að finna í frumvarpi stjórnlagaráðs sem starfaði á síðasta kjörtímabili. Hér fyrir neðan eru tillögur stjórnarskrárnefndar, sem skipuð var af forsætisráðherra í kjölfar síðustu þingkosninga, og stjórnlagaráðs bornar saman en ljóst er að talsverður munur er á þeim.

Þjóðaratkvæðagreiðslur - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Fimmtán af hundraði kosningarbærra manna geta krafist þess að nýstaðfest lög frá Alþingi verði borin undir þjóðina í almennri, leynilegri og bindandi atkvæðagreiðslu. Kröfuna ber að leggja fyrir ráðherra innan fjögurra vikna frá birtingu laganna og skal atkvæðagreiðslan fara fram í fyrsta lagi sex vikum og í síðasta lagi fjórum mánuðum eftir að staðfest krafa liggur fyrir. Fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum verða ekki borin undir þjóðina samkvæmt þessari málsgrein.

Fimmtán af hundraði kosningarbærra manna geta enn fremur krafist þess að ályktun Alþingis skv. 21. gr. verði borin undir þjóðina í almennri, leynilegri og bindandi atkvæðagreiðslu. Heimilt er með lögum, sem samþykkt eru með 2/3 hlutum atkvæða á Alþingi, að ákveða að sama gildi um ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Krafan þarf að berast ráðherra innan fjögurra vikna frá samþykkt Alþingis og skal atkvæðagreiðslan fara fram í fyrsta lagi sex vikum og í síðasta lagi fjórum mánuðum eftir að staðfest krafa liggur fyrir.

Alþingi getur ákveðið að fella úr gildi lög eða afturkalla ályktun áður en til þjóðaratkvæðagreiðslu kemur og fer hún þá ekki fram. Til þess að hnekkja lögum eða ályktunum samkvæmt þessari grein þarf meiri hluti í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst fjórðungur kosningarbærra manna, að synja þeim samþykkis. Með lögum, sem samþykkt eru með 2/3 hlutum atkvæða á Alþingi, skal mælt nánar fyrir um upphafstíma og fyrirsvar undirskriftasöfnunar, form og söfnun undirskrifta, miðlun upplýsinga, framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslu og lausn ágreiningsmála fyrir dómstólum."

Þjóðaratkvæðagreiðslur - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Tíu af hundraði kjósenda geta krafist þjóðaratkvæðis um lög sem Alþingi hefur samþykkt. Kröfuna ber að leggja fram innan þriggja mánaða frá samþykkt laganna. Lögin falla úr gildi, ef kjósendur hafna þeim, en annars halda þau gildi sínu. Alþingi getur þó ákveðið að fella lögin úr gildi áður en til þjóðaratkvæðis kemur. Þjóðaratkvæðagreiðslan skal fara fram innan árs frá því að krafa kjósenda var lögð fram.“

Auðlindir - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Auðlindir náttúru Íslands tilheyra íslensku þjóðinni. Þær ber að nýta á sjálfbæran hátt og til hagsbóta landsmönnum öllum. Ríkið hefur eftirlit og umsjón með meðferð og nýtingu auðlindanna í umboði þjóðarinnar. Náttúruauðlindir og landsréttindi sem ekki eru háð einkaeignarrétti eru þjóðareign. Enginn getur fengið þessi gæði eða réttindi tengd þeim til eignar eða varanlegra afnota og aldrei má selja þau eða veðsetja.

Handhafar löggjafarvalds og framkvæmdarvalds fara með forsjá og ráðstöfunarrétt þeirra í umboði þjóðarinnar. Að jafnaði skal taka eðlilegt gjald fyrir heimildir til nýtingar auðlinda sem eru í eigu íslenska ríkisins eða þjóðareign. Veiting nýtingarheimilda skal grundvallast á lögum og gætt skal jafnræðis og gagnsæis. Slíkar heimildir leiða aldrei til varanlegs eignarréttar eða óafturkallanlegs forræðis yfir auðlindum.“

Auðlindir - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Auðlindir í náttúru Íslands, sem ekki eru í einkaeigu, eru sameiginleg og ævarandi eign þjóðarinnar. Enginn getur fengið auðlindirnar, eða réttindi tengd þeim, til eignar eða varanlegra afnota og aldrei má selja þær eða veðsetja. Til auðlinda í þjóðareign teljast náttúrugæði, svo sem nytjastofnar, aðrar auðlindir hafs og hafsbotns innan íslenskrar lögsögu og uppsprettur vatns- og virkjunarréttinda, jarðhita- og námaréttinda. Með lögum má kveða á um þjóðareign á auðlindum undir tiltekinni dýpt frá yfirborði jarðar.

Við nýtingu auðlindanna skal hafa sjálfbæra þróun og almannahag að leiðarljósi. Stjórnvöld bera, ásamt þeim sem nýta auðlindirnar, ábyrgð á vernd þeirra. Stjórnvöld geta á grundvelli laga veitt leyfi til afnota eða hagnýtingar auðlinda eða annarra takmarkaðra almannagæða, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hóflegs tíma í senn. Slík leyfi skal veita á jafnræðisgrundvelli og þau leiða aldrei til eignarréttar eða óafturkallanlegs forræðis yfir auðlindunum.“

Umhverfismál - frumvarp stjórnarskrárnefndar:

„Náttúra Íslands er undirstaða lífs í landinu. Ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvílir sameiginlega á öllum og skal verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Stuðlað skal að því að fjölbreytni náttúrunnar sé viðhaldið og vöxtur lífríkis og viðgangur tryggður. Allir skulu njóta heilnæms umhverfis.

Almenningi er heimil för um landið og dvöl þar í lögmætum tilgangi. Ganga skal vel um náttúruna og virða hagsmuni landeigenda og annarra rétthafa. Mælt skal nánar fyrir í lögum um inntak og afmörkun almannaréttar. Í lögum skal mælt fyrir um rétt almennings til upplýsinga um ástand umhverfis og áhrif framkvæmda á það svo og til þátttöku í undirbúningi ákvarðana sem áhrif hafa á umhverfið.“

Umhverfismál - frumvarp stjórnlagaráðs:

„Náttúra Íslands er undirstaða lífs í landinu. Öllum ber að virða hana og vernda. Öllum skal með lögum tryggður réttur á heilnæmu umhverfi, fersku vatni, ómenguðu andrúmslofti og óspilltri náttúru. Í því felst að fjölbreytni lífs og lands sé viðhaldið og náttúruminjar, óbyggð víðerni, gróður og jarðvegur njóti verndar. Fyrri spjöll skulu bætt eftir föngum.

Nýtingu náttúrugæða skal haga þannig að þau skerðist sem minnst til langframa og réttur náttúrunnar og komandi kynslóða sé virtur. Með lögum skal tryggja rétt almennings til að fara um landið í lögmætum tilgangi með virðingu fyrir náttúru og umhverfi.“

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

ASÍ mótmælir úrskurðum kjararáðs

15:59 Miðstjórn Alþýðusambands Íslands mótmælir harðlega nýlegum úrskurðum kjararáðs þar sem embættismönnum og forstöðumönnum ríkisstofnana eru úrskurðaðar tugprósenta launahækkanir í einu vetfangi. Meira »

„Óeðlilega langur biðtími“

15:55 Framkvæmdir á Landspítalanum eru meðal þess sem valda því að Lilja Líf, níu ára gömul langveik stúlka, þarf að bíða í fjóra daga eftir því að komast í aðgerð á hendinni eftir að hafa handleggsbrotnað illa. Yfirlæknir bæklunarskurðlækninga á Landspítalanum segir að biðtímann óeðlilega langan. Meira »

„Heimatilbúinn frágangur“

15:51 Gögn sem Vinnueftirlitið hefur undir höndum varðandi slys á Selfossi á mánudagskvöld, þar sem þrítug kona féll 6,3 metra niður um op á palli við neyðarútgang, benda til þess að frágangur flóttaleiðarinnar sé ófullnægjandi. Meira »

Frestað vegna fjarvista þingmanna

15:44 Vegna fjarvista margra þingmanna var ákveðið að fresta atkvæðagreiðslum um þrjú mál sem til stóð að taka fyrir á þingfundi á Alþingi í dag. Forseti Alþingis, Einar K. Guðfinnsson, tilkynnti þessa ákvörðun en margir þingmenn eru staddir erlendis vegna starfa sinna. Meira »

Skólamáltíðir draga úr brottfalli

15:26 Verkefni sem alþjóðleg þróunarsamvinna Íslands í Malaví hefur tekið þátt í um að bjóða upp á máltíðir í skólum hefur dregið verulega úr brottfalli og fjarvistum nemenda. Það nær til tæplega þriðjungs allra barna í landinu og hefur máltíðunum fjölgað um 41% milli ára vegna betri mætingar nemenda. Meira »

Alþingi skori á tyrknesk stjórnvöld

15:07 Fjórir stjórnarandstöðuþingmenn hafa lagt fram þingsályktunartillögu þess efnis að Alþingi skori á tyrknesk stjórnvöld „að standa vörð um lýðræði, frelsi þjóðernisminnihlutahópa, borgaraleg réttindi og frjálsa fjölmiðlun í Tyrklandi.“ Meira »

Einn lést af völdum fentanýls í fyrra

14:40 Lyfjateymi Embættis landlæknis hafði 36 dauðsföll til skoðunar á árinu 2015 þar sem grunur leikur á að einstaklingar hafi látist vegna lyfjaeitrunar. Flestar banvænar lyfjaeitranir eru blandaðar þar sem nokkur lyf koma við sögu, oft ásamt áfengi. Eitt þeirra var rakið til fentanýls, sem er sterkt lyfseðilsskylt verkjalyf. Meira »

Hefðu viljað sjá námið líka í HÍ

14:41 Landssamband lögreglumanna fagnar því að lögreglunám skuli loks verða fært upp á háskólastig og að mennta- og menningarmálaráðherra muni ganga til samninga við Háskólann á Akureyri. Formaður félagsins segist hins vegar hafa viljað sjá námið einnig kennt við Háskóla Íslands. Meira »

Mygla á Bessastöðum

14:13 Meðal þeirra framkvæmda sem unnið er að á forsetasetrinu á Bessastöðum er að komast fyrir myglu og raka sem gert hefur vart við sig í íbúðarhúsinu á staðnum. Þetta kemur meðal annars fram í svari forsætisráðuneytisins við fyrirspurn frá Kjarnanum. Meira »

Áfall að barnið þurfi að bíða svo lengi

14:02 „Það er verið að lengja sársaukaferli barnsins sem við erum mjög ósátt við,“ segir faðir 9 ára gömlu Lilju Lífar, sem handleggsbrotnaði illa á mánudagskvöld. Lilja þarf að bíða fram á föstudag til að komast í aðgerð, en hún er langveik og með Downs-heilkenni, sem Ari segir gera stöðuna enn erfiðari. Meira »

Útlendingastofnun nálgast þolmörkin

13:29 Útlendingastofnun og innanríkisráðuneytið leita nú leiða til að útvega fleiri húsnæðis- og þjónustuúrræði vegna mikils fjölda fólks sem óskað hefur eftir alþjóðlegri vernd hér á landi á undanförnum mánuðum. Meira »

Ráðherra verndi Svartá og Suðurá

13:03 Aðalfundur Náttúruverndarsamtaka Íslands lýsir yfir fullum stuðningi við baráttu Verndarfélags Svartár og Suðurár gegn virkjun Svartár í Bárðardal í Suður-Þingeyjarsýslu og þau markmið félagsins að Svartá öll, ásamt Suðurá frá Suðurárbotnum og nærumhverfi þeirra að ósi árinnar við Skjálfandafljót, verði friðlýst. Meira »

Hraðakstur, víma og leyfislausir ökumenn

12:19 Lögreglan á Suðurlandi kærði 86 ökumenn fyrir að aka of hratt í umdæminu. Af þeim greiddu 65 sekt sína á staðnum.  Meira »

Lömuð eftir slys á Selfossi

12:14 Kona féll niður um op við neyðarútgang á svölum á þriðju hæð í skrifstofuhúsnæði við Austurveg á Selfossi á mánudagskvöldið. Fallið var rúmlega 6 metrar og slasaðist konan alvarlega. Tildrög slyssins eru til rannsóknar hjá lögreglu og Vinnueftirliti. Meira »

Jafnvel kröftugri en Suðurlandsskjálfti

11:21 Melodia, kammerkór Áskirkju í Reykjavík, var staddur í bænum Fano sem er í Marche-héraðinu á Ítalíu þegar mannskæður jarðskjálfti reið yfir landið í nótt. Bærinn er um 200 kílómetrum frá upptökum skjálftans en fannst engu að síður vel á hótelinu þar sem kórinn dvaldi. Meira »

Nokkuð tjón í eldsvoða

12:16 Eldur kom upp í vélaverkstæði við Austurveg á Selfossi aðfaranótt mánudags. Slökkvistarf gekk greiðlega en nokkurt tjón er af reyk og sóti á verkstæðinu. Meira »

Útskrifuð af gjörgæslu eftir bílslys

11:23 Kona á fimmtugsaldri sem slasaðist alvarlega þegar hún lenti í árekstri við steypubifreið á Bakkavegi, skammt frá Voðmúlastöðum í Rangárvallasýslu, á mánudag hefur verið útskrifuð af gjörgæsludeild. Konan var flutt ásamt öðrum farþega bifreiðarinnar, konu á þrítugsaldri, með þyrlu Landhelgisgæslunnar á Landspítalann í Fossvogi. Meira »

300 milljónir til vinningshafa í dag

11:18 Íslensk getspá greiðir í dag vinninga upp á rúmlega 300 milljónir og er það langstærsta vinningsupphæð á einum degi sem greidd hefur verið til vinningshafa. Meira »
Samoyed hvolpar
Þrír samoyed hvolpar fæddust 20.júlí og komast á ný heimili í lok septembers. V...
Til leigu 292 fermetra atvinnu-húsnæðia
Til leigu 292 ferm. atvinnu-húsnæði að Suðurgötu 10, 107 Reykjavík, bakhús. Uppl...
Viðhald fasteigna
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
 
Félagstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Helgistund á vegum Seljakirkj...
Skipulagsauglýsingar
Tilkynningar
Borgarbyggð Skipulagsauglýsingar Hót...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar og útskurður með leiðb...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opið hús, spilað vist og brid...