Samfellt brot málverkafölsunar

„Ég rannsakaði verkin að beiðni dönsku lögreglunnar og vann skýrslur ...
„Ég rannsakaði verkin að beiðni dönsku lögreglunnar og vann skýrslur þar sem niðurstaðan var sú að verkin væru fölsuð og tilheyrðu sama hópi verka og við þekkjum úr fölsunarmálinu,“ segir Ólafur Ingi Jónsson, forvörður Listasafns Íslands. mbl.is/Árni Sæberg

Ekki verður lögð fram kæra vegna tveggja verka sem eignuð eru listmálaranum Svavari Guðnasyni (1909-1988) þrátt fyrir að forvörður hafi komist að þeirri niðurstöðu að þau séu fölsuð. Danska lögreglan lagði hald á verkin haustið 2014 þegar bjóða átti þau upp en hún telur málið fyrnt. Forvörður segir verkin tilheyra sama hópi verka og koma úr „stóra málverkafölsunarmálinu.“

Ég rannsakaði verkin að beiðni dönsku lögreglunnar og vann skýrslur þar sem niðurstaðan var sú að verkin væru fölsuð og tilheyrðu sama hópi verka og við þekkjum úr fölsunarmálinu sem snerist um verk eftir Svavar Guðnason og aðra listmálara,“ segir Ólafur Ingi Jónsson, forvörður hjá Listasafni Íslands. Í september árið 2014 lagði danska lögreglan hald á tvö verk eftir listmálarann Svavar Guðnason í uppboðshúsinu Bruun Rasmussen í Kaupmannahöfn rétt áður en uppboð á verkunum átti að fara fram. Eftir rannsókn á verkunum mun danska efnahagslögreglan ekki leggja fram kæru þar sem hún telur að brotin séu fyrnd.

Ekki eru nema fimm ár liðin frá því að verki eftir Svavar var skilað aftur til sama uppboðshúss í Danmörku og það endurgreitt kaupandanum því verkið reyndist falsað, að sögn Ólafs Inga.

Angi af „stóra málverkafölsunarmálinu“

Ólafur Ingi segir verkin vera anga af „stóra málverkafölsunarmálinu“ svokallaða en tveir hæstaréttardómar féllu vegna ákæru um málverkafölsun, annar árið 1999 og hinn 2004 vegna verka sem gengu kaupum og sölum á 10. áratug síðustu aldar. Í fyrri dómi Hæstaréttar var fullsannað að þrjú verk væru fölsuð og var ákærði, galleríeigandi, dæmdur fyrir skjalafals og fjársvik en ekki fyrir málverkafölsun.

Sakborningar í seinna málinu, voru eigandi og viðskiptafélagi Gallerís Borgar. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að 42 myndlistarverk sem höndlað var með hefðu verið fölsuð, sakborningarnir voru sakfelldir og dæmdir í sex og fjögurra mánaða fangelsi. Í Hæstarétti voru þeir sýknaðir vegna formgalla og ástæðan var m.a. sú að vitni í málinu var talið vanhæft en það var forvörður sem starfaði við Listasafn Íslands en safnið var einnig aðili að málinu.

Ekki eldri en frá 1994

Ólafur Ingi telur að fölsuðu verkin tvö sem nefnast Komposition séu ekki mikið eldri en frá árinu 1994 og hafi komist í umferð á sama tíma og fjölmörg fölsuð verk gengu kaupum og sölum í Gallerí Borg á 10. áratugnum. Á þeim tíma var Gallerí Borg í samstarfi við dönsku uppboðshúsin Bruun Rasmussen og Kunsthallen. Síðar sameinuðust þessi tvö dönsku uppboðshús undir heiti Bruun Rasmussen.

„Bæði þessi stóru uppboðshús í Danmörku voru að selja verk og áttu í viðskiptum við þessa einstaklinga, Pétur Þór [Gunnarsson] og Jónas [Freydal] sem voru sakfelldir í héraðsdómi fyrir að höndla með fölsuð verk,“ segir Ólafur Ingi. Tengsl málverkanna tveggja sem danska lögreglan lagði hald á haustið 2014 við stóra málverkafölsunarmálið eru að mati Ólafs Inga með þeim hætti að upphaflega koma þau frá þessum einstaklingum á 10. áratugnum.

Annað verkanna sem Ólafur Ingi telur að séu fölsuð var selt í Galerí profilen á Jótlandi árið 1994 á sýningu sem galleríið hélt með olíu-, pastel- og vatnslitaverkum eftir Svavar Guðnason og þar kaupir danskur málverkasafnari það. Að sögn Ólafs Inga voru milligöngumenn að þeirri sýningu Pétur Þór hjá Gallerí Borg og Jónas Freydal. „Um þá sýningu hef ég alltaf sagt að mörg af þeim verkum sem voru þar voru fölsuð,“ segir Ólafur Ingi. Á þeirri sýningu voru verk frá ekkju Svavars, Ástu Eiríksdóttur. „Kannski fara verkin af heimili Ástu, lenda aldrei inni á sýningunni, eru fölsuð á leiðinni og svo eru fölsuðu verkin send inn á sýninguna í staðinn fyrir hin eða afbrigði af öðrum verkum líkt og fölsunin sem hér um ræðir,“ segir Ólafur Ingi.

Nokkrum árum áður, árið 1991, var boðið upp verkið Komposition eftir Svavar Guðnason í Kunsthallen, sem verkið Komposition er stælt eftir.

Hitt verkið sem danska lögreglan lagði hald á var selt hjá Kunsthallen í september árið 1994 og er stæling á „Kosmísku landslagi“ eftir Svavar frá árinu 1948.

Árið 1998 leggur Ólafur Ingi fram gögn til beggja uppboðshúsanna og dönsku lögreglunnar um fjölda verka eftir íslenska listmálara í Danmörku sem hann grunaði að væru fölsuð og tengdust þessum uppboðshúsum í Danmörku. Á Íslandi ári síðar, 1999, féll fyrri dómur Hæstaréttar vegna ákæru um málverkafölsun og þar kom Bruun Rasmussen við sögu.

Ábyrgðin liggur hjá uppboðshúsinu

Ábyrgðin að selja þessi verk eftir Svavar liggur hjá uppboðshúsinu, Bruun Rasmussen. Það er skylda þess að kanna vel bakgrunn þeirra verka sem það selur og enn brýnna í ljósi aðstæðna, segir Ólafur Ingi. „Það er ekki hægt að komast að neinni annarri skynsamlegri niðurstöðu en að forstöðumönnum beggja þessara dönsku uppboðshúsa, sem bera ábyrgð innan þessara deilda fyrirtækjanna, var fullljóst að þetta voru falsanir. Sérfræðingar uppboðshússins vissu nákvæmlega hvað þeir voru með í höndunum þegar þeir buðu verkið upp árið 2014. Þeir vita að verkið kemur upphaflega frá þessum íslensku aðilum fyrir 20 árum. Eftir dóminn hefur ekkert breyst í Danmörku. Ekkert. Þekkingin er engu ríkari um að marflatt málverk með plastmálningu geti ennþá verið verk eftir Svavar Guðnason þegar niðurstaða málsins er að svo geti aldrei verið. Það hefur lengi legið fyrir,“ segir Ólafur Ingi og heldur áfram: „Brotið er samfellt. Þeir setja alltaf á markaðinn nýtt og nýtt verk. Það er engin fagmennska á bak við það.“

Ólafur Ingi segir að vinnubrögðin sem uppboðshúsið ætti að viðhafa séu að hafa samband við alla þá sem hefðu keypt viðkomandi verk eða verk sem þessir íslensku aðilar höfðu borið inn í fyrirtækið, fengið að skoða þau og rannsaka og þá sannfærst um hvort þau væru fölsuð eða ekki. Fyrir utan niðurlæginguna þá er það of kostnaðarsamt fyrir uppboðshúsin, bendir Ólafur á, ef málavextir eru ekki alvarlegri en það.

Ólafur Ingi hefur verið ótrauður að benda á verk sem hann grunar að séu fölsuð og eru í umferð. Hann segir að það varði hagsmuni almennings og íslenskrar listasögu. „Ég hef bara hagsmuni almennings að leiðarljósi. Ekkert annað. Þetta eru alls ekki mínir hagsmunir. Það er líka þess vegna sem málinu er vísað frá því ég hef ekki ríkari kröfu. Ég er ekki höfundarrétthafi, ef ég hefði ríkari kröfur þá væri þetta öðruvísi og gæti þá lagt fram að ég vildi fá þetta og hitt.“

Ólafi Inga finnst liggja beinast við og mjög mikilvægt að höfundarréttarhafar eða Myndstef í nafni þeirra geri þá kröfu á hendur Bruun Rasmussen eða dönskum yfirvöldum að fölsuðu verkunum sem fóru í gegnum uppboðshúsin verði útrýmt af markaði.

Mikið hagsmunamál

„Aðgerðirnar munu markast af því sem kemur fram í tillögum nefndarinnar og ég get ekki tekið afstöðu til þess fyrr en hún hefur skilað formlega. En mér hefur sýnst að við þurfum að beina sjónum okkur að uppbyggingu á getu og þekkingu til þess að fást við þessi mál,“ segir Illugi Gunnarsson, mennta- og menningarmálaráðherra, spurður út í aðgerðir til að sporna við fölsun á málverkum og vísar til nefndar sem ráðuneytið skipaði um þetta efni, sem mun skila tillögum líklega í næsta mánuði.

„Það skiptir máli að hægt sé að treysta því að þau listaverk sem eru keypt séu ófölsuð. Þetta er mikið hagsmunamál fyrir listaverkamarkaðinn. Fyrir listamennina sjálfa, þá sem selja listina og kaupendur,“ segir Illugi.

Spurður hvort hann telji líklegt að tillögur nefndarinnar eigi eftir að hafa áhrif á núverandi stöðu á markað með listaverk sem hefur lítið breyst frá því málið kom upp fyrir rúmu 10 árum, segist hann ekki geta sagt nákvæmlega til um það. „Ekki fyrr en við vinnum úr niðurstöðunum,“ segir Illugi.

Nánar í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins.

Illugi Gunnarsson, mennta- og menningarmálaráðherra.
Illugi Gunnarsson, mennta- og menningarmálaráðherra. mbl.is/Árni Sæberg

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vöð geta verið varhugaverð

19:45 Búast má við áftamhaldandi vatnavöxtum á Snæfellsnesi og sunnanverðum Vestfjörðum samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Leysingar verða ennfremur um helgina á norðan- og austanverðu landinu. Meira »

Læknar með skrautlegustu hendurnar

19:10 „Mikilvægi sýkingavarna á nútímasjúkrahúsum verður ekki of oft áréttað. Sérstaklega er mikilvægt fyrir okkur sem glímum við áskoranir í húsnæðismálum að huga að því sem við getum sjálf gert til að minnka líkur á spítalasýkingum.“ Meira »

Fluttur á slysadeild eftir árekstur

18:05 Tvær bifreiðar lentu saman skammt frá Fjarðarkaupum í Hafnarfirði upp úr hádegi í dag samkvæmt upplýsingum frá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins. Meira »

Gróflega út fyrir valdheimildir

17:46 Félag atvinnurekenda telur að Sigurður Ingi Jóhannsson, þáverandi landbúnaðarráðherra og núverandi forsætisráðherra, hafi farið „gróflega út fyrir þær valdheimildir sem Alþingi hafði veitt honum í búvörulögum er hann undirritaði búvörusamninga við Bændasamtök Íslands í febrúar síðastliðnum.“ Meira »

MR slitið í 170. sinn

17:29 Menntaskólinn í Reykjavík útskrifaði í dag stúdenta frá skólanum í 170. sinn og fór athöfnin fram í Háskólabíói. Að þessu sinni voru brautskráðir alls 206 stúdentar, 92 piltar og 114 stúlkur. Þar af voru 8 úr fornmáladeildum, 27 úr nýmáladeildum, 47 úr eðlisfræðideildum og 124 úr náttúrufræðideildum. Meira »

Hugsanlega ákærðar fyrir flugrán

17:22 Konunum tveimur, sem handteknar voru fyrir mótmæli á vegum samtakanna No Borders Iceland um borð í flugvél Icelandair í gærmorgun, voru kynnt möguleg ákæruefni við yfirheyrslur hjá lögreglu í gær sem lögregla sendir til saksóknara að lokinni rannsókn málsins. Meira »

Tímamót í íslenskri réttarsögu

16:03 Frumvörp Ólafar Nordal innanríkisráðherra um stofnun millidómstigs, sem Alþingi samþykkti í gær, fela í sér sögulegar breytingar á íslenskri réttarskipan. Komið er á fót nýrri dómstólaskipan í landinu með þriggja þrepa dómskerfi. Dómstigin hafa verið tvö frá stofnun Hæstaréttar Íslands árið 1920. Meira »

Guðni með 59% fylgi

16:30 Guðni Th. Jóhannesson er með mest fylgi forsetaframbjóðenda samkvæmt niðurstöðum nýrrar skoðanakönnunar Maskínu eða 59%. Davíð Oddsson kemur næstur með 19% og þá Andri Snær Magnason með 15%. Meira »

Erlendur fagfjárfestir að fluglestinni

15:56 Búið er að stofna þróunarfélag um fluglest milli Keflavíkurflugvallar og höfuðborgarsvæðisins og þá hefur erlendur fagfjárfestir, Per Aarsleff A/S, verið fenginn til að koma að verkefninu með bæði fjármagn og þekkingu. Meira »

Býður upp á mun betri kjör

15:52 Kristófer Már Maronsson, nýkjörinn formaður Stúdentaráðs, segir að frumvarp menntamálaráðherra um heildarendurskoðun laga um Lánasjóð íslenskra námsmanna líti við fyrstu sýn út fyrir að bjóða upp á mun betri kjör en núverandi kerfi gerir. Meira »

Björguðu barnaheimili úr sárri fátækt

15:49 Það blasti ekki fögur sjón við Íslendingunum sem heimsóttu barnaheimili í Katmandú, höfuðborg Nepal, árið 2012. Þar var ekki rennandi vatn, sum barnanna sváfu á gólfinu, salernið ósmekklegt, börnin í gömlum skóm, gengu ekki öll í skóla og hrísgrjón meira og minna eini maturinn á borðum. Meira »

Innköllun á First Price-rúsínum

15:17 Kaupás hefur í samráði við matvælaeftirlit Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur innkallað First Price-rúsínur sökum aðskotahlutar úr plasti. Meira »

Námsmenn fái þrjár milljónir í styrk

14:44 Námsmenn í fullu námi munu geta fengið 65 þúsund krónur í beinan styrk á mánuði samkvæmt frumvarpi Illuga Gunnarssonar menntamálaráðherra sem lagt verður fyrir Alþingi í næstu viku. Áfram verður líka veitt námsaðstoð í formi lána á hagstæðum kjörum. Meira »

Þrjátíu þúsund fylgdust með bílslysum

14:14 Hátt í 30 þúsund fylgdust með því í gegnum Snapchat þegar þekkt íslensk ungmenni lentu í bílslysi. Þar af horfðu 21 þúsund á ljósmyndarann Snorra Björnsson í gegnum samfélagsmiðilinn. Ekki var þó um alvörubílslys að ræða, heldur átaksverkefnið Höldum Fókus II sem sett var í loftið á miðvikudag. Meira »

Kona féll af hestbaki

13:30 Kona féll af hestbaki við Mánagrundarsvæðið í gærdag þegar hestur hennar fældist. Óhappið bar að með þeim hætti að konan var á ferð á hrossi sínu eftir reiðstíg þegar torfæruhjóli var ekið á mikilli ferð fram hjá þeim. Meira »

BSRB fjölgar íbúðum ásamt ASÍ

14:22 BSRB ætlar ásamt Alþýðusambandi Íslands (ASÍ) að stofna íbúðafélag sem ætlað er að byggja og leigja út íbúðir fyrir tekjulægri hópa. Leggur bandalagið til 20% stofnframlag til nýs félags, alls tvær milljónir króna. BSRB mun óska eftir því við aðildarfélög sín að þau veiti íbúðafélaginu lán til að koma framkvæmdum af stað. Fyrirætlanirnar voru kynntar á aðalfundi BSRB í gær. Meira »

Mjög framarlega í rafrænu eftirliti

13:42 Unnur Brá Konráðsdóttir, formaður allsherjarnefndar Alþingis, segir að einu breytingarnar sem nefndin gerði á frumvarpi innanríkisráðherra um fullnustu refsinga hafi verið að fjölga dögum sem brotamenn gætu fengið í rafrænt eftirlit úr 30 dögum í 60 daga fyrir fyrsta árið. Meira »

Vonar að þetta hiti upp allt svæðið

13:12 Reykjavíkurborg og RVK Studios skrifuðu í dag undir samning um kaup kvikmyndafyrirtækisins á fjórum fasteignum í Gufunesi. Kaupverðið var 301 milljónir króna og fær RVK Studios húsin afhent 1. ágúst nk. Samningurinn er þó gerður með fyrirvara um mengun á svæðinu. Meira »
LÚGUSTIGAR - 4 STÆRÐIR Á TILBOÐI
Vel einangraðir lúgustigar 58x85, 68x85 og 55x113 Einnig Álstigi 45,7x56 Á Face...
Sumarhús, Grímsnesi á eignalandi til sölu
Til sölu 80 fm. sumarhús í landi Þóroddsstaða, Grímsnesi. Sjá: http://www.mbl....
Vantar mann Til að Róa frá svæði B Sigló
Vantar mann til að reka smábát á Strandveiðum Frá Siglufirði Viðkomansdi þarf að...
 
Sérfræðingur í upplýsingatækni
Önnur störf
PI PA R\T BWA o SÍ A o 160138 SÉRFRÆÐ...
Héraðsfundur
Fundir - mannfagnaðir
Héraðsfundur Reykjavíkurprófastsdæmis...
Lausar stöður
Önnur störf
Sveitarfélagið Hornafjörður auglýsir...
Starfsmenn
Önnur störf
Starfsfólk óskast til sumarstarfa og t...