Karlmenn sáu um fæðingar

Auk doktorsgráðu hefur Erla lokið hjúkrunarprófi á Íslandi og í ...
Auk doktorsgráðu hefur Erla lokið hjúkrunarprófi á Íslandi og í Noregi og starfaði við hjúkrun í mörg ár. mbl.is/Kristinn Magnússon

„Það eru tveir hópar sem ég skrifaði um. Fyrst eru það læknarnir sem höfðu ákveðnum skyldum að gegna þegar kom að barnsfæðingum og síðan eru það bændur, hreppstjórar og prestar. Þetta voru sérstakir karlmenn, ekki hver sem er. Þeir voru taldir nærfærnir og þolinmóðir og höfðu áhuga á að hjálpa konum að fæða börn.“

Þetta segir Erla Dóris Halldórsdóttir, sem varði doktorsritgerð sína, Fæðingarhjálp á Íslandi 1760-1880, við Sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Ísland í október.

Á tímabilinu stóð heilbrigðiskerfið á brauðfótum að sögn Erlu. Þá var mikill skortur á lærðum ljósmæðrum og aðeins átta læknar störfuðu hér á landi en íbúar landsins voru um 60 þúsund. Sumir læknar höfðu þrjár sýslur á sinni könnu og því kom oft í hlut ólærðra karlmanna að hafa umsjón með fæðingum. Erla fann 56 tilvik þar sem fæðingin fór þannig fram.

„Það eru meira að segja dæmi um að bóndi hafi sótt annan bónda til að aðstoða konu sína í fæðingunni,“ segir Erla. „Í einhverjum sýslum fann ég engan, þá voru bara konur sem sinntu þessu, en það voru óvenjumörg tilvik á Norðurlandi,“ segir Erla.

Fólk leit upp til þeirra

Aðeins einn karlmaður hefur lokið ljósmæðraprófi í sögu Íslands, en það gerðist árið 1776. Þegar landlæknir kemur til landsins árið 1760 ber hann boð frá Danakonungi um að fæðingarhjálp eigi að vera í umsjón giftra miðaldra kvenna eða ekkna. Þá var jafnvel ein lærð ljósmóðir í hverri sýslu og ein sýsla er gríðarstór fyrir ljósmóður að ferðast yfir á hesti eða ganga. Viðhorf gagnvart karlmönnum sem veittu aðstoð við fæðingu voru almennt jákvæð á Íslandi en ekki hjá öllum stéttum. „Fólk leit upp til þessara karla að læknum undanskildum, það talaði mjög illa um þá og vildi ekki hafa þá í þessum störfum.“

Engu síðri aðstoð

Erla hefur einnig rannsakað mæðradauða á sama tímabili. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að á árunum 1760-1859 hafi mæðradauði á Íslandi verið undir 1% en hann var 10-15% í Norður-Evrópu. „Börn á Íslandi fæddust heima, þau komust í heiminn lifandi og mæðurnar lifðu fæðingarnar af. Það var ekki verri útkoma hjá körlunum sem sinntu fæðingarhjálp heldur en hjá konu sem var lærð ljósmóðir. Svo eru líka dæmi um að fólk hafi treyst karlmönnunum betur,“ segir Erla. Hún segir að það sé líklega séríslenskt fyrirbæri að ólærðir karlar hafi sinnt fæðingarhjálp, þar sem hún hafi ekki fundið álíka heimildir annars staðar á Norðurlöndum.

Menntaðir og ómenntaðir

Um tvenns konar hópa af yfirsetukonum var að ræða á því tímabili sem rannsókn Erlu tekur til. Þetta voru konur sem sinntu starfinu án þess að hafa menntun og svo konur sem lærðu og luku prófi í yfirsetukvennafræðum. Þær fengu greidd laun úr konungssjóði.

Þeir karlmenn sem sinntu fæðingarhjálp eru flokkaðir í fernt í ritgerðinni: ólærða karla, presta sem veittu fæðingarhjálp í nokkrum tilfellum, karla sem höfðu lokið yfirsetukvennaprófi og lækna. Reyndist aðeins einn karlmaður sem ekki var læknir hafa lokið yfirsetukvennaprófi á þessu tímabili.

Innlent »

Hússtjórn í hættu

05:30 Hússtjórnarskólinn í Hallormsstað verður að öllu óbreyttu ekki með kennslu í haust, því námið mætir ekki kröfum aðalnámskrár framhaldsskólanna. Meira »

Börnum boðin ókeypis námsgögn

05:30 Bæjarstjórn Reykjanesbæjar hefur samþykkt að frá og með næsta skólaári muni bæjarfélagið útvega grunnskólanemendum námsgögn þeim að kostnaðarlausu. Meira »

Sest á þing þrátt fyrir sáran missi

05:30 Karólína Helga Símonardóttir, varaþingmaður Bjartrar framtíðar, hefur tekið sæti á Alþingi í fyrsta sinn og flutti því jómfrúræðu sína í gær, en hún fjallaði um styttingu vinnuvikunnar. Meira »

Hækkun VSK þarf sérstakt frumvarp

05:30 Benedikt Jóhannesson fjármálaráðherra þarf að leggja fram sérstakt frumvarp á Alþingi um hækkaða álagningu virðisaukaskatts á ferðaþjónustuna. Meira »

Varla veitt í ánni í sumar

05:30 „Ég get ekki betur séð en ekkert verði veitt í þessari á í sumar. Þótt eitthvað af seiðum lifi vitum við ekki hvort þau hafa æti og það tekur langan tíma fyrir ána að jafna sig.“ Meira »

Ný þjónusta í boði fyrir nátthrafna

05:30 Nýju átaki verður hrint af stað á Keflavíkurflugvelli í sumar þar sem innritun fyrir farþega Icelandair, WOW og Primera verður opnuð á miðnætti. Meira »

Fyrirframgreiðsla endurgreidd að fullu

Í gær, 23:01 Formaður Öryrkjabandalagsins fékk eina milljón króna greidda úr sjóðum bandalagsins í fyrirframgreidd laun vegna íbúðarkaupa án þess að það væri borið undir stjórn þess. Ekki var gerð grein fyrir greiðslunni með réttum hætti í ársreikningi ÖBÍ að mati endurskoðanda sem vakti athygli stjórnar bandalagsins á málinu. Meira »

Gagnrýnir Framkvæmdasjóð

05:30 Hafnfirðingar borguðu alls 1,7 milljarða í Framkvæmdasjóð aldraðra á árunum 2007-2016 en fengu á sama tíma 203 milljónir úr sjóðnum. Meira »

Sat í ísbaði í 20 mínútur

Í gær, 22:01 Vilhjálmur Andri Einarsson bar sigur úr býtum á Íslandsmeistaramótinu í ísbaði, sem haldið var í sundlaug Blönduóss í dag. Sat hann í ísköldu vatninu í 20 mínútur og 18 sekúndur og sló þar með Íslandsmet. Meira »

Saga skólans á sýningu

Í gær, 21:00 Hollvinafélag Austurbæjarskóla í Reykjavík stendur á laugardaginn fyrir sýningu á munum skólans allt frá stofnun hans. Verður gestum boðið að líta inn milli klukkan 10 og 15 og gefst fólki þá tækifæri til að kynna sér sögu skólans í gegnum þá muni sem Hollvinafélagið hefur varðveitt. Meira »

Skemmtilegast að skapa nýja heima

Í gær, 20:45 Eva Maria Daniels rekur sitt eigið framleiðslufyrirtæki erlendis, þar sem hún framleiðir og þróar vandaðar óháðar kvikmyndir sem skarta stórstjörnum á borð við Richard Gere, Alexander Skarsgård, Steve Coogan og Julianne Moore. Meira »

Fimm ættliðir í beinan kvenlegg

Í gær, 20:30 „Þetta er lífið. Við fjölskyldan erum í skýjunum,“ segir Inga María Brynjarsdóttir nýbökuð amma en fimmti ættliður í beinan kvenlegg fæddist í fjölskyldunni í mars. Hópurinn er fríður og föngulegur eins og sést glögglega á myndinni. Meira »

Ný þjónusta fyrir nátthrafna

Í gær, 20:15 Nýju átaki verður hrint af stað á Keflavíkurflugvelli í sumar þar sem innritun fyrir farþega Icelandair, WOW og Primera verður opnuð á miðnætti. Til stendur að gera tilraun með verkefnið í júní og ef vel gengur verður því áframhaldið. Meira »

Svanapar „ættleiddi“ gæsaunga

Í gær, 19:51 Svanapar sem hefur komið á hverju ári á sama stað í Mýrdal og komið upp 5-6 ungum virðist nú hafa breytt til í barneignarmálum. Nú eru ungarnir þeirra tveir, en auk þess virðast þau hafa „ættleitt“ tvo gæsaunga. Meira »

Ólafur ráðfærir sig við lögmann

Í gær, 19:10 „Ég er bara að ráðfæra mig við lögmann. Ég er að fara yfir þessar ávirðingar sem bornar eru á mig, eftir að hafa hrakið fyrri ávirðingar með fundargerðum. Ég mun svara þessu á morgun. Þetta eru svo alvarlegar ásakanir í minn garð að það er vegið að minni æru,“ segir Ólafur Arnarson. Meira »

Ódýrara í Costco en hann bjóst við

Í gær, 20:06 „Það er mjög ánægjulegt að sá verðlagið hér í Costco. Matvaran er ódýrari en ég reiknaði með,“ segir Ólafur Arnarson, formaður Neytendasamtakanna, en hann var í vettvangsferð á svæðinu þegar blaðamaður náði tali af honum. Meira »

Lúsugur lax fer á lyf

Í gær, 19:33 Bóndi í Arnarfirði hefur verulegar áhyggjur af því að lyf, sem verða gefin við laxalús í sjókvíum í eldisstöð í Arnarfirði, muni hafa áhrif á lífríkið í kring. Dýralæknir Matvælastofnunar segir að lyfið muni ekki hafa nein neikvæð áhrif á lífríkið í kring. Meira »

Fimmtán taldir hæfastir

Í gær, 18:54 Dómnefnd um umsækjendur um embætti 15 dómara við Landsrétt hefur skilað dómsmálaráðherra umsögn sinni. Hefur dómnefndin lýst fimmtán dómara hæfasta af þeim 37 umsækjendum sem sóttu um embættin. Meira »

Vilborg Arna klífur Everest 2017

Ford C-MAX árg. 2012
5 manna bíll með 1600 diesel vél. Ekinn 70 þús km. Nýjir bremsudiskar og í góð...
Listaverk eftir Sigurjón Ólafsson til sölu
til sölu listaverk eftir Sigurjón Ólafsson. Verkið kallast Sundaborg - frumdrög ...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur SÁÁ Aðalfundur SÁÁ verður ...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...