Rannsaka samspil hafíss og lofts

F.v.: Hafliði Jónsson, prófessor og leiðangursstjóri, Greg Cooper, Jon Norregaard, ...
F.v.: Hafliði Jónsson, prófessor og leiðangursstjóri, Greg Cooper, Jon Norregaard, Anthony Bucholtz, Roy Woods og Bryce Kujat. Myndin er tekin í flugskýli á Ísafirði. Leiðangursflugvélin er í baksýn. Hún er búin mjög nákvæmum mælitækjum sem notuð eru við hafísrannsóknirnar. mbl.is/Halldór Sveinbjörnsson

„Fyrir nokkrum árum kom ég til Íslands og ræddi við gamlan kollega minn, Pál Bergþórsson fyrrverandi veðurstofustjóra, yfir kaffibolla,“ segir Hafliði Helgi Jónsson, prófessor við veðurfræðideild Flotaháskólans (Naval Postgraduate School, NPS) í Monterey í Kaliforníu.

Hafliði starfaði hjá Veðurstofu Íslands, einkum við snjóflóðarannsóknir, áður en hann fór til framhaldsnáms og starfa í Bandaríkjunum. Hann hefur kennt við NPS frá 1996. Hafliði hefur lengi stundað rannsóknir og mælingar á orkuskiptum hafs og lofts.

„Páll sýndi mér söguleg gögn um hitabreytingar á norðurhveli síðustu aldir og lagði fram þá tilgátu að sveiflur í hafís gætu haft áhrif á hitafar allt suður að miðbaug. Þetta vakti áhuga minn á hafísnum. Síðan hef ég rætt þetta við marga kollega í Bandaríkjunum, og öllum virðist bera saman um að veruleg þörf sé á mælingum í nágrenni við ísinn. Því settum við þetta verkefni í gang.“

Bækistöð á Ísafirði

Rannsókn á samspili hafíssins og lofthjúpsins á Grænlandssundi er nú hafin. Sex manna bandarískt teymi undir stjórn Hafliða er með bækistöð á Ísafjarðarflugvelli og hjá Háskólasetri Vestfjarða. Í teyminu eru sérfræðingar á sviði hafís- og veðurfræði ásamt flugmönnum og flugvirkja. Verkefnið er kallað Ísrönd (Ice Edge). Sérútbúin Twin Otter-rannsóknarflugvél frá bandaríska flotanum fer frá Ísafirði yfir hafísinn og aflar gagna. Flotaháskólinn hefur gert rannsóknarflugvélina út í nærri 20 ár. Hún er sérstaklega útbúin til rannsókna á neðsta lagi lofthjúpsins (núningslaginu). Tæki hennar eru mjög nákvæm og geta mælt orku- og efnaskipti milli sjávar og lofts, eðlisþætti svifryks og sjávarseltu í lofti og eðliseiginleika þoku og skýja.

Hafliði Jónsson.
Hafliði Jónsson. mbl.is/Halldór Sveinbjörnsson

Leiðangurinn er kostaður af rannsóknarstofnun flotans og mun standa til 13. maí. Gögnin verða birt opinberlega og öllum aðgengileg.

Grænlandssund heppilegt

Ísland, og sérstaklega Grænlandssund, urðu fyrir valinu því þar sýndist Hafliða að búast mætti við miklum breytingum á hafísnum yfir stuttar vegalengdir. Kaldur Grænlandsstraumurinn úr norðri mætir hlýjum Irminger-straumnum, sem er kvísl úr Golfstraumnum, í miðju sundinu. Sá fyrrnefndi ber hafísinn suður með Grænlandsströndum en hlýi sjórinn streymir til norðurs vestan við Ísland. Í sumum tilfellum þarf ekki að fljúga nema í tíu mínútur frá opnu hafi þar til komið er yfir samfellda ísbreiðu við strendur Grænlands. Ísafjörður var valinn sem bækistöð til að nýta flugtímann sem best til beinna rannsókna fremur en að verja löngum tíma í ferjuflug til og frá hafísslóðunum.

Rannsóknin er samstarfsverkefni NPS og Háskólaseturs Vestfjarða.

Anthony Buchholtz, vísindamaður við NPS, er í rannsóknartreyminu. Hann hefur unnið að rannsóknum og mælingum á sólargeislun og jarðgeislun og myndun skýja í lofthjúpnum. Björn Erlingsson hafeðlisfræðingur hafði frumkvæði að því að settar voru myndavélar, innrauðar og venjulegar, á kvið flugvélarinnar. Þær taka myndir af ísnum á sekúndu fresti í þágu rannsókna á innri kröftum íselfurinnar sem streymir suður með Grænlandi. Björn starfar nú hjá Veðurstofunni sem sérfræðingur í sjávarflóðarannsóknum. Hann hefur komið á tengslum milli bandaríska hópsins og Háskólaseturs Vestfjarða og Snjóflóðaseturs Veðurstofunnar á Ísafirði. Björn hafði m.a. milligöngu um að Háskólasetrið útvegaði hópnum aðstöðu og að flugvélin fékk inni í flugskýli Isavia á Ísafjarðarflugvelli. Flugmennirnir fengu góð ráð hjá Ísfirðingnum Hálfdáni Ingólfssyni flugmanni, sem hefur mikla reynslu af flugi á norðurslóðum og víðar við misjafnar aðstæður.

Landhelgisgæslan (LHG) aðstoðaði á ýmsan hátt. Einnig stendur til að fara í ískönnunarflug á flugvél LHG meðan á rannsókninni stendur og tvinna þau gögn sem hún aflar saman við þau sem aflað verður með bandarísku flugvélinni og gervihnöttum í samvinnu við Ingibjörgu Jónsdóttur, landfræðing hjá Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands.

„Björn Erlingsson hefur hjálpað okkur feykilega mikið við undirbúning og aðstöðu fyrir vestan og eins Peter Weiss, forstöðumaður Háskólaseturs Vestfjarða,“ sagði Hafliði. Rannsóknarflugin krefjast góðs skyggnis yfir hafísnum. Veður á þeim slóðum eru hverful á þessum árstíma og þarf því að nota hverja góðviðrisstund til flugs.

Björn Erlingsson.
Björn Erlingsson. mbl.is/Golli

Mikið af ísbjarnasporum

Flogið var yfir hafísinn á mánudaginn var í ljómandi góðu veðri. Farið var eftir fyrirframákveðnum leggjum, eða stiga, yfir ísinn. Þegar lægst er flogið er farið í 30 metra hæð og flogið þannig í 10 mínútur. Svo er farið sömu leið til baka í 100 metra hæð. Síðan er leitað að toppinum á núningslaginu, þ.e. neðsta lagi lofthjúpsins, og leggurinn floginn í þriðja sinn.

„Við reynum að mæla yfir ís sem er tiltölulega þykkur. Svo færum við okkur utar þar sem ísinn er þynnri og endurtökum stigann. Síðan endum við utan við ísröndina og mælum yfir opnu hafi. Þá fáum við mælingu á því hvaða áhrif ísinn hefur,“ sagði Hafliði. Mæld eru margvísleg áhrif sem ísinn hefur á orkuflæði milli yfirborðs og lofts. Einnig eru gerðar mælingar á ögnum í lofti og áhrifum þeirra á skyggni. Niðurstöðurnar geta komið að gagni við að bæta veðurspár á litlum skala.

„Það voru ísbjarnaspor úti um allt, á mörgum jökum, en við sáum engan ísbjörn. Það var líka fullt af selum,“ sagði Hafliði. Svæðið sem er kannað ræðst af flugþoli vélarinnar. Hún fer hægt yfir og hentar mjög vel til mælinga. Flugvélin hefur eldsneyti til 4-5 klukkustunda flugs.

Nemar í hafeðlisfræði við Tækniháskólann í Toulon í Frakklandi, sem eru í starfsþjálfun við Háskólasetur Vestfjarða, koma að úrvinnslu mælinganna. Veðurfræðingar í Kaliforníu og víðar bíða spenntir niðurstaðnanna sem veita munu miklar upplýsingar um hafísinn, eðli hans og áhrif á veðrið.

Risastór íselfur mjakast suður með Grænlandi.
Risastór íselfur mjakast suður með Grænlandi. Gervihnattamynd/NASA og USGS/Jarðvísindastofnun HÍ

Miklir kraftar verka á hafísinn

Ingibjörg Jónsdóttir, dósent í landfræði við HÍ og við Jarðvísindastofnun HÍ, og Björn Erlingsson, hafeðlisfræðingur hjá Veðurstofu Íslands og Háskólasetri Vestfjarða, unnu sameiginlega meðfylgjandi mynd af hafísnum á Grænlandssundi eftir gervihnattamyndum.

Myndin sýnir greinilega 40-50 km langar og bogadregnar sprungur í ísbreiðunni við Grænland. Þessar löngu sprungulínur sjást ekki við yfirborð jarðar en blasa við utan úr geimnum. Sprungulínurnar gefa ýmsar vísbendingar um kraftafræðina sem liggur að baki ísrekinu. Björn hefur unnið að þróun hafísreklíkana og túlkað brotamyndunina í ísnum. Hún gefur mikilvægar upplýsingar um áhrif innri krafta á ísrekið og þykktarbreytingar vegna brotahreyfinga í hafísbreiðunni.

Bloggað um fréttina

Innlent »

Stöðvuðu 20 fyrir of hraðan akstur

23:13 Lögreglan á Austurlandi hefur undanfarna tvo daga stöðvað rúmlega 20 ökumenn fyrir of hraðan akstur. Sá þeirra sem hraðast ók var tekin á 134 km hraða í Skriðdalnum á leið sinni til Egilsstaða um kaffileytið í dag. Meira »

Sækja bætur vegna seinkunarinnar

21:53 Farþegar Primera Air sem lentu í eins og hálfs sólarhrings seinkun á flugi frá Tenerife á Kanaríeyjum um helgina hyggjast sækja bætur vegna seinkunarinnar. Lentu margir farþeganna í fjárhagslegu tjóni vegna vinnutaps í dag, en vélin, sem átti að lenda seinnipart laugardags, lenti klukkan 4 í morgun. Meira »

„Mjög mikilvægt að detta úr formi“

21:30 „Þetta er það hraðasta sem Íslendingur hefur hlaupið á íslenskri grundu. Það er nefnilega ekkert grín að hlaupa á Íslandi í þessum vindi og brekkum,“ segir Arnar Pétursson sigurvegari karlaflokks í Reykjavíkurmaraþoni Íslandsbanka sem fram fór um helgina. Meira »

Bílvelta á Kjalvegi

20:34 Bílvelta varð á Kjalveginum laust fyrir klukkan fimm í dag. Að sögn lögreglunnar á Selfossi voru fjórir erlendir ferðamenn í bílnum er hann valt við Bláfellsháls á Kjalveginum og endaði á toppnum. Meira »

Gæsaveiðitímabilið hafið

20:21 Gæsaveiðitímabilið hófst í gær og nú má skjóta bæði grágæs og heiðargæs. Indriði R. Grétarsson, formaður Skotveiðifélags Íslands, segir veiðarnar fara rólega af stað. Hann segir stofnana í stærra lagi og þá sér í lagi heiðargæsastofninn. Meira »

Lok, lok og læs í Heiðmörk

19:45 Sett hafa verið upp skilti á jörð Elliðavatns í Heiðmörk þar sem hjólreiðar eru bannaðar á gamla göngustígnum sem þar er staðsettur. Skógræktarfélag Reykjavíkur hefur fengið margar athugasemdir frá hjólreiðafólki vegna ákvörðunarinnar. Meira »

Blöskraði leyndarhjúpurinn

19:15 „Ég fékk fjölda spurninga frá almenningi og aðstandendum,“ segir Þór­hild­ur Sunna Ævars­dótt­ir, þingmaður Pírata í alls­herj­ar- og mennta­mála­nefnd. Hún óskaði í síðasta mánuði eftir spurningum frá almenningi er varða uppreista æru Roberts Downeys og ætlar að bera þær upp á nefndarfundi. Meira »

Gefur vökudeild kolkrabba

19:20 Fyrirburar sem fá prjónaðan eða heklaðan kolkrabba í hitakassann braggast fyrr. Þetta segir Marella Steinarsdóttir sem undanfarna mánuði hefur safnað hekluðum og prjónuðum kolkröbbum fyrir vökudeild Barnaspítalans. Meira »

Bregðast öðruvísi við þrýstingi?

19:01 Verjandi Thomasar Möller Olsen spurði lögreglumann, sem bar vitni fyrir dómi í dag, hvort einhver skoðun hefði farið fram hjá lögreglunni á því hvort menningarlegur munur gæti verið á Íslendingum og Grænlendingum hvað ýmsa þætti varðaði, sem þyrfti að hafa að leiðarljósi við yfirheyrslur í sakamálum. Meira »

Rafmagnslaust á Breiðdalsvík

18:35 Rafmagnslaust hefur verið á Breiðdalsvík og næstu bæjum frá því um klukkan hálfþrjú í dag og er bilun í jarðstreng talin vera orsökin. Meira »

„Það má ekki byrgja þetta inni“

18:30 „Ég veit ekki hvað ég hef gert fólki til að eiga þetta skilið,“ segir Sema Erla Serdar, formaður Solaris – hjálparsamtaka fyrir hælisleitendur og flóttafólk á Íslandi. Sema birti í gær nokkur ummæli sem fólk hefur látið falla í hennar garð í kjölfar hryðjuverkaárásanna í Finnlandi og á Spáni. Meira »

Nútímahippinn réttir hjálparhönd

18:20 Sverrir Björn Þráinsson er að eigin sögn eini starfandi grenningarráðgjafi Íslands. Hann hefur aðstoðað marga við að ná betri árangri í baráttunni við aukakílóin en sjálfur glímdi Sverrir við offitu á yngri árum. Fyrir þremur árum lagðist hann svo í flakk um Evrópu ásamt fjölskyldunni og búa þau nú á Spáni. Meira »

Komið verði til móts við bændur

17:59 „Ég hef lagt mikla áherslu á, hvað varðar þennan skammtímavanda varðandi kjaraskerðingu, að fókusa á bændur. Ekki milliliðina sem slíka heldur hvernig raunverulega við getum komið til móts við bændur sjálfa,“ segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Meira »

Missir félagslega íbúð vegna framkvæmda

17:36 Hæstiréttur staðfesti í dag dóm Héraðsdóms Reykjavíkur um að Félagsbústöðum hf. sé heimilt að bera mann út úr félagslegri íbúð í Reykjavík, þar sem rífa á húsið. Meira »

Af og frá að þrýstingi hafi verið beitt

17:12 Nikolaj Wilhelm Herluf Olsen var útilokaður sem sakborningur í máli þar sem Thomasi Möller Olsen er gefið að sök að hafa banað Birnu Brjánsdóttur 14. janúar síðastliðinn, meðal annars af því ekki fundust lífsýni úr Birnu á fötum hans, líkt og á fötum Thomasar. Meira »

„Þetta er algjör viðbjóður“

17:51 „Þetta er algjör viðbjóður,“ segir Jóhannes Eggertsson, sem heldur úti Snapchat-aðganginum joalifið, en hann útbjó í gær aðgang að stefnumótavefnum Einkamál.is sem fjórtán ára gömul stúlka og fékk yfir 250 skilaboð frá körlum sem vildu komast í kynni við „stúlkuna“. Meira »

Búið að yfirheyra manninn

17:12 Búið er að yfirheyra ungan karlmann sem var handtekinn í gær í Leifsstöð eftir háskalega eftirför frá Reykjanesbraut að flugstöðinni. Þetta staðfestir lögreglustjórinn á Suðurnesjum. Meira »

Stöðva dreifingu mjólkur frá Viðvík

17:01 Matvælastofnun hefur stöðvað dreifingu mjólkur frá bænum Viðvík í Skagafirði. Í tilkynningu frá MAST segir að ástæða dreifingarbannsins, sem er tímabundið, sé sú að eftirlitsmanni Matvælastofnunar hafi verið meinaður aðgangur að eftirlitsstað. Meira »
EIGUM ALLSKONAR STIGA Á LAGER
Sjá: http://www.sogem-stairs.com/stairs/ladders/cottage Sími 848 3215 _ Svörum ...
Smart föt, fyrir smart konur !
Nýjar vörur streyma inn - alltaf eitthvað skemmtilegt í gangi My-Style - Tísku...
Hornborð til sölu
Eikar borð til sölu ,stærð 65x65 cm. hæð,45 cm. Er í Kópavogi aðeins 3,000,- kr...
Sumarhús – Gestahús – Breytingar O?Fram
Sumarhús - Gestahús - Breytingar ? Framleiðum stórglæsileg sumarhús í ýmsum stær...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar Hádegismatur, mexíkanskur hakkr...
Vélavörður
Sjávarútvegur
Vélavörður Vísir hf. óskar ef...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar Opin smíðastofa kl. 9-15. Opið ...
Háseti
Sjávarútvegur
Háseti Vísir hf óskar eftir a...