Eigum OECD-met í þunglyndislyfjaneyslu

Íslendingar nota mest allra OECD-þjóða af þunglyndislyfjum.
Íslendingar nota mest allra OECD-þjóða af þunglyndislyfjum. Friðrik Tryggvason

Íslendingar nota mest allra OECD-þjóða af þunglyndislyfjum og er notkunin um tvöfalt meiri en meðaltal OECD-þjóða. 

Ólafur B. Einarsson, verkefnisstjóri hjá Embætti landlæknis segir engar haldbærar skýringar vera sem geti úrskýrt þennan mun á Íslandi og öðrum þjóðum. Fyllstu ástæða sé til að kanna þennan mun, m.a. hvort verið sé að veita hér öðruvísi þjónustu eða hvort eftirlit með ávísunum lyfja sé strangara í öðrum löndum.

Árið 2014 fengu tæplega 41.000 Íslendingar, 12,5% þjóðarinnar, ávísað þunglyndislyfjum a.m.k. einu sinni á árinu. Þetta er talsvert meiri notkun en á hinum löndunum á Norðurlöndum og umtalsvert meira en í öðrum OECD-löndum þar sem meðaltalið árið 2013 var 5,8%.

En erum við svona miklu þunglyndari en aðrar þjóðir? „Það er óvíst hvort þetta endurspegli raunverulegt algengi þunglyndis,“ segir Ólafur. Hann segir að í þessu sambandi hafi verið bent á að lyfin séu stundum notuð við öðru en þunglyndi, t.d. ADHD. Það skýri þó ekki þennan mun á Íslandi og öðrum löndum, því það sama er gert í öðrum löndum.

Minni geðlæknaþjónusta hér

Ólafur segir skort á þjónustu í geðheilbrigðismálum geta útskýrt þessa notkun að einhverju leyti. Tölur um geðlæknaþjónustu á sjúkrahúsum bendi til þess að hún sé talsvert minni hér en á hinum löndunum á Norðurlöndum, t.d. séu fjórfalt fleiri legudagar skráðir á geðdeildum í Svíþjóð en hér. „Reyndar erum við hlutfallslega með svipaðan fjölda sérfræðinga í geðlækningum og nágrannaþjóðirnar. En kannski er verið að þrengja um of að þessari þjónustu á sjúkrahúsunum sem á að sinna þeim sem verst eru staddir.“

Árið 2014 fengu um 30.000 Íslendingar ávísað sterkum verkjalyfjum, 33.000 fengu svefnlyf og 7.500 fengu örvandi lyf. Ólafur segir að notkun sterkra verkjalyfja á Norðurlöndunum sé hæst á Íslandi. „Verkjalyfjanotkun er flókið fyrirbæri og sumir taka þessi lyf vegna þess að þeir eru að glíma við mjög erfiða sjúkdóma. En við þurfum að spyrja okkur hvers vegna notkunin sé svona miklu almennari hér en annars staðar.“

Að sögn Ólafs hefur svefnlyfjanotkun hér á landi aðeins dregist saman. Hún sé þó enn töluvert meiri hér en hjá öðrum Norðurlandaþjóðum.

Þegar notkun tauga- og geðlyfja er skoðuð á vef Hagstofu Íslands sést gríðarleg aukning. Árið 1989 notuðu 12,9% Íslendinga slík lyf, en 2014 var hlutfallið komið upp í 35,7%. Þetta er næstum því þreföldun. Undir þennan lyfjaflokk falla m.a. þunglyndislyf, verkja- og svefnlyf og kvíðastillandi lyf. Ólafur segir notkun þessara lyfja einnig hafa aukist meðal annarra þjóða, en hún sé hlutfallslega meiri hér á landi.

„Mörg þessara lyfja eru misnotuð og margir einstaklingar glíma við alvarlega fíkn vegna þeirra. Margir reyna að fá meira magn en telst eðlilegt með ýmsum leiðum. Í gegnum tíðina hefur það verið vandamál að einstaklingar fara til margra lækna til að fá ávísað sömu ávanabindandi lyfjum en við hjá Embætti landlæknis bindum vonir við að aðgangur lækna að lyfjagagnagrunni takmarki það. Það þarf átak til að þessi mál fara í betri farveg,“ segir Ólafur.

Gæti valdið umferðaróhöppum

Hann segir að skoða þurfi áhrif þessarar notkunar eins og hún er í dag á aðra þætti og nefnir þá sérstaklega hvort rekja megi umferðaróhöpp hér á landi til hennar.

„Erlendar rannsóknir hafa sýnt að tiltekinn fjöldi umferðaróhappa orsakast af lyfjaakstri. Til eru tölur frá löndum þar sem lyfjanotkun er talsvert minni en hér og því er ástæða til að skoða þessi tengsl hér á landi. Mörg ávanabindandi lyf hafa ýmsar verkanir sem geta t.d. skert getu okkar til að keyra ökutæki.“

Erlendar rannsóknir hafa sýnt að tiltekinn fjöldi umferðaróhappa orsakast af ...
Erlendar rannsóknir hafa sýnt að tiltekinn fjöldi umferðaróhappa orsakast af lyfjaakstri. mbl.is/Eva Björk Ægisdóttir
Árið 2014 fengu um 30.000 Íslendingar ávísað sterkum verkjalyfjum, 33.000 ...
Árið 2014 fengu um 30.000 Íslendingar ávísað sterkum verkjalyfjum, 33.000 fengu svefnlyf og 7.500 fengu örvandi lyf. Ásdís Ásgeirsdóttir

Innlent »

Kviknaði í ljósastaur

21:23 Slökkviliðið á höfuðborgarsvæðinu sinnti í dag fjórum útköllum vegna reykræstingar. Í Leirubakka var tilkynnt um eld í þvottavél um fjögurleytið í dag, en búið var að slökkva eldinn er slökkviliðið mætti á svæðið. Meira »

Lífið var lottóvinningur

21:05 Þegar María Rist Jónsdóttir kom í heiminn, þremur mánuðum fyrir tímann, vó hún ekki nema þrjár merkur. Hún lá á vökudeild Barnaspítalans fyrstu mánuðina en tvísýnt var um bæði líf Maríu og móður hennar. Í dag er María Rist 23 ára gömul og ætlar að hlaupa 21 kílómetra í Reykjavíkurmaraþoninu. Meira »

Bílvelta á Kaldárselsvegi

20:59 Bíll valt á Kaldárselsveginum í Hafnarfirði um sexleytið í kvöld. Í bílnum voru ökumaður og barn sem höfðu náð að koma sér út úr bílnum þegar slökkvilið kom á vettvang. Meira »

Sólskin í allan dag á mýrarbolta myndasyrpa

20:29 Það voru heimaliðin FC drulluflottar í kvennaflokki og FC karaoke í karlaflokki sem báru sigur úr býtum í mýrarboltanum sem lauk á Ísafirði í dag. Meira »

Nýtur góða veðursins og skemmtir sér

20:26 Mikið hefur verið að gera hjá lögreglunni á Suðurlandi frá því síðdegis í gær, umferðarþungi hefur verið mikill en að sögn lögreglunnar á Selfossi fer skemmtanahald heilt yfir vel fram. Tvö heimilisofbeldismál komu þó inn á borð lögreglu í nótt. Meira »

Sveitarstjóri meiddist í mýrarbolta

19:56 Gönguhátíð í Súðavík fer fram í annað sinn fyrir vestan nú um helgina. Margt er um manninn og veður gott og hefur hátíðin að mestu gengið vel fyrir sig. Pétur G. Markan, sveitarstjóri Súðavíkurhrepps, gat þó ekki sinnt leiðsögn eins og til stóð þar sem hann meiddist á ökkla í mýrarboltanum. Meira »

13 ára fór holu í höggi

19:25 Flesta kylfinga dreymir um að fara einhvern tímann holu í höggi. Björn Viktor Viktorsson, kylfingur hjá GL, sem keppir í aldursflokki 11-13 ára, náði takmarkinu í gær þegar hann fór holu í höggi í golfi á Unglingalandsmóti UMFÍ í Borgarnesi. Meira »

Þrír fengu bónusvinning

19:44 Eng­inn var með all­ar töl­ur rétt­ar í lottóút­drætti kvölds­ins en tæplega sjö og hálf millj­ón­ króna var í pott­in­um. Þrír fengu bónus­vinn­ing­inn og fá þeir í sinn hlut rúm­ar 109 þúsund krón­ur hver. Meira »

Mennirnir látnir lausir

18:38 „Ég er fyrst og fremst ánægður að hafa náð þessu, að þetta skyldi ekki fara í umferð,“ segir yfirlögregluþjónn í Vestmannaeyjum, en í gær kom upp stærsta fíkniefnamál í sögu Þjóðhátíðar. Mennirnir hafa verið látnir lausir að lokinni yfirheyrslu. Meira »

Nýtur þess að finna fegurðina í umhverfinu

18:30 Mynd segir meira en þúsund orð. Það veit Arna Helgadóttir svo sannarlega, en hún setti sér skemmtilegt markmið í fæðingarorlofinu: Að taka frumlegar myndir af dóttur sinni á mánaðar fresti. Meira »

„Þetta er dæmi um loddaraskap“

17:50 Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, er undrandi vegna ummæla sem Silja Dögg Gunn­ars­dótt­ir, þingmaður Fram­sókn­ar­flokks, lét falla í þættinum Vikulokunum á Rás 1 í morgun. Þar sagðist Silja vilja að lagt yrði fram þingmannafrumvarp um afnám verðtryggingar. Meira »

Gríðargóð stemning í Borgarnesi

17:28 „Ferlega góð stemning og allir hressir og góðir,“ segir Jón Aðalsteinn Bergsveinsson, kynningarfulltrúi UMFÍ, í samtali við mbl.is. Um helgina fer Unglingalandsmót UMFÍ fram í Borgarnesi og eru yfir 1.500 keppendur á aldrinum 11-18 ára skráðir til leiks. Meira »

Sól og gleði á tónleikum Nova í Eyjum

16:28 Nova stendur í dag fyrir tónleikum á 900 Grillhúsi í Vestmannaeyjum þar sem tónlistarmennirnir Gísli Pálmi, Aron Can, DJ Margeir, Högni Egilsson og Sísí Ey munu skemmta þjóðhátíðargestum. Ingó Veðurguð hélt tónleika á sama stað í gær og má búast við því að fjörið haldi áfram í dag. Meira »

Fagna alþjóðadegi landvarða

15:58 Alþjóðadagur landvarða er á morgun, sunnudag, en hann hefur verið haldinn hátíðlegur um heim allan frá árinu 2007. Um 20 landverðir starfa hjá Umhverfisstofnun yfir sumartímann vítt og breitt um landið Meira »

Stærsta fíkniefnamál í sögu Þjóðhátíðar

13:54 Tveir menn voru handteknir í Vestmannaeyjum í gærkvöldi, grunaðir um að að hafa ætlað að selja mikið magn af fíkniefnum á Þjóðhátíð. Er þetta stærsta fíkniefnamál sem komið hefur á borð lögreglu í sögu Þjóðhátíðar. Meira »

Engir umferðartappar í Hvalfjarðargöngum

16:10 Mikil umferð hefur verið um Hvalfjarðargöng það sem af er verslunarmannahelgi. Umferð var einna mest í gær, föstudag, var nokkuð stöðug umferð um göngin frá hádegi og fram á kvöldið. Meira »

Gleði í Eyjum í frábæru veðri

14:31 Mikill fjöldi fólks er nú kominn til Vestmannaeyja til að taka þátt í Þjóðhátíð. Enn bætist þó stöðugt við, en gera má ráð fyrir að um 15 þúsund manns leggi leið sína til Eyja um helgina. „Þetta hefur allt saman gengið mjög vel og farið vel fram,“ segir Hörður Orri Grettisson, talsmaður Þjóðhátíðar. Meira »

Erilsöm nótt hjá lögreglunni í borginni

12:56 Þrír gistu fangageymslu lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu í nótt, þar af einn að eigin ósk. Nokkuð var um ölvunar- og fíkniefnaakstur í borginni, og þá var tilkynnt um innbrot í heimahús og bifreið. Meira »
Infrarauður Saunaklefi -Tilboð 48.000 kr afsláttur eða 291.000 1stk eftir
Tilboð 48.000 kr afsláttur eða 291.000 1stk eftir - 3manna klefi - low EMF- m...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
Triumph Bonneville America
Skráð 5/ 2006 ekið 10,200 km í topp standi með töskum og krómi. næsta skoðun...