4. nóvember 2006 | Aðsent efni | 605 orð | 1 mynd

Stofnun listaráðs

Einar Þór Gunnlaugsson fjallar um lista- og menningarmál

Einar Þór Gunnlaugsson
Einar Þór Gunnlaugsson
Einar Þór Gunnlaugsson fjallar um lista- og menningarmál: "...verður það að teljast freistandi og spennandi verkefni að færa alla starfsemi sem tengist þessum málaflokki úr menntamálaráðuneyti til listaráðs, eða lista- og menningarmiðstöðvar."
EF HUGMYNDIR um fækkun ráðuneyta koma til framkvæmda er tilefni til að færa suma starfsemi ráðuneyta frá ráðuneytum. Þar sem lista- og menningargeirinn virðist vera að fá meiri viðurkenningu sem atvinnugrein sem skapar bæði atvinnu og skilar arði og hefur líka félagslegt mikilvægi verður það að teljast freistandi og spennandi verkefni að færa alla starfsemi sem tengist þessum málaflokki úr menntamálaráðuneyti til listaráðs, eða lista- og menningarmiðstöðvar. Hvort sem um fækkun ráðuneyta verður að ræða eða ekki er stofnun listaráðs sem opinberrar stofnunar er tekur yfir slíka starfsemi skynsamleg aðgerð út frá sjónarmiðum hagræðingar, stjórnunar og fagmennsku. Vaxandi og almenn viðurkenning og hugsanlega virðing líka á að málaflokkurinn sé fullgild atvinnugrein ætti líka að skjóta stoðum undir að þverpólitísk samstaða náist um málið, en auk Samfylkingarinnar eiga hugmyndir um fækkun ráðuneyta hljómgrunn innan Sjálfstæðisflokks, en "samviska flokksins", það er Heimdallur, hefur samsinnt þeim hugmyndum að hagræða í stjórnsýslunni. Um þetta ætti að nást samstaða innan bæði stjórnmálaflokkanna og ólíkra hópa menningargeirans. Þetta er einnig framkvæmdarlega einföld aðgerð hvað varðar lagabreytingar og stjórnsýslu því hér yrði einn málaflokkur færður til með svipaðri fyrirhöfn og að flytja Byggðastofnun norður í land og aðgreina Hagstofu frá Þjóðskrá.

Hlutverk

Við verðum að gefa okkur það pólitíska "facto" að almenningur hafi hagsmuni af tilveru og vexti þessa málaflokks. Hlutverk ríkisins er að tryggja stöðugleika með því að tryggja að allar greinar innan málaflokksins geti framleitt og skipulagt til langtíma, og jafnvægi með því að aðstaða allra framleiðenda sé sú sama eða svipuð og að almenningur hafi jafnan aðgang að menningu og listum óháð stétt eða búsetu. Fyrirmyndina má að hluta sækja til Goethe Institut og sambærilegra stofnana í öðrum Evrópulöndum, en líklega verður íslensk stofnun að hugsa málið frá grunni vegna sérkenna landsins, bæði vegna sögu sinnar og smæðar. Sambærilegar stofnanir urðu flestar til í Evrópu eftir miðja síðustu öld og þá undir áhrifum langvarandi stríða og átaka sem höfðu jákvæð áhrif á þróun þessara mála, því jafnræði í reglum og ásetningur til að ná til minnihlutahópa og auðvelda aðgang að menningarafurðum urðu vinnureglur. Í flestum löndum varð svo lista- og menningarstarf tengt félagsþjónustu, í mismiklum mæli þó, en Svíþjóð er dæmi þar sem list er notuð sem hluti af félagsþjónustu sem lýtur að því að hjálpa þeim sem standa höllum fæti eða innflytjendum til að aðlagast samfélaginu, vera virkir þátttakendur og láta rödd sína heyrast. Sömuleiðis hafa almennar reglur um opinbert fé reynt að tryggja að afburðafólk í faginu geti starfað óháð markaðslögmálum eingöngu og að gæði séu tryggð. Í sjálfu sér er ekkert nýtt í þessum efnum, nema að þótt grundvallarhugsunin sé sú sama breytast áherslur með tíðarandanum og aðstæðum í samfélaginu.

Starfsumhverfi

Listaráð myndi taka yfir starfsemi allra sjóða ráðuneytanna í málaflokknum og einnig fjárveitingar ríkisins til stofnana eins og Þjóðleikhússins. Listamannalaun, rithöfundalaun og aðrir styrkir líkt og styrkir til frjálsu leikhópanna, listahátíða á landsbyggðinni og einstakra sýninga, t.d. mynd- og danslistarsýninga, heyrði allt undir starfsemi og deildir listaráðs. Ráðið, sem starfaði sem sjálfstæð opinber stofnun, heyrði undir stjórnsýslulög, á föstum fjárlögum án aðkomu stjórnmálamanna, ráðinu yrði því stjórnað af fólki sem uppfyllti kröfur um menntun og reynslu. Starfsfólk ráðsins myndi tryggja að reynsla styrkþega t.d. skili sér hugsanlega til þeirra sem á eftir koma, sé leiðbeinandi um fjármagn erlendis og aðstoði við tengslamyndum. Þar yrði einnig til umræðuvettvangur um listir og menningu, um áherslur og stefnu og hvernig efla megi málaflokkinn í listrænu og efnahagslegu tilliti, hvernig efla megi samskipti við erlenda aðila og standa að heildstæðri kynningu á íslenskri list og menningu. Þetta myndi töluvert auðvelda erlendum samtökum, stofnunum og einstaklingum aðgang að Íslandi á þessu sviði.

Höfundur er MA í stjórnun og stefnumörkun menningarmála.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.