6. febrúar 2004 | Minningargreinar | 4469 orð | 1 mynd

EUGENIA INGER NIELSEN

Eugenia Inger Nielsen, Sinna, fæddist í "Húsinu" á Eyrarbakka 19. nóvember 1916. Hún lést í hjúkrunarheimilinu Víðinesi 27. janúar síðastliðinn. Hún átti ættir að rekja til dönsku kaupmannanna á Bakkanum. Foreldrar hennar voru: Jens Daníel Nielsen verslunarstjóri á Eyrarbakka, f. 22.1. 1883, d. 8.6. 1948, og Karen Nielsen húsfreyja, f. 23.1. 1888, d. 3.5. 1948. Foreldrar Karenar voru: Pétur Mats Nielsen verslunarstjóri, f. 27.2. 1844, d. 9.5. 1931, og Eugenia Jakobína Nilsen húsfrú í Húsinu, f. 2.11. 1850, d. 9.7. 1916. Foreldrar Eugeniu J. voru: Guðmundur Geir Jörgen Thorgrímsen faktor, f. 7.6. 1821, d. 2.3. 1895, og Sylvía Sólveig Níelsdóttur Thorgrímsen, f. 22.7. 1819, d. 21.6. 1904. Systkini Sinnu voru: Edith Jóhanna, f. 24.3. 1911, d. 12.6. 1932, og Pétur, f. 10.11. 1920, d. 7.10. 1990.

Sinna var tvígift. Fyrri maður hennar var Ámundi Hjörleifsson brunavörður, f. 7.10. 1914, d. 20.12. 1945. Börn þeirra eru: 1) Jóhann Hörður, f. 4.10. 1934, d. 9.5. 1982. 2) Guðmunda Nielsen (Stella), f. 3.1. 1937, d. 17.3. 1939.

Hinn 21. júlí 1948 giftist Sinna Þorsteini Hjálmssyni sundlaugarverði í Sundhöll Reykjavíkur, f. 19.11. 1921, d. 9.4. 1966. Synir þeirra eru: 1) Ámundi Hjálmur, f. 8.9. 1949, kvæntur Arnbjörgu Hjaltadóttur, f. 26.3. 1954. Þeirra börn eru: A) Guðrún Ingibjörg, f. 6.3. 1974. Synir hennar og Bjarka Sveins Smárasonar eru: Sighvatur Bjarki, f. 16.1. 1995, og Gabríel Brynjar, f. 19.12. 1998. B) Björgvin Hrafn, f. 30.5. 1980. Sonur hans og Margrétar Láru Esterardóttur er Nökkvi Baldur, f. 26.7. 1999. C) Jökull Tandri, f. 1.9. 1990. Sonur Ámunda Hjálms fyrir hjónaband er Guðmundur Þór, f. 6.9. 1970. Móðir hans er Lovísa Guðmundsdóttir. 2) Jens Karel, f. 15.6. 1951, kvæntur Þóru G. Thorarensen, f. 16.11. 1952. Þeirra dætur eru: A) Vigdís, f. 9.5. 1977. Sambýlismaður hennar er Kristmann Ómarsson, f. 27.11. 1976. Sonur þeirra er Hlynur Freyr, f. 6.9. 2003. B) Steinunn Fríður, f. 1.9. 1985.

Vinur Sinnu og sambýlismaður til margra ára var: Ámundi K.J. Ísfeld, skósmiður og stöðumælavörður, f. 3.6. 1913, d. 22.9. 1989.

Sinna ólst upp í Húsinu á Eyrarbakka. Á æskuárum fóru foreldrar hennar til Danmerkur. Eftir það ólst hún upp hjá Guðmundu Nielsen móðursystur sinni, fyrst á Eyrarbakka og Ölfusá, síðar fluttu þær til Reykjavíkur. Þar starfaði hún í bakaríinu hjá Guðmundu frænku sinni í Tjarnargötu. Ung að árum fór hún til Kaupmannahafnar og nam þar bakstur og matreiðslu.

Sinna stofnaði heimili og varð húsmóðir á Vesturgötunni, nánar tiltekið í gamla Gröndalshúsinu. Bjó hún þar alla sína tíð eða í u.þ.b. 70 ár. Hún starfaði ætíð utan heimilisins meðfram húsmóðurstarfinu, fyrst í gömlu Sundlaugunum í Laugardal og við ræstingar í Landsbanka Íslands. Lengst af starfaði hún í Sundhöll Reykjavíkur eða frá 1966 og þar til hún lét af störfum vegna aldurs.

Kransakökubakstur var hennar sérgrein. Þær voru margar kökurnar sem hún bakaði fyrir vini og vandamenn.

Sinna dvaldist á hjúkrunarheimilinu Víðinesi síðastliðið ár.

Útför Sinnu fer fram frá Fossvogskirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 13.30.

Þá ert þú horfin, móðir mín!

Minningin eftir lifir þín

í ótal margföldum myndum.

Allt frá því ég var ungur sveinn,

ómálga barnið, æskuhreinn

ég nærðist af lífs þíns lindum.

Tvískinnung áttir þú engan til,

á orðum og hugsun hvergi skil,

það féll allt sem flís að blaði.

Á þinn hátt gafstu þar dæmi' um dyggð,

drengskapar hreina´og sanna hygð

sem fylgdi´okkur fersk úr hlaði.

Í þögn hef ég reynt að þakka og tjá

þelið, sem býr mér dýpst í hjarta,

ef orð, sem ei ritað fingur fá

fengju um nafnið þitt skarta

og dýrðin, sem enginn áður sá

um þig ljómann sinn vefði bjarta.

(Jón Hjörleifur Jónsson)

Elsku mamma, ég vil að lokum þakka þér fyrir allt sem þú hefur gert fyrir mig og mína fjölskyldu. Ég kveð þig með söknuði og trega og geymi allar ljúfu minningarnar innra með mér. Far þú í friði.

Þinn sonur,

Jens Karel.

Elsku amma Sinna mín. Loksins hefurðu fengið hina langþráðu hvíld og nú ertu laus frá öllum þjáningunum. Ég kveð þig hér í síðasta sinn með Maístjörnunni, laginu sem ég söng svo oft fyrir þig þegar ég var yngri:

Ó hve létt er þitt skóhljóð

og hve lengi ég beið þín,

það er vorhret á glugga,

napur vindur sem hvín,

en ég veit eina stjörnu,

eina stjörnu sem skín,

og nú loks ertu komin,

þú ert komin til mín.

Það eru erfiðir tímar,

það er atvinnuþref,

ég hef ekkert að bjóða,

ekki ögn sem ég gef,

nema von mína og líf mitt

hvort ég vaki eða sef,

þetta eitt sem þú gafst mér

það er allt sem ég hef.

En í kvöld lýkur vetri

sérhvers vinnandi manns,

og á morgun skín maísól,

það er maísólin hans,

það er maísólin okkar,

okkar einingarbands,

fyrir þér ber ég fána,

þessa framtíðarlands.

(Halldór Laxness.)

Vertu kært kvödd, elsku amma Sinna. Takk fyrir öll spilin sem við spiluðum og allar góðu stundirnar sem við áttum saman. Ég veit að þú verður alltaf nálægt og heldur verndarhendi yfir mér. Guð geymi þig.

Þín sonardóttir

Steinunn Fríður.

Elsku amma Sinna mín, nú hefur þú loksins fengið hvíldina og ert komin á stað sem þér líður miklu betur á. Þú varst samt ekki á leiðinni að kveðja, ætlaðir að fara aftur á Vesturgötuna, í hornið þar sem þú varst svo vön að sitja og fá þér kaffi og sígarettu. En líkaminn þinn var orðinn gamall og lúinn eftir langa og vinnusama ævi.

Nú þegar þú ert farin reikar hugurinn aftur á bak og margs er að minnast. Þú og ég áttum svo margar yndislegar stundir saman. Þegar ég var lítil var ég oft í pössun hjá þér og Ámunda. Ég fékk að leika mér með stóru dúkkuna þína sem þú hélst svo mikið upp á og fína dúkkustellið, sem þú eignaðist þegar þú varst lítil. Það notaði ég til að elda handa ykkur mat í þykjustunni sem þið borðuðuð auðvitað með bestu lyst. Þú settir rúllur í hárið á mér í gamni, ég dundaði mér að lita í litabókina mína og svo spiluðum við, þú kenndir mér Svarta Pétur, Ólsen ólsen, Rugl og Klukkukapal. Úti í garðshorni lék ég mér við að moka og búa til kökur í sandkassa sem var gerður úr dekki, svo tíndi ég handa þér blóm sem þú settir í vasa. Einu skipti man ég eftir þegar ég svaf yfir nótt hjá þér, að við fórum snemma kvölds í náttkjólana okkar, þú í rósóttan og ég bláan, svo þóttumst við vera voðalega fínar dömur á leið á dansiball. Við dönsuðum saman og eftir á sátum við með krosslagða fætur og drukkum kaffi og skellihlógum. Auðvitað var ég of ung til að drekka kaffi, fékk bara kók í rósótta bollann minn sem ég átti hjá þér.

Þegar ég var yngri var ég frekar matvönd. Einu sinni hafðir þú eldað dýrindis kjötsúpu, ég vildi hana ekki en þú fékkst mig til að smakka smávegis með því að gefa mér hana í fallegri blómaskál. Í dag er kjötsúpa einn af uppáhaldsréttunum mínum.

Það var svo gaman að hlusta á þig segja sögur, þú sagðir mjög skemmtilega frá, bæði þegar þú varst ung og sögur af pabba þegar hann var lítill. Ég man sérstaklega eftir nokkrum þeirra, t.d. þegar danski kóngurinn kom til Íslands og þú áttir að sjá að um losa koppinn hans. Þú beiðst allan liðlangan daginn eftir að hann pissaði, þegar það loksins gerðist fórst þú að hágráta því þú hélst að það kæmi blátt piss í koppinn.

Eina páska hafðir þú fengið sent páskaegg frá Danmörku sem var sjaldgæf sjón í þá daga en þú máttir ekki opna það, eggið átti að standa kyrrt á stofuborðinu til skrauts. En svo vildi það til að dag einn hafði það allt orðið að stórri klessu því sólin hafði skinið á það.

Svo á sprengidaginn þegar maginn í pabba þínum sprakk, hafði hann þá platað ykkur krakkana, með því að hafa uppblásna blöðru undir peysunni og sprengt hana með títuprjón og þið trúðuð því að hann hefði sprungið í alvöru.

Þú varst svo klár í höndunum bæði að prjóna, búa til mat og ekki síst að baka. Þú hafðir farið til Kaupmannahafnar ung að árum til að öðlast bakarapróf og það eru ófáar kransakökurnar sem þú hefur bakað. Við bökuðum oft saman jólaköku með súkkulaðibitum, vínarbrauð og fjögralaga tertuna þína góðu. Það var viss regla hjá þér að vera alltaf búin að baka allar jólasmákökurnar fyrir afmælið þitt.

Amma, manstu hvað þú varst glöð þegar við fórum út að versla og keyptum inn fyrir mánuðinn, fylltum ísskápinn og búrskápinn af mat og þú sagðir: "Nú vantar mig ekkert út mánuðinn nema mjólk, brauð og sígarettur." Svo hjálpaði ég þér að þrífa á hverjum laugardegi í mörg ár. Þegar búið var að þurrka af, ryksuga og skúra sagðir þú: "Nú er allt stífað og straujað ofan í kommóðuskúffu og ég verð að tipla á tánum þar til þú kemur næst."

Á sumrin reytti ég arfa í litla garðinum þínum bak við húsið, málaði veggina og vökvaði blómin. Þú varst stolt af rósunum þínum sem blómstruðu svo fallega bleikum og rauðum blómum.

Það var svo margt sem þú leyfðir mér að gera, ég lærði svo mikið af þér og þú varst svo þakklát fyrir hjálpina. Við föðmuðumst alltaf og kysstumst bless og þú sagðist hlakka til að fá mig næst í heimsókn. Ekki var gleðin og fögnuðurinn minni þegar þú sást nýfæddan son minn í fyrsta skipti nú á umliðnum haustdögum. Ég var svo ánægð að þú fékkst tækifæri að sjá hann en því miður fær hann ekki að kynnast þér í þessu lífi, kannski bara í því næsta.

Nú er komið að kveðjustund, ég kveð þig með söknuði og þakklæti í huga.

Hvíldu í friði, elsku amma mín, guð geymi þig. Ég veit þú fylgist með okkur og passar upp á okkur.

Þín

Vigdís.

Ég var á leiðinni í vinnuna og hann pabbi var að keyra mig þegar Jens bróðir hans hringdi í hann og sagði honum að þú værir dáin.

Þetta var roslega skrýtið að vita það, að þú værir farin. Það voru margar hugsanir sem komu upp í huga mér, allt sem við höfðum gert saman og ég lært af þér. Það svona fyrsta sem kemur upp í huga mér þegar ég fer til baka, það eru ein jólin sem ég, pabbi, mamma og Inga systir vorum hjá þér og Ámunda Ísfeld. Þetta var á aðfangadag, þetta er eitt af því fyrsta sem ég man eftir mér með þér. Ég var eitthvað um sjö ára gamall. Svo man ég eftir honum Felix, brúðunni sem þú gafst mér sem Haddi frændi átti. Mér þótti svo vænt um hana, meira að segja á ég hana enn, hún er í kassa í dótinu mínu. Það er líka eitt sem ég man svo vel eftir, það er galdurinn sem þú gerðir með glasið og spilastokkinn, vá hvað það var flott. Ég var alveg steinhissa á þessu, þetta var einn af fyrstu göldrunum sem þú sýndir mér. Ég átti ekki til orð. Þú lést hreinlega spilin hoppa upp úr glasinu og stóðst hinum megin í herberginu, það eina sem kom upp í huga mér þá var; amma er göldrótt. Þú kenndir mér alveg helling af spilagöldrum, gafst mér heilan kassa af galdradóti, þú varst alltaf að kenna mér eitthvað nýtt af því tagi. Það má eiginlega segja að ég sé orðinn jafn klár og þú.

Það er svo margt sem ég get talað um, veit varla hvort ég geti sagt þetta allt hérna.

Svo var það hún gamla Stína sem þú sagðir okkur frá - ef við myndum ekki vera þæg þá myndum við fara niður til hennar, en við fórum aldrei niður til hennar sem betur fer, því ég og Inga vorum alltaf svo góð heima hjá þér. Svo einhvern tíma var pabbi hjá þér líka, þá opnaði pabbi hlerann niður í kjallara hjá þér og þá sá ég í fyrsta skipti niður og viti menn, þar var enginn, þá sá ég að gamla Stína var ekki til, ég meira að segja fór niður til að kíkja hvort hún væri örugglega ekki þarna.

Svo varstu alltaf að segja okkur einhverjar sögur, það voru alltaf einhverjar nýjar og alltaf jafn skemmtilegar. Það er eiginlega ein sem er eftirminnilegust. Það er sagan af draumnum sem þig dreymdi einu sinni um mömmu þína og pabba, að þau hefðu verið jafn gömul og kirkjutröppurnar eru í Hallgrímskirkju og að þú myndir verða jafn gömul og þau til samans sem er 126 ára, mig minnir að tröppurnar séu það margar. Svo kenndirðu mér nokkrar vísur þegar ég var yngri eins og fagur fiskur í sjó og fullt af öðrum.

Ég man það líka vel þegar þú og Ámundi Ísfeld komuð til Vestmannaeyja. Það gleymist aldrei. Ég gæti hripað endalaust hérna niður á blað en einhvers staðar verður maður að stoppa.

Þú ert aftur á móti loksins búin að finna hvíldina þína, þú varst búin að vera veik svo lengi og núna ertu komin til Hadda frænda, afa Þorsteins, Ámunda Ísfeld, Stellu litlu og mömmu þinnar og pabba. Eins og við sögðum alltaf hvort við annað þegar við kvöddumst: Guð geymi þig, amma Sinna.

Þinn

Björgvin Hrafn.

Ég var vakin upp með símtali um aðamma Sinna væri dáin. Mikið rosalega var það sárt að vita að þú værir farin frá okkur, en jafnframt gott að vita að loksins ertu búin að fá hvíldina þína. Það var svo erfitt að kveðja þig síðastliðinn föstudag vitandi það að ég fengi aldrei að faðma og kyssa þig aftur á mjúku kinnina þína. Það koma upp svo margar minningar þegar ég hugsa til baka, það er svo erfitt að setja þær niður á blað, því það verður ekkert eins án þín að rifja það upp. Ég man fyrst eftir ömmu þegar ég var þriggja ára og hún var að passa mig, ég var hágrenjandi og amma kom allt í einu og sagði: "Hver var að hlæja þegar ég kom inn, kannski það hafi verið kötturinn?" Ég hætti strax að gráta og fór að hlæja. Þú talaðir alltaf um þetta þegar þú varst að segja mér frá og hlóst jafn innilega. Manstu eftir því þegar þú sagðir mér söguna af gömlu Stínu sem byggi í kjallaranum í húsinu þínu? Allir fengu að heyra um gömlu Stínu. Manstu eftir kjötsúpunni sem ég vildi ekki borða, en kláraði hana svo með bestu lyst þegar ég var orðin svöng? Manstu þegar ég og Bjöggi vorum í pössun hjá þér og Ámunda afa? Við Bjöggi horfðum á Tomma og Jenna í fjóra klukkutíma, sjónvarpið var ekki mjög hátt stillt. Þegar við vorum búin að sitja í tvo tíma kom Bjöggi fram til að fá að drekka og þér brá svo að þú hoppaðir næstum hæð þína og sagðir við Bjögga: "Hvaðan komst þú, barn?" Þá varstu búin að gleyma því að við værum inni í stofu því þú varst svo upptekin við að baka bollur fyrir bolludaginn. Þessa sögu sagðirðu mér oft og þú hlóst alltaf jafn mikið að henni.

Manstu þegar ég var hjá þér og við elduðum saman, þú tókst alls konar góðgæti út úr ísskápnum hjá þér og settir þetta allt saman í pott og hrærðir. Ég spurði þig hvað við værum að elda. Þá sagðirðu að þetta væri "Rússsnússsnúsk". Ég spurði: "Hvað er það?" Þá sagðir þú: "Ég veit það ekki, bara svona "Rússsnússsnúsk", það verður aldrei sama bragð aftur af þeirri uppskrift."

Manstu þegar ég kom í Sundhöllina til þín, ég fékk alltaf frítt í sund, ég var orðin flugsynd sex ára gömul og oft fékk ég að vinna með þér og Siggu Þorláks.

Dallaskvöldin á Vesturgötunni gleymast seint, þegar það var komið saman alla fimmtudaga til að horfa á Dallas. Afi átti alltaf fyrstur pantaða spóluna úti á Olís. Manstu allar grillveislurnar hjá þér og afa á heimatilbúna grillinu úti í garði? Allar stundirnar sem þú sast og spilaðir við mig, öll bingókvöldin sem ég fékk að fara með þér og afa á. Manstu þegar ég og Vigdís fengum að mála dekkið blátt og bjuggum til litla fuglatjörn úti í garði hjá þér? Manstu þegar þeir voru að flytja húsið á Vesturgötu og við Vigdís fengum að vaka alla nóttina hjá þér?

Haddi frændi kallaði mig alltaf Skottu. Ég gleymi því aldrei þegar jólasveinninn kom til mín á Hraunteiginn með jólapakkana frá ykkur. Þarna var Haddi frændi á ferðinni og ég vissi það ekkert, en svo kom danskur jólasveinn með honum og ég vissi strax að þetta var Pétur bróðir þinn, því það talaði enginn jólasveinn á Íslandi dönsku. Manstu túnfiskbrauðtertuna hennar mömmu sem Hadda fannst best af því það var enginn laukur og þú sagðir alltaf: "En ég gerði alveg eins salat og mamma þín."

Það var svo gaman þegar þú sagðir mér sögur af þér lítilli þegar þú bjóst í Húsinu á Eyrarbakka, þegar þú bjóst í Tryggvaskála, hvernig þið þvoðuð þvottinn við Ölfusá, sögurnar af þér og Ámunda Hjörleifssyni, fyrsta manninum þínum, Stellu dóttir þinni, af Hadda. Hvernig þú og afi kynntust, af pabba og Jens litlum.

Það var svo margt sem þú kenndir mér, þú kenndir mér að fara með Faðir vorið, þú kenndir mér allar morgunbænirnar, kvöldbænirnar, þú kenndir mér að prjóna, þú kenndir mér löngu vitleysu, þú kenndir mér dönsku og margt fleira.

Manstu síðustu skötuveisluna þar sem við borðuðum saman? Manstu þegar við fluttum til Vestmannaeyja og ég bjó hjá þér á meðan ég var að klára skólann, og þegar ég bjó hjá þér ´93 í tvo mánuði.

Þú hringdir alltaf í mig á afmælisdaginn minn og sagðir "til hamingju með afmælið og veistu, Inga mín, að sólin skín inn um gluggann hjá mér núna, hún skín alltaf inn til mín 6. mars."

Elsku amma, viltu senda mér sólargeisla inn um gluggann minn 6. mars, daginn sem ég verð þrítug?

Þú varst svo glöð 16. jan. ´95 þegar pabbi hringdi í þig og tilkynnti þér að nú værir þú orðin langamma, og aftur þegar pabbi sagði þér frá því það væri kominn annar prins. Svo þegar Bjöggi varð pabbi var alveg sama gleðin. Svo eignaðist Vigdís strák og þegar ég spurði þig hvort þú myndir hvaða dag hann væri fæddur þá sagðirðu: "Já, ég man það, það var 6. sept. alveg eins og hann Guðmundur Þór, hálfbróðir þinn." Svo sagðirðu: "Svo eiga Steinunn hans Jens og Jökull bróðir þinn afmæli 1. sept., pabbi þinn og Guðmundur Hjálms eiga afmæli 8. sept., ég og Þorsteinn afi þinn eigum afmæli sama dag." Þetta fannst þér stórmerkilegt, svo hlóstu að þessu öllu saman.

Núna eru mamma og pabbi þinn, Ámundi, Haddi, Stella litla, Þorsteinn afi, Pétur, Elsa, Ólafía, afi Ámundi Ísfeld og Sigríður búin að taka á móti þér. Núna færðu loksins að eyða tíma með fólkinu þínu sem kvaddi þig snemma. Skilaðu kveðju til þeirra allra frá mér. Viltu faðma Hadda frá Skottu.

Elsku amma, láttu þér líða vel, ég kveð þig með söknuð í hjarta.

Þín sonardóttir,

Guðrún Ingibjörg.

Elsku langamma Sinna.

Kristur minn, ég kalla á þig,

komdu að rúmi mínu,

gjörðu svo vel og geymdu mig,

Guð, í skjóli þínu.

(Höf. ók.)

Vertu Guð faðir, faðir minn,

í frelsarans Jesú nafni,

hönd þín leiði mig út og inn,

svo allri synd ég hafni.

Vaktu, minn Jesú, vaktu í mér,

vaka láttu mig eins í þér,

sálin vaki þá sofnar líf,

sé hún ætíð í þinni hlíf.

(Hallgr. Pét.)

Elsku langamma, við eigum eftir að sakna þín mikið.

Kær kveðja.

Sighvatur Bjarki,

Gabriel Brynjar,

Nökkvi Baldur

og Hlynur Freyr.

Í dag kveðjum við Sinnu í hinsta sinn. Í æsku kallaði ég hana "Sinnu ömmu" og henni þótti vænt um það, þótt hún væri ekki amma mín heldur mágkona pabba.

Ég veit ekki hvers vegna ég fór að kalla hana Sinnu ömmu, kannski af því að hún var alltaf svo góð við mig, bakaði svo góðar kökur eða gaf mér svo skemmtilegar gjafir. Gjafir sem kallaðar eru sparidótið í dag og mamma hefur passað upp á og leyfir sonum mínum að leika sér með, ef þeir lofa að vera þægir.

Sinna var skemmtileg kona, félagslynd og gestrisin. Oft var komið við á Vesturgötunni að lokinni bæjarferð í æsku minni. Jafnvel var kíkt við hjá henni í vinnunni í Sundhöllinni. En ferðunum til hennar fækkaði eftir að við eltumst. Þó leit ég yfirleitt inn hjá henni fyrir jólin og móttökurnar voru alltaf góðar í bakhúsinu á Vesturgötunni, þar sem tíminn stóð í stað og lítið var um breytingar. Í huga mínum lifir minningin um hversu Sinna varð glöð þegar við heimsóttum hana úr sveitinni á áttræðisafmælinu með Þorstein okkar nokkurra vikna. Það var ef til vill ánægjulegasta gjöfin sem við gátum gefið henni. Kærar minningar um Sinnu eru geymdar en ekki gleymdar.

Hjálmur Þorsteinn.

Í dag er Eugenia Nielsen (Sinna) fyrrverandi húsfreyja að Vesturgötu 16B Reykjavík lögð til hinstu hvíldar. Andlát hennar kom ekki á óvart þar sem hún hafði átt við veikindi að stríða um alllangan tíma. Fyrir um 45 árum kom ég fyrst á Vesturgötuna. Sinna, maður hennar Þorsteinn Hjálmsson sem lést langt um aldur fram og synirnir þrír voru þá þar til heimilis. Maður fann það að þarna var vinum að mæta. Sinna var um margt sérstæð, hún var búin að reyna margt sem mörgum hefði orðið erfitt komast yfir, en hún tók öllu mótlæti með slíkri skynsemi og andlegum styrk að aðdáunarvert var. Hennar helstu einkenni voru glaðværð og óvenjuleg frásagnargáfa, maður hlaut að hlusta með athygli þegar Sinna sagði frá liðnum atburðum, svo sem æsku sinni í Húsinu á Eyrarbakka þegar hún var lítil stúlka hjá foreldrum sínum þar, eins þegar hún var við nám í Kaupmannahöfn og svo allur hennar fróðleikur um liðna tíð. Eftirtektarvert var að aldrei var hallað á neinn, hennar húmor var ekki þannig.

Hjá henni voru afmælisdagar vina og vandamanna alveg á hreinu, alltaf þegar við hjónin áttum afmæli hringdi Sinna til að óska okkur til hamingju og ávallt var aldur okkar á hreinu sem gat orkað tvímælis eftir því sem árin færðust yfir okkur, að þessu var stundum hlegið.

Fyrir nokkrum árum þegar Sinna var í heimsókn hjá okkur hjónunum fórum við í bíltúr með Sinnu og ákváðum að skoða Húsið á Eyrarbakka og fengum við leyfi hjá fólkinu sem bjó þá í Húsinu. Var Sinna þar á heimavelli bæði íbúum og okkur til ánægju þar sem hverju herbergi var lýst, hvar hver hafði sofið og hvar hver hlutur hafði verið. Meðal annars hvar skattholið með leynihólfinu hafði staðið, en það skatthol hafði hún fengið í arf og hafði ég oft skoðað það með athygli þar sem það stóð í stofunni hennar á Vesturgötunni. Þá fengum við að sjá hvar eggjakofinn hans afa hennar hafði verið og kartöflugarðurinn ásamt mörgu sem ekki verður talið hér.

Við hjónin og börn okkar kveðjum góða vinkonu, með þökk fyrir tryggð og vináttu frá fyrstu kynnum. Sonum hennar og fjölskyldum þeirra vottum við samúð okkar.

Blessuð sé minning Eugeniu Nielsen.

Af eilífðar ljósi bjarma ber,

sem brautina þungu greiðir.

Vort líf, sem svo stutt og stopult er,

það stefnir á æðri leiðir.

Og upphiminn fegri´ en auga sér

mót öllum oss faðminn breiðir.

(Einar Ben.)

Sigurður Helgason.

"Komið sem fyrst aftur," voru síðustu orð Sinnu þegar við kvöddum hana eftir heimsókn í Víðines. Ófáar voru heimsóknirnar til hennar á Vesturgötuna enda í leiðinni í bæjarferð. Aldrei var komið að tómum kofanum. Komin yfir áttrætt var hún að baka og átti alltaf eitthvað með kaffinu, sló unga fólkinu við með kunnáttu sinni í bakstri og matargerð að dönskum sið. Alltaf var hressandi að koma í heimsókn og hlusta á sögur frá gömlum dögum, þá kom þessi fíni danski húmor í gegn, mikið var hlegið þá. Og alltaf var sagt í lokin: "Komið sem fyrst aftur."

Okkur er minnisstætt að aldrei talaði hún illa um nokkurn mann. Sinna var lífsglöð og jákvæð manneskja, sem kom vel í ljós eftir öll áföll hennar í lífinu. Hún var eikin sem bognaði ekki. Það var gott að eiga Sinnu fyrir vin, hún var þessi sterka og skapgóða manneskja sem gott var að koma til, maður fór betri heim eftir hennar fund.

Hafi hún þökk fyrir allt og allt.

Guð geymi hana.

Kristín (Bedda) og Þráinn.

Kynni mín af Eugeniu I. Nielsen hófust er hún bauð Byggðasafni Árnesinga skatthol forfeðra sinna til varðveislu sumarið 1993. Þá nýlega hafði verið tekin ákvörðun um framtíð fæðingarstaðar hennar, Hússins á Eyrarbakka og þar skyldi starfsemi safnsins verða í framtíðinni, í hinu merka menningarsetri Húsinu sem byggt var fyrir einokunarkaupmenn árið 1765. Skattholið kom í stássstofu Hússins sumarið 1995 og hefur þar sómt sér vel innan um ýmis önnur húsgögn forfeðra hennar. Margt annað hefur Sinna gefið safninu sem fengur hefur verið að og sýnir að henni var annt um æskustöðvarnar.

Með Sinnu hverfur í raun síðasti fulltrúi þeirrar merku fjölskyldu sem af mikilli samviskusemi vann við Lefolii-verslun á Eyrarbakka frá 1847 þegar Jakob Lefolii keypti hlut í Eyrarbakkaverslun og til 1919 þegar sonur hans Andreas Lefolii seldi sunnlenskum bændum verslunina. Lefolii-versluninni mætti e.t.v. líkja við Baug nútímans - svo mikil voru umsvifin. Faðir Sinnu, Jens D. Nielsen, var síðasti faktorinn og hafði tekið við af afa Sinnu, Peter Nielsen, en langafi Sinnu var Guðmundur Thorgrímsen sem af miklum skörungsskap byggði upp verslun Lefolii á Eyrarbakka. Innan dyra Hússins störfuðu konurnar - húsfreyjan, dæturnar og vinnuhjú - og má segja að þar hafi ekki verið í kot vísað. Fengu fleiri að njóta, einkum í tónlist og því að þjóna á danska vísu. Varð Húsið á Eyrarbakka brátt eitt þekktasta heimili landsins þar sem fjölskyldan gegndi forystuhlutverki, ekki bara í verslunarmálum heldur líka í menningarumsvifum af margvíslegu tagi sem gjarnan báru einkenni danskrar borgarmenningar. Í garði Hússins mátti stundum sjá heimafólk ásamt gestum drekka kaffi á góðviðrisdögum. Þótti slíkt nýstárlegt í upphafi 20. aldar. Og á einni myndinni má sjá grammófón sem sjálfsagt hefur ekki verið algengt þá. Myndir teknar af kaupmannsfrúnni Oline Lefolii og Agnesi Lunn, danskri myndlistarkonu sem dvaldi á Eyrarbakka, gaf Eugenia I. Nielsen Byggðasafni Árnesinga árið 1955 og hafa þær oft birst í ritum og prenti enda eru þær einstæðar heimildir um samspil íslenskrar bændamenningar og danskrar verslunarmenningar á Eyrarbakka.

Já, Sinna átti sína æsku á Bakkanum, fyrst hjá foreldrum sínum og síðar í skjóli Guðmundu Nielsen móðursystur sinnar en til Reykjavíkur fluttu þau árið 1930. Eyrarbakki var í æsku Sinnu myndarlegt þorp, höfuðstaður Suðurlands, með tæpum 1000 íbúum sem höfðu framfæri sitt af sjómennsku, iðnaði og verslun. En eftir 1920 dregst verslun á Eyrarbakka saman og margir sem lífsviðurværi höfðu af verslun fluttu af staðnum.

Sinna hefur veitt mér miklar upplýsingar um lífið í Húsinu þegar hún var að alast þar upp.

Og sögur þær sem hún sagði voru stórmerkar, þó þær fjalli ekki um stóra viðburði heldur lítil hversdagsleg atvik. Til dæmis um þá athöfn sem fram fór eftir að fugl flaug á símastaur og dó. Þá var fundinn til sérstakur pappakassi undan minningarkortum og fuglinn jarðsettur af afa Nielsen með mikilli viðhöfn í hólnum í garðinum nær kirkjunni. Þar var einnig grafin tíkin Herta sem hafði mannsvit. Hún hristi út teppið sitt á morgnana og tók út dallinn sinn. Var látin deyja úr elli. Og hversu afi Nielsen var góður búktalari. Leiksvæði hafði Sinna í löngu súðarherbergi undir suðurhlið á annarri hæð - á þeim sama stað og nú í dag gefur að líta margvísleg leikföng og spil frá fyrri tímum. Sinnu var minnisstæð dúkkan sú sem Guðmunda móðursystir hennar gaf henni, dúkkan hét Áslaug Svana Erla Germaní.

Ég tel mig lánsaman að hafa kynnst Sinnu. Aðstandendum flyt ég samúðarkveðjur úr Húsinu á Eyrarbakka. Blessuð sé minning Eugeniu I. Nielsen.

Lýður Pálsson.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.