Ingibjörg Sólrún: Fyrst IMF og svo ESB

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra. mbl.is/Ómar

„Annað hvort pökkum við í vörn og hverfum aftur til þess tíma sem var fyrir 1994 eða við gerum þetta að upphafi nýrra tíma, sækjum ótrauð fram og búum til þær varnir fyrir íslenskan almenning og íslensk fyrirtæki sem við þurfum í upphafi 21. aldar.“ Þetta segir Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra í grein í Morgunblaðinu í dag.

„Mánudagurinn 29. september mun án efa lengi lifa með þjóðinni sem einn versti dagur í hennar seinni tíma sögu. Þetta var mánudagurinn þegar hrun fjármálakerfis þjóðarinnar hófst með falli Glitnis. Í kjölfarið féll þjóðbanki Íslendinga í meira en heila öld – Landsbanki Íslands – og loks varð flaggskip íslenskrar fjármálastarfsemi, Kaupþing, að játa sig sigrað eftir grófa árás af hálfu breskra stjórnvalda sem í raun neyddu stærsta fyrirtæki landsins í gjaldþrot.

Tilviljanir höguðu því þannig að þennan sama mánudag gekkst ég undir skurðaðgerð í New York. Í aðgerðinni var fjarlægt æxli í heila sem hafði vaxið þar í nokkurn tíma án þess að valda mér nokkrum vandkvæðum en skyndilega gerði það vart við sig með svo óþyrmilegum hætti að ekki var um annað að ræða en fjarlægja það.

Þegar mein eru skorin burt

Það þarf því líklega engan að undra þó að mér finnist mánudagurinn 29. september vera nokkuð dramatískur dagur í mínu annars lítt dramatíska lífi og að upplifun mín af þessum atburðum tveim verði ekki svo auðveldlega aðskilin. Vel má líta á þá sem mikið áfall, í lífi þjóðar og í lífi einstaklings og dvelja einvörðungu við þær neikvæðu afleiðingar sem þeir hafa. En það má líka líta á þessa atburði alla sem sársaukafullt en um leið kærkomið tækifæri til að staldra við og endurmeta það sem máli skiptir í lífinu. Forsenda þess er að maður sætti sig við þá staðreynd að það er ekki hægt að komast á réttan kjöl aftur án umtalsverðra inngripa þar sem mein eru skorin burt. Það getur leitt af sér tímabundna vanlíðan, dregið úr virkni hins daglega lífs og sett okkur ýmsar erfiðar skorður en þegar allt er um garð gengið erum við betur sett eftir en áður en meinið var skorið. Meinið verður að fara til þess að við getum byggt okkur upp aftur.

Ég kann í sjálfu sér ekkert fyrir mér í áfallahjálp annað en það sem ég lærði af henni mömmu í uppeldinu. Hún gat fjasað mikið út af smámunum en þegar hin stóru áföll riðu yfir gekk hún fumlaust og orðalaust til verks og gerði það sem þurfti að gera. Hún kenndi mér þá lexíu að það er ekki hægt að velja þær sendingar sem lífið færir manni en maður á alltaf val um hvernig maður bregst við þeim – jafnvel þó staðan sé þröng. Og því þrengri sem staðan er þeim mun meira máli skiptir að takast á við hana strax og af ábyrgð – staðráðin í að breyta henni sér í hag.

Stórþjóð neytir aflsmunar

Það er erfitt að fylgjast með flókinni atburðarás og uppstokkun á íslensku fjármálakerfi úr fjarlægð. Dagarnir hafa verið viðburðaríkir og ráðherrar og fjármálasérfræðingar hafa bæði þurft að etja kappi við tímann og óvinveitt ytra umhverfi. Við þær aðstæður getur alltaf eitthvað misfarist en ég dáist að því hvað allir hafa gengið æðrulaust og skipulega til verka. Að öðrum ólöstuðum hefur þar að sjálfsögðu mætt mest á forsætisráðherra, Geir H. Haarde, og staðgengli mínum í starfi, Össuri Skarphéðinssyni. Mér finnst ég eiga þeim skuld að gjalda eftir fjarveru mína á vettvangi. Í þeirri fjármálakreppu sem nú ríður yfir heimsbyggðina er enginn annars bróðir í leik. Forystumenn heims falla nú hver um annan þveran í þá gryfju að hlaupa eftir pólitískum vindum heima fyrir í stað þess að taka sameiginlega á vandanum sem þeir hafa skapað með því að setja hinu frjálsa flæði fjármagns engin mörk. Bretar eiga þar stóran hlut að máli og það var því lítilmótlegt að fylgjast með þeirri árás sem Gordon Brown gerði á íslenska fjármálakerfið í skjóli hryðjuverkalaga. Eina ferðina enn höfum við orðið vitni að því þegar stórþjóð neytir aflsmunar gagnvart smáþjóð og grípur til aðgerða sem eru langt umfram tilefni.

Atvinnulíf og almannahagur

Við höfum hins vegar ekki tíma til að elta ólar við misvitra ráðamenn sem ala á örvæntingu í stað þess að lægja öldur. Miklu máli skiptir að vinna hratt og vel að því á næstu dögum að endurskipuleggja íslenska fjármálakerfið þannig að íslenskur almenningur og fyrirtæki fái á því traust. Fulltrúar almennings á Alþingi þurfa að eiga greiðan aðgang að mikilvægum upplýsingum um bankakerfið, nauðsynlegt er að hjálpa þeim fyrirtækjum sem eiga góða framtíð en gætu komist í þrot vegna skorts á lánafyrirgreiðslu en um leið er mikilvægt að reglur sem settar verða um hvers kyns fyrirgreiðslu verði gagnsæjar og byggist á jafnræði. Nú eru það leikreglurnar sem eiga að gilda en ekki samböndin.

Hjól atvinnulífsins mega ekki stöðvast. Liður í því að halda þeim gangandi er að lækka stýrivexti Seðlabankans sem eru allt of háir miðað við þá staðreynd að engin lánastarfsemi fer nú fram í landinu. Efnahagslífið er að snöggkólna og mikilvægt að nota bæði stýrivextina og ríkisfjármálin til að örva gangvirkið. Þá er mikilvægt að þeir sem eiga eitthvert eigið fé noti það til fjárfestinga og framkvæmda því líklega hefur aldrei verið auðveldara að finna góð viðskiptatækifæri en einmitt núna. Stóra verkefnið á komandi mánuðum verður svo að standa vörð um hag heimilanna í landinu þannig að komið verði í veg fyrir fjöldagjaldþrot hjá íslenskum almenningi. Aðstoða þarf það fólk sem lendir í tímabundnum greiðsluerfiðleikum vegna hækkana á hefðbundnum íbúðalánum eða vegna atvinnumissis. Mikilvægt er að vinna aðgerðaáætlun um hvernig þetta verði best gert í samvinnu við aðila vinnumarkaðarins.

Það á hins vegar við varðandi einstaklingana eins og fyrirtækin að það verður ekki öllum forðað frá þroti. Margir hafa farið mjög óvarlega í sínum fjármálum á undanförnum árum, tekið ómæld lán út á miklar tekjur og munu lenda í vandræðum þegar þeir verða fyrir tekjufalli. Þeir máttu hins vegar vita að það sem fer upp hefur tilhneigingu til að koma niður aftur. Miklu máli skiptir hins vegar hvernig þetta fólk tekst á við sín mál og að það muni að það á alltaf val í stöðunni. Því fyrr sem það hreinsar til í sínum fjármálum þeim mun líklegra er að það komist fljótt á góðan rekspöl aftur.

Kostirnir í stöðunni

Verkefnið sem við stöndum nú andspænis í íslensku samfélagi er bæði stórt og verðugt. Við þurfum að endurskipuleggja fjármálakefið frá grunni, endurskoða fyrirkomulag peningamálastefnunnar og starfsemi Seðlabankans og renna styrkari stoðum undir íslenskt atvinnulíf. Við eigum mörg öflug fyrirtæki sem geta skapað mikinn arð með starfsemi sinni í framtíðinni ef þau fá skjól til að endurskipuleggja sig. Ísland á mikinn auð sem er fólginn í fólkinu í landinu, atorkusemi þess og hugviti, auðlindunum til lands og sjávar, menningunni sem hefur lifað af allar hremmingar og þjóðarsálinni sem er ekki hrædd við að takast á við misjöfn veður. Við höfum áður sett undir okkur hausinn og öslað í gegnum hríðina. En við verðum hins vegar að vita hvert við stefnum og læra af þeim mistökum sem við höfum þegar gert.

Þessar vikurnar er Ísland eins og lítil bátsskel sem hrekst um fyrir úfnu og opnu hafi alþjóðlegra fjármagnshreyfinga. Með samningnum um Evrópska efnahagssvæðið var ákveðið að leggja út á þetta haf og taka þátt í frjálsu flæði fjármagnsins. Þessi ákvörðun leysti mikla krafta úr læðingi og skapaði forsendur fyrir öflugum fjármálafyrirtækjum á Íslandi sem á undanförnum árum hafa skapað bæði atvinnu og skatttekjur í landinu. Það gat hins vegar ekki gengið til lengdar að leggja út á opið haf á óvarinni bátsskel sem er ætluð til veiða á grunnslóð. Ísland þarf öflugra skip og meiri varnir ef það ætlar á annað borð að taka þátt í því fjórfrelsi sem fylgir samstarfinu í Evrópu.

Kostirnir í stöðunni eru því þessir. Annaðhvort pökkum við í vörn og hverfum aftur til þess tíma sem var fyrir 1994 eða við gerum þetta að upphafi nýrra tíma, sækjum ótrauð fram og búum til þær varnir fyrir íslenskan almenning og íslensk fyrirtæki sem við þurfum í upphafi 21. aldar. Þær varnir felast til skamms tíma í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og til lengri tíma í aðild að ESB, upptöku evru og bakstuðningi Evrópska seðlabankans. Eftir hildarleik síðari heimsstyrjaldarinnar stóðu íslenskir stjórnmálamenn andspænis þeirri áleitnu spurningu hvort Ísland gæti spjarað sig án formlegra bandamanna ef til átaka kæmi í heiminum. Niðurstaðan var að svo væri ekki og Ísland gekk bæði til liðs við hinar Sameinuðu þjóðir og NATO.

Nú stöndum við andspænis sambærilegri spurningu þó ógnirnar séu af efnahagslegum toga. Ég tel það mikinn ábyrgðarhlut af stjórnmálamönnum að telja sjálfum sér og öðrum trú um að við getum haldið áfram að senda fólk á bátsskeljum út á opið haf og sagt því að fiska. Það hefur þegar endað með ósköpum"

Höfundur er formaður Samfylkingarinnar.

Innlent »

Fordæma lögbann sýslumanns

05:40 Gagnsæi, samtök gegn spillingu, fordæmir ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um að setja lögbann á umfjöllun Stundarinnar og Reykjavik Media á málefni sem tengjast Glitni og forsætisráðherra, Bjarna Benediktssyni. Meira »

Í vímu á miklum hraða

05:36 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu stöðvaði för ökumanns á Vesturlandsvegi, við Úlfarsfell, sem reyndist aka á 113 km hraða þar sem heimilt er að keyra á 80 km/klst. Meira »

240 milljarða arðgreiðslur

05:30 Viðskiptabankarnir eru í stakk búnir til þess að greiða allt að 240 milljarða króna í arð til eigenda í því skyni að eiginfjárhlutfall þeirra verði með svipuðu sniði og annars staðar á Norðurlöndum, samkvæmt útreikningum Morgunblaðsins. Meira »

Læknar svari fyrir mikla ávísun

05:30 Ólafur B. Einarsson, verkefnisstjóri lyfjamála hjá Embætti landlæknis, segir barnalækna verða að svara fyrir mikla lyfjaávísun til ungra barna. Meira »

Hálfrar aldar aldursmunur á oddvitum

05:30 Hálf öld skilur að elsta frambjóðandann í oddvitasæti fyrir alþingiskosningarnar og þann yngsta.  Meira »

Reglur um val og veitingu bastarður

05:30 „Núverandi reglur og valnefndarreglurnar sem áður giltu og ég tel að hafi verið mun betri eru til að sætta tvö sjónarmið, faglegheit og rétt sókna til að velja hvern sem er. Það er ekki hægt nema úr verði hálfgerður bastarður sem við verðum aldrei sátt við.“ Meira »

Öll undir sama þaki

05:30 Samiðn og iðnfélögin Byggiðn - Félag byggingamanna og Félag iðn- og tæknigreina hafa undirritað kaupsamning við Birtu lífeyrissjóð um kaup þessara félaga á eignarhlut lífeyrissjóðsins í Stórhöfða 31. Meira »

Kjaradeilur í fluginu þokast hægt

05:30 Hægt hefur miðað í kjaraviðræðum Flugvirkjafélags Íslands og SA vegna Icelandair að undanförnu.  Meira »

Bannað að pakka myntum heima

05:30 Fyrirtækið Arkiteo þurfti að afturkalla myntutöflur sem það hefur látið framleiða hjá Pharmarctica og láta farga í viðurvist heilbrigðisfulltrúa. Meira »

Óvenjulegri ýsu landað á Skagaströnd

Í gær, 23:35 Það var óvenjuleg ein ýsan sem Onni Hu 36 landaði á Skagaströnd á dögunum. Hún er appelsínugul á litin með bleikum blæ og það vantar á hana svokallaða „kölskabletti" - svörtu blettina sem eru fremst á hliðarrákunum beggja megin á ýsu. Meira »

Gögn um fjármál þúsunda viðskiptavina

Í gær, 22:34 Glitnir lagði fram kröfu um lögbann á frekari umfjöllun Stundarinnar og Reykjavík Media, unna upp úr gögnum innan úr Glitni HoldCo ehf. vegna þess að taldar eru yfirgnæfandi líkur á því að í gögnum sé að finna upplýsingar um persónuleg fjárhagsmálefni þúsunda fyrrverandi viðskipta vina bankans. Meira »

Nálgunarbann eftir ítrekað ofbeldi

Í gær, 21:44 Karlmaður var í síðustu viku dæmdur í fjögurra mánaða nálgunarbann í Héraðsdómi Suðurlands. Rökstuddur grunur var uppi um að maðurinn hefði ítrekað beitt konu ofbeldi heimili hennar og í sex skipti brotið gegn fyrra nálgunarbanni. Meira »

Hyggjast leysa húsnæðisvandann

Í gær, 21:31 Áherslur flokkanna í húsnæðismálum fyrir komandi alþingiskosningar eru misjafnar ef skoðaðar eru heimasíður þeirra. Málaflokkurinn hefur verið mikið í umræðinu í þjóðfélaginu undanfarin misseri . Sérstaklega hefur verið rætt um erfiðleika ungs fólks við að komast inn á húsnæðismarkaðinn og hátt verð á leigumarkaðnum. Meira »

4-5 milljarða undir meðaltalinu

Í gær, 21:10 Þegar horft er til meðaltals á síðustu 15 árum yfir húsnæðisstyrki hvers konar sem hið opinbera veitir sést að í ár og í fyrra eru slíkir styrkir um 4-5 milljörðum undir meðaltali. Í ár setur hið opinbera í heild um 23 milljarða í húsnæðisstyrki. Meira »

Múlbindur Reykjavík Media og Stundina

Í gær, 20:36 „Í mínum huga er þetta mjög gróf aðför að lýðræðinu í landinu vegna þess að blaðamenn og blaðamennska á að snúast um það að fjalla um mál sem varða almannahagsmuni sama hver á í hlut,“ segir Jóhannes Kr. Kristjánsson ritstjóri Reykjavík Media. Meira »

Ógnuðu öryggisverði með skotvopni

Í gær, 21:22 Fjórir einstaklingar voru handteknir á níunda tímanum í kvöld í þágu rannsóknar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu á atviki sem varð í verslun á höfuðborgarsvæðinu um kvöldmatarleytið í kvöld, þar sem öryggisverði var ógnað með skotvopni. Meira »

„Almannahagsmunir klárlega yfirsterkari“

Í gær, 21:03 Þingmenn Pírata og Vinstri grænna í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd hafa óskað eftir fundi í nefndinni vegna lögbanns sýslubanns sýslumannsins í Reykjavík á umfjöllun Stundarinnar og Reykjavík Media unna úr gögnum innan úr Glitni. Meira »

Allir vilja fjölga hjúkrunarrýmum

Í gær, 20:32 Flestir fulltrúar stjórnmálaflokkanna voru sammála um að auka þyrfti fé til uppbyggingar á hjúkrunarrýmum. Þetta kom fram í máli fulltrúa stjórnmálaflokkanna á málþingi um stefnu Íslands í þjónustu við veika einstaklinga og aldraða. Meira »
2ja daga ljósmyndanámskeið 23. + 24. okt
2ja DAGA LJÓSMYNDANÁMSKEIÐ 23. og 24. okt. 2ja daga byrjenda ljósmyndanámskei...
INTENSIVE ICELANDIC and ENGLISH f. foreigners - ÍSLENSKA f. útlendinga - ENSKA f. fullorðna
START/BYRJA: 30/10, 27/11 - 2018: 8/1, 5/2, 28/5, 25/6: 4 weeks/vikur x 5 days/d...
Renault Megan Classic 2008
Renault Megane 20007 - beinskiptur bensínbíll, ekinn um 96.000 km, vel við haldi...
 
L edda 6017101719 iii
Félagsstarf
? EDDA 6017101719 III Mynd af auglýsi...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Hádegisfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...