Njóta ekki sannmælis í réttarkerfinu

mbl.is/Eyþór Árnason

Fatlað fólk verður fyrir meira ofbeldi en aðrir og leitar sér síður aðstoðar, m.a. vegna hindrana í tjáskiptum en einnig vegna þess að réttarkerfið er þeim óaðgengilegt. Vitundarakning er þó að verða í þessu málaflokki, en enn er mikið verk óunnið að mati þeirra sem vinna að réttindamálum fatlaðs fólks.

Lögreglan á Selfossi hefur nú til rannsóknar mál þar sem starfsmaður á sumardvalarheimili fyrir fatlað fólk er sakaður um kynferðisbrot gegn fatlaðri konu á fertugsaldri. Ýmsir sérfræðingar hafa verið fengnir að málinu til að tryggja að réttinda konunnar sé gætt. 

Þar á meðal eru sérstakir réttindagæslumenn, á Suðurlandi þar sem meint brot var framið, og í heimabyggð konunnar. Staða réttindagæslumanna er nýtilkomin í kerfinu, en haustið 2012 tóku 8 slíkir til starfa víðsvegar um landið. Helstu verkefni þeirra er að aðstoða og leiðbeina fólki sem vegna fötlunar á erfitt með að gæta réttinda sinna sjálft.

Eiga erfitt með að segja frá

„Við erum framlenging fyrir hinn fatlaða í átt að réttlætinu,“ segir Sigrún Jensey Sigurðardóttir, réttindagæslumaður fatlaðs fólks á Suðurlandi. Lög um réttindagæslu fyrir fatlað fólk, sem samþykkt voru í júní 2011, hafi fært með sér ákveðna byltingu í málaflokknum. 

Með þeim var t.d. innleidd tilkynningaskylda vakni grunur um að brotið sé á rétti fatlaðs einstaklings. „Allir þeir sem hafa grun um að verið sé að brjóta á réttin fatlaðs fólks, í sama hvaða formi það er, þeim ber að láta réttindagæslumann vita og honum ber að láta kanna málið. Þetta virkar ekki ósvipað barnaverndarlögunum, því þótt þetta sé fullorðið fólk þá er þetta svo rosalega viðkvæmur hópur,“ segir Sigrún Jensey.

„Þarna er komin leið fyrir fólk til þess að fá mál rannsökuð. Því fatlað fólk á oft erfitt með að segja frá. Margir hafa ekki getuna til að tjá sig, en nú geta þeir sem þekkja þá og verða varir við að þeim líði illa, látið vita og við skoðum hvort eitthvað hafi komið fyrir.“

Réttindagæslumennirnir vinna í samstarfi við lögregluyfirvöld og Sigrún Jensey segir að fyrirkomulagið sé að reynast vel. „Starfið er auðvitað ungt en þetta er allt að skila sér núna.“

Útsettari fyrir ofbeldi

Auk samstarfs við réttindagæslumenn kallaði lögreglan á Selfossi eftir aðstoð sérfræðings í klínískri taugasálfræði og réttargeðlæknis við skýrslutökur, í ljósi þess að meintur þolandi er andlega fatlaður.

Elís Kjartansson, lögreglufulltrúi á Selfossi, segir að lögreglan sé meðvituð um að fatlaðir þolendur kynferðisofbeldis og aðstandendur þeirra veigri sér oft við að stíga fram af ótta við að verða ekki trúað. Lögreglan vilji hinsvegar taka þessi mál föstum tökum og vonist til að það verði til þess að fleiri treysti sér til að stíga fram og tilkynna um ofbeldi.

Þetta er til fyrirmyndar, en hefur því miður ekki verið gert í nógu miklum mæli við rannsókn á ofbeldismálum gegn fötluðum, að mati Helgu Baldvins- og Bjargardóttur, þroskaþjálfa og lögfræðings. „Það er að verða ákveðin vitundarvakning núna, en það þarf miklu meira að koma til.“

Helga hóf störf á Stígamótum í mars, í nýrri stöðu sérfræðings í málefnum fatlaðs fólks. Stígamót höfðu sótt um styrk fyrir slíku stöðugildi síðan 2007 og það hafðist loks nú, 2014.

„Stígamót taka nú þegar á móti mörgu fötluðu fólki, en stöðugildi mitt er til þess að ná til einstaklinga sem mæta meiri hindrunum, sem eru síður í stöðu til að gera sér grein fyrir ofbeldinu eða hafa jafnvel ekki orðaforða til að lýsa því sem hefur gerst. Þetta er hópur sem er mun útsettari fyrir ofbeldi en aðrir hópar í samfélaginu og það þarf að vera til þjónusta sem tekur mið af ólíkum þörfum fólks.“

Ofbeldinu viðhaldið með þöggun

Í rannsókn á ofbeldi gegn fötluðum konum, sem unnin var fyrir velferðarráðuneytið og kom út í skýrslu fyrir ári síðan, var niðurstaðan sú að konur sem rætt var við áttu sér langa sögu af undirokun og ofbeldi án þess að fá aðstoð og stuðning. Frásagnir kvennanna bentu til þess að ofbeldinu hafi verið viðhaldið með aðgerðarleysi og þöggun.

Þöggunin sem ríkti um það ofbeldi sem konurnar urðu fyrir var á vissan hátt viðhaldið af kerfislægum þáttum, svo sem skertu aðgengi kvennanna að félagslegri og réttarfarslegri aðstoð. Í skýrslunni er því lagt til að stuðlað verði að aukinni sérhæfingu innan kerfisins, til að mæta þörfum fatlaðs fólks sem verður fyrir ofbeldi.

Ósanngjarnar kröfur til þolenda

Sem dæmi um hindranir sem mæti fötluðu fólki nefnir Helga sönnunarkröfur þar sem ætlast sé til þess að fólk muni alla atburði og dagsetningar í réttri tímaröð. 

„Þetta er ósanngjarnt, líka gagnvart ófötluðu fólki, því þeir sem verða fyrir áfalli muna ekki alltaf hlutina í réttri röð. Það verður svo ennþá stærri hindrun ef þú kannt kannski ekki almennileg skil á dögunum en sérfræðingar hafa bent á að þótt fólk með þroskahömlun muni ekki tímasetningar þá geti það tengt við aðra atburði.“

Þannig geti fatlaður þolandi ofbeldis greint frá því að brotið hafi verið gegn honum á sama tíma og ákveðinn þáttur var í sjónvarpinu, eða tengt það við aðra fasta liði í daglegri rútínu.„Það þarf að passa að réttarkerfið taki mið af svona ólíkum aðferðum sem fólk notar til þess að muna og staðsetja sig í tíma og rúmi.“

Helga segir fatlað fólk þurfa að yfirstíga fordóma alls staðar í samfélaginu, þar á meðal í réttarkerfinu. Mörg þeirra þurfi hjálp við að sækja rétt sinn, en þá aðstoð geti verið erfitt að fá. „Það er enn langur vegur framundan til þess að fatlað fólk njóti sannmælis í réttarkerfinu.“

mbl.is/Eyþór Árnason
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Tvö hross drápust í árekstri

07:52 Bifreið var ekið inn í hrossastóð á Vesturlandsvegi við Kjalarnes seint í gærkvöldi. Tvö hross drápust. Slysið átti sér stað til móts við bæinn Móa. Tveir bílar lentu í árekstrinum en þeir sem í þeim voru sluppu án meiðsla. Meira »

Ók ítrekað á kyrrstæða bíla

07:33 Ökumaður sem hafði ítrekað ekið bifreið sinni utan í kyrrstæða bíla við Langholtsveg, var færður í fangageymslu hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu um miðnætti í gær. Meira »

Ók á stein og velti bíl

07:27 Síðdegis í gær barst lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu tilkynning um bílveltu við Gróttu á Seltjarnarnesi.  Meira »

Búið ykkur undir rigningu

07:22 Búist er við talsverðri rigningu á Suðurlandi síðdegis í dag, en suðaustanlands í kvöld.  Meira »

Jarðskjálfti norður af Grindavík

06:50 Klukkan 03:27 í nótt varð jarðskjálfti skammt norður af Grindavík. Hann var 2,6 að stærð.  Meira »

Katrín og Bjarni stjórni landinu

01:04 „Það er mitt mat að flest hefði gengið á annan veg ef Sjálfstæðismenn og Vinstri grænir hefðu haldið saman um stjórnartauma þegar bankakerfið hrundi,“ segir Sturla Böðvarsson, fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins, ráðherra og forseti Alþingis. Meira »

Þrefaldur pottur að viku

Í gær, 19:47 Enginn var með allar tölurnar réttar í laugardagslottóinu og verður potturinn því þrefaldur í næstu viku.   Meira »

Spá snjókomu á fimmtudag

Í gær, 20:21 Búist er við talsverðri rigningu á Suðurlandi síðdegis á morgun, en suðaustanlands annað kvöld. Á fimmtudag er spáð snjókomu, fyrst sunnanlands. Meira »

Ragnheiður Sara sigraði í Dubai

Í gær, 18:36 Ragnheiður Sara Sigmundsdóttir fór með sigur af hólmi í kvennaflokki á Crossfit-leikunum Dubai Fitness Championship, sem lauk í dag. Annie Mist Þórðardóttir, sem í tvígang hefur orðið heimsmeistari í Crossfit, varð í þriðja sæti og Björgvin Guðmundsson var efstur íslensku karlanna, í 7. sæti. Meira »

Örlagaþræðir vinanna þriggja

Í gær, 18:30 Þóra Guðmundsdóttir er tveggja heima kona, hún á og rekur hótel í Cochin á Indlandi yfir vetrartímann en flytur á hverju vori í heimabæ sinn Seyðisfjörð þar sem hún rekur farfuglaheimili yfir sumarið. En hún hefði aldrei getað byggt upp hótelið sitt á Indlandi nema með hjálp tveggja góðra þarlendra vina, Faizals og Joy. Meira »

Komið að ögurstund í óformlegum viðræðum

Í gær, 16:32 Liggja þarf fyrir eftir helgi hvort óformlegar stjórnarmyndunarviðræður Pírata, VG, Viðreisnar, Bjartrar framtíðar og Samfylkingar verða að formlegum stjórnarmyndunarviðræðum. Þetta sagði Katrín Jakobsdóttir, formaður VG, í samtali við mbl.is eftir fund formanna flokkanna nú síðdegis. Meira »

17 sóttu um embætti borgarritara

Í gær, 16:06 Sautján umsóknir bárust um starf borgarritara, en umsóknarfrestur rann út 5. desember síðastliðinn. Umsækjendur voru: Ásta Valdimarsdóttir, framkvæmdastjóri, Birgir Finnbogason, endurskoðandi, Elínrós Líndal, forstöðumaður, Finnur Þ. Meira »

Sjöfaldur styrkur svifryks í Reykjavík

Í gær, 15:51 Styrk­ur svifryks er yfir heilsu­vernd­ar­mörk­um í Reykja­vík í dag. Við loftgæðamælistöðina á Grensásvegi mælist styrkurinn 366,4 µg/​m3 sem er rúmlega sjö sinnum meira en 50 µg/​m3 mörkin leyfa. Meira »

Slökkviliðsmenn hjóluðu í sólarhring

Í gær, 14:14 Sólarhringsátaki slökkviliðsmanna á spinning-hjólum í World Class í Smáralind lauk klukkan 20 í gærkvöldi með fullum sal af fólki. Með átakinu var verið að safna fé fyrir Mæðrastyrksnefnd. Meira »

Andlát: Steinunn Finnbogadóttir

Í gær, 13:03 Steinunn Finnbogadóttir ljósmóðir, borgarfulltrúi og aðstoðarráðherra er látin, 92 ára að aldri. Steinunn var fædd í Bolungarvík þann 9. mars árið 1924. Foreldrar hennar voru þau Finnbogi Guðmundsson, sjómaður og verkalýðsforingi, og Steinunn Magnúsdóttir húsfreyja. Meira »

Takk fyrir síðast hvað?

Í gær, 15:49 Erlendur ferðamaður spurði á vefsíðu nokkurri hverjir væru óvenjulegir siðir Íslendinga. Meðal þess sem honum var ráðlagt var að sjúga frekar upp í nefið en snýta sér og muna að fara úr skónum áður en hann gengi inn á heimili. Það þættu mannasiðir á Íslandi þótt það væru ósiðir annars staðar. Meira »

Veðrið verður áfram milt

Í gær, 13:13 Veðurspáin næsta sólarhringinn gerir ráð fyrir því að veðrið verði áfram milt á landinu. Spáð er norðaustanátt, 5-13 metrum á sekúndu en 10-18 á annesjum norðvestan til á landinu og við ströndina Suðaustanlands fram eftir degi. Meira »

Sjálfstæðisflokkurinn nær en Viðreisn

Í gær, 12:45 „Ég myndi auðvitað vilja sjá ríkisstjórn þar sem vægi Vinstri-grænna væri sem mest,“ sagði Björn Valur Gíslason, varaformaður Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs í þættinum Vikulokin á Rás 1 í morgun. Sagðist hann telja að VG ætti að vera í ríkisstjórn sem annar stærsti stjórnmálaflokkurinn á Alþingi. Meira »
Úrval af húsgögnum
Úrval af húsgögnum. Silfur borðbúnaður, jólaskeiðar, styttur, postulín B&G borðb...
Verðmat fasteigna.
http://www.verdmat.com/...
Suzuki Grand Vitara 2011 ek. 53 þ. Til
Suzuki Grand Vitara 2011 ek. 53 þ. Til sölu Suzuki Grand Vitara sjáf- skiptur, d...
 
Aðventukaffi ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
L fjölnir 6016120619 i jf.
Félagsstarf
? FJÖLNIR 6016120619 I Jf. Mynd af a...