Njóta ekki sannmælis í réttarkerfinu

mbl.is/Eyþór Árnason

Fatlað fólk verður fyrir meira ofbeldi en aðrir og leitar sér síður aðstoðar, m.a. vegna hindrana í tjáskiptum en einnig vegna þess að réttarkerfið er þeim óaðgengilegt. Vitundarakning er þó að verða í þessu málaflokki, en enn er mikið verk óunnið að mati þeirra sem vinna að réttindamálum fatlaðs fólks.

Lögreglan á Selfossi hefur nú til rannsóknar mál þar sem starfsmaður á sumardvalarheimili fyrir fatlað fólk er sakaður um kynferðisbrot gegn fatlaðri konu á fertugsaldri. Ýmsir sérfræðingar hafa verið fengnir að málinu til að tryggja að réttinda konunnar sé gætt. 

Þar á meðal eru sérstakir réttindagæslumenn, á Suðurlandi þar sem meint brot var framið, og í heimabyggð konunnar. Staða réttindagæslumanna er nýtilkomin í kerfinu, en haustið 2012 tóku 8 slíkir til starfa víðsvegar um landið. Helstu verkefni þeirra er að aðstoða og leiðbeina fólki sem vegna fötlunar á erfitt með að gæta réttinda sinna sjálft.

Eiga erfitt með að segja frá

„Við erum framlenging fyrir hinn fatlaða í átt að réttlætinu,“ segir Sigrún Jensey Sigurðardóttir, réttindagæslumaður fatlaðs fólks á Suðurlandi. Lög um réttindagæslu fyrir fatlað fólk, sem samþykkt voru í júní 2011, hafi fært með sér ákveðna byltingu í málaflokknum. 

Með þeim var t.d. innleidd tilkynningaskylda vakni grunur um að brotið sé á rétti fatlaðs einstaklings. „Allir þeir sem hafa grun um að verið sé að brjóta á réttin fatlaðs fólks, í sama hvaða formi það er, þeim ber að láta réttindagæslumann vita og honum ber að láta kanna málið. Þetta virkar ekki ósvipað barnaverndarlögunum, því þótt þetta sé fullorðið fólk þá er þetta svo rosalega viðkvæmur hópur,“ segir Sigrún Jensey.

„Þarna er komin leið fyrir fólk til þess að fá mál rannsökuð. Því fatlað fólk á oft erfitt með að segja frá. Margir hafa ekki getuna til að tjá sig, en nú geta þeir sem þekkja þá og verða varir við að þeim líði illa, látið vita og við skoðum hvort eitthvað hafi komið fyrir.“

Réttindagæslumennirnir vinna í samstarfi við lögregluyfirvöld og Sigrún Jensey segir að fyrirkomulagið sé að reynast vel. „Starfið er auðvitað ungt en þetta er allt að skila sér núna.“

Útsettari fyrir ofbeldi

Auk samstarfs við réttindagæslumenn kallaði lögreglan á Selfossi eftir aðstoð sérfræðings í klínískri taugasálfræði og réttargeðlæknis við skýrslutökur, í ljósi þess að meintur þolandi er andlega fatlaður.

Elís Kjartansson, lögreglufulltrúi á Selfossi, segir að lögreglan sé meðvituð um að fatlaðir þolendur kynferðisofbeldis og aðstandendur þeirra veigri sér oft við að stíga fram af ótta við að verða ekki trúað. Lögreglan vilji hinsvegar taka þessi mál föstum tökum og vonist til að það verði til þess að fleiri treysti sér til að stíga fram og tilkynna um ofbeldi.

Þetta er til fyrirmyndar, en hefur því miður ekki verið gert í nógu miklum mæli við rannsókn á ofbeldismálum gegn fötluðum, að mati Helgu Baldvins- og Bjargardóttur, þroskaþjálfa og lögfræðings. „Það er að verða ákveðin vitundarvakning núna, en það þarf miklu meira að koma til.“

Helga hóf störf á Stígamótum í mars, í nýrri stöðu sérfræðings í málefnum fatlaðs fólks. Stígamót höfðu sótt um styrk fyrir slíku stöðugildi síðan 2007 og það hafðist loks nú, 2014.

„Stígamót taka nú þegar á móti mörgu fötluðu fólki, en stöðugildi mitt er til þess að ná til einstaklinga sem mæta meiri hindrunum, sem eru síður í stöðu til að gera sér grein fyrir ofbeldinu eða hafa jafnvel ekki orðaforða til að lýsa því sem hefur gerst. Þetta er hópur sem er mun útsettari fyrir ofbeldi en aðrir hópar í samfélaginu og það þarf að vera til þjónusta sem tekur mið af ólíkum þörfum fólks.“

Ofbeldinu viðhaldið með þöggun

Í rannsókn á ofbeldi gegn fötluðum konum, sem unnin var fyrir velferðarráðuneytið og kom út í skýrslu fyrir ári síðan, var niðurstaðan sú að konur sem rætt var við áttu sér langa sögu af undirokun og ofbeldi án þess að fá aðstoð og stuðning. Frásagnir kvennanna bentu til þess að ofbeldinu hafi verið viðhaldið með aðgerðarleysi og þöggun.

Þöggunin sem ríkti um það ofbeldi sem konurnar urðu fyrir var á vissan hátt viðhaldið af kerfislægum þáttum, svo sem skertu aðgengi kvennanna að félagslegri og réttarfarslegri aðstoð. Í skýrslunni er því lagt til að stuðlað verði að aukinni sérhæfingu innan kerfisins, til að mæta þörfum fatlaðs fólks sem verður fyrir ofbeldi.

Ósanngjarnar kröfur til þolenda

Sem dæmi um hindranir sem mæti fötluðu fólki nefnir Helga sönnunarkröfur þar sem ætlast sé til þess að fólk muni alla atburði og dagsetningar í réttri tímaröð. 

„Þetta er ósanngjarnt, líka gagnvart ófötluðu fólki, því þeir sem verða fyrir áfalli muna ekki alltaf hlutina í réttri röð. Það verður svo ennþá stærri hindrun ef þú kannt kannski ekki almennileg skil á dögunum en sérfræðingar hafa bent á að þótt fólk með þroskahömlun muni ekki tímasetningar þá geti það tengt við aðra atburði.“

Þannig geti fatlaður þolandi ofbeldis greint frá því að brotið hafi verið gegn honum á sama tíma og ákveðinn þáttur var í sjónvarpinu, eða tengt það við aðra fasta liði í daglegri rútínu.„Það þarf að passa að réttarkerfið taki mið af svona ólíkum aðferðum sem fólk notar til þess að muna og staðsetja sig í tíma og rúmi.“

Helga segir fatlað fólk þurfa að yfirstíga fordóma alls staðar í samfélaginu, þar á meðal í réttarkerfinu. Mörg þeirra þurfi hjálp við að sækja rétt sinn, en þá aðstoð geti verið erfitt að fá. „Það er enn langur vegur framundan til þess að fatlað fólk njóti sannmælis í réttarkerfinu.“

mbl.is/Eyþór Árnason
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Stal úr búð vegna hungurs

06:12 Lögreglumenn handtóku karlmann í miðborginni í nótt vegna þjófnaðar í matvöruverslun. Maðurinn bar því við að hann hafi verið svangur. Honum var sleppt en skökku síðar var hann gripinn við að stela áfengi af veitingastað. Fékk maðurinn því að gista fangaklefa í nótt. Meira »

Viðvera hersins fest í form

05:30 Grundvöllur varnarsamstarfs Íslands og Bandaríkjanna var treystur í gær með yfirlýsingu utanríkisráðuneytisins og varnarmálaráðuneytis Bandaríkjanna. Er yfirlýsingin tilkomin vegna breytingar á ástandi öryggismála í Evrópu og á Norður-Atlantshafi á síðustu árum. Meira »

Skiptir máli að greina rof sem fyrst

05:30 Niðurstöður íslenskrar rannsóknar á sjúklingum með svokallaða flysjun, eða rof, á ósæð í brjóstholi sýna að tíðni ósæðarrofs er lægri hér á landi en í nágrannalöndum. Ástæðurnar eru óskýrðar. Meira »

Kúabú dæmt til að greiða full laun

05:30 Kúabú hefur verið dæmt í héraðsdómi til að greiða starfsmanni vangreidd laun upp á 1,6 milljónir kr. sem maðurinn krafðist.  Meira »

Stuðningurinn kostar sitt

05:30 Íslendingar hafa lagt sig alla fram í stuðningi við íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu í kjölfar velgengni þess í Frakklandi. Meira »

Konur líklegri líffæragjafar

05:30 Einstaklingum sem taka afstöðu til líffæragjafar hefur fjölgað verulega á síðustu árum eftir innleiðingu rafrænnar skráningar sem tekin var í gagnið í október 2014. Meira »

Nóg af sætum til Parísar um helgina

05:30 Mikill fjöldi flugsæta er í boði til Frakklands um helgina til að sjá leik Íslands og Frakklands í átta liða úrslitum á Evrópumótinu í Frakkalandi. Meira »

Engar ferðir til Istanbúl

05:30 Það er fyrst og fremst hræðsla sem veldur því að Íslendingar sem ferðast til Tyrklands virðast halda sig frá Istanbúl á ferðalagi sínu. Meira »

Gullaldarliðið á toppnum á HM

Í gær, 21:44 Gullaldarlið Íslands vann fjórða sigurinn í röð á HM skáksveita 50 ára og eldri í Dresden í dag. Jón L. Árnason var hetja dagsins, en hann sigraði Gerhard Köhler í 23 leikjum eftir að hafa fórnað mönnum á báðar hendur. Meira »

Skánar þegar líður á helgina

Í gær, 21:39 „Föstudagurinn lítur ekkert sérstaklega vel út. Það verður stíf norðanátt á vestanverðu landinu og norðanverðu. Það gæti farið upp í 15 metra á sekúndu á þeim stöðum þar sem oftast er hvasst, “ segir Helga Ívarsdóttir, veðurfræðingur hjá Veðurstofunni um helgarveðrið. Meira »

Flugumferðarstjórar misjafnlega sáttir

Í gær, 21:31 „Hljóðið í mönnum er misjafnt. Menn eru, eins og gengur og gerist, misjafnlega sáttir með samninginn,“ segir Sigurjón Jónasson, formaður Félags flugumferðarstjóra, í samtali við mbl.is, en kjarasamningur félagsins við Isavia var kynntur félagsmönnum í gærkvöldi. Meira »

Sjónum beint að varnarleysi smáríkja

Í gær, 21:22 Baldur Þórhallsson, prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, segir að ólga í efnahagsmálum í Evrópu sem og aukin ógn vegna Rússlands hafi aukið áhugann á smáríkjum og smáríkjafræðum. Rannsóknasetur um smáríki við Háskóla Íslands hefur rekið sumarskóla um smáríki á hverju sumri síðustu 14 árin og sækja 26 háskólanemar víðs vegar að úr Evrópu skólann í ár. Meira »

Danni rauði heldur með Íslandi

Í gær, 21:02 Leiðtogi stúdentauppreisnarinnar í París vorið 1968 segir íþróttahjarta sitt slá með íslenska landsliðinu á EM í fótbolta þótt nýlega hafi hann fengið franskan ríkisborgararétt. Kom þetta fram í samtali við Daniel Cohn-Bendit, Danna rauða, á frönsku sjónvarpsstöðinni Europe 1 í dag. Meira »

Undirrituðu yfirlýsingu um varnarsamstarf

Í gær, 20:41 Lilja Alfreðsdóttir utanríkisráðherra og Robert O. Work, varavarnarmálaráðherra Bandaríkjanna, undirrituðu í dag sameiginlega yfirlýsingu um samstarf á sviði varnarmála. Yfirlýsingin er viðbót við samkomulag sem undirritað var við bandarísk stjórnvöld haustið 2006 og rúmast innan tvíhliða varnarsamnings Íslands og Bandaríkjanna frá árinu 1951. Meira »

Smíðuðu Raspberry Pi í grunnskóla

Í gær, 20:12 Þrír strákar í 10. bekk í Kelduskóla í Grafarvogi smíðuðu á dögunum fyrstu Raspberry Pi-leikjatölvuna sem hefur verið smíðuð í grunnskólum hér á landi eftir því sem næst verður komist. Í tölvunni er hægt að spila leiki úr gömlu leikjatölvunum á borð við Nintendo 64 og er hún vinsælt viðfangsefni tölvuáhugafólks. Meira »

Hjólreiðakeppni í anda maraþonsins

Í gær, 20:48 „Í framhaldi af Reykjavíkurmaraþoninu og framkvæmd þess á undanförnum árum varð til þessi hugmynd að búa til viðburð í hjólreiðum í anda maraþonsins,“ segir Kjartan Ásmundsson, verkefnisstjóri hjá Íþróttabandalagi Reykjavíkur sem sér um nýju hjólreiðakeppnina Tour of Reykjavík. Meira »

Sendi samúðaróskir til Tyrkja

Í gær, 20:23 Lilja Alfreðsdóttir utanríkisráðherra sendi í dag samúðaróskir til Mevlut Cavusoglu, utanríkisráðherra Tyrklands, vegna hryðjuverkaárásarinnar á Ataturk-flug­völl­inn í Istanbúl í gærkvöldi, en hún kostaði í það minnsta 42 manns lífið. Meira »

Unnu 87 milljónir í Víkingalottóinu

Í gær, 19:43 Tveir Norðmenn höfðu heppnina með sér í útdrætti vikunnar í Víkingalottóinu og voru með allar aðaltölurnar réttar. Hljóta þeir rúmar 86,7 milljónir króna hver í vinning. Meira »
Egat Diva - Snyrti-Nuddbekkur,Rafmagns fyrir Snyrti,Fótaaðgerða,spa....
Egat Diva - Rafmagns snyrti-/nuddbekkur, Vatnshelt áklæði, svartir og beige ...
EIGUM ALLSKONAR STIGA Á LAGER
Sjá: http://www.sogem-stairs.com/stairs/ladders/cottage Sími 848 3215 _ Svörum ...
Giftingar- og trúlofunarhringar frá ERNU
Handsmíðuð hringapör úr silfri með alexandrite-steini sem gefur mikið litaflóð. ...
PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristni- boðssalnum. G...