Árekstrar milli þjóðareignar og friðhelgi eignarréttar

Athuga þarf hvort gera eigi ráð fyrir gjaldi vegna hvalveiða ...
Athuga þarf hvort gera eigi ráð fyrir gjaldi vegna hvalveiða eða fiskeldis verði náttúruverndar ákvæði nýrra stjórnarskrárdraga að lögum. mbl.is/Sigurður Ægisson

Árekstrar milli þjóðareignar og friðhelgi eignaréttar verður fyrsta lagalega málið sem upp mun koma í tengslum við þjóðareign náttúruauðlinda, verði drög stjórnarskrárnefndar um breytingar á stjórnarskránni að lögum. Þetta er mat Helga Áss Grétarssonar dósent við lagadeild HÍ.

Helgi fjallaði um þjóðareignarákvæðið á málþingi lagadeildar HÍ um náttúrverndarákvæði stjórnarskrárnefndar, sem haldið var í Lögbergi í dag.

„Fyrsta lagalega árekstrarmálið sem mun spretta upp verður á milli þjóðareignar og friðhelgi eignaréttar vegna þess að það er alveg ljóst miðað við núverandi stjórnskipan að aðilar sem eru að nýta auðlindir eru með ákveðin fjárhagsleg gæði sem þeir telja njóta verndar þeirra laga sem þegar eru í gildi,“ segir Helgi. Tilkoma ákvæðis um þjóðareign í stjórnarskrá eigi hins vegar að tryggja aukið svigrúm og eignaréttarlegar heimildir ríkisins eins og kostur er. „Hvað gerist svo þegar sagt er að á grundvelli þess ákvæðis þá eigi að breyta almennum lögum með tilteknum hætti til að ná ákveðnum markmiðum og þar af leiðandi muni eignaréttarákvæðið öðlast minni þýðingu en áður.“

Helgi segir orkurétt einnig skipta töluverðu máli í almennum lögum og réttindi gagnvart fasteignum. 90% þeirrar orku sem sé nýtanleg af fasteignum hér á landi, sé hins vegar í eigu hins opinbera, ýmist í gegnum félög eða í krafti eignarhalds ríkisins. Í vatnalögum og víðar sé þegar búið að setja ákvæði sem banna framsal þessa réttar þeirra eigna sem þegar eru í eigu hins opinbera.

Ekki gert ráð fyrir gjaldtöku á hvalveiðar og fiskeldi

Álitamál geti líka vaknað varðandi þjóðlendur, þó skýrt sé að eigi ríkið eign á grundvelli eignaréttar þá falli hún undir eignaréttarlög.

„Ég held að það þurfi að huga vel að því hvernig þurfi að útfæra breytingar á þjóðlendulögum m.a. með tilliti til gjaldtöku og tímabundinnar nýtingar.“ Hann nefnir auðlindir hafsins sem dæmi og segir að huga þurfi að að orðalagsbreytingu til að samræmis sé gætts. „Þar er þegar verið taka gjald af atvinnugreininni í formi veiðigjalda.“ Álitamál sé hins vegar hvort  sú gjaldtaka eigi ekki líka að snúa að nýtingu á hafinu. „Ég gat t.d. ekki séð að gert væri ráð fyrir gjaldtöku í lögum um hvalveiðar eða fiskeldi.“

Lög um loftslagsmál er snúa að úthlutun og byggja á EES rétti, séu heldur ekki endilega í samræmi við frumvarpsdrögin.

„Mér finnst að eftir öll þessi ár þá hefði verið æskilegt að þá væri ítarlegri greining í athugasemdum um hvaða áhrif ákvæðið á raunverulega að hafa á alla þá sem eru að haga starfsemi sinni á grundvelli þessara almennu laga sem ekki kunna að vera samhljóma stjórnarskrárdrögunum.“

Aðferðafræðina sé að sínu mati sú að fá meginregluna samþykkta í stjórnarskránni og síðan verði að koma í ljós hvernig pólitíkin breyti almennu lögunum til samræmis við breytta stjórnarskrá.

Helgi Áss Grétarsson
Helgi Áss Grétarsson
mbl.is

Innlent »

Banaslys á Reykjanesbraut

11:56 Einn lést og tveir slösuðust í hörðum árekstri jeppa og fólksbíls á Reykjanesbraut, austan við Brunnhóla, í morgun. Þetta kemur fram í tilkynningu frá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Var Reykjanesbraut lokað í morgun vegna slyssins. Meira »

Hafnaði á hvolfi ofan í skurði

11:51 Bifreið valt á milli Hveragerðis og Selfoss á níunda tímanum í morgun að sögn Brunavarna Árnessýslu sem sendi tækjabíl á vettvang. Á þessum tíma var færð á Suðurlandsvegi afleit. Meira »

Var á leið niður fjallið

11:36 Bjarni Salvar Eyvindsson, sem lést í fjallinu Tafelberg við Höfðaborg í Suður-Afríku um helgina, var á leið niður fjallið þegar hann lést. Talið er að hann hafi dottið á leiðinni en hann var lögblindur. Meira »

Nafn piltsins sem lést í S-Afríku

11:14 Pilturinn sem lést í Suður-Afríku um helgina hét Bjarni Salvar Eyvindsson. Hann var 19 ára gamall og var búsettur í Hafnarfirði. Meira »

Miklar tafir vegna umferðaróhapps

11:05 Vegurinn um Þrengslin er lokaður um óákveðinn tíma vegna umferðaróhapps. Vegagerðin segir að umferðartafir séu á Hellisheiði og eru vegfarendur beðnir að fara varlega og sýna þolinmæði. Meira »

Niðurstaðan kynnt á föstudag

10:45 Niðurstöður endurupptökunefndar í Guðmundar- og Geirfinnsmálinu verða kynntar á föstudag. Úrskurðir er varða sex manneskjur, sem sakfelldar voru í málunum á sínum tíma, verða birtir kl. 10 þann dag. Meira »

Strætó lenti utan vegar

10:16 Strætisvagn fór út af veginum á þjóðvegi eitt rétt áður en komið er að Hafnarfjalli í morgun.  Meira »

Ester ráðin framkvæmdastjóri UÍA

10:17 Ester S. Sigurðardóttir hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Ungmenna- og íþróttasambands Austurlands (UÍA). Hún tekur við starfinu af Hildi Bergsdóttur sem hefur gegnt því frá haustinu 2010. Hildur hverfur til annarra starfa í mars. Meira »

Vara við krapa og slabbi

10:08 Lögreglan á Suðurlandi vekur á Facebook-síðu sinni athygli á því að víða í umdæminu er nú krap og slabb á vegum sem veldur mikilli hættu á að bílar „fljóti upp“ og missi veggrip. Meira »

Búið að opna Reykjanesbrautina

09:51 Búið er að opna Reykjanesbrautina fyrir umferð á ný eftir að alvarlegt umferðarslys varð í nágrenni álversins í Straumsvík rétt fyrir kl. sjö í morgun. Þrír slösuðust alvarlega þegar tveir bílar skullu saman. Meira »

Svaf ekki í tvo daga eftir brottvísunina

09:32 Múslimski kenn­arinn frá Wales sem vísað var úr flug­vél á Kefla­vík­ur­flug­velli í síðustu viku segir að sér hafi liði eins og glæpamanni við að vera vísað frá borði. Guardian fjallar um nöturlega upplifun hans af brottvísuninni í dag. Meira »

Tvær bílveltur hjá Blönduóslögreglu í nótt

08:30 Tvær bílveltur urðu í umdæmi lögreglunnar á Blönduósi um eittleytið í nótt er fólksbíll og flutningabíll fóru út af vegna hálku. Engin alvarleg slys urðu þó á fólki. Meira »

Varað við vindhviðum við fjöll

07:43 Kröpp lægð mun sigla til norðausturs fyrir sunnan landið í dag. Henni fylgir allhvöss austan- og síðar norðaustanátt. Hvassast verður suðaustanlands síðdegis og varar Veðurstofan við því að búast megi við hvössum vindhviðum við fjöll suðaustan til á landinu síðdegis í dag. Meira »

Alvarlegt umferðarslys á Reykjanesbraut

07:25 Alvarlegt umferðarslys varð á Reykjanesbrautinni um korter fyrir sjö í morgun. Að sögn slökkviliðsins á höfuðborgarsvæðinu er talið að tvær bifreiðar hafi skollið saman. Talið er að þrír séu alvarlega slasaðir eftir áreksturinn. Meira »

Mótmæla skerðingu á þjónustu

05:30 Bæjarráð Vestmannaeyja mótmælir ákvörðun Isavia um að fækka um tvö stöðugildi á flugvellinum í Eyjum. Telur ráðið að með því sé verið að skerða þjónustu og draga úr getu flugvallarins til að sinna hlutverki sínu í neyðarviðbragði. Meira »

Til vinnu eftir „langt og leiðinlegt stopp“

07:37 „Nú verður allt venjulegt á nýjan leik – bærinn lifnar við og allir mæta til vinnu eftir langt og leiðinlegt stopp,“ segir Arnar G. Hjaltalín, formaður og framkvæmdastjóri Drífanda í Vestmannaeyjum. Meira »

Voru að áfengisframleiðslu í iðnaðarhúsnæði

06:03 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók fjóra menn í iðnaðarhúsnæði í Austurborginni um hálfeittleytið í nótt. Eru mennirnir grunaðir um framleiðslu áfengis, auk þess að hafa fíkniefni í fórum sínum. Meira »

Yfir 100 hælisumsóknir á sex vikum

05:30 Yfir 100 einstaklingar sóttu um hæli hér á landi fyrstu sex vikur ársins, en í janúar síðastliðnum voru hælisleitendur 67 af 19 þjóðernum. Meira »
Eruð ferðamenn aðalvandamálið
Fundir - mannfagnaðir
Félag sjálfstæðismanna í Skóga- o...
L hlín 6017022119 iv/v
Félagsstarf
? HLÍN 6017022119 IV/V Mynd af auglý...
L edda 6017022119 iii
Félagsstarf
? EDDA 6017022119 III Mynd af auglýs...
Lausafjáruppboð
Nauðungarsala
Uppboð Eftirtalin ökutæki verða boðin ...