„Verður þetta allt svona?“

Borteigur við Trölladyngju er yfir 3.000 fermetrar. Holuna reyndist ekki ...
Borteigur við Trölladyngju er yfir 3.000 fermetrar. Holuna reyndist ekki hægt að virkja. Morgunblaðið/Kristinn

Borteigur eða borplan fyrir eina borholu er oft yfir 3.000 fermetrar að stærð. Nú eru uppi áætlanir um að bora margar nýjar holur á Reykjanesskaganum. Áhugamaður um náttúru og sögu skagans segir hægt að hafa teigana mun minni en HS Orka segir að þeir séu hafðir eins litlir og hægt sé. 

„Þetta snýst ekki um hvort það eigi að virkja eða ekki heldur að það verði gert þannig að menn geti verið sáttir við framkvæmdirnar,“ segir Ómar Smári Ármannsson um fyrirhugaðar jarðhitaboranir á Reykjanesskaganum.

Hann segir augljóst að við nýlegar og eldri virkjunarframkvæmdir á Suðurnesjum og víðar hafi ekki verið vandað nægilega vel til verka, hægt hefði verið að hafa borstæðin eða borteigana undir jarðborana mun minni, leggja vegi og pípur og reisa virkjanamannvirki þannig að minna beri á þeim í landslaginu.


Ómar Smári er vel þekktur fyrir áhuga sinn á náttúru og minjum Reykjanesskagans, einkum í tengslum við ferðahópinn Ferli en einnig vegna þess að hann er aðstoðaryfirlögregluþjónn á höfuðborgarsvæðinu. Morgunblaðið fór í vikunni með Ómari um þrjú svæði á Suðurnesjum; að Trölladyngju og Sogum, Eldvörpum og Krýsuvík. Á öllum þessum svæðum, og raunar víðar á Suðurnesjum, stendur til að virkja jarðhita og svæðin raðast öll í nýtingarflokk samkvæmt rammaáætlun um vernd og nýtingu náttúrusvæða.


Við Trölladyngju eru tvær nýlegar tilraunaborholur HS orku. Önnur þeirra og sú nýrri (frá 2006) er uppi í hlíð, við gönguleiðina að Sogunum sem er vinsælt útivistarsvæði og rómað fyrir náttúrufegurð. Þar var gert borplan sem Ómar og blaðamaður mældu að væri 45x70 metrar að stærð eða rúmlega 3.000 fermetrar. Það sem upp úr stendur af borholunni sjálfri – en hún reyndist reyndar ónothæf – er ekki nema 2,5x5 metrar.
Ómar Smári fylgdist með framkvæmdunum á sínum tíma og hann segir ljóst að planið hefði mátt vera mun minna, í það minnsta helmingi minna, ef viljinn hefði verið fyrir hendi. Hægt hefði verið að leggja plan undir borinn en síðan flytja aðföng að honum eftir því sem þurfti. Rafstöðina hefði mátt hafa annars staðar og leggja raflínu meðfram veginum. Pípur hefði mátt hafa á neðra borplaninu og flytja þær upp eftir og varahlutir og vinnuskúra hefði sömuleiðis mátt hafa þar. Þess í stað hefði jarðýta gert ljótt sár í hlíðina og síðan hefði hundruðum tonna af möl verið ekið á staðinn til að útbúa óþarflega stórt borplan.

Hafa yrði í huga að jafnvel þótt borholan hefði virkað væri endingartími jarðhitavirkjana ekki nema 50-60 ár. Illgerlegt eða ómögulegt væri að fjarlægja ummerki um holuna að þeim tíma liðnum. Þá minnir hann á að rökin með virkjunum séu gjarnan þau að þær skapi atvinnu. „En það fá ekki færri vinnu við að virkja þótt borstæðið sé lítið,“ segir hann.

Sést yfir fornminjar

Ómar Smári tekur fram að hann sé ekki andvígur því að auðlindirnar séu nýttar. Vinnubrögðin við borholurnar við Trölladyngju og víðar séu á hinn bóginn þannig að þau hljóti að draga úr stuðningi við virkjanir. „Hér sjá menn bara eyðileggingu og hugsa: Verður þetta allt svona?“


Hann bendir einnig á að tilviljun ein hafi ráðið því að vegurinn sem liggur upp að borstæðinu hafi ekki farið yfir gamalt sel en tóftir þess kúra í hlíðinni. Raunar hafi vegurinn verið lagður án gilds framkvæmdaleyfis þá og þegar hann var lagður. Leyfið fékkst eftir á og þá hjá viðeigandi sveitarfélagi.

Sjaldan eru allar tóftir skráðar. Það gildir t.d. um tóftir í Krýsuvík sem að óbreyttu muni fara undir borplan, þar séu auðsjáanlega fornminjar sem hvergi hafi verið skráðar eða rannsakaðar. Aðspurður segir Ómar Smári að með tillögu HS orku vegna borunar í Krýsuvík hafi fylgt fornleifaskráning. „Í skýrslunni eru þessar tóftir ekki tilgreindar og það eru ekki nógu góð vinnubrögð.“

Þriðja svæðið sem farið var um var Eldvörp en þar vill HS Orka bæta við fimm borteigum, þar af tveimur sem eru á skilgreindu iðnaðarsvæði. Einn borteigur er þar fyrir, ríflega 3.100 fermetrar auk um 1.200 fermetra svæðis meðfram veginum sem var raskað. Ómar Smári segir að í Eldvörpunum verði að fara sérstaklega varlega enda sé svæðið ríkt af fegurð og sögu en um leið afar viðkvæmt. Ástundi menn sömu vinnubrögð og hingað til lítist honum hins vegar ekki á blikuna.

Ætla að fara varlega

Ásbjörn Blöndal, forstöðumaður þróunarsviðs HS Orku, segir að við Eldvörp standi til að fara eins varlega og framast sé unnt. Til standi að beita skáborun og bora í um 1.000-1.200 metra frá teigunum, miðað við lóðlínu, sem sé það mesta sem hægt sé að gera í jarðlögum sem þessum.


Það vekur nokkra athygli að einn af nýju teigunum í Eldvörpum er nánast við hliðina á þeim eina sem fyrir er. Ásbjörn segir að ekki sé hægt að nota þann gamla þar sem staðsetningin hans sé með þeim hætti að erfitt sé að stækka hann. Ef hann yrði stækkaður yrði farið yfir svæði sem menn vilji vernda.


En hvað þá með stærð borteiganna? Ásbjörn segir að undanfarin ár og áratugi hafi menn reynt að taka sem minnst svæði undir borteiga. „Það er fyrst og fremst verktakinn sem ákvarðar hvað hann þarf til að hann geti unnið verkið sómasamlega. Það hefur allt kapp verið lagt á að hafa umfangið eins lítið og kostur er.“


Nokkuð frá Eldvörpunum er annar og mun stærri borteigur, um 6.000 fermetrar að stærð, samkvæmt lauslegri mælingu. Á honum eru tvær niðurdælingarholur fyrir Svartsengi og Ásbjörn segir að það hafi verið sú stærð sem þurfti fyrir tvær holur.
Þá tekur Ásbjörn fram að HS Orka vinni náið með Grindavíkurbæ að undirbúningi framkvæmda við Eldvörp. Svæðið sé hverfisverndað og ekki verði hróflað við gígunum, enda séu þeir friðaðir. Teigarnir verði að mestu við núverandi veg og pípur og annað lagðar meðfram honum. Meðal þess sem hefur verið rætt um að gera er að leggja hraunhellur/hraungrýti yfir þá borteiga sem ekki nýtast, þ.e. ef holurnar gefa ekki af sér orku. Þá megi nánast afmá ummerki um rask, líkt og hafi verið gert við hús Bláa lónsins. Slíkt sé ekki hægt að gera við vinnsluholur því þær þurfi að hreinsa reglulega með bortæki.


Deiliskipulagstillaga að framkvæmdum í Eldvörpum er nú til meðferðar hjá Grindavíkurbæ.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Tólf vilja verða ráðuneytisstjóri

19:10 Tólf umsóknir bárust um embætti ráðuneytisstjóra dómsmálaráðuneytis sem auglýst var laust til umsóknar 10. apríl í kjölfar þess að samþykkt var á Alþingi að skipta innanríkisráðuneytinu í annars vegar ráðuneyti dómsmála og hins vegar ráðuneyti samgöngu- og sveitarstjórnarmála. Meira »

Hitinn fór hæst í 17 gráður

18:46 Þó hlýtt hafi verið og milt í veðri víða í dag er sumarið þó ekki komið. „Við verðum nú að bíða eftir vorinu fyrst,“ segir Þorsteinn V. Jónsson, veðurfræðingur hjá Veðurstofunni, spurður hvort sumarið sé að bresta á. Hæst fór hitinn í 17 gráður á Hvítskerjum og hlýtt var víða fyrir austan í dag. Meira »

Vann 92 milljónir króna

18:18 Heppinn lottóspilari er rúmlega 92 milljónum króna ríkari eftir Víkingalottó kvöldsins. Tveir fengu annan vinninginn á Íslandi og fær hvor í sinn hlut rúmlega 1,2 milljónir króna. Meira »

Úrslit Skólahreystis í kvöld

18:14 Úrslitakvöld Skólahreystis er haldið í kvöld klukkan 20:15, en þar munu þeir tólf skólar sem komust úr riðlakeppninni keppa um hvaða skóli hefur yfir að búa hraustasta liðinu. Meira »

Guðlaugur og Birna í stjórn RÚV

17:53 Guðlaugur Sverrisson, fyrrverandi stjórnarformaður Ríkisútvarpsins, var í dag kjörinn í stjórn þess á Alþingi samkvæmt tilnefningu Framsóknarflokksins í stað Stefáns Vagns Stefánssonar sem ekki gat tekið sæti í stjórninni vegna stöðu sinnar sem kjörins sveitarstjórnarfulltrúa. Meira »

Sjúklingar hafa ekki efni á að bíða

16:23 „Krabbameinssjúklingar hafa ekki efni á að bíða. Þeir lifa í núinu og vita ekki hvað framtíðin ber í skauti sér. Ég vil ekki trúa því að loforð [heilbrigðis]ráðherra um að finna fjármagn til að kaupa ný lyf fyrir krabbameinssjúklinga verði ekki efnt,“ segir framkvæmdastjóri Krafts. Meira »

Fá ekki að senda vín með pósti

16:16 Hæstiréttur hefur staðfest úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur um að vísa eigi frá máli fyrirtækisins Sante ehf og franska útflutningsfyrirtækisins Vins Divins gegn íslenska ríkinu. Meira »

Stefnir í hert eftirlit með vigtun fisks

16:19 Ónákvæmni við vigtun fiskafla, þar sem uppgefið íshlutfall er fjarri sanni, verður vigtunarleyfishöfum dýrt verði frumvarp sem nú liggur fyrir Alþingi að lögum. Meira »

Tókust á um framlög til þróunarmála

16:15 Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður Vinstri grænna, sagði í óundirbúnum fyrirspurnum á Alþingi að samkvæmt nýrri fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar verði dregið mun meira úr framlögum til þróunarmála en síðasta ríkisstjórn gerði. Einnig standi til að fækka samstarfslöndum í Afríku. Meira »

Verður betri þjónusta fyrir ríka fólkið?

16:04 Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar, sagði á Alþingi í dag að fjármálaáætlun sem lægi fyrir þinginu neyði opinberu sjúkrahúsin til að draga saman seglin. Á sama tíma sé óljóst með hvaða hætti heilbrigðisþjónusta í landinu þróist. Meira »

„Mikill pirringur þarna“

15:53 82% þeirra starfsmanna Keflavíkurflugvallar sem eru í stéttarfélagi SFR felldu í gær kjarasamning félagsins og Isavia. Árni Stefán Jónsson, formaður SFR, segir úrslit atkvæðagreiðslunnar endurspegla mikinn pirring hjá starfsmönnum vegna álags á Keflavíkurflugvelli. Meira »

„Verulega safarík“ ákvæði í samningi

15:53 Einar Brynjólfsson, þingmaður Pírata, spurði Þórdísi Kolbrúnu R. Gylfadóttur, ráðherra ferðamála út í „verulega safarík“ ákvæði um afslætti og ívilnanir í samningi sem ríkið gerði við United Silicon árið 2014. Meira »

Handjárnar BF sig við nýfrjálshyggjuna?

15:31 „Ætlar Björt framtíð að láta bjóða sér þetta? Handjárna sig inn í þessa nýfrjálshyggju?“ spurði Steingrímur J. Sigfússon, þingmaður VG, í óundirbúnum fyrirspurnum á Alþingi í dag og beindi orðum sínum til Óttars Proppé, heilbrigðisráðherra og formanns Bjartrar framtíðar. Meira »

Sópa og þvo götur í borginni

14:51 Hreinsun á húsagötum hófst nú í vikunni en stefnt er að því að ljúka sópun og þvotti á húsagötum í byrjun júní. Byrjað er með forsópun og nokkrum dögum síðar verður sópað og þvegið. Meira »

Hörð gagnrýni Öryrkjabandalagsins

14:26 Stjórn Öryrkjabandalags Íslands gagnrýnir harðlega að fyrirhuguð hækkun bóta almannatrygginga á árunum 2018 til 2022 eigi einungis að verða á bilinu 3,1%- 4,8% í fjármálaáætlun ríkisins til næstu fimm ára. Meira »

„Þurfum að hysja upp um okkur“

15:30 Óvíst er hvort boðið verði upp á tveggja ára nám fyrir nemendur með þroskahömlun í Myndlistaskóla Reykjavíkur í haust. „Ég hef fengið þau svör að [Menntamála]ráðuneytið er að skoða málin,“ segir Áslaug Thorlacius skólastjóri Myndlistaskóla Reykjavíkur. Meira »

Mótmæla styttri opnunartíma í HÍ

14:41 Stúdentaráð Háskóla Íslands (SHÍ) mótmælir styttri opnunartíma bygginga háskólans sem tók gildi 1. mars. Breytingin nær fyrst og fremst til kvöld- og helgaropnunar bygginga og skerðir því aðgang nemenda að námsaðstöðu á þeim tímum. Meira »

„Það þarf að finna lausn á þessu“

14:15 Óheppilegt er að ekki hafi verið fundin lausn á málinu um leið og Háskóli Íslands hætti að kenna íþróttir á Laugarvatni, segir menntamálaráðherra. Óvissa er um rekstur íþróttamannvirkja á Laugarvatni ári eftir að kennsla íþróttafræði við Háskóla Íslands var flutt frá Laugarvatni til Reykjavíkur. Meira »
Til sölu prjónavél. Brother 230
Prjónar lopa og gróft garn. Uppl í jdora@simnet.is...
PARKET
Til sölu ca 12 fermetrar af dökku viðarparketi, 20 mm á þykkt. Upplýsingar í sím...
HEIMAVÍK
...
 
Blaðberar hveragerði
Ófaglært starfsfólk
Blaðberar Morgunblaðið óskar eftir ...
L edda 6017042519 i lf.
Félagsstarf
? EDDA 6017042519 I Lf. Mynd af augl...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. F...
L hlín 6017042016 iv/v hlínardagurinn
Félagsstarf
? HLÍN 6017042016 IV/V Hlínardagurinn...