„Verður þetta allt svona?“

Borteigur við Trölladyngju er yfir 3.000 fermetrar. Holuna reyndist ekki ...
Borteigur við Trölladyngju er yfir 3.000 fermetrar. Holuna reyndist ekki hægt að virkja. Morgunblaðið/Kristinn

Borteigur eða borplan fyrir eina borholu er oft yfir 3.000 fermetrar að stærð. Nú eru uppi áætlanir um að bora margar nýjar holur á Reykjanesskaganum. Áhugamaður um náttúru og sögu skagans segir hægt að hafa teigana mun minni en HS Orka segir að þeir séu hafðir eins litlir og hægt sé. 

„Þetta snýst ekki um hvort það eigi að virkja eða ekki heldur að það verði gert þannig að menn geti verið sáttir við framkvæmdirnar,“ segir Ómar Smári Ármannsson um fyrirhugaðar jarðhitaboranir á Reykjanesskaganum.

Hann segir augljóst að við nýlegar og eldri virkjunarframkvæmdir á Suðurnesjum og víðar hafi ekki verið vandað nægilega vel til verka, hægt hefði verið að hafa borstæðin eða borteigana undir jarðborana mun minni, leggja vegi og pípur og reisa virkjanamannvirki þannig að minna beri á þeim í landslaginu.


Ómar Smári er vel þekktur fyrir áhuga sinn á náttúru og minjum Reykjanesskagans, einkum í tengslum við ferðahópinn Ferli en einnig vegna þess að hann er aðstoðaryfirlögregluþjónn á höfuðborgarsvæðinu. Morgunblaðið fór í vikunni með Ómari um þrjú svæði á Suðurnesjum; að Trölladyngju og Sogum, Eldvörpum og Krýsuvík. Á öllum þessum svæðum, og raunar víðar á Suðurnesjum, stendur til að virkja jarðhita og svæðin raðast öll í nýtingarflokk samkvæmt rammaáætlun um vernd og nýtingu náttúrusvæða.


Við Trölladyngju eru tvær nýlegar tilraunaborholur HS orku. Önnur þeirra og sú nýrri (frá 2006) er uppi í hlíð, við gönguleiðina að Sogunum sem er vinsælt útivistarsvæði og rómað fyrir náttúrufegurð. Þar var gert borplan sem Ómar og blaðamaður mældu að væri 45x70 metrar að stærð eða rúmlega 3.000 fermetrar. Það sem upp úr stendur af borholunni sjálfri – en hún reyndist reyndar ónothæf – er ekki nema 2,5x5 metrar.
Ómar Smári fylgdist með framkvæmdunum á sínum tíma og hann segir ljóst að planið hefði mátt vera mun minna, í það minnsta helmingi minna, ef viljinn hefði verið fyrir hendi. Hægt hefði verið að leggja plan undir borinn en síðan flytja aðföng að honum eftir því sem þurfti. Rafstöðina hefði mátt hafa annars staðar og leggja raflínu meðfram veginum. Pípur hefði mátt hafa á neðra borplaninu og flytja þær upp eftir og varahlutir og vinnuskúra hefði sömuleiðis mátt hafa þar. Þess í stað hefði jarðýta gert ljótt sár í hlíðina og síðan hefði hundruðum tonna af möl verið ekið á staðinn til að útbúa óþarflega stórt borplan.

Hafa yrði í huga að jafnvel þótt borholan hefði virkað væri endingartími jarðhitavirkjana ekki nema 50-60 ár. Illgerlegt eða ómögulegt væri að fjarlægja ummerki um holuna að þeim tíma liðnum. Þá minnir hann á að rökin með virkjunum séu gjarnan þau að þær skapi atvinnu. „En það fá ekki færri vinnu við að virkja þótt borstæðið sé lítið,“ segir hann.

Sést yfir fornminjar

Ómar Smári tekur fram að hann sé ekki andvígur því að auðlindirnar séu nýttar. Vinnubrögðin við borholurnar við Trölladyngju og víðar séu á hinn bóginn þannig að þau hljóti að draga úr stuðningi við virkjanir. „Hér sjá menn bara eyðileggingu og hugsa: Verður þetta allt svona?“


Hann bendir einnig á að tilviljun ein hafi ráðið því að vegurinn sem liggur upp að borstæðinu hafi ekki farið yfir gamalt sel en tóftir þess kúra í hlíðinni. Raunar hafi vegurinn verið lagður án gilds framkvæmdaleyfis þá og þegar hann var lagður. Leyfið fékkst eftir á og þá hjá viðeigandi sveitarfélagi.

Sjaldan eru allar tóftir skráðar. Það gildir t.d. um tóftir í Krýsuvík sem að óbreyttu muni fara undir borplan, þar séu auðsjáanlega fornminjar sem hvergi hafi verið skráðar eða rannsakaðar. Aðspurður segir Ómar Smári að með tillögu HS orku vegna borunar í Krýsuvík hafi fylgt fornleifaskráning. „Í skýrslunni eru þessar tóftir ekki tilgreindar og það eru ekki nógu góð vinnubrögð.“

Þriðja svæðið sem farið var um var Eldvörp en þar vill HS Orka bæta við fimm borteigum, þar af tveimur sem eru á skilgreindu iðnaðarsvæði. Einn borteigur er þar fyrir, ríflega 3.100 fermetrar auk um 1.200 fermetra svæðis meðfram veginum sem var raskað. Ómar Smári segir að í Eldvörpunum verði að fara sérstaklega varlega enda sé svæðið ríkt af fegurð og sögu en um leið afar viðkvæmt. Ástundi menn sömu vinnubrögð og hingað til lítist honum hins vegar ekki á blikuna.

Ætla að fara varlega

Ásbjörn Blöndal, forstöðumaður þróunarsviðs HS Orku, segir að við Eldvörp standi til að fara eins varlega og framast sé unnt. Til standi að beita skáborun og bora í um 1.000-1.200 metra frá teigunum, miðað við lóðlínu, sem sé það mesta sem hægt sé að gera í jarðlögum sem þessum.


Það vekur nokkra athygli að einn af nýju teigunum í Eldvörpum er nánast við hliðina á þeim eina sem fyrir er. Ásbjörn segir að ekki sé hægt að nota þann gamla þar sem staðsetningin hans sé með þeim hætti að erfitt sé að stækka hann. Ef hann yrði stækkaður yrði farið yfir svæði sem menn vilji vernda.


En hvað þá með stærð borteiganna? Ásbjörn segir að undanfarin ár og áratugi hafi menn reynt að taka sem minnst svæði undir borteiga. „Það er fyrst og fremst verktakinn sem ákvarðar hvað hann þarf til að hann geti unnið verkið sómasamlega. Það hefur allt kapp verið lagt á að hafa umfangið eins lítið og kostur er.“


Nokkuð frá Eldvörpunum er annar og mun stærri borteigur, um 6.000 fermetrar að stærð, samkvæmt lauslegri mælingu. Á honum eru tvær niðurdælingarholur fyrir Svartsengi og Ásbjörn segir að það hafi verið sú stærð sem þurfti fyrir tvær holur.
Þá tekur Ásbjörn fram að HS Orka vinni náið með Grindavíkurbæ að undirbúningi framkvæmda við Eldvörp. Svæðið sé hverfisverndað og ekki verði hróflað við gígunum, enda séu þeir friðaðir. Teigarnir verði að mestu við núverandi veg og pípur og annað lagðar meðfram honum. Meðal þess sem hefur verið rætt um að gera er að leggja hraunhellur/hraungrýti yfir þá borteiga sem ekki nýtast, þ.e. ef holurnar gefa ekki af sér orku. Þá megi nánast afmá ummerki um rask, líkt og hafi verið gert við hús Bláa lónsins. Slíkt sé ekki hægt að gera við vinnsluholur því þær þurfi að hreinsa reglulega með bortæki.


Deiliskipulagstillaga að framkvæmdum í Eldvörpum er nú til meðferðar hjá Grindavíkurbæ.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

„Upphaf nýrrar Framsóknaraldar“

11:57 „Við mætum til kosninga sem sigurvegarar,“ sagði Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, í ræðu sinni sem hann flutti á flokksþingi Framsóknarflokksins sem fram fer í Háskólabíói nú um helgina. Meira »

Hvalur strandaði við Borgarnes

11:56 Hrefna strandaði í Borgarvogi við Borgarnes í dag, en líklegast er um sama dýr að ræða og var svamlandi fyrir utan voginn í gær. Dýrið er um 7 metra langt. Samkvæmt lögreglu er dýrið sært og var kallað til yfirdýralæknis sem mun taka ákvörðun um hvort dýrið verður aflífað eða reynt að bjarga því. Meira »

Flugslysaæfing í Reykjavík

11:36 Borgarbúar hafa eflaust séð svartan reyk stíga til himins yfir höfuðborginni, en um er að ræða flugslysaæfingu á Reykjavíkurflugvelli þar sem viðbragðsaðilar æfa saman. Meira »

Beint frá flokksþingi Framsóknar

10:56 Flokksþing Framsóknarflokksins hófst fyrr í dag, en á morgun mun fara fram kosning um formann flokksins þar sem þeir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, núverandi formaður og Sigurður Ingi Jóhannsson, forsætisráðherra, munu takast á. Bein útsending er frá ræðum formanns og ráðherra flokksins. Meira »

Fegin að ekki voru tíu í teitinu

10:20 „Við erum í svolitlu áfalli enn þá, ekki það – við bjuggumst ekki við einu eða neinu, en samt sem áður, þegar þessi dómur fellur þá er hann eins og köld gusa í andlitið. Því þetta er svo endanlegt og ekkert hægt að gera meir.“ Meira »

Tugum sagt upp í Þorlákshöfn

09:34 Tugum starfsmanna var sagt upp störfum hjá fiskvinnslufyrirtækinu Frostfiski í Þorlákshöfn í gær. Forstjóri Frostfisks staðfestir í samtali við mbl.is að 33-34 starfsmönnum hafi verið sagt upp. Hann segir íslensku krónuna vera versta óvininn um þessar mundir. Meira »

Mikið um ölvunarakstur og hávaða

08:30 Lögregla þurfti að hafa afskipti af mörgum vegna ölvunar í nótt og þá var nokkuð um útköll í heimahús vegna hávaða. Þetta kemur fram í dagbók lögreglunnar. Lögregla handtók einnig mann sem veittist að dyraverði á skemmtistað í miðborginni. Meira »

Skúrir eða slydduél í kortunum

08:39 Í dag er spáð hæg suðlægri eða breytilegri átt og víða skúrum eða slydduéljum. Suðaustan 8-13 m/s og fer að rigna sunnan- og vestanlands í kvöld, en annars hægara og úrkomulítið. Suðaustan 15-20 og rigning á morgun. Meira »

Flogið með endurvarpa á Hlöðufell

08:24 Um þessar mundir vinnur Slysavarnarfélagið Landsbjörg að endurnýjun endurvarpa fyrir VHF-talstöðvakerfið á hálendinu. Markmið með framkvæmdunum er að viðhalda og bæta fjarskiptasamband og auka þannig öryggi ferðalanga, bæta samskipti björgunarfólks og leitarflokka á hálendinu. Meira »

Fjórar sýningar og 12 tíma vinnudagur

08:18 Fjórar sýningar eru undir hjá listmálaranum Erró um þessar mundir. Tvær sýningar verða á Brüssel-svæðinu í Belgíu og önnur þeirra verður opnuð í dag. Hinar verða í Frakklandi að ári. Meira »

Áfram virkni en minni skjálftar

08:08 Frá miðnætti hefur fimmtán sinnum mælst jarðskjálftar við Kötlu, en allir skjálftarnir hafa verið undir 3 stigum. Öflugasti skjálftinn var 2,7 stig og var um þrjúleytið í nótt og þá hafa nokkrir af 2,0 stigum verið í nótt. Meira »

September var í meðallagi

07:57 „Í heildina verður september að teljast nærri meðallagi síðari ára – helst að úrkoma hafi verið óvenjumikil sums staðar um landið norðan- og austanvert,“ segir Trausti Jónsson veðurfræðingur, spurður um nýliðinn mánuð. Meira »

Komu aðalverktakanum í opna skjöldu

07:37 „Þessi aðgerð kom okkur algjörlega í opna skjöldu, við vissum ekki hvaðan á okkur stóð veðrið,“ segir Gylfi Gíslason, framkvæmdastjóri Jáverks á Selfossi. Meira »

Skoða nýja neyðarbraut

05:30 Það er mat Isavia að kostnaður við að opna flugbraut 07/25 á Keflavíkurflugvelli sé að lágmarki 280 milljónir króna.  Meira »

Þyrlur verða keyptar

05:30 „Við erum búin að ákveða að kaupa þyrlur fyrir Landhelgisgæsluna. Það er gert ráð fyrir svigrúmi til þess í fjármálaáætlun til næstu fimm ára sem Alþingi hefur samþykkt,“ segir Ólöf Nordal innanríkisráðherra. Meira »

Höfuðstóll hækkar um 162 milljónir

05:30 Mistök Hagstofu Íslands gætu kostað eigendur nýrra lána, sem tekin voru frá maí á þessu ári, og allra lána til nóvember nk. um 162 milljóna króna hækkun á höfuðstól. Meira »

8.708 fleiri kjósendur en árið 2013

05:30 Kjósendur sem ganga að kjörborðinu 29. október nk. verða 8.708 fleiri en þeir voru við alþingiskosningarnar árið 2013.  Meira »

Meiri kvóti úr deilistofnum 2017

05:30 Hlutdeild Íslands í norsk-íslenskri vorgotssíld gæti orðið tæplega 94 þúsund tonn á næsta ári, verði farið eftir ráðgjöf Alþjóðahafrannsóknaráðsins (ICES) um aflamark deilistofna. Meira »
Vetrarstemning í Tungunum, Eyjasól ehf.
Sumarhúsin okkar eru laus um helgina... Verð kr. 29.500.- í 2 daga.-Velkomin með...
Flísar og Fúga Flísalagnir
Vandaðar flísalagnir. Föst verðtilboð eða tímavinna. Vönduð vinnubrögð og áratug...
Russian Toy ný tegund á landinu
Yndislegur hvolpur til sölu Russian Toy eru fjörugir og skemmtileg tegund Fin...
Þjóðlagagítarpakki
Grítarin ehf. Stórhöfða 27, sími 552 2125 www.gitarinn.is Þjóðlagagítarpakki á ...
 
Félagsslíf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, úts...
Hádegisfundur
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
Brúarvirkjun
Tilkynningar
Mat á umhverfisáhrifum Brúar...
Mat á umhverfisáhrifum
Tilkynningar
Mat á umhverfisáhrifum Álit...