Ísland vann Icesave-málið

EFTA-dómstóllinn felldi í dag dóm í Icesave-málinu. Myndin var tekin ...
EFTA-dómstóllinn felldi í dag dóm í Icesave-málinu. Myndin var tekin þegar málið var flutt fyrir dómstólnum. mbl.is/SMJ

EFTA dómstóllinn hafnaði í dag öllum kröfum Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) í Icesave málinu en dómur var kveðinn upp í Lúxemborg í morgun. Þá var ESA og Evrópusambandinu gert að greiða málskostnað.

EFTA-dómstólinn sendi frá sér fréttatilkynningu á íslensku um dóminn.

Ísland setti árið 1994 í lög innlánatryggingakerfi (tilskipun 94/19/EB) sem kvað á um skyldu Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta til að tryggja endurgreiðslu á lágmarkstryggingu til hvers og eins innstæðueiganda innan ákveðins frests. Engin slík endurgreiðsla átti sér hins vegar stað til þeirra sem áttu innstæðu á Icesave-reikningum í útibúum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi. Bresk og hollensk yfirvöld gripu til þeirra ráða að endurgreiða almennum eigendum innstæðna á Icesave-reikningum Landsbankans í þarlendum útibúum úr eigin tryggingasjóðum.
Innlendar innstæður Landsbankans höfðu þá verið fluttar í „Nýja Landsbankann“ sem íslenska ríkið kom á fót.

Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) ákvað í ljósi þessara atvika að höfða mál fyrir EFTA-dómstólnum. Með málshöfðuninni leitaði ESA eftir viðurkenningu dómstólsins á því að Ísland hefði brugðist skyldum sínum samkvæmt tilskipuninni og þá sérstaklega samkvæmt 3., 4., 7. og 10. gr. hennar („fyrsta málsástæða“) og/eða fjórðu grein EES-samningsins („önnur og þriðja málsástæða“), sem fjallar um bann við mismunun eftir þjóðerni, þar sem Ísland hefði ekki tryggt endurgreiðslu á lágmarksupphæð til innstæðueigenda á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi innan tilskilins frests.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins gerðist meðalgönguaðili að málinu þar sem hún lýsti yfir stuðningi við kröfur ESA. EES-ríkin Liechtenstein, Holland, Noregur og Bretland lögðu fram skriflegar athugasemdir í málinu. Athugasemdir þessara ríkja einskorðuðust allar við fyrstu málsástæðu ESA.

Með dómi sínum í dag sýknaði EFTA-dómstóllinn íslenska ríkið af kröfum ESA. Varðandi fyrstu málsástæðuna tók dómstóllinn fram að skyldur EES-ríkis réðust af efnislegum ákvæðum þeirrar tilskipunar sem við ætti. Enn fremur benti dómstóllinn á að í kjölfar hinnar alþjóðlegu fjármálakreppu hefði regluverk fjármálakerfisins sætt endurskoðun og tekið nokkrum breytingum í því skyni að tryggja fjármálalegan stöðugleika. Dómstóllinn benti hins vegar á að úrlausn þessa tiltekna máls yrði að byggjast á þeim reglum tilskipunarinnar sem giltu þegar atvik málsins áttu sér stað, sem hafi verið áður en umræddar breytingar voru gerðar á regluverki fjármálakerfisins, en með þeim hefði vernd innstæðueigenda verið aukin.

Dómstóllinn taldi að tilskipunin gerði ekki ráð fyrir að EES-ríki væri skuldbundið til að tryggja þá niðurstöðu sem ESA hélt fram um greiðslur til innstæðueigenda á Icesave-reikningum Landsbankans í Hollandi og Bretlandi þegar jafnmiklir erfiðleikar geysuðu í fjármálakerfinu og raunin hefði verið á Íslandi. Þannig léti tilskipunin því að mestu leyti ósvarað hvernig bregðast ætti við þegar tryggingarsjóður gæti ekki staðið undir greiðslum. Dómstóllinn benti í því sambandi á að eina ákvæði tilskipunarinnar sem tæki til þess þegar tryggingarsjóður innti ekki greiðslu af hendi væri að finna í 6. mgr. 7. gr. hennar, en þar væri kveðið á um að innstæðueigendur gætu höfðað mál gegn því innlánatryggingarkerfi sem í hlut ætti. Hins vegar kæmi ekkert fram í tilskipuninni um að slík réttarúrræði væru tiltæk gegn ríkinu sjálfu eða að ríkið sjálft bæri slíkar skyldur. Þá taldi dómstóllinn að fyrsta málsástæða ESA hefði hvorki stoð í dómaframkvæmd né öðrum reglum sem teknar hefðu verið inn í EES-samninginn.

Dómstóllinn tók þó fram að þessi niðurstaða þýddi ekki að innstæðueigendur nytu engrar verndar við þessar aðstæður þar sem ýmsar aðrar reglur kynnu að vernda hagsmuni þeirra. Þannig nytu innstæðueigendur þeirrar verndar sem fólgin væri í öðrum reglum EES-réttar um fjármálamarkaðinn, auk þeirrar verndar sem leiddi af aðgerðum eftirlitsaðila, seðlabanka eða ríkisstjórna. Spurningin sem uppi væri í þessu máli lyti hins vegar gagngert að því hvort EES-ríki bæru ábyrgð samkvæmt tilskipuninni um innlánatryggingakerfi við aðstæður af því tagi sem uppi voru á Íslandi.

Ekki mismunun að mati dómstólsins

Um seinni málsástæðuna komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að meginregla EES-samningsins um bann við mismunun gerði þá kröfu að tryggingakerfi mismunaði ekki innstæðueigendum, þar með talið um það hvernig fjármunir tryggingarsjóðs væru nýttir. Þess háttar mismunun væri óheimil samkvæmt tilskipuninni. Hins vegar hefðu innlendar innstæður verið fluttar úr gamla Landsbankanum yfir í þann nýja áður en Fjármálaeftirlitið gaf út þá yfirlýsingu sem gerði reglur tilskipnarinnar virkar.

Af því leiddi að reglur tilskipunarinnar um vernd innstæðueigenda hefðu aldrei tekið til
innstæðueigenda í íslenskum útibúum Landsbankans. Samkvæmt því hefði flutningur innlendra innstæðna – óháð því hvort sá flutningur hefði almennt séð falið í sér mismunun – ekki fallið undir þá reglu um bann við mismunun sem fram kæmi í tilskipuninni sjálfri, auk þess sem flutningurinn gæti ekki talist brot á reglum tilskipunarinnar eins og þær yrðu skýrðar með hliðsjón af 4. gr. EES samningsins. Af þeim sökum yrði að hafna annarri málsástæðu ESA.

Að því er snerti þriðju málsástæðuna, tók dómstóllinn fram að samkvæmt viðurkenndri
dómaframkvæmd leiddi það af meginreglunni um bann við mismunun í 4. gr. EES-samningsins að sambærileg mál fengju sambærilega úrlausn og þá jafnframt að greint væri á milli mála sem væru ólík.

Dómstóllinn taldi enn fremur að ESA hefði takmarkað umfang þessarar málsástæðu með skýrum hætti. Þannig hefði ESA talið að brot íslenska ríkisins fælist í því að ekki hefði verið tryggt að eigendur innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi fengju þá lágmarkstryggingu greidda sem kveðið væri á um í tilskipuninni og þá innan þeirra tímamarka sem þar væri kveðið á um, með sama hætti og það hefði gert með eigendur innstæðna á innlendum reikningum. Þá hefði ESA einnig sérstaklega tiltekið að greiðslur til innlendra og erlendra innstæðueigenda umfram lágmarkstrygginguna væru ekki til umfjöllunar í málshöfðun stofnunarinnar.

Í ljósi þess hvernig ESA hefði sjálf takmarkað málshöfðun sína, benti dómstóllinn á að úrlausn þessarar málsástæðu myndi ráðast af því hvort Ísland hefði borið sérstaka skyldu til að tryggja að eigendur innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi fengju greiðslur. Þar sem dómstóllinn hefði aftur á móti þegar komist að þeirri niðurstöðu að tilskipunin, jafnvel þótt hún væri skýrð með hliðsjón af 4. gr. EES-samningsins, legði enga skyldu á íslenska ríkið að tryggja greiðslur til eigenda innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi, þá væri einungis hægt að fallast á þessa málsástæðu ESA ef slíka skyldu mætti leiða af 4. gr. EES-samningsins einni og sér. Dómstóllinn taldi hins vegar að slík krafa væri ekki fólgin í meginreglu 4. gr. EES-samningsins um bann við mismunun. Ekki væri unnt að leiða sérstaka skyldu íslenska ríkisins af þessari meginreglu til að grípa til aðgerða sem myndu ekki einu sinni tryggja jafnræði með innlendum eigendum innstæðna í Landsbankanum og eigendum innstæðna í útibúum bankans í öðrum EES-ríkjum. Af þeim sökum yrði að hafna þriðju málsástæðu ESA og þar með öllum málatilbúnaði stofnunarinnar.

Tekist á um tvö lykilatriði

Það sem tekist var á um fyrir EFTA-dómstólnum eru einkum tvö atriði. Annars vegar að hvort Ísland hafi brotið tilskipunina um innstæðutryggingar og hins vegar hvort Ísland hafi brotið jafnræðisreglu EES-samningsins með því að mismuna innstæðueigendum.

Í stefnu Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) gegn Íslandi var því haldið fram að  íslensk stjórnvöld hafi ekki fullnægt skyldu til að tryggja að tryggingakerfið, sem komið var á fót á grundvelli tilskipunar um innstæðutryggingar, gæti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart innstæðueigendum um greiðslu lágmarkstryggingar.

Í málsvörn Íslands segir að innstæðutilskipunin hafi verið réttilega innleidd á Íslandi og starfsemi íslenska innstæðutryggingasjóðsins hafi verið með þeim hætti sem ætlast var til og almennt gerist í Evrópu. Jafnframt var bent á að ekkert innstæðutryggingakerfi stæðist allsherjar bankahrun og því hafi verið nauðsynlegt að setja neyðarlög. Lagðar voru fram skýrslur frá Hagfræðistofnun Háskóla Íslands sem sýna glögglega að hvorki innstæðutryggingakerfin né ríkin sjálf geta fjármagnað greiðslur til innstæðueigenda við hrun bankakerfis. Það eitt sýni að ríkin hafi svigrúm til að bregðast við slíkum áföllum með mismunandi aðgerðum.

Í málsvörn Íslands var bent á að málsókn ESA byggði í raun á því að íslenska ríkið hefði þurft að leggja tryggingasjóðnum til peninga ef eignir hans dugðu ekki til. Enga slíka skyldu sé að finna í tilskipuninni og ekkert ríki gerir ráð fyrir slíkum skuldbindingum. Ef þær skyldur væru til staðar hefur nú verið reiknað út að í bankahruni yrði kostnaður Evrópusambandsríkja að meðaltali 83% af landsframleiðslu þeirra.

Þá var í málsvörn Íslands bent á að lögskýring ESA væri í andstöðu við meginreglur á EES-svæðinu um bann við ríkisaðstoð, en sjálfkrafa ábyrgð ríkja á innstæðuskuldbindingum banka myndi leiða til röskunar á samkeppnisstöðu.

ESA taldi að Ísland hefði mismunað kröfuhöfum

Hitt atriðið sem ESA byggði stefnu sína á var að íslensk stjórnvöld hafi mismunað innstæðueigendum í útibúum Landsbankans á Íslandi og annars staðar m.t.t. lágmarkstryggingarinnar með því að flytja eingöngu innlendar innstæður í nýja bankann. Þar með hefðu innlendar innstæður verið tryggðar að fullu meðan innstæður annars staðar hefðu ekki einu sinni notið lágmarkstryggingar. Í því væri fólgin óbein mismunun sem bryti í bága við jafnræðisreglu 4. gr. EES-samningsins.

Í málsvörn Íslands segir að kröfur ESA um þetta atriði séu byggðar á misskilningi. Innstæðutryggingakerfið á Íslandi hafi ekki greitt innstæðueigendum hér á landi. Íslenska ríkið hafi ekki gert það heldur. Því hafi engin mismunun átt sér stað innan innstæðutryggingakerfisins eða með ráðstöfun ríkisfjár. Eignir Landsbankans greiði bæði kröfur innlendra og erlendra innstæðueigenda.

Lögmenn Íslands bentu á að ef skylda ríkisins byggði ekki á tilskipuninni sjálfri geti hún ekki kviknað vegna aðgerða við endurskipulagningu íslenska bankakerfisins. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins hafi verið nauðsynleg aðgerð og falið í sér að halda innstæðureikningum opnum. Innstæður í erlendum útibúum hafi verið tryggðar eftir því sem unnt var með því að tryggja þeim forgangsrétt við skipti gömlu bankanna.

Í málsvörn Íslands segir að mismunandi aðferðir hafi verið fullkomlega réttlætanlegar. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins með forgangsrétti innstæðna við stofnsetningu nýju bankanna hafi nú þegar verið viðurkennd af ESA og Hæstarétti sem nauðsynleg aðgerð til að koma í veg fyrir kerfishrun.
 
Algjörlega útilokað hafi verið að ráðast í samskonar aðgerðir vegna innstæðueigenda í Bretlandi og Hollandi. Þarlend yfirvöld höfðu kyrrsett eignir útibúanna og greiðslukerfi á milli Íslands og umheimsins var hrunið. Gjaldeyrisforði Íslands hefði ekki dugað nema fyrir broti af umræddum innstæðum.

Sú lágmarkstryggingafjárhæð sem tekist er á um í þessu máli nemur jafnvirði um 650 milljörðum íslenskra króna. Íslensk stjórnvöld hafa lagt áherslu á að nú sé orðið ljóst að eignir Landsbankans muni duga fyrir þessari upphæð og búið sé að greiða þessa tryggingu að stærstum hluta.

Dómur EFTA-dómstólsins

Þessi hópur tók þátt í að vinna að málsvörn Íslands ...
Þessi hópur tók þátt í að vinna að málsvörn Íslands í Icesave-málinu fyrir EFTA-dómstólnum. Einar Karl Hallvarðsson ríkislögmaður, Miguel Maduro, prófessor við háskólana í Flórens og Yale, Kristján Andri Stefánsson sendiherra, og fv. stjórnarmaður í ESA, og Tim Ward QC, aðalmálflytjandi Íslands.
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Svörtuborgir strax aftur í áætlunarflug

13:13 Farþegarnir, sem setið hafa fastir í Amsterdam í Hollandi í tæpan sólarhring eftir að bilun kom upp í einni af vélum Icelandair, koma til Íslands í dag. Unnið er að viðgerð vélarinnar á Schiphol-flugvelli en ekki liggur fyrir hvenær henni lýkur. Meira »

Gæti legið fiskur undir steini

12:45 Árni Páll Árnason, formaður Samfylkingarinnar, segir mikilvægt að fá fram í dagsljósið upplýsingar sem umboðsmaður Alþingis hefur undir höndum og varða þátt þýska bankans Hauck & Aufhäuser Privatbankiers KGaA í kaupunum á hlut ríkisins í Búnaðarbanka Íslands 2003. Meira »

Skipsfarmur af rusli frá Hornströndum

12:07 Umhverfisstofnun, Ísafjarðarbær og sjálfboðaliðar stóðu fyrir árlegri hreinsunarferð innan friðlandsins á Hornströndum um liðna helgi, en Landhelgisgæslan og áhöfnin á varðskipinu Tý aðstoðuðu við verkið. Rúmlega sex tonn af úrgangi voru flutt af svæðinu Meira »

130 þúsund króna sekt fyrir hraðakstur

11:41 Undanfarna daga hafa allmargir ökumenn verið kærðir fyrir hraðakstur í umdæmi lögreglunnar á Suðurnesjum. Sá sem ók hraðast mældist á 150 km hraða, en hann ók eftir Garðskagavegi þar sem hámarkshraði er 90 km á klukkustund. Meira »

Andlát: Þráinn Karlsson

11:27 Þráinn Karlsson leikari er látinn. Þráinn hefði orðið 77 ára í dag, en hann fæddist 24. maí í Gamla barnaskólanum á Akureyri árið 1939. Hann lést á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri 22. maí. Meira »

Lögreglan tekin við vettvangi

11:25 Slökkvi­starfi er lokið í iðnaðar­hús­næðinu við Vest­ur­vör 30B í Kópa­vogi, þar sem eldur kom upp í nótt, og fékk rannsóknarlögreglan aðgang að brunavettvanginum nú klukkan 11.30. Meira »

„Hvenær er nóg nóg?“

11:15 „Ég spyr mig: Hvenær er nóg nóg?“ sagði Vigdís Hauksdóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis í morgun og vísaði til þeirra upplýsinga sem umboðsmaður Alþingis segist búa yfir. Meira »

Annar bruninn hjá HL Adventures

11:15 Jón Ólafur Magnússon, forstjóri HL Adventures, sem var í næsta húsi við lyftuþjónustuna Hraðberg í Vesturvör 30b þar sem eldur kom upp í nótt, segir miklar skemmdir á húsnæði ferðaþjónustunnar. „Það er ekki hægt að vera þarna og ég held að það sé allt meira og minna ónýtt sem þar var,“ segir hann. Meira »

Innkalla fiskbollur í karrísósu

10:56 Ora hefur í samráði við Heilbrigðiseftirlit Hafnarfjarðar- og Kópavogssvæðis ákveðið að innkalla Ora-fiskbollur í karrísósu í 850 g umbúðum. Ástæðan er mistök sem urðu við hitun vörunnar og telst hún ekki örugg til neyslu. Meira »

Allir vilja góða kennara!

10:41 Átakinu „Hafðu áhrif“ er ætlað að vekja athygli þjóðarinnar á kennarastarfinu; hversu áhugavert og skemmtilegt það er og hversu mikil áhrif kennarar hafa á einstaklinga og samfélagið. Aðstandendur segja átakið hafa skilað tilætluðum árangri. Meira »

Þátttaka bankans vekur spurningar

10:41 Umboðsmaður Alþingis segir þátttöku þýska bankans Hauck & Aufhäuser Privatbankiers í kaupum á hlut ríkisins í Búnaðarbankanum árið 2003, sem og önnur nýleg mál er varða svonefnd aflandsfélög og fjallað er meðal annars um í Panamaskjölunum, vekja áleitnar spurningar. Meira »

Segja rými fyrir úrbætur

10:39 Framfarir hafa orðið hvað varðar Landsáætlun um vöktun lyfjaleifa og óæskilegra efna í búfjárafurðum (NRMP) en gera má úrbætur þegar kemur að tíðni sýnatöku og sýnafjölda innan ákveðinna flokka sýna, sem ekki voru í áætluninni áður en löggjöf um eftirlit með leifum dýralyfja og aðskotaefna í lifandi dýrum og dýraafurðum var innleidd árið 2011. Meira »

Nýjar upplýsingar um þátt bankans

10:01 Umboðsmanni Alþingis hafa borist upplýsingar um hvernig leiða megi í ljós hver hafi í raun verið þátttaka þýska bankans Hauck & Aufhäuser í kaupum á hluta ríkisins í Búnaðarbanka Íslands á árinu 2003 með aðild hans að Eglu hf. Meira »

Húsnæðið gjörónýtt eftir eldinn myndasyrpa

09:04 Verkstæði lyftaraþjónustunnar Hraðbergs er að öllum líkindum gjörónýtt eftir að eldur kom upp í húsakynnum Hraðbergs við Vesturvör í Kópavogi í nótt. Slökkvilið er enn að störfum á svæðinu, þó tekist hafi að ráða niðurlögum eldsins á fimmta tímanum í nótt og rýkur m.a. úr þaki hússins. Meira »

Einbirni sögð lifa lengur

08:18 Þeir einstaklingar sem koma úr stórum fjölskyldum eignast færri börn og lifa skemur en þeir sem koma úr litlum fjölskyldum.  Meira »

„Ástandið alveg hræðilegt“ myndasyrpa

09:33 Einungis reykskemmdir urðu á húsakynnum Ljósvakans, sem er til húsa í Vesturvör 30b þar sem eldur kom upp í nótt. „Það var allt fullt af reyk þegar ég opnaði um fimmleytið í morgun,“ segir Jón Emilsson, annar eigandi Ljósvakans, og segir þá hafa verið heppna hvað það varðar. Meira »

Slökkvistörfum lokið í Kópavogi

08:29 Formlegu slökkvistarfi í iðnaðarhúsnæði við Vesturvör í kópavogi lauk um klukkan hálfátta í morgun. Nokkrir slökkviliðsmenn eru eftir á staðnum á brunavakt til að ganga frá og slökkva í glæðum sem enn kunna að leynast í húsinu. Altjón varð á lyftaraþjónustu í húsinu. Meira »

„Ekki ávexti og grænmeti“

07:57 „Ég borða ekki ávexti og grænmeti,“ segir Guðrún Straumfjörð snögg til svars, spurð hverju hún þakki langlífið. Hún er 105 ára í dag og þriðji elsti núlifandi Íslendingurinn. Meira »
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 49 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
Oska eftir herbergi med adgang ad badi i 101 R. til leigu
Eg er ad koma til landsins eftir dvol erlendis og er 100% reglusamur, rolegur og...
hægindastóll leður stóll ódýr
er með fallegan leður hæginda stól á 35,000 kr sími 869-2798...
EVERLIFT 2 og 4 pósta 4 og 5 tonna bílalyftur
Eigum á lager 2 pósta og 1 m skæralyftur, útvegum allar gerðir af bílalyftum. ...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Aðalfundur a1988 hf. verður haldinn fös
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur A1988 hf. verður haldinn fö...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl.9, göng...