Ísland vann Icesave-málið

EFTA-dómstóllinn felldi í dag dóm í Icesave-málinu. Myndin var tekin ...
EFTA-dómstóllinn felldi í dag dóm í Icesave-málinu. Myndin var tekin þegar málið var flutt fyrir dómstólnum. mbl.is/SMJ

EFTA dómstóllinn hafnaði í dag öllum kröfum Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) í Icesave málinu en dómur var kveðinn upp í Lúxemborg í morgun. Þá var ESA og Evrópusambandinu gert að greiða málskostnað.

EFTA-dómstólinn sendi frá sér fréttatilkynningu á íslensku um dóminn.

Ísland setti árið 1994 í lög innlánatryggingakerfi (tilskipun 94/19/EB) sem kvað á um skyldu Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta til að tryggja endurgreiðslu á lágmarkstryggingu til hvers og eins innstæðueiganda innan ákveðins frests. Engin slík endurgreiðsla átti sér hins vegar stað til þeirra sem áttu innstæðu á Icesave-reikningum í útibúum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi. Bresk og hollensk yfirvöld gripu til þeirra ráða að endurgreiða almennum eigendum innstæðna á Icesave-reikningum Landsbankans í þarlendum útibúum úr eigin tryggingasjóðum.
Innlendar innstæður Landsbankans höfðu þá verið fluttar í „Nýja Landsbankann“ sem íslenska ríkið kom á fót.

Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) ákvað í ljósi þessara atvika að höfða mál fyrir EFTA-dómstólnum. Með málshöfðuninni leitaði ESA eftir viðurkenningu dómstólsins á því að Ísland hefði brugðist skyldum sínum samkvæmt tilskipuninni og þá sérstaklega samkvæmt 3., 4., 7. og 10. gr. hennar („fyrsta málsástæða“) og/eða fjórðu grein EES-samningsins („önnur og þriðja málsástæða“), sem fjallar um bann við mismunun eftir þjóðerni, þar sem Ísland hefði ekki tryggt endurgreiðslu á lágmarksupphæð til innstæðueigenda á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi innan tilskilins frests.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins gerðist meðalgönguaðili að málinu þar sem hún lýsti yfir stuðningi við kröfur ESA. EES-ríkin Liechtenstein, Holland, Noregur og Bretland lögðu fram skriflegar athugasemdir í málinu. Athugasemdir þessara ríkja einskorðuðust allar við fyrstu málsástæðu ESA.

Með dómi sínum í dag sýknaði EFTA-dómstóllinn íslenska ríkið af kröfum ESA. Varðandi fyrstu málsástæðuna tók dómstóllinn fram að skyldur EES-ríkis réðust af efnislegum ákvæðum þeirrar tilskipunar sem við ætti. Enn fremur benti dómstóllinn á að í kjölfar hinnar alþjóðlegu fjármálakreppu hefði regluverk fjármálakerfisins sætt endurskoðun og tekið nokkrum breytingum í því skyni að tryggja fjármálalegan stöðugleika. Dómstóllinn benti hins vegar á að úrlausn þessa tiltekna máls yrði að byggjast á þeim reglum tilskipunarinnar sem giltu þegar atvik málsins áttu sér stað, sem hafi verið áður en umræddar breytingar voru gerðar á regluverki fjármálakerfisins, en með þeim hefði vernd innstæðueigenda verið aukin.

Dómstóllinn taldi að tilskipunin gerði ekki ráð fyrir að EES-ríki væri skuldbundið til að tryggja þá niðurstöðu sem ESA hélt fram um greiðslur til innstæðueigenda á Icesave-reikningum Landsbankans í Hollandi og Bretlandi þegar jafnmiklir erfiðleikar geysuðu í fjármálakerfinu og raunin hefði verið á Íslandi. Þannig léti tilskipunin því að mestu leyti ósvarað hvernig bregðast ætti við þegar tryggingarsjóður gæti ekki staðið undir greiðslum. Dómstóllinn benti í því sambandi á að eina ákvæði tilskipunarinnar sem tæki til þess þegar tryggingarsjóður innti ekki greiðslu af hendi væri að finna í 6. mgr. 7. gr. hennar, en þar væri kveðið á um að innstæðueigendur gætu höfðað mál gegn því innlánatryggingarkerfi sem í hlut ætti. Hins vegar kæmi ekkert fram í tilskipuninni um að slík réttarúrræði væru tiltæk gegn ríkinu sjálfu eða að ríkið sjálft bæri slíkar skyldur. Þá taldi dómstóllinn að fyrsta málsástæða ESA hefði hvorki stoð í dómaframkvæmd né öðrum reglum sem teknar hefðu verið inn í EES-samninginn.

Dómstóllinn tók þó fram að þessi niðurstaða þýddi ekki að innstæðueigendur nytu engrar verndar við þessar aðstæður þar sem ýmsar aðrar reglur kynnu að vernda hagsmuni þeirra. Þannig nytu innstæðueigendur þeirrar verndar sem fólgin væri í öðrum reglum EES-réttar um fjármálamarkaðinn, auk þeirrar verndar sem leiddi af aðgerðum eftirlitsaðila, seðlabanka eða ríkisstjórna. Spurningin sem uppi væri í þessu máli lyti hins vegar gagngert að því hvort EES-ríki bæru ábyrgð samkvæmt tilskipuninni um innlánatryggingakerfi við aðstæður af því tagi sem uppi voru á Íslandi.

Ekki mismunun að mati dómstólsins

Um seinni málsástæðuna komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að meginregla EES-samningsins um bann við mismunun gerði þá kröfu að tryggingakerfi mismunaði ekki innstæðueigendum, þar með talið um það hvernig fjármunir tryggingarsjóðs væru nýttir. Þess háttar mismunun væri óheimil samkvæmt tilskipuninni. Hins vegar hefðu innlendar innstæður verið fluttar úr gamla Landsbankanum yfir í þann nýja áður en Fjármálaeftirlitið gaf út þá yfirlýsingu sem gerði reglur tilskipnarinnar virkar.

Af því leiddi að reglur tilskipunarinnar um vernd innstæðueigenda hefðu aldrei tekið til
innstæðueigenda í íslenskum útibúum Landsbankans. Samkvæmt því hefði flutningur innlendra innstæðna – óháð því hvort sá flutningur hefði almennt séð falið í sér mismunun – ekki fallið undir þá reglu um bann við mismunun sem fram kæmi í tilskipuninni sjálfri, auk þess sem flutningurinn gæti ekki talist brot á reglum tilskipunarinnar eins og þær yrðu skýrðar með hliðsjón af 4. gr. EES samningsins. Af þeim sökum yrði að hafna annarri málsástæðu ESA.

Að því er snerti þriðju málsástæðuna, tók dómstóllinn fram að samkvæmt viðurkenndri
dómaframkvæmd leiddi það af meginreglunni um bann við mismunun í 4. gr. EES-samningsins að sambærileg mál fengju sambærilega úrlausn og þá jafnframt að greint væri á milli mála sem væru ólík.

Dómstóllinn taldi enn fremur að ESA hefði takmarkað umfang þessarar málsástæðu með skýrum hætti. Þannig hefði ESA talið að brot íslenska ríkisins fælist í því að ekki hefði verið tryggt að eigendur innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi fengju þá lágmarkstryggingu greidda sem kveðið væri á um í tilskipuninni og þá innan þeirra tímamarka sem þar væri kveðið á um, með sama hætti og það hefði gert með eigendur innstæðna á innlendum reikningum. Þá hefði ESA einnig sérstaklega tiltekið að greiðslur til innlendra og erlendra innstæðueigenda umfram lágmarkstrygginguna væru ekki til umfjöllunar í málshöfðun stofnunarinnar.

Í ljósi þess hvernig ESA hefði sjálf takmarkað málshöfðun sína, benti dómstóllinn á að úrlausn þessarar málsástæðu myndi ráðast af því hvort Ísland hefði borið sérstaka skyldu til að tryggja að eigendur innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi fengju greiðslur. Þar sem dómstóllinn hefði aftur á móti þegar komist að þeirri niðurstöðu að tilskipunin, jafnvel þótt hún væri skýrð með hliðsjón af 4. gr. EES-samningsins, legði enga skyldu á íslenska ríkið að tryggja greiðslur til eigenda innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi, þá væri einungis hægt að fallast á þessa málsástæðu ESA ef slíka skyldu mætti leiða af 4. gr. EES-samningsins einni og sér. Dómstóllinn taldi hins vegar að slík krafa væri ekki fólgin í meginreglu 4. gr. EES-samningsins um bann við mismunun. Ekki væri unnt að leiða sérstaka skyldu íslenska ríkisins af þessari meginreglu til að grípa til aðgerða sem myndu ekki einu sinni tryggja jafnræði með innlendum eigendum innstæðna í Landsbankanum og eigendum innstæðna í útibúum bankans í öðrum EES-ríkjum. Af þeim sökum yrði að hafna þriðju málsástæðu ESA og þar með öllum málatilbúnaði stofnunarinnar.

Tekist á um tvö lykilatriði

Það sem tekist var á um fyrir EFTA-dómstólnum eru einkum tvö atriði. Annars vegar að hvort Ísland hafi brotið tilskipunina um innstæðutryggingar og hins vegar hvort Ísland hafi brotið jafnræðisreglu EES-samningsins með því að mismuna innstæðueigendum.

Í stefnu Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) gegn Íslandi var því haldið fram að  íslensk stjórnvöld hafi ekki fullnægt skyldu til að tryggja að tryggingakerfið, sem komið var á fót á grundvelli tilskipunar um innstæðutryggingar, gæti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart innstæðueigendum um greiðslu lágmarkstryggingar.

Í málsvörn Íslands segir að innstæðutilskipunin hafi verið réttilega innleidd á Íslandi og starfsemi íslenska innstæðutryggingasjóðsins hafi verið með þeim hætti sem ætlast var til og almennt gerist í Evrópu. Jafnframt var bent á að ekkert innstæðutryggingakerfi stæðist allsherjar bankahrun og því hafi verið nauðsynlegt að setja neyðarlög. Lagðar voru fram skýrslur frá Hagfræðistofnun Háskóla Íslands sem sýna glögglega að hvorki innstæðutryggingakerfin né ríkin sjálf geta fjármagnað greiðslur til innstæðueigenda við hrun bankakerfis. Það eitt sýni að ríkin hafi svigrúm til að bregðast við slíkum áföllum með mismunandi aðgerðum.

Í málsvörn Íslands var bent á að málsókn ESA byggði í raun á því að íslenska ríkið hefði þurft að leggja tryggingasjóðnum til peninga ef eignir hans dugðu ekki til. Enga slíka skyldu sé að finna í tilskipuninni og ekkert ríki gerir ráð fyrir slíkum skuldbindingum. Ef þær skyldur væru til staðar hefur nú verið reiknað út að í bankahruni yrði kostnaður Evrópusambandsríkja að meðaltali 83% af landsframleiðslu þeirra.

Þá var í málsvörn Íslands bent á að lögskýring ESA væri í andstöðu við meginreglur á EES-svæðinu um bann við ríkisaðstoð, en sjálfkrafa ábyrgð ríkja á innstæðuskuldbindingum banka myndi leiða til röskunar á samkeppnisstöðu.

ESA taldi að Ísland hefði mismunað kröfuhöfum

Hitt atriðið sem ESA byggði stefnu sína á var að íslensk stjórnvöld hafi mismunað innstæðueigendum í útibúum Landsbankans á Íslandi og annars staðar m.t.t. lágmarkstryggingarinnar með því að flytja eingöngu innlendar innstæður í nýja bankann. Þar með hefðu innlendar innstæður verið tryggðar að fullu meðan innstæður annars staðar hefðu ekki einu sinni notið lágmarkstryggingar. Í því væri fólgin óbein mismunun sem bryti í bága við jafnræðisreglu 4. gr. EES-samningsins.

Í málsvörn Íslands segir að kröfur ESA um þetta atriði séu byggðar á misskilningi. Innstæðutryggingakerfið á Íslandi hafi ekki greitt innstæðueigendum hér á landi. Íslenska ríkið hafi ekki gert það heldur. Því hafi engin mismunun átt sér stað innan innstæðutryggingakerfisins eða með ráðstöfun ríkisfjár. Eignir Landsbankans greiði bæði kröfur innlendra og erlendra innstæðueigenda.

Lögmenn Íslands bentu á að ef skylda ríkisins byggði ekki á tilskipuninni sjálfri geti hún ekki kviknað vegna aðgerða við endurskipulagningu íslenska bankakerfisins. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins hafi verið nauðsynleg aðgerð og falið í sér að halda innstæðureikningum opnum. Innstæður í erlendum útibúum hafi verið tryggðar eftir því sem unnt var með því að tryggja þeim forgangsrétt við skipti gömlu bankanna.

Í málsvörn Íslands segir að mismunandi aðferðir hafi verið fullkomlega réttlætanlegar. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins með forgangsrétti innstæðna við stofnsetningu nýju bankanna hafi nú þegar verið viðurkennd af ESA og Hæstarétti sem nauðsynleg aðgerð til að koma í veg fyrir kerfishrun.
 
Algjörlega útilokað hafi verið að ráðast í samskonar aðgerðir vegna innstæðueigenda í Bretlandi og Hollandi. Þarlend yfirvöld höfðu kyrrsett eignir útibúanna og greiðslukerfi á milli Íslands og umheimsins var hrunið. Gjaldeyrisforði Íslands hefði ekki dugað nema fyrir broti af umræddum innstæðum.

Sú lágmarkstryggingafjárhæð sem tekist er á um í þessu máli nemur jafnvirði um 650 milljörðum íslenskra króna. Íslensk stjórnvöld hafa lagt áherslu á að nú sé orðið ljóst að eignir Landsbankans muni duga fyrir þessari upphæð og búið sé að greiða þessa tryggingu að stærstum hluta.

Dómur EFTA-dómstólsins

Þessi hópur tók þátt í að vinna að málsvörn Íslands ...
Þessi hópur tók þátt í að vinna að málsvörn Íslands í Icesave-málinu fyrir EFTA-dómstólnum. Einar Karl Hallvarðsson ríkislögmaður, Miguel Maduro, prófessor við háskólana í Flórens og Yale, Kristján Andri Stefánsson sendiherra, og fv. stjórnarmaður í ESA, og Tim Ward QC, aðalmálflytjandi Íslands.
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Útskrifuð af gjörgæslu eftir bílslys

11:23 Kona á fimmtugsaldri sem slasaðist alvarlega þegar hún lenti í árekstri við steypubifreið á Bakkavegi, skammt frá Voðmúlastöðum í Rangárvallasýslu, á mánudag hefur verið útskrifuð af gjörgæsludeild. Konan var flutt ásamt öðrum farþega bifreiðarinnar, konu á þrítugsaldri, með þyrlu Landhelgisgæslunnar á Landspítalann í Fossvogi. Meira »

Jafnvel kröftugri en Suðurlandsskjálfti

11:21 Melodia, kammerkór Áskirkju í Reykjavík, var staddur í bænum Fano sem er í Marche-héraðinu á Ítalíu þegar mannskæður jarðskjálfti reið yfir landið í nótt. Bærinn er um 200 kílómetrum frá upptökum skjálftans en fannst engu að síður vel á hótelinu þar sem kórinn dvaldi. Meira »

300 milljónir til vinningshafa í dag

11:18 Íslensk getspá greiðir í dag vinninga upp á rúmlega 300 milljónir og er það langstærsta vinningsupphæð á einum degi sem greidd hefur verið til vinningshafa. Meira »

Umferð gengur hægt um Sæbraut

11:18 Talsverðar umferðartafir hafa verið í dag vegna framkvæmda við Sæbraut. Skólar voru settir víða á höfuðborgarsvæðinu í þessari viku en vegna óviðráðanlegra ástæðna var ekki unnt að ráðast framkvæmdirnar fyrr en nú. Meira »

Hótaði að beita skotvopni

10:59 Sérsveit ríkislögreglustjóra aðstoðaði vopnaða lögreglumenn á Vestfjörðum í nótt vegna manns sem hótaði að beita skotvopni um borð í erlendri skútu í kjölfar ágreinings. Einn maður var handtekinn. Meira »

Kom ekki að samskiptum við kröfuhafa

10:51 „Forsætisráðuneytið kom ekki að stjórnsýsluákvörðunum í tengslum við nauðasamningana. Þær voru teknar af Seðlabanka Íslands og fólust í veitingu undanþága frá fjármagnshöftum.“ Meira »

Haukur dregur framboð sitt til baka

10:31 Haukur Logi Karlsson hefur dregið framboð sitt til forystu á lista Framsóknarflokksins í Reykjavík til baka. Hann segir að aðstæður hafi breyst hjá sér á þeim tólf dögum sem eru liðnir síðan hann steig inn í pólitíkina. Meira »

Hjálpar við endurhæfingu í Kabúl

10:45 Rauði krossinn á Íslandi hefur sent Jóhann Thoroddsen, sendifulltrúa sinn, til Kabúl í Afganistan þar sem hann kemur til með að starfa fyrir endurhæfingarstöð Alþjóðaráðs Rauða krossins. Hún er ætluð fórnarlömbum jarðsprengna og stríðsátaka sem hafa misst útlimi. Meira »

Nemendur fá öll skólagögn ókeypis

10:21 Bæjarstjórn Sandgerðisbæjar samþykkti í vetur að útvega nemendum grunnskólans í Sandgerði öll námsgögn gjaldfrjálst. Hólmfríður Árnadóttir, skólastjóri í Sandgerðisskóla, segir ákvörðunina lið í því að auka jöfnuð og tryggja aðgengi allra nemenda að námsgögnum. Meira »

Engar upplýsingar um Íslendinga

10:18 Utanríkisráðuneytinu hefur ekki borist upplýsingar um að Íslendingar hafi slasast í jarðskjálftanum sem reið yfir Ítalíu í nótt. Að minnsta kosti 38 eru látnir og um 150 er enn saknað. Meira »

Enginn í Færeyjum ánægður með uppboðið

10:04 „Engum í Færeyjum finnst þetta uppboð á kvóta hafa tekist vel,“ segir Jörgen Niclasen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra og núverandi formaður Fólkaflokksins, sem kom í stutta heimsókn til Íslands á dögunum. Meira »

Síðasti góðviðrisdagurinn í bili

09:37 Gert er ráð fyrir björtum og hlýjum degi víða um land í dag samkvæmt spá Veðurstofunnar. Hitastig ætti að vera í námunda við 20 gráður hér á höfuðborgarsvæðinu. Besta veðrið verður S-Vestanlands og á Austurlandi og er tilvalið að njóta blíðunnar þar sem bæði á að kólna og fara að rigna á næstunni. Meira »

2,1% atvinnuleysi í júlí

09:17 Atvinnuleysi mældist 2,1% í síðasta mánuði. Samkvæmt vinnumarkaðsrannsókn Hagstofu Íslands voru að jafnaði 205.400 manns á aldrinum 16 til 74 ára á vinnumarkaði í júlí 2016, sem jafngildir 86,2% atvinnuþátttöku. Af þeim voru 201.100 starfandi og 4.300 án vinnu og í atvinnuleit. Meira »

Fjölgar ekki í takt við vöxt

07:57 Greinilega er full þörf á að halda vinnustaðaeftirliti áfram af fullum þunga því víða er pottur brotinn að sögn Hörpu Ólafsdóttur, hagfræðings Eflingar stéttarfélags. Meira »

57 milljónir til „Brothættra byggða“

07:37 Byggðastofnun hefur veitt alls 57 milljónir í styrki vegna 45 verkefna á vegum „Brothættra byggða“ sem nú taka til sjö svæða á landinu. Meira »

Bjúgu og boltaþorskar nyrðra

08:18 Sigríður Sigurlína Pálsdóttir eða Silla Páls eins og hún er gjarnan kölluð stígur ölduna eins og hún hafi aldrei gert annað. „Vertíðin hefur gengið vel og við náum kvótanum vonandi fyrir helgi,“ segir hásetinn á Geisla SK á Hofsósi. Meira »

320 skjálftar á viku

07:47 Rúmlega 320 jarðskjálftar voru staðsettir með SIL-mælakerfi Veðurstofu Íslands í síðustu viku og þar af voru þrír skjálftar yfir 3 að stærð. Meira »

„Ég er í skýjunum“

07:28 Gleðin skein úr hverju andliti og ekki síst úr andlitum brúðhjónanna nýbökuðu þegar þau stigu út úr Skálholtskirkju síðdegis í gær. Meira »
SLÉTTUHREPPUR, DALAMENN, KJÓSARMENN, EYLENDA, Ísl. Sjávarhættir, o.fl.
hef til sölu nokkur grundavallarrit ættfræðinnar ásamt ritum um atvinnu og byggð...
Ónotuð 37" Baja Claw radial
Til sölu 4 fullnegld Baja Claw radial dekk, 37-13,5x15. Dekkin hafa verið sett u...
EKTA PARKETLISTAR - GÓLFLISTAR - GEREKTI
Handlistar, skrautlistar, stólpar, pílárar. Facebook > Mex byggingavörur S. 84...
mokka íslenskir stálstólar átta stykki
er með átta stykki mokka stálstóla á 10,000 kr stykkið sími 869-2798...
 
Mos
Tilkynningar
???????????? ????????????? ????????? ...
Deiliskipulag
Tilkynningar
Stykkishólmsbær Auglýsing um breyting...
Félagstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Helgistund á vegum Seljakirkj...
Skipulagsauglýsingar
Tilkynningar
Borgarbyggð Skipulagsauglýsingar Hót...