Ísland vann Icesave-málið

EFTA-dómstóllinn felldi í dag dóm í Icesave-málinu. Myndin var tekin þegar málið var flutt fyrir ... stækka

EFTA-dómstóllinn felldi í dag dóm í Icesave-málinu. Myndin var tekin þegar málið var flutt fyrir dómstólnum. mbl.is/SMJ

EFTA dómstóllinn hafnaði í dag öllum kröfum Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) í Icesave málinu en dómur var kveðinn upp í Lúxemborg í morgun. Þá var ESA og Evrópusambandinu gert að greiða málskostnað.

EFTA-dómstólinn sendi frá sér fréttatilkynningu á íslensku um dóminn.

Ísland setti árið 1994 í lög innlánatryggingakerfi (tilskipun 94/19/EB) sem kvað á um skyldu Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta til að tryggja endurgreiðslu á lágmarkstryggingu til hvers og eins innstæðueiganda innan ákveðins frests. Engin slík endurgreiðsla átti sér hins vegar stað til þeirra sem áttu innstæðu á Icesave-reikningum í útibúum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi. Bresk og hollensk yfirvöld gripu til þeirra ráða að endurgreiða almennum eigendum innstæðna á Icesave-reikningum Landsbankans í þarlendum útibúum úr eigin tryggingasjóðum.
Innlendar innstæður Landsbankans höfðu þá verið fluttar í „Nýja Landsbankann“ sem íslenska ríkið kom á fót.

Hnotskurn

  • Haustið 2006 kynnti Landsbankinn nýja innlánsreikninga í Bretlandi, sem fengu nafnið Icesave.
  • Í lok árs 2007 höfðu 128 þúsund Icesave-reikningar verið stofnaðir.
  • Landsbankinn komst í þrot í október 2008. Þá var búið að safna inn á þessa reikninga samtals 1.330 milljörðum króna sem er um 90% af vergri landsframleiðslu Íslands.
  • Í október 2009 samþykkti ríkisstjórnin samninga við Breta og Hollendinga um Icesave og þeir voru síðar samþykktir á Alþingi með skilyrðum.
  • Bretar og Hollendingar samþykktu ekki skilyrðin og málið fór aftur fyrir Alþingi.
  • Forseti Íslands neitaði að staðfesta lögin í janúar 2010 og þeim var því vísað í þjóðaratkvæðagreiðslu, þar sem þeim var hafnað.
  • Í framhaldi hófust á ný viðræður við Breta og Hollendinga sem leiddu til nýs samnings í desember 2010.
  • Samningurinn var samþykktur á Alþingi í febrúar 2011, en forseti Íslands neitaði að samþykkja lögin.
  • Aftur var því efnt til þjóðaratkvæðagreiðslu og var lögunum aftur hafnað.
  • Í desember 2011 gaf ESA út stefnu þar sem þess var krafist að Ísland verði af hálfu EFTA-dómstólsins lýst brotlegt við tilskipunina um innstæðutryggingar og jafnræðisreglu EES-samningsins.

Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) ákvað í ljósi þessara atvika að höfða mál fyrir EFTA-dómstólnum. Með málshöfðuninni leitaði ESA eftir viðurkenningu dómstólsins á því að Ísland hefði brugðist skyldum sínum samkvæmt tilskipuninni og þá sérstaklega samkvæmt 3., 4., 7. og 10. gr. hennar („fyrsta málsástæða“) og/eða fjórðu grein EES-samningsins („önnur og þriðja málsástæða“), sem fjallar um bann við mismunun eftir þjóðerni, þar sem Ísland hefði ekki tryggt endurgreiðslu á lágmarksupphæð til innstæðueigenda á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi innan tilskilins frests.

Þessi hópur tók þátt í að vinna að málsvörn Íslands í Icesave-málinu fyrir EFTA-dómstólnum. Einar ...

Þessi hópur tók þátt í að vinna að málsvörn Íslands í Icesave-málinu fyrir EFTA-dómstólnum. Einar Karl Hallvarðsson ríkislögmaður, Miguel Maduro, prófessor við háskólana í Flórens og Yale, Kristján Andri Stefánsson sendiherra, og fv. stjórnarmaður í ESA, og Tim Ward QC, aðalmálflytjandi Íslands.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins gerðist meðalgönguaðili að málinu þar sem hún lýsti yfir stuðningi við kröfur ESA. EES-ríkin Liechtenstein, Holland, Noregur og Bretland lögðu fram skriflegar athugasemdir í málinu. Athugasemdir þessara ríkja einskorðuðust allar við fyrstu málsástæðu ESA.

Með dómi sínum í dag sýknaði EFTA-dómstóllinn íslenska ríkið af kröfum ESA. Varðandi fyrstu málsástæðuna tók dómstóllinn fram að skyldur EES-ríkis réðust af efnislegum ákvæðum þeirrar tilskipunar sem við ætti. Enn fremur benti dómstóllinn á að í kjölfar hinnar alþjóðlegu fjármálakreppu hefði regluverk fjármálakerfisins sætt endurskoðun og tekið nokkrum breytingum í því skyni að tryggja fjármálalegan stöðugleika. Dómstóllinn benti hins vegar á að úrlausn þessa tiltekna máls yrði að byggjast á þeim reglum tilskipunarinnar sem giltu þegar atvik málsins áttu sér stað, sem hafi verið áður en umræddar breytingar voru gerðar á regluverki fjármálakerfisins, en með þeim hefði vernd innstæðueigenda verið aukin.

Dómstóllinn taldi að tilskipunin gerði ekki ráð fyrir að EES-ríki væri skuldbundið til að tryggja þá niðurstöðu sem ESA hélt fram um greiðslur til innstæðueigenda á Icesave-reikningum Landsbankans í Hollandi og Bretlandi þegar jafnmiklir erfiðleikar geysuðu í fjármálakerfinu og raunin hefði verið á Íslandi. Þannig léti tilskipunin því að mestu leyti ósvarað hvernig bregðast ætti við þegar tryggingarsjóður gæti ekki staðið undir greiðslum. Dómstóllinn benti í því sambandi á að eina ákvæði tilskipunarinnar sem tæki til þess þegar tryggingarsjóður innti ekki greiðslu af hendi væri að finna í 6. mgr. 7. gr. hennar, en þar væri kveðið á um að innstæðueigendur gætu höfðað mál gegn því innlánatryggingarkerfi sem í hlut ætti. Hins vegar kæmi ekkert fram í tilskipuninni um að slík réttarúrræði væru tiltæk gegn ríkinu sjálfu eða að ríkið sjálft bæri slíkar skyldur. Þá taldi dómstóllinn að fyrsta málsástæða ESA hefði hvorki stoð í dómaframkvæmd né öðrum reglum sem teknar hefðu verið inn í EES-samninginn.

Dómstóllinn tók þó fram að þessi niðurstaða þýddi ekki að innstæðueigendur nytu engrar verndar við þessar aðstæður þar sem ýmsar aðrar reglur kynnu að vernda hagsmuni þeirra. Þannig nytu innstæðueigendur þeirrar verndar sem fólgin væri í öðrum reglum EES-réttar um fjármálamarkaðinn, auk þeirrar verndar sem leiddi af aðgerðum eftirlitsaðila, seðlabanka eða ríkisstjórna. Spurningin sem uppi væri í þessu máli lyti hins vegar gagngert að því hvort EES-ríki bæru ábyrgð samkvæmt tilskipuninni um innlánatryggingakerfi við aðstæður af því tagi sem uppi voru á Íslandi.

Ekki mismunun að mati dómstólsins

Um seinni málsástæðuna komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að meginregla EES-samningsins um bann við mismunun gerði þá kröfu að tryggingakerfi mismunaði ekki innstæðueigendum, þar með talið um það hvernig fjármunir tryggingarsjóðs væru nýttir. Þess háttar mismunun væri óheimil samkvæmt tilskipuninni. Hins vegar hefðu innlendar innstæður verið fluttar úr gamla Landsbankanum yfir í þann nýja áður en Fjármálaeftirlitið gaf út þá yfirlýsingu sem gerði reglur tilskipnarinnar virkar.

Af því leiddi að reglur tilskipunarinnar um vernd innstæðueigenda hefðu aldrei tekið til
innstæðueigenda í íslenskum útibúum Landsbankans. Samkvæmt því hefði flutningur innlendra innstæðna – óháð því hvort sá flutningur hefði almennt séð falið í sér mismunun – ekki fallið undir þá reglu um bann við mismunun sem fram kæmi í tilskipuninni sjálfri, auk þess sem flutningurinn gæti ekki talist brot á reglum tilskipunarinnar eins og þær yrðu skýrðar með hliðsjón af 4. gr. EES samningsins. Af þeim sökum yrði að hafna annarri málsástæðu ESA.

Að því er snerti þriðju málsástæðuna, tók dómstóllinn fram að samkvæmt viðurkenndri
dómaframkvæmd leiddi það af meginreglunni um bann við mismunun í 4. gr. EES-samningsins að sambærileg mál fengju sambærilega úrlausn og þá jafnframt að greint væri á milli mála sem væru ólík.

Dómstóllinn taldi enn fremur að ESA hefði takmarkað umfang þessarar málsástæðu með skýrum hætti. Þannig hefði ESA talið að brot íslenska ríkisins fælist í því að ekki hefði verið tryggt að eigendur innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi fengju þá lágmarkstryggingu greidda sem kveðið væri á um í tilskipuninni og þá innan þeirra tímamarka sem þar væri kveðið á um, með sama hætti og það hefði gert með eigendur innstæðna á innlendum reikningum. Þá hefði ESA einnig sérstaklega tiltekið að greiðslur til innlendra og erlendra innstæðueigenda umfram lágmarkstrygginguna væru ekki til umfjöllunar í málshöfðun stofnunarinnar.

Í ljósi þess hvernig ESA hefði sjálf takmarkað málshöfðun sína, benti dómstóllinn á að úrlausn þessarar málsástæðu myndi ráðast af því hvort Ísland hefði borið sérstaka skyldu til að tryggja að eigendur innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi fengju greiðslur. Þar sem dómstóllinn hefði aftur á móti þegar komist að þeirri niðurstöðu að tilskipunin, jafnvel þótt hún væri skýrð með hliðsjón af 4. gr. EES-samningsins, legði enga skyldu á íslenska ríkið að tryggja greiðslur til eigenda innstæðna á Icesave-reikningum í Hollandi og Bretlandi, þá væri einungis hægt að fallast á þessa málsástæðu ESA ef slíka skyldu mætti leiða af 4. gr. EES-samningsins einni og sér. Dómstóllinn taldi hins vegar að slík krafa væri ekki fólgin í meginreglu 4. gr. EES-samningsins um bann við mismunun. Ekki væri unnt að leiða sérstaka skyldu íslenska ríkisins af þessari meginreglu til að grípa til aðgerða sem myndu ekki einu sinni tryggja jafnræði með innlendum eigendum innstæðna í Landsbankanum og eigendum innstæðna í útibúum bankans í öðrum EES-ríkjum. Af þeim sökum yrði að hafna þriðju málsástæðu ESA og þar með öllum málatilbúnaði stofnunarinnar.

Tekist á um tvö lykilatriði

Það sem tekist var á um fyrir EFTA-dómstólnum eru einkum tvö atriði. Annars vegar að hvort Ísland hafi brotið tilskipunina um innstæðutryggingar og hins vegar hvort Ísland hafi brotið jafnræðisreglu EES-samningsins með því að mismuna innstæðueigendum.

Í stefnu Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) gegn Íslandi var því haldið fram að  íslensk stjórnvöld hafi ekki fullnægt skyldu til að tryggja að tryggingakerfið, sem komið var á fót á grundvelli tilskipunar um innstæðutryggingar, gæti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart innstæðueigendum um greiðslu lágmarkstryggingar.

Í málsvörn Íslands segir að innstæðutilskipunin hafi verið réttilega innleidd á Íslandi og starfsemi íslenska innstæðutryggingasjóðsins hafi verið með þeim hætti sem ætlast var til og almennt gerist í Evrópu. Jafnframt var bent á að ekkert innstæðutryggingakerfi stæðist allsherjar bankahrun og því hafi verið nauðsynlegt að setja neyðarlög. Lagðar voru fram skýrslur frá Hagfræðistofnun Háskóla Íslands sem sýna glögglega að hvorki innstæðutryggingakerfin né ríkin sjálf geta fjármagnað greiðslur til innstæðueigenda við hrun bankakerfis. Það eitt sýni að ríkin hafi svigrúm til að bregðast við slíkum áföllum með mismunandi aðgerðum.

Í málsvörn Íslands var bent á að málsókn ESA byggði í raun á því að íslenska ríkið hefði þurft að leggja tryggingasjóðnum til peninga ef eignir hans dugðu ekki til. Enga slíka skyldu sé að finna í tilskipuninni og ekkert ríki gerir ráð fyrir slíkum skuldbindingum. Ef þær skyldur væru til staðar hefur nú verið reiknað út að í bankahruni yrði kostnaður Evrópusambandsríkja að meðaltali 83% af landsframleiðslu þeirra.

Þá var í málsvörn Íslands bent á að lögskýring ESA væri í andstöðu við meginreglur á EES-svæðinu um bann við ríkisaðstoð, en sjálfkrafa ábyrgð ríkja á innstæðuskuldbindingum banka myndi leiða til röskunar á samkeppnisstöðu.

ESA taldi að Ísland hefði mismunað kröfuhöfum

Hitt atriðið sem ESA byggði stefnu sína á var að íslensk stjórnvöld hafi mismunað innstæðueigendum í útibúum Landsbankans á Íslandi og annars staðar m.t.t. lágmarkstryggingarinnar með því að flytja eingöngu innlendar innstæður í nýja bankann. Þar með hefðu innlendar innstæður verið tryggðar að fullu meðan innstæður annars staðar hefðu ekki einu sinni notið lágmarkstryggingar. Í því væri fólgin óbein mismunun sem bryti í bága við jafnræðisreglu 4. gr. EES-samningsins.

Í málsvörn Íslands segir að kröfur ESA um þetta atriði séu byggðar á misskilningi. Innstæðutryggingakerfið á Íslandi hafi ekki greitt innstæðueigendum hér á landi. Íslenska ríkið hafi ekki gert það heldur. Því hafi engin mismunun átt sér stað innan innstæðutryggingakerfisins eða með ráðstöfun ríkisfjár. Eignir Landsbankans greiði bæði kröfur innlendra og erlendra innstæðueigenda.

Lögmenn Íslands bentu á að ef skylda ríkisins byggði ekki á tilskipuninni sjálfri geti hún ekki kviknað vegna aðgerða við endurskipulagningu íslenska bankakerfisins. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins hafi verið nauðsynleg aðgerð og falið í sér að halda innstæðureikningum opnum. Innstæður í erlendum útibúum hafi verið tryggðar eftir því sem unnt var með því að tryggja þeim forgangsrétt við skipti gömlu bankanna.

Í málsvörn Íslands segir að mismunandi aðferðir hafi verið fullkomlega réttlætanlegar. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins með forgangsrétti innstæðna við stofnsetningu nýju bankanna hafi nú þegar verið viðurkennd af ESA og Hæstarétti sem nauðsynleg aðgerð til að koma í veg fyrir kerfishrun.
 
Algjörlega útilokað hafi verið að ráðast í samskonar aðgerðir vegna innstæðueigenda í Bretlandi og Hollandi. Þarlend yfirvöld höfðu kyrrsett eignir útibúanna og greiðslukerfi á milli Íslands og umheimsins var hrunið. Gjaldeyrisforði Íslands hefði ekki dugað nema fyrir broti af umræddum innstæðum.

Sú lágmarkstryggingafjárhæð sem tekist er á um í þessu máli nemur jafnvirði um 650 milljörðum íslenskra króna. Íslensk stjórnvöld hafa lagt áherslu á að nú sé orðið ljóst að eignir Landsbankans muni duga fyrir þessari upphæð og búið sé að greiða þessa tryggingu að stærstum hluta.

Dómur EFTA-dómstólsins

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Kallað „hálftími hálfvitanna“

14:52 Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri Reykjavíkur, tók vel í tillögu borgarfulltrúa sjálfstæðismanna á fundi borgarstjórnar í dag um að gert væri með reglubundnum hætti ráð fyrir óundirbúnum fyrirspurnum til borgarstjóra líkt og gert væri á Alþingi í tilfelli ráðherra. Meira »

Almennir lögreglumenn vopnuðust

14:30 „Við vopnum lögregluna okkar í svona málum,“ segir Sveinn Kristján Rúnarsson, yfirlögregluþjónn á Suðurlandi. Sér­sveit rík­is­lög­reglu­stjóra var kölluð út fyr­ir há­degið í dag til að aðstoða lög­regl­una á Sel­fossi en lögreglu barst tilkynning um konu sem miðaði skammbyssu að manni á Selfossi. Meira »

Nafnlausar ábendingar um bótasvik bannaðar

14:18 Tryggingastofnun hefur verið gert að fjarlægja ábendingahnapp á vefsvæði sínu en í gegnum hann hefur verið hægt að senda nafnlausar ábendingar um bótasvik. Meira »

Sagði enga vernd í dómstólum

13:42 Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður Pírata, gagnrýndi harðlega á Alþingi í dag ummæli Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar forsætisráðherra sem hann lét falla á þingi í gær í umræðu um mögulegar forvirkar rannsóknarheimildir lögreglu. Meira »

Næsta vonskuveður „í beinni“

12:51 Vonskuveður er á leiðinni upp að suðvesturströnd Íslands samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands og verður komið þangað á hádegi á morgun. Meira »

Sérsveitin yfirbugaði konuna

12:35 Sérsveit ríkislögreglustjóra handtók í dag konu sem vopnuð var skammbyssu og miðaði henni að tveimur mönnum á Selfossi fyrir hádegi í dag. Umsátursástand ríkti um tíma á meðan lögreglumenn frá embætti lögreglunnar á Selfossi biðu eftir sérsveitarmönnum. Meira »

Pókerklúbbsmáli slegið á frest

11:02 Fyrirtöku á máli gegn tveimur karlmönnum og konu sem sökuð eru um að hafa rekið pókerklúbb í Skeifunni hefur verið frestað þangað til í apríl. Verjendur fólksins óskaði eftir fresti til að skila greinargerð um málið þegar það var tekið fyrir í Héraðsdómi Reykjavíkur í morgun. Meira »

Fékk endurgreitt frá Íslandi

11:28 Bæjarráð Perth and Kinross í Skotlandi hefur endurheimt nær eina milljón punda sem það átti inni á reikningi í Glitni þegar bankahrunið varð á Íslandi haustið 2008. Þetta kemur fram á fréttavefnum TheCourier.co.uk í dag. Meira »

Valitor ekki tekið til gjaldþrotaskipta

10:59 Hæstiréttur hefur staðfest úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur sem hafnaði kröfu Datacell og Sunshine Press Productions um að bú Valitors verði tekið til gjaldþrotaskipta. Greinargerð sem lögð var fram í málinu var ekki talin hafa sönnunargildi í málinu. Meira »

Baráttan mótað þjóðarsálina

10:18 „Barátta þjóðarinnar við náttúruöflin á sér jafn langa sögu og byggð í landinu. Náttúruváin hefur í gegnum aldirnar birst í ýmsum myndum og ekki síst í formi eldsumbrota. Baráttan hefur mótað þjóðarsálina þannig, að við náttúruógn þjappar þjóðin sér saman og allir leggjast á eitt við að tryggja öryggi samfélagsins,“ segir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra. Meira »

„Þetta er góða stressið“

08:47 Þessa dagana er verið að leggja lokahönd á stórsýninguna Billy Elliott sem verður frumsýnd á föstudag. Óhætt er að segja að sýningin sé mikið sjónarspil enda eru um 70 manns sem standa að henni en sviðsljósið mun þó umfram aðra beinast að hinum 11 ára gamla Hirti Viðari sem leikur Billy. Meira »

Maður trúir ýmsu eins og gengur

08:19 „Það er nú kannski heldur langt mál að fara yfir hundrað ár núna,“ sagði Sigurgeir Ingólfur Jónsson skömmu eftir að blaðamaður settist niður með honum í tilefni af hundrað ára afmæli hans í gær. Meira »

Siglufjarðarvegur lokaður vegna snjóflóðahættu

08:05 Siglufjarðarvegur er lokaður vegna snjófljóðahættu, samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni.  Meira »

Kennarar hittu ráðherra

07:37 Samninganefnd Félags framhaldsskólakennara (FF) kemur saman til fundar á morgun.   Meira »

Leituðu að neyðarblysi

06:39 Tilkynnt var um að neyðarblysi hefði verið skotið upp skammt frá Reykjanesbæ í gærkvöldi. Þyrla Landhelgisgæslunnar og varðskip voru á æfingu skammt frá og hófu leit að sjófaranda í neyð án árangurs. Meira »

Aðeins tveir smábátar sóttu í síldina

07:57 Síldveiðar smábáta gengu illa í haust og vetur og var aflinn aðeins um 50 tonn. Ólíku er saman að jafna við uppgripin veturinn 2013/14 þegar síldarafli smábáta varð 801 tonn. Meira »

Vonskuveður á leiðinni

06:45 Athygli er vakin á vonskuveðri sem kemur upp að Suðvesturlandi undir hádegi á morgun og fer síðan yfir landið, segir í athugasemd frá veðurfræðingi á vef Veðurstofu Íslands. Meira »

Sá kaldasti í sjö ár

06:07 Nýliðinn febrúar var sá kaldasti í Reykjavík frá því árið 2008. Úrkomusamt var um nær allt land. Umhleypingasamt var og veðurlag nokkuð stórgert og meðalvindhraði óvenjumikill. Oft urðu samgöngutruflanir vegna hríðarbylja, einkum á fjallvegum. Skaðar urðu vegna flóða í hlýindum fyrir miðjan mánuð. Meira »
Til sölu lítil skógarlóð
Nú er upplagt að kaupa lóð á góðu verði . Til sölu lítil skógarlóð (eignalóð) í ...
MAC MINI ÓSKAST
Vil kaupa Mac mini, þarf ekki skjá, lyklaborð eða mús. Sími 848 3215 eða tölvup...
VW EUROVAN HÚSBÍLL árg 2001 til sölu
Akstur 46 þ.mílur Nýskráður 6/2006 Sjálfskipting 6 cyl Bensín 2792 cc 5 manna, f...
Bátavélar með gír og mælaborði 37 og 58 hp-gott verð
Eigum á lager 37 og 58 og 70 hp vélar, Vélaverkstæðið Holti, Vegamótum S....
 
Landsst. 6015022619 ix k.v.
Félagsstarf
Landsst. 6015022619 IX K.v....
Landspítalinn geðsvið: læknar í starfsnám
Heilbrigðisþjónusta
LÆKNAR Í STARFSNÁMI Laus eru til umsó...
Félagsfundur lmfí
Fundir - mannfagnaðir
Lögmannafélag Íslands FÉLAGSFUNDU...
Samkoma
Félagsstarf
Háaleitisbraut 58â€"60, 3. ...