Ábyrgðin liggur hjá skólunum

"Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. mbl.is/Rax / Ragnar Axelsson

Það að heild­stæð einelt­isáætl­un sé til staðar er grund­vall­ar­atriði þegar það kem­ur að því að bregðast rétt við einelti í grunn­skól­um lands­ins. Þetta seg­ir Þor­lák­ur H. Helga­son, fram­kvæmda­stjóri Olweus­ar­verk­efn­is­ins í sam­tali við mbl.is. Að sögn Þor­láks ligg­ur ábyrgðin fyrst og fremst hjá skól­an­um og starfs­fólki þess.

Olweus­ar­áætlun var fyrst innleidd á Íslandi árið 2002. Í dag eru um 50 grunnskólar virkir í verkefninu, þar af 13 í Reykjavík. Unnið er skipulega að skil­virk­um aðgerðum gegn einelti og að skapa skólabrag og bekkjaranda þar sem einelti þrífst ekki.

mbl.is hefur nú rætt við mæður tveggja tólf ára drengja sem hafa verið lagðir í gróft einelti af sama hópi drengja í mörg ár. Þorlákur segir það mjög alvarlegt þegar að einelti stendur yfir í langan tíma. 

Fyrri frétt mbl.is: Tólf ára ýtt út á Hverfisgötu

Fyrri frétt mbl.is: Eitt sinn stríðni, nú ofbeldi

Starfsfólk getur orðið meðvirkt í eineltinu

„Ef það er grun­ur um einelti er mik­il­vægt að rætt verði form­lega við báða, aðila, meintan geranda og þolanda. Sé niðurstaðan sú að um einelti sé að ræða er séð til þess að viðkom­andi sem er að lenda í einelt­inu verði „friðaður“ í þeirri merk­ingu að reynt sé að sjá til þess að hann lendi ekki í útistöðu við gerenda, m.a. að þeir séu ekki sett­ir sam­an í hópa­vinnu og þess hátt­ar. Ger­and­anum er gerð grein fyrir því að þessu einelti þurfi að ljúka,“ seg­ir Þor­lák­ur í sam­tali við mbl.is. Hann seg­ir að það sé ekki rétta leiðin að skamma ger­and­ann og und­ir öll­um kring­um­stæðum á að hafa sam­band við for­eldra, bæði ger­and­ans og þoland­ans eins fljótt og auðið er.

Þor­lák­ur seg­ir reglu­bundið eft­ir­lit lyk­il­atriði. „Við mæl­um með því að það sé regla á hlut­un­um, bæði gagn­vart þolanda og ger­anda. Það þarf að gera ger­anda grein fyr­ir því að það verði fylgst með hon­um,“ seg­ir hann og bæt­ir við að stund­um geti starfs­fólk skóla orðið meðvirk­ir í einelt­inu. „Hætt­an er sú að starfs­fólkið reyni bara að fylgja því besta sem er og að all­ir verði góðir í skóg­in­um. Það þarf að sýna mynd­ug­leika og að hinir full­orðnu taki ábyrgðina.“

Engum gerður greiði með því að hunsa eineltið

Aðspurður um mál þegar að einelti stend­ur yfir í mörg ár seg­ir Þor­lák­ur þau alltaf mjög al­var­leg. „Eft­ir því sem tím­inn líður þá líður krökk­un­um verr. Þegar þetta geng­ur svona lengi þarf skól­inn hjálp til að kom­ast úr þess­um far­vegi. Það get­ur vel verið að starfs­fólk skól­ans sé orðið það meðvirk­t með ger­anda, finn­ist hann kannski efni­leg­ur og klár nem­andi og hunsa eineltið. Ger­and­inn þarf líka stuðning og hann fær röng skilaboð ef for­eldr­ar og kenn­ar­ar eru meðvirk­ir gagn­vart hon­um. Það er eng­um gerður greiði ef þetta er hunsað, það þarf að sýna ger­and­an­um og þoland­an­um sama skiln­ing og hlýju. Þú sem full­orðinn berð ótak­markaða ábyrgð á vel­ferð barn­anna.“

For­eldr­ar þurfa einnig að sýna ábyrgð að mati Þor­láks. „For­eldri ger­anda vill oft ekki trúa því að barnið geti lagt í einelti. Það er oft erfitt þegar að for­eldr­ar líta á viðbrögð við einelti sem barn þeirra stund­ar sem refs­ingu.“

Hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina“

„Annað lyk­il­atriði er að skól­inn sé með heild­stæða einelt­isáætl­un frá toppi til táar og að all­ir starfs­menn skól­ans séu meðvitaðir um sitt hlut­verk. Rann­sókn­ir sýna að þetta gangi best þar sem áætl­un­in er heild­stæð, ekki bara í ein­um og ein­um bekk. Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. Þor­lák­ur seg­ir að ef skól­ar taki ekki upp heild­stæða einelt­isáætl­un er hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina.” Þá er reynt að laga hvert og eitt mál og bara beðið eft­ir að næsta komi upp og þá eru þetta aðeins skamm­tíma­lausn­ir.“

Í reglu­gerð frá ár­inu 2011 um ábyrgð og skyld­ur aðila skóla­sam­fé­lags­ins í grunn­skól­um kem­ur fram að all­ir skól­ar skuli hafa heild­stæða stefnu til að fyr­ir­byggja og bregðast við lík­am­legu, and­legu og fé­lags­legu of­beldi og fé­lags­legri ein­angr­un. 

„Skól­ar skulu setja sér aðgerðaáætl­un gegn einelti með virkri viðbragðsáætl­un til að tak­ast á við einelt­is­mál í skól­an­um,“ seg­ir í reglu­gerðinni en áætl­un­in skal ná til allr­ar starf­semi og starfs­fólks skóla.

Rekja brottfall í framhaldsskólum til eineltis

„Við þurfum að byrja fyrr í skólakerfinu. Við höfum innleitt Olweusaráætlunina í leikskóla með góðum árangri. Nú er vitað að brottfall nemenda í framhaldsskólanum má rekja til eineltis. Rannsókn í Svíþjóð á misgengi brottfallsnema leiddi í ljós að nemendur töldu einelti helstu ástæðu þess að þeir áttu erfitt með að fóta sig. Við þurfum að setja undir þennan leka með faglegri vinnu gegn hvers kyns ofbeldi, þar með töldu eineltinu,“ segir  Þorlákur.

Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar.
Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar. mbl.is/Valdís Þórðardóttir
mbl.is

Innlent »

Verklagið skilar sér í verri lögum

11:40 Því skemmri tíma sem lagafrumvarp er í þingnefnd og því hærra málanúmer sem það fær í þinginu þeim mun meiri líkur eru á að frumvarpið verði að lögum. Þetta er meðal annars vegna þess að mikill hluti lagafrumvarpa er drifinn í gegnum þingið á aðeins nokkrum lokadögum þess. Meira »

Flugstöðin var gerð af glæsibrag

11:15 Flugstöð Leifs Eiríkssonar á Keflavíkurflugvelli er orðin rúmlega þrefalt stærri en þegar hún var vígð 14. apríl 1987. Þá var flugstöðin 22 þúsund fermetrar en nú, með yfirstandandi stækkun sem verður tekin í notkun síðar á árinu, verður flugstöðin orðin 73.000 fermetrar. Meira »

Kjör Stefáns Vagns „mannleg mistök“

10:44 „Þetta voru bara mannleg mistök sem að við hörmum,“ segir Þórunn Egilsdóttir, þinflokksformaður Framsóknarflokksins. Greint var frá því í gær að Guðlaug­ur Sverris­son, hefði verið kjör­inn í stjórn RÚV, degi eftir að Alþingi samþykkti kjör Stef­áns Vagns Stef­áns­son­ar samkvæmt tilefningu. Meira »

Endurbætur að hefjast á Hótel Sögu

10:37 Ráðast á í gagngerar endurbætur á Hóteli Sögu sem fagnar 55 afmæli um þessar mundir. Súlnasalurinn fær andlitslyftingu á næstu mánuðum. Meira »

Spá töluverðri snjókomu

10:25 Veðurfræðingur Vegagerðarinnar varar við töluverðri snjókomu á Hellisheiði, Þrengslum, Mosfellsheiði og Lyngdalsheiði eftir hádegið samfara mjög kólnandi veðri á Suðvestur- og Vesturlandi. Meira »

Settu Íslandsmet í hraðaþrautinni

09:40 Það ætlaði allt um koll að keyra í Laugardalshöllinni í gærkvöldi á úrslitakvöldi Skólahreysti. Síðuskóli á Akureyri bar sigur úr býtum og slógu liðsmenn skólans, þau Embla Dögg og Raguel Pino, nýtt Íslandsmet í hraðaþrautinni; fóru brautina á 2,03 mínútum. Meira »

Níu í fullri vinnu við málþóf

08:46 Fundartími Alþingis er tæplega 50% lengri heldur en í nágrannalöndum okkar þó afgreiðsla þingmála sé svipað mikil. Í einföldu máli má því segja að málþóf taki um þriðjung af fundartíma Alþingis. Meira »

Sæti áfram gæsluvarðhaldi fyrir misþyrmingar

09:00 Hæstiréttur staðfesti í gær áframhaldandi gæsluvarðhaldsúrskurð yfir karlmanni sem ákærður var í mars í fyrra fyr­ir frels­is­svipt­ingu, lík­ams­árás, hót­an­ir, kyn­ferðis­brot og stór­felld­ar ærumeiðing­ar gegn sam­býl­is­konu sinni. Maðurinn er líka talinn hafa reynt að hafa áhrif á framb­urð kon­unn­ar. Meira »

Lítið um bein kaup heimilanna

08:18 Stærstur hluti fjölskyldna hér á landi er með litlar eða alls engar fjármagnstekjur. Rúmlega 39 þúsund fjölskyldur voru með minna en 1.000 kr. í fjármagnstekjur eða höfðu engar slíkar tekjur á árinu 2015. Meira »

Útsvarinu verði skipt

07:57 Til álita kemur að móta tillögur um skiptingu útsvars milli sveitarfélaga þegar einstaklingur vinnur í öðru sveitarfélagi en þar sem hann á lögheimili. Þetta kemur fram í umsögn Byggðastofnunar við þingsályktunartillögu nokkurra þingmanna um skiptingu útsvarstekna milli sveitarfélaga. Meira »

Elsti lögreglubíllinn er frá 1995

07:37 Elsti lögreglubíll landsins er „Svarta María“ í Vestmannaeyjum, sem raunar er hvítur Ford Econoline. Hann var skráður 1995 og var hjá Lögregluskólanum áður en hann kom til Eyja nokkurra ára gamall og lítið ekinn, að sögn Jóhannesar Ólafssonar yfirlögregluþjóns. Meira »

Hvert fór vorið?

06:36 Búast má við snjókomu og lélegu skyggni á fjallvegum suðvestan- og vestanlands um og eftir hádegi en styttir upp síðdegis, samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Meira »

Marel í sókn í Eyjaálfu

05:30 Marel hefur styrkt stöðu sína í Eyjaálfu á síðustu árum og er félagið nú orðið leiðandi á nokkrum sviðum í sölu til matvælageirans. Til dæmis er hlutdeild félagsins í laxi nú um 80%. Meira »

Hafa rætt við Paul McCartney

05:30 Sena Live hefur lengi verið í samskiptum við umboðsmann Bítilsins Paul McCartney, þar sem gagnkvæmur áhugi er á samstarfi, samkvæmt heimildum ViðskiptaMoggans. Meira »

Raunútgjöld til LSH stóraukin

05:30 Þorsteinn Víglundsson, félags- og jafnréttismálaráðherra, segir að umræðan á ársfundi Landspítalans um fjárframlög til Landspítala – háskólahjúkrahúss sé á villigötum. Staðreyndin sé að raunútgjöld til LSH hafi verið stóraukin á undanförnum árum. Meira »

Endurskoða útlánareglur

05:30 Lífeyrissjóðir eru nú að endurskoða reglur sínar um veðtryggingar í ljósi mikilla hækkana á fasteignamarkaði að undanförnu. Meira »

Ekki verði skylt að fjölga

05:30 Ekki verður skylt að fjölga fulltrúum í borgarstjórn Reykjavíkur úr 15 í að lágmarki 23 við kosningarnar á næsta ári, verði stjórnarfrumvarp um breytingar á sveitarstjórnarlögum að lögum. Breytingin kemur þó ekki í veg fyrir að borgarstjórn ákveði sjálf að fjölga fulltrúum. Meira »

Leggja 15 þúsund tonn af malbiki

05:30 Starfsmenn Suðurverks og tékkneska verktakafyrirtækisins Metrostav hófu í gær malbikun vegarins í gegnum Norðfjarðargöng. Efninu er ekið frá tveimur malbikunarstöðvum sem settar hafa verið upp við Mjóeyrarhöfn. Meira »
Olíumálverk eftir Ásgrím Jónsson
Olíumálverk eftir Ásgrím Jónsson, málað í Húsafelli. Stærð ca. 70x63 cm. Uppl í ...
Bátakerru stolið
Þessari kerru var stolið um Hvítasunnuhelgina í bryggjuhverfinu í Reykjavík. Þei...
Flott sumarföt, fyrir flottar konur
Vertu þú sjálf, vertu Bella Donna Fallegur og vandaður fatnaður, frá Hollandi, ...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
L hlín 6017042519 iv/v lokafundur
Félagsstarf
? HLÍN 6017042519 IV/V Loka- fundur ...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. F...
L fjölnir 6017042119 i lf.
Félagsstarf
? FJÖLNIR 6017042119 I Lf. Mynd af au...