Ábyrgðin liggur hjá skólunum

"Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. mbl.is/Rax / Ragnar Axelsson

Það að heild­stæð einelt­isáætl­un sé til staðar er grund­vall­ar­atriði þegar það kem­ur að því að bregðast rétt við einelti í grunn­skól­um lands­ins. Þetta seg­ir Þor­lák­ur H. Helga­son, fram­kvæmda­stjóri Olweus­ar­verk­efn­is­ins í sam­tali við mbl.is. Að sögn Þor­láks ligg­ur ábyrgðin fyrst og fremst hjá skól­an­um og starfs­fólki þess.

Olweus­ar­áætlun var fyrst innleidd á Íslandi árið 2002. Í dag eru um 50 grunnskólar virkir í verkefninu, þar af 13 í Reykjavík. Unnið er skipulega að skil­virk­um aðgerðum gegn einelti og að skapa skólabrag og bekkjaranda þar sem einelti þrífst ekki.

mbl.is hefur nú rætt við mæður tveggja tólf ára drengja sem hafa verið lagðir í gróft einelti af sama hópi drengja í mörg ár. Þorlákur segir það mjög alvarlegt þegar að einelti stendur yfir í langan tíma. 

Fyrri frétt mbl.is: Tólf ára ýtt út á Hverfisgötu

Fyrri frétt mbl.is: Eitt sinn stríðni, nú ofbeldi

Starfsfólk getur orðið meðvirkt í eineltinu

„Ef það er grun­ur um einelti er mik­il­vægt að rætt verði form­lega við báða, aðila, meintan geranda og þolanda. Sé niðurstaðan sú að um einelti sé að ræða er séð til þess að viðkom­andi sem er að lenda í einelt­inu verði „friðaður“ í þeirri merk­ingu að reynt sé að sjá til þess að hann lendi ekki í útistöðu við gerenda, m.a. að þeir séu ekki sett­ir sam­an í hópa­vinnu og þess hátt­ar. Ger­and­anum er gerð grein fyrir því að þessu einelti þurfi að ljúka,“ seg­ir Þor­lák­ur í sam­tali við mbl.is. Hann seg­ir að það sé ekki rétta leiðin að skamma ger­and­ann og und­ir öll­um kring­um­stæðum á að hafa sam­band við for­eldra, bæði ger­and­ans og þoland­ans eins fljótt og auðið er.

Þor­lák­ur seg­ir reglu­bundið eft­ir­lit lyk­il­atriði. „Við mæl­um með því að það sé regla á hlut­un­um, bæði gagn­vart þolanda og ger­anda. Það þarf að gera ger­anda grein fyr­ir því að það verði fylgst með hon­um,“ seg­ir hann og bæt­ir við að stund­um geti starfs­fólk skóla orðið meðvirk­ir í einelt­inu. „Hætt­an er sú að starfs­fólkið reyni bara að fylgja því besta sem er og að all­ir verði góðir í skóg­in­um. Það þarf að sýna mynd­ug­leika og að hinir full­orðnu taki ábyrgðina.“

Engum gerður greiði með því að hunsa eineltið

Aðspurður um mál þegar að einelti stend­ur yfir í mörg ár seg­ir Þor­lák­ur þau alltaf mjög al­var­leg. „Eft­ir því sem tím­inn líður þá líður krökk­un­um verr. Þegar þetta geng­ur svona lengi þarf skól­inn hjálp til að kom­ast úr þess­um far­vegi. Það get­ur vel verið að starfs­fólk skól­ans sé orðið það meðvirk­t með ger­anda, finn­ist hann kannski efni­leg­ur og klár nem­andi og hunsa eineltið. Ger­and­inn þarf líka stuðning og hann fær röng skilaboð ef for­eldr­ar og kenn­ar­ar eru meðvirk­ir gagn­vart hon­um. Það er eng­um gerður greiði ef þetta er hunsað, það þarf að sýna ger­and­an­um og þoland­an­um sama skiln­ing og hlýju. Þú sem full­orðinn berð ótak­markaða ábyrgð á vel­ferð barn­anna.“

For­eldr­ar þurfa einnig að sýna ábyrgð að mati Þor­láks. „For­eldri ger­anda vill oft ekki trúa því að barnið geti lagt í einelti. Það er oft erfitt þegar að for­eldr­ar líta á viðbrögð við einelti sem barn þeirra stund­ar sem refs­ingu.“

Hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina“

„Annað lyk­il­atriði er að skól­inn sé með heild­stæða einelt­isáætl­un frá toppi til táar og að all­ir starfs­menn skól­ans séu meðvitaðir um sitt hlut­verk. Rann­sókn­ir sýna að þetta gangi best þar sem áætl­un­in er heild­stæð, ekki bara í ein­um og ein­um bekk. Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. Þor­lák­ur seg­ir að ef skól­ar taki ekki upp heild­stæða einelt­isáætl­un er hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina.” Þá er reynt að laga hvert og eitt mál og bara beðið eft­ir að næsta komi upp og þá eru þetta aðeins skamm­tíma­lausn­ir.“

Í reglu­gerð frá ár­inu 2011 um ábyrgð og skyld­ur aðila skóla­sam­fé­lags­ins í grunn­skól­um kem­ur fram að all­ir skól­ar skuli hafa heild­stæða stefnu til að fyr­ir­byggja og bregðast við lík­am­legu, and­legu og fé­lags­legu of­beldi og fé­lags­legri ein­angr­un. 

„Skól­ar skulu setja sér aðgerðaáætl­un gegn einelti með virkri viðbragðsáætl­un til að tak­ast á við einelt­is­mál í skól­an­um,“ seg­ir í reglu­gerðinni en áætl­un­in skal ná til allr­ar starf­semi og starfs­fólks skóla.

Rekja brottfall í framhaldsskólum til eineltis

„Við þurfum að byrja fyrr í skólakerfinu. Við höfum innleitt Olweusaráætlunina í leikskóla með góðum árangri. Nú er vitað að brottfall nemenda í framhaldsskólanum má rekja til eineltis. Rannsókn í Svíþjóð á misgengi brottfallsnema leiddi í ljós að nemendur töldu einelti helstu ástæðu þess að þeir áttu erfitt með að fóta sig. Við þurfum að setja undir þennan leka með faglegri vinnu gegn hvers kyns ofbeldi, þar með töldu eineltinu,“ segir  Þorlákur.

Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar.
Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar. mbl.is/Valdís Þórðardóttir
mbl.is/Árni Sæberg
mbl.is

Innlent »

Kjörsókn kl. 15 í dag

15:44 Rúmlega þrettán þúsund manns, eða 13.225, höfðu kosið í Reykjavíkurkjördæmi suður kl. 15 í dag, eða 29,02%. 45.567 manns eru á kjör­skrá í kjör­dæm­inu. Meira »

Lítt hrifin af tískutrendum unga fólksins

15:28 „Það ætti að banna unga fólkinu að vera í buxum með götum á hnjánum,“ segir Guðrún Jónsdóttir, íbúi á Seltjarnarnesi. Guðrún vakti athygli blaðamanns mbl.is fyrir fallegan klæðaburð er hún gekk til kosninga á Seltjarnarnesi fyrr í dag. Meira »

Forsetakosningar í skugga EM

15:27 „Allir leiðsögumennirnir okkar eru búnir að segja okkur mikið frá árangri Íslands á EM en enginn sagði okkur það að í dag væru forsetakosningar,“ segir Ítalinn Matieo Glacomini sem staddur er hér á landi í viku fríi ásamt eiginkonu sinni Marthia Palma. Meira »

Sturla kaus í Vættaskóla

15:11 Forsetaframbjóðandinn Sturla Jónsson kaus í Vættaskóla í dag vegna forsetakosninganna. Hann mætti á staðinn ásamt eiginkonu sinni Aldísi Ernu Helgadóttur og fékk dygga aðstoð frá henni við að koma atkvæðinu í kjörkassann. Meira »

Skjálfti upp á 4,0 í Bárðarbungu

14:55 Jarðskjálfti af stærð 4,0 varð á norðurbrún Bárðarbunguöskjunnar klukkan 13:17 í dag samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Um 20 eftirskjálftar hafa fylgt í kjölfarið. Þeir stærstu mældust 3,2 klukkan 13:18 og 3,9 klukkan 13:45. Meira »

„Kúl“ að vera með kosningarétt

14:36 „Við erum að kjósa í fyrsta sinn í kosningum, það er mjög spennandi og við erum búin að bíða í marga mánuði eftir þessu,“ segja þau Ívar Ölmu-Hlynsson og María Lísa Alexía Jóhannsdóttir. Þau hafa bæði tekið ákvörðun um hvern þau ætla að kjósa sem næsta forseta lýðveldisins Íslands. Meira »

Elísabet kaus í Ráðhúsi Reykjavíkur

14:03 Forsetaframbjóðandinn Elísabet Jökulsdóttir kaus í Ráðhúsi Reykjavíkur eftir hádegi en eins og varla hefur farið framhjá neinum fara forsetakosningar fram í dag. Meira »

Flestir geti notið menntunar

14:28 Meðal þess sem Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands, ræddi í ræðu við brautskráningu skólans í Laugardalshöll í dag var mikilvægi menntunar í uppbyggingu samfélagsins. Meira »

Kennari Huldu Bjarkar sýknaður

13:49 Leiðbeinandi Huldu Bjarkar Þóroddsdóttur, sem lést í svifvængjaflugi í Sviss fyrir þremur árum, var í vikunni sýknaður af ákæru um manndráp af gáleysi. Málaferlin hafa verið ekkli og fjölskyldu hennar erfið og var niðurstaðan áfall. Systir Huldu Bjarkar ræddi við blaðamann mbl.is um málið. Meira »

Halla kaus í Smáranum

13:27 Halla Tómasdóttir forsetaframbjóðandi kaus í Smáranum í Kópavogi í dag um klukkan 13:00. Hún mætti á kjörstað ásamt eiginmanni sínum Birni Skúlasyni. Meira »

Tíst um forsetakosningarnar

13:02 Forsetakosningar eru í dag og landsmenn hafa að sjálfsögðu tjáð sig um þær á samfélagsmiðlinum Twitter. Þar kennir ýmissa grasa eins og sjá má hér fyrir neðan. Einn kjósandi veltir til að mynda fyrir sér hversu lengi megi vera í kjörklefanum vegna valkvíða og annar kvartar yfir hönnuninni á kjörseðlinum. Meira »

Merkisdagur sem sýna á virðingu

12:21 „Mér finnst kjördagur merkilegur dagur í lífi okkar og við megum alls ekki hætta að kjósa. Unga fólkið á að nota kosningarétt sinn því það getur stjórnað með því að kjósa,“ segir Erna Kristinsdóttir, íbúi á Seltjarnarnesi. Meira »

Undirbúa tónleikana á Esjunni

12:19 Tónleikar fara fram í dag klukkan 14:00 á Esjunni þar sem hljómsveitin Gus Gus mun skemmta áhorfendum. Það er fjarskiptafyrirtækið Nova sem stendur fyrir atburðinum. Undirbúningur hefur verið í gangi undanfarinn sólarhring fyrir tónleikana. Meira »

Seltirningar áhugafólk um þjóðmál

11:54 „Þeir sem búa á Seltjarnarnesi eru áhugafólk um þjóðmál og vita að það skiptir máli að nýta atkvæðisrétt sinn,“ segir Pétur Kjartansson, formaður yfirkjörstjórnar á Seltjarnarnesi. Íslend­ing­ar ganga að kjör­borði í dag og velja 6. for­seta ís­lenska lýðveld­is­ins. mbl.is leit við í Valhúsaskóla á Seltjarnarnesi og tók púlsinn á fólki. Meira »

Kjörsókn kl. 11 í morgun

11:41 Fyrstu kjörstaðir vegna for­seta­kosn­ing­anna opnuðu klukk­an níu í morg­un. Á kjör­skrá eru 245.004 kjós­end­ur og kosið er í sex kjördæmum. Meira »

Ástþór kaus í Hagaskóla

11:55 Forsetaframbjóðandinn Ástþór Magnússon kaus á tólfta tímanum í dag í Hagaskóla í Reykjavík vegna forsetakosninganna.   Meira »

Brotamenn í fíkniefnasamkvæmi

11:44 Kvörtun barst lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu um klukkan sex í morgun vegna hávaða frá íbúð í Vesturbæ Reykjavíkur. Þar reyndist fíkniefnasamkvæmi vera í gangi með þekktum brotamönnum samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni. Meira »

Davíð kaus í Hagaskóla

11:29 Davíð Oddsson forsetaframbjóðandi kaus í morgun um klukkan ellefu í Hagaskóla í Reykjavík. Hann mætti á kjörstað ásamt eiginkonu sinni Ástríði Thorarensen. Meira »
VILTU VITA HVAÐ ER FRAMUNDAN.?
Segi þer það sem þeir sem farnir eru segja mer um framtíð þina - tatot lestur- b...
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
Óska eftir leiguhúsnæði
Óskum eftir 2-3 herbergja íbúð á höfuðborgarsvæðinu uppað 170.þús á mánuði, erum...
 
Rafvirki höfn í hornafirði
Iðnaðarmenn
Rafvirki á Höfn í Hornafirði RARIK oh...
Útboð
Tilboð - útboð
20334 Steinbrjótur. Ríkis...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opið í smíðar og útskurð kl. ...
Vev-2016-06
Tilboð - útboð
Útboð Veitur ohf. óska eftir tilboðum...