Ábyrgðin liggur hjá skólunum

"Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. mbl.is/Rax / Ragnar Axelsson

Það að heild­stæð einelt­isáætl­un sé til staðar er grund­vall­ar­atriði þegar það kem­ur að því að bregðast rétt við einelti í grunn­skól­um lands­ins. Þetta seg­ir Þor­lák­ur H. Helga­son, fram­kvæmda­stjóri Olweus­ar­verk­efn­is­ins í sam­tali við mbl.is. Að sögn Þor­láks ligg­ur ábyrgðin fyrst og fremst hjá skól­an­um og starfs­fólki þess.

Olweus­ar­áætlun var fyrst innleidd á Íslandi árið 2002. Í dag eru um 50 grunnskólar virkir í verkefninu, þar af 13 í Reykjavík. Unnið er skipulega að skil­virk­um aðgerðum gegn einelti og að skapa skólabrag og bekkjaranda þar sem einelti þrífst ekki.

mbl.is hefur nú rætt við mæður tveggja tólf ára drengja sem hafa verið lagðir í gróft einelti af sama hópi drengja í mörg ár. Þorlákur segir það mjög alvarlegt þegar að einelti stendur yfir í langan tíma. 

Fyrri frétt mbl.is: Tólf ára ýtt út á Hverfisgötu

Fyrri frétt mbl.is: Eitt sinn stríðni, nú ofbeldi

Starfsfólk getur orðið meðvirkt í eineltinu

„Ef það er grun­ur um einelti er mik­il­vægt að rætt verði form­lega við báða, aðila, meintan geranda og þolanda. Sé niðurstaðan sú að um einelti sé að ræða er séð til þess að viðkom­andi sem er að lenda í einelt­inu verði „friðaður“ í þeirri merk­ingu að reynt sé að sjá til þess að hann lendi ekki í útistöðu við gerenda, m.a. að þeir séu ekki sett­ir sam­an í hópa­vinnu og þess hátt­ar. Ger­and­anum er gerð grein fyrir því að þessu einelti þurfi að ljúka,“ seg­ir Þor­lák­ur í sam­tali við mbl.is. Hann seg­ir að það sé ekki rétta leiðin að skamma ger­and­ann og und­ir öll­um kring­um­stæðum á að hafa sam­band við for­eldra, bæði ger­and­ans og þoland­ans eins fljótt og auðið er.

Þor­lák­ur seg­ir reglu­bundið eft­ir­lit lyk­il­atriði. „Við mæl­um með því að það sé regla á hlut­un­um, bæði gagn­vart þolanda og ger­anda. Það þarf að gera ger­anda grein fyr­ir því að það verði fylgst með hon­um,“ seg­ir hann og bæt­ir við að stund­um geti starfs­fólk skóla orðið meðvirk­ir í einelt­inu. „Hætt­an er sú að starfs­fólkið reyni bara að fylgja því besta sem er og að all­ir verði góðir í skóg­in­um. Það þarf að sýna mynd­ug­leika og að hinir full­orðnu taki ábyrgðina.“

Engum gerður greiði með því að hunsa eineltið

Aðspurður um mál þegar að einelti stend­ur yfir í mörg ár seg­ir Þor­lák­ur þau alltaf mjög al­var­leg. „Eft­ir því sem tím­inn líður þá líður krökk­un­um verr. Þegar þetta geng­ur svona lengi þarf skól­inn hjálp til að kom­ast úr þess­um far­vegi. Það get­ur vel verið að starfs­fólk skól­ans sé orðið það meðvirk­t með ger­anda, finn­ist hann kannski efni­leg­ur og klár nem­andi og hunsa eineltið. Ger­and­inn þarf líka stuðning og hann fær röng skilaboð ef for­eldr­ar og kenn­ar­ar eru meðvirk­ir gagn­vart hon­um. Það er eng­um gerður greiði ef þetta er hunsað, það þarf að sýna ger­and­an­um og þoland­an­um sama skiln­ing og hlýju. Þú sem full­orðinn berð ótak­markaða ábyrgð á vel­ferð barn­anna.“

For­eldr­ar þurfa einnig að sýna ábyrgð að mati Þor­láks. „For­eldri ger­anda vill oft ekki trúa því að barnið geti lagt í einelti. Það er oft erfitt þegar að for­eldr­ar líta á viðbrögð við einelti sem barn þeirra stund­ar sem refs­ingu.“

Hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina“

„Annað lyk­il­atriði er að skól­inn sé með heild­stæða einelt­isáætl­un frá toppi til táar og að all­ir starfs­menn skól­ans séu meðvitaðir um sitt hlut­verk. Rann­sókn­ir sýna að þetta gangi best þar sem áætl­un­in er heild­stæð, ekki bara í ein­um og ein­um bekk. Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. Þor­lák­ur seg­ir að ef skól­ar taki ekki upp heild­stæða einelt­isáætl­un er hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina.” Þá er reynt að laga hvert og eitt mál og bara beðið eft­ir að næsta komi upp og þá eru þetta aðeins skamm­tíma­lausn­ir.“

Í reglu­gerð frá ár­inu 2011 um ábyrgð og skyld­ur aðila skóla­sam­fé­lags­ins í grunn­skól­um kem­ur fram að all­ir skól­ar skuli hafa heild­stæða stefnu til að fyr­ir­byggja og bregðast við lík­am­legu, and­legu og fé­lags­legu of­beldi og fé­lags­legri ein­angr­un. 

„Skól­ar skulu setja sér aðgerðaáætl­un gegn einelti með virkri viðbragðsáætl­un til að tak­ast á við einelt­is­mál í skól­an­um,“ seg­ir í reglu­gerðinni en áætl­un­in skal ná til allr­ar starf­semi og starfs­fólks skóla.

Rekja brottfall í framhaldsskólum til eineltis

„Við þurfum að byrja fyrr í skólakerfinu. Við höfum innleitt Olweusaráætlunina í leikskóla með góðum árangri. Nú er vitað að brottfall nemenda í framhaldsskólanum má rekja til eineltis. Rannsókn í Svíþjóð á misgengi brottfallsnema leiddi í ljós að nemendur töldu einelti helstu ástæðu þess að þeir áttu erfitt með að fóta sig. Við þurfum að setja undir þennan leka með faglegri vinnu gegn hvers kyns ofbeldi, þar með töldu eineltinu,“ segir  Þorlákur.

Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar.
Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar. mbl.is/Valdís Þórðardóttir
mbl.is

Innlent »

Einn fluttur á slysadeild

Í gær, 23:46 Einn var fluttur á slysadeild eftir að bíll fór út af Hafnarfjarðarvegi skammt frá Arnarnesbrú rétt fyrir klukkan ellefu í kvöld. Meira »

Lög á sjómannaverkfall ekki á dagskrá

Í gær, 23:12 Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, segir að ekki sé á dagskrá ríkisstjórnarinnar að setja lög á sjómannaverkfallið. Meira »

Jarðskjálfti í Kötluöskju

Í gær, 22:02 Jarðskjálfti af stærð 3,3 mældist klukkan 18.14 í norðaustanverðri Kötluöskjunni í kvöld, engir eftirskjálftar fylgdu að sögn jarðvísindamanna hjá Veðurstofu Íslands. Meira »

„Agnarsmár“ skyldleiki við Trump

Í gær, 21:07 Forseti Bandaríkjanna, Donald Trump, er ekki ýkja skyldur okkur Íslendingum samkvæmt ættfræðirannsóknum Odds F. Helgasonar sem er okkar helsti sérfræðingur á þessu sviði. Nýverið fór Facebook á hvolf vegna mögulegs skyldleika landsmanna við Trump og því ákvað Oddur að kanna málið. Meira »

Tvær sýrlenskar fjölskyldur komnar

Í gær, 20:24 Tvær fjölskyldur frá Sýrlandi eru komnar til landsins, en þær eru hluti af hópi flóttamanna sem íslensk stjórnvöld hafa samþykkt að veita hæli hér á landi. Fjölskyldurnar verða búsettar í Hveragerði og í Árborg. Meira »

Tinna fannst dauð

Í gær, 20:05 Hundurinn Tinna, sem hefur verið týndur frá því rétt fyrir áramót, fannst dauður við höfnina í Keflavík í dag. Hundurinn fannst undir grjóti. Annar eigandi hans, Ágúst Ævar Guðbjörnsson, tilkynnti um fundinn á Facebook-síðunni Leitin að Tinnu Keflavík/Reykjanes. Meira »

Umboðsmaður jólasveinsins

Í gær, 19:30 „Þetta hófst allt saman þegar við vorum í menntaskóla. Hugmyndin var að hafa upp úr þessu smá aukapening en það hefur á tæpum tuttugu árum þróast út í þokkalegan rekstur,“ segir Bent H. Bendtsen, annar eigenda Jólasveinaþjónustu Skyrgáms. Meira »

Annar hinna grunuðu var í bílnum

Í gær, 19:39 Annar af skipverjunum tveimur, sem sitja í gæsluvarðhaldi grunaðir um að hafa ráðið Birnu Brjánsdóttur bana, fór um borð í togarann Polar Nanoq á milli klukkan 6 og 7 morguninn sem Birna hvarf. Hinn ók einn í burtu. Meira »

Minningarathöfn um Birnu

Í gær, 19:02 Minningarathöfn verður haldin um Birnu Brjánsdóttur, sem lést 14. janúar síðastliðinn, á laugardaginn næsta klukkan 16. Gengið verður frá Laugavegi 31 þar sem Birna sást síðast á lífi, niður Laugaveginn og að Tjörninni þar sem kertum verður fleytt. Meira »

Landvernd kærir í Mývatnssveit

Í gær, 18:37 Landvernd hefur kært byggingarleyfi, fyrir byggingu bæði Hótels Laxár frá árinu 2013 og viðbyggingu við Sel-Hótel frá árinu 2014 við Mývatn, til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála. Meira »

Dýrin verða ekki til á einum degi

Í gær, 18:30 Morgunblaðið gengur í endurnýjun lífdaga í höndum Hildar Harðardóttur listhönnuðar sem býr til litskrúðug flugdýr í öllum stærðum og gerðum. Þau eiga nú hug hennar allan en Hildur hefur fengist við ýmis listform og rekið gallerí. Meira »

Fjórðungur ánægður með ríkisstjórnina

Í gær, 18:25 Ný ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar nýtur lítillar ánægju landsmanna. Fjórðungur er ánægður með nýja ríkisstjórn en rösklega 47% eru óánægð. Þetta kemur fram í nýrri könnun Maskínu um ánægju með nýja ríkisstjórn. Meira »

Átelur stjórnsýsluna harðlega

Í gær, 18:22 Atvinnuvegaráðuneytið hefur svarað bréfi Félags atvinnurekenda frá 2. janúar síðastliðnum, þar sem farið var fram á rökstuðning og gögn vegna ákvörðunar ráðuneytisins um að fjölga útboðum tollkvóta á búvörum yfir árið. Meira »

Sáu um leið að þetta væri Birna

Í gær, 17:44 Um leið og áhöfnin um borð í TF-Líf kom auga á lík á ströndinni rétt vestan af Selvogsvita fór ekki á milli mála að Birna Brjánsdóttir væri fundin. Aðstæður voru þannig á svartri klettaströndinni að á því lék enginn vafi, að sögn Björns Brekkan flugstjóra. Þyrlusveitin var að klára sitt leitarsvæði. Meira »

Opnuðu fyrir neyðarsíma

Í gær, 17:05 Utanríkisráðuneyti Grænlands opnaði á fimmtudag fyrir beinan neyðarsíma fyrir aðstandendur skipverja á grænlenska togaranum Polar Nanoq. Samkvæmt upplýsingum frá ráðuneytinu bárust fjölmargar hringingar og var einhverjum ábendingum komið áleiðis til íslensku lögreglunnar. Meira »

Polar Seafood gaf 1,6 milljónir

Í gær, 18:02 Slysavarnafélaginu Landsbjörg barst í dag styrkur að upphæð 1,6 milljónir króna, sem nemur 100.000 dönskum krónum, frá útgerðarfélaginu Polar Seafood sem meðal annars gerir út togarann Polar Nanoq. Meira »

Ráðherrar viðstaddir samstöðuviðburð

Í gær, 17:17 Að minnsta kosti þrír ráðherrar grænlensku ríkisstjórnarinnar tóku þátt í samstöðuathöfn í Nuuk í gærkvöldi, sem haldin var í minningu Birnu Brjánsdóttur. Samkvæmt upplýsingum frá ráðuneyti utanríkismála var fjölmennt við athöfnina en þar kveiktu viðstaddir á kertum, lögðu blóm í snjóinn og sungu sálma. Meira »

Lilja Björk bankastjóri Landsbankans

Í gær, 16:59 Lilja Björk Einarsdóttir, 43 ára verkfræðingur, hefur verið ráðin bankastjóri Landsbankans. Lilja mun hefja störf 15. mars næstkomandi. Meira »
PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...
Hyundai i30 Station 2014
Til sölu Hyundai i30 ssk station 2014, ekinn 86.xxx km, á góðum vetrardekkjum, s...
Sumarbústaðalóðir til sölu í Vaðnesi
Til sölu fallegar sumarhúsalóðir með aðgangi að heitu og köldu vatni í vinsælu s...
Einyrki-Launakerfi.Launaseðlar í Excel
Töflukerfi í Excel fyrir Launaútreikn,Launaseðla, Skilagr RSK og Lífeyrissj. Upp...
 
Byggðakvóti
Tilkynningar
Auglýsing vegna úthlutunar ...
Útboð nr. 13827 þróttur
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Reykja vík ur borg Innkaupadeil...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Tillaga að breytingu að aðalskipulagi
Tilkynningar
Tillaga að breytingu á Aðalskipulagi ...