Ábyrgðin liggur hjá skólunum

"Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. mbl.is/Rax / Ragnar Axelsson

Það að heild­stæð einelt­isáætl­un sé til staðar er grund­vall­ar­atriði þegar það kem­ur að því að bregðast rétt við einelti í grunn­skól­um lands­ins. Þetta seg­ir Þor­lák­ur H. Helga­son, fram­kvæmda­stjóri Olweus­ar­verk­efn­is­ins í sam­tali við mbl.is. Að sögn Þor­láks ligg­ur ábyrgðin fyrst og fremst hjá skól­an­um og starfs­fólki þess.

Olweus­ar­áætlun var fyrst innleidd á Íslandi árið 2002. Í dag eru um 50 grunnskólar virkir í verkefninu, þar af 13 í Reykjavík. Unnið er skipulega að skil­virk­um aðgerðum gegn einelti og að skapa skólabrag og bekkjaranda þar sem einelti þrífst ekki.

mbl.is hefur nú rætt við mæður tveggja tólf ára drengja sem hafa verið lagðir í gróft einelti af sama hópi drengja í mörg ár. Þorlákur segir það mjög alvarlegt þegar að einelti stendur yfir í langan tíma. 

Fyrri frétt mbl.is: Tólf ára ýtt út á Hverfisgötu

Fyrri frétt mbl.is: Eitt sinn stríðni, nú ofbeldi

Starfsfólk getur orðið meðvirkt í eineltinu

„Ef það er grun­ur um einelti er mik­il­vægt að rætt verði form­lega við báða, aðila, meintan geranda og þolanda. Sé niðurstaðan sú að um einelti sé að ræða er séð til þess að viðkom­andi sem er að lenda í einelt­inu verði „friðaður“ í þeirri merk­ingu að reynt sé að sjá til þess að hann lendi ekki í útistöðu við gerenda, m.a. að þeir séu ekki sett­ir sam­an í hópa­vinnu og þess hátt­ar. Ger­and­anum er gerð grein fyrir því að þessu einelti þurfi að ljúka,“ seg­ir Þor­lák­ur í sam­tali við mbl.is. Hann seg­ir að það sé ekki rétta leiðin að skamma ger­and­ann og und­ir öll­um kring­um­stæðum á að hafa sam­band við for­eldra, bæði ger­and­ans og þoland­ans eins fljótt og auðið er.

Þor­lák­ur seg­ir reglu­bundið eft­ir­lit lyk­il­atriði. „Við mæl­um með því að það sé regla á hlut­un­um, bæði gagn­vart þolanda og ger­anda. Það þarf að gera ger­anda grein fyr­ir því að það verði fylgst með hon­um,“ seg­ir hann og bæt­ir við að stund­um geti starfs­fólk skóla orðið meðvirk­ir í einelt­inu. „Hætt­an er sú að starfs­fólkið reyni bara að fylgja því besta sem er og að all­ir verði góðir í skóg­in­um. Það þarf að sýna mynd­ug­leika og að hinir full­orðnu taki ábyrgðina.“

Engum gerður greiði með því að hunsa eineltið

Aðspurður um mál þegar að einelti stend­ur yfir í mörg ár seg­ir Þor­lák­ur þau alltaf mjög al­var­leg. „Eft­ir því sem tím­inn líður þá líður krökk­un­um verr. Þegar þetta geng­ur svona lengi þarf skól­inn hjálp til að kom­ast úr þess­um far­vegi. Það get­ur vel verið að starfs­fólk skól­ans sé orðið það meðvirk­t með ger­anda, finn­ist hann kannski efni­leg­ur og klár nem­andi og hunsa eineltið. Ger­and­inn þarf líka stuðning og hann fær röng skilaboð ef for­eldr­ar og kenn­ar­ar eru meðvirk­ir gagn­vart hon­um. Það er eng­um gerður greiði ef þetta er hunsað, það þarf að sýna ger­and­an­um og þoland­an­um sama skiln­ing og hlýju. Þú sem full­orðinn berð ótak­markaða ábyrgð á vel­ferð barn­anna.“

For­eldr­ar þurfa einnig að sýna ábyrgð að mati Þor­láks. „For­eldri ger­anda vill oft ekki trúa því að barnið geti lagt í einelti. Það er oft erfitt þegar að for­eldr­ar líta á viðbrögð við einelti sem barn þeirra stund­ar sem refs­ingu.“

Hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina“

„Annað lyk­il­atriði er að skól­inn sé með heild­stæða einelt­isáætl­un frá toppi til táar og að all­ir starfs­menn skól­ans séu meðvitaðir um sitt hlut­verk. Rann­sókn­ir sýna að þetta gangi best þar sem áætl­un­in er heild­stæð, ekki bara í ein­um og ein­um bekk. Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. Þor­lák­ur seg­ir að ef skól­ar taki ekki upp heild­stæða einelt­isáætl­un er hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina.” Þá er reynt að laga hvert og eitt mál og bara beðið eft­ir að næsta komi upp og þá eru þetta aðeins skamm­tíma­lausn­ir.“

Í reglu­gerð frá ár­inu 2011 um ábyrgð og skyld­ur aðila skóla­sam­fé­lags­ins í grunn­skól­um kem­ur fram að all­ir skól­ar skuli hafa heild­stæða stefnu til að fyr­ir­byggja og bregðast við lík­am­legu, and­legu og fé­lags­legu of­beldi og fé­lags­legri ein­angr­un. 

„Skól­ar skulu setja sér aðgerðaáætl­un gegn einelti með virkri viðbragðsáætl­un til að tak­ast á við einelt­is­mál í skól­an­um,“ seg­ir í reglu­gerðinni en áætl­un­in skal ná til allr­ar starf­semi og starfs­fólks skóla.

Rekja brottfall í framhaldsskólum til eineltis

„Við þurfum að byrja fyrr í skólakerfinu. Við höfum innleitt Olweusaráætlunina í leikskóla með góðum árangri. Nú er vitað að brottfall nemenda í framhaldsskólanum má rekja til eineltis. Rannsókn í Svíþjóð á misgengi brottfallsnema leiddi í ljós að nemendur töldu einelti helstu ástæðu þess að þeir áttu erfitt með að fóta sig. Við þurfum að setja undir þennan leka með faglegri vinnu gegn hvers kyns ofbeldi, þar með töldu eineltinu,“ segir  Þorlákur.

Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar.
Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar. mbl.is/Valdís Þórðardóttir
mbl.is/Árni Sæberg
mbl.is

Innlent »

Neikvæðari gagnvart ferðamönnum

10:02 MMR kannaði nýlega viðhorf Íslendinga til erlendra ferðamanna á Íslandi. Þeim hefur fækkað nokkuð sem kváðust jákvæðir gagnvart erlendum ferðamönnum frá því í júlí í fyrra. Þannig sögðust 67,7% vera jákvæð gagnvart erlendum ferðamönnum á Íslandi nú, borið saman við 80,0% í júlí 2015. Meira »

Sjálfstæðisflokkurinn með 26,2% fylgi

10:02 Sjálfstæðisflokkurinn mælist með mest fylgi í nýrri skoðanakönnun Þjóðarpúls Gallup eða 26,2%. Píratar eru með 25,3% fylgi en það minnkar um tæplega þrjú prósentustig milli mánaðar. Meira »

2.633 einkahlutafélög skráð á tólf mánuðum

09:13 Nýskráningar einkahlutafélaga í júní 2016 voru 275. Síðustu 12 mánuði, frá júlí 2015 til júní 2016, hefur nýskráningum einkahlutafélaga fjölgað um 18% í samanburði við 12 mánuði þar á undan. Þetta kemur fram á vef Hagstofunnar. Meira »

Útlit fyrir góða kartöfluuppskeru

09:00 Horfur með kartöfluuppskeru í haust hafa sjaldan verið betri enda hefur sumarið hingað til verið einstakt til ræktunar.  Meira »

Júlí slær engin met

08:20 Júlímánuður hefur verið býsna hagstæður um landið sunnan- og vestanvert. Á Norðaustur- og Austurlandi hefur verið mun svalara og þungbúnara veður, þótt ekki hafi beinlínis verið illviðrasamt þar um slóðir. Meira »

Hönnun langt undir kostnaðarmati

08:18 Undirbúningur er hafinn að breikkun Suðurlandsvegar milli Hveragerðis og Selfoss.  Meira »

Alelda bíll við Vesturlandsveg

06:38 Slökkvilið var kallað út í nótt vegna bíls sem kviknaði hafði í við Vesturlandsveg.  Meira »

Fannst nakinn úti á götu

07:36 Sautján ára piltur fannst nakinn úti á götu í nágrenni miðbæjar Reykjavíkur aðfararnótt þriðjudags. Málið er til rannsóknar hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Fleiri Íslendingar flytja til landsins

05:30 Um 720 íslenskir ríkisborgarar fluttu til Íslands á öðrum fjórðungi þessa árs og 560 hafa flutt frá landinu.   Meira »

Icelandair lækkað um 55 milljarða

05:30 Hlutabréf Icelandair Group lækkuðu um ríflega 8% í viðskiptum í Kauphöll í gær. Lækkunin er rakin til þess að á fimmtudag gaf félagið út breytta afkomuspá fyrir árið. Meira »

Svört skýrsla um AGS

05:30 Stjórnendur Alþjóðagjaldeyrissjóðsins gerðust „klappstýrur“ evrunnar og hunsuðu háskamerki um yfirvofandi kreppu í evruríkjunum. Meira »

Verður ævintýrið haldið í óleyfi?

05:30 Hið árvissa Síldarævintýri á Siglufirði á, samkvæmt dagskrá, að hefjast í kvöld, þrátt fyrir að lögreglan á Norðurlandi eystra hafi ekki gefið hátíðinni jákvæða umsögn fyrir sýslumanni. Slík umsögn er forsenda skemmtanaleyfis. Meira »

Lögregla „sums staðar nánast í rúst“

05:30 Skort hefur lögreglumenn hjá embætti lögreglunnar á Norðurlandi eystra síðan embættið var sett á laggirnar 2015. Þetta segir Daníel Guðjónsson, yfirlögregluþjónn á Akureyri. Meira »

Sá milljónasti kemur í ágúst

05:30 „Eftir næstu mánaðamót er gert ráð fyrir að um 930.000 erlendir ferðamenn hafi komið til Íslands í gegnum Keflavíkurflugvöll. Farþegaspá okkar gerir svo ráð fyrir 240.000 ferðamönnum í ágúst – svo við teljum að milljónasti ferðamaðurinn verði kominn í kringum 10. ágúst næstkomandi.“ Meira »

Sóttu veika konu á skemmtiferðaskip

Í gær, 23:26 Stjórnstöð Landhelgisgæslunnar barst beiðni um þrjúleytið í dag um að sækja veika konu um borð í skemmtiferðaskip suður af landinu. Meira »

Biðlistar styttast hratt

05:30 „Jú, þetta eru ánægjulegar tölur,“ segir Laura Scheving Thorsteinsson hjá Embætti landlæknis, en frá árinu 2007 hefur embættið staðið fyrir innköllun og úrvinnslu á stöðu biðlista eftir völdum aðgerðum á helstu aðgerðastöðum landsins. Meira »

Dekkjakurlið burt af skólalóðum í Hafnarfirði

Í gær, 23:42 Hafist hefur verið handa við að fjarlægja dekkjakurl af fótboltavöllum við grunnskóla í Hafnarfirði og stefnt er að því að allt dekkjakurl verði farið af skólalóðum áður en skólar hefjast í haust. Meira »

Tvær útafkeyrslur í Skriðdalnum

Í gær, 21:45 Tveir bílar fóru út af þjóðvegi 1 í Skriðdal á Fljótsdalshéraði í kvöld. Erlendir ferðamenn voru í báðum bílunum og var farið með farþega annars bílsins til frekari skoðunar á fjórðungssjúkrahúsið í Neskaupstað. Meira »
HÚSAVIÐHALD
Viðgerðir og viðhald fasteigna er okkar fag. Húsaklæðning ehf. hefur í áratugi ...
Tanktaska á Kawasaki KLR 650
Original taska sem aldrei hefur verið sett á hjól. Verð 20þ Upplýsingar í síma ...