Ábyrgðin liggur hjá skólunum

"Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. mbl.is/Rax / Ragnar Axelsson

Það að heild­stæð einelt­isáætl­un sé til staðar er grund­vall­ar­atriði þegar það kem­ur að því að bregðast rétt við einelti í grunn­skól­um lands­ins. Þetta seg­ir Þor­lák­ur H. Helga­son, fram­kvæmda­stjóri Olweus­ar­verk­efn­is­ins í sam­tali við mbl.is. Að sögn Þor­láks ligg­ur ábyrgðin fyrst og fremst hjá skól­an­um og starfs­fólki þess.

Olweus­ar­áætlun var fyrst innleidd á Íslandi árið 2002. Í dag eru um 50 grunnskólar virkir í verkefninu, þar af 13 í Reykjavík. Unnið er skipulega að skil­virk­um aðgerðum gegn einelti og að skapa skólabrag og bekkjaranda þar sem einelti þrífst ekki.

mbl.is hefur nú rætt við mæður tveggja tólf ára drengja sem hafa verið lagðir í gróft einelti af sama hópi drengja í mörg ár. Þorlákur segir það mjög alvarlegt þegar að einelti stendur yfir í langan tíma. 

Fyrri frétt mbl.is: Tólf ára ýtt út á Hverfisgötu

Fyrri frétt mbl.is: Eitt sinn stríðni, nú ofbeldi

Starfsfólk getur orðið meðvirkt í eineltinu

„Ef það er grun­ur um einelti er mik­il­vægt að rætt verði form­lega við báða, aðila, meintan geranda og þolanda. Sé niðurstaðan sú að um einelti sé að ræða er séð til þess að viðkom­andi sem er að lenda í einelt­inu verði „friðaður“ í þeirri merk­ingu að reynt sé að sjá til þess að hann lendi ekki í útistöðu við gerenda, m.a. að þeir séu ekki sett­ir sam­an í hópa­vinnu og þess hátt­ar. Ger­and­anum er gerð grein fyrir því að þessu einelti þurfi að ljúka,“ seg­ir Þor­lák­ur í sam­tali við mbl.is. Hann seg­ir að það sé ekki rétta leiðin að skamma ger­and­ann og und­ir öll­um kring­um­stæðum á að hafa sam­band við for­eldra, bæði ger­and­ans og þoland­ans eins fljótt og auðið er.

Þor­lák­ur seg­ir reglu­bundið eft­ir­lit lyk­il­atriði. „Við mæl­um með því að það sé regla á hlut­un­um, bæði gagn­vart þolanda og ger­anda. Það þarf að gera ger­anda grein fyr­ir því að það verði fylgst með hon­um,“ seg­ir hann og bæt­ir við að stund­um geti starfs­fólk skóla orðið meðvirk­ir í einelt­inu. „Hætt­an er sú að starfs­fólkið reyni bara að fylgja því besta sem er og að all­ir verði góðir í skóg­in­um. Það þarf að sýna mynd­ug­leika og að hinir full­orðnu taki ábyrgðina.“

Engum gerður greiði með því að hunsa eineltið

Aðspurður um mál þegar að einelti stend­ur yfir í mörg ár seg­ir Þor­lák­ur þau alltaf mjög al­var­leg. „Eft­ir því sem tím­inn líður þá líður krökk­un­um verr. Þegar þetta geng­ur svona lengi þarf skól­inn hjálp til að kom­ast úr þess­um far­vegi. Það get­ur vel verið að starfs­fólk skól­ans sé orðið það meðvirk­t með ger­anda, finn­ist hann kannski efni­leg­ur og klár nem­andi og hunsa eineltið. Ger­and­inn þarf líka stuðning og hann fær röng skilaboð ef for­eldr­ar og kenn­ar­ar eru meðvirk­ir gagn­vart hon­um. Það er eng­um gerður greiði ef þetta er hunsað, það þarf að sýna ger­and­an­um og þoland­an­um sama skiln­ing og hlýju. Þú sem full­orðinn berð ótak­markaða ábyrgð á vel­ferð barn­anna.“

For­eldr­ar þurfa einnig að sýna ábyrgð að mati Þor­láks. „For­eldri ger­anda vill oft ekki trúa því að barnið geti lagt í einelti. Það er oft erfitt þegar að for­eldr­ar líta á viðbrögð við einelti sem barn þeirra stund­ar sem refs­ingu.“

Hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina“

„Annað lyk­il­atriði er að skól­inn sé með heild­stæða einelt­isáætl­un frá toppi til táar og að all­ir starfs­menn skól­ans séu meðvitaðir um sitt hlut­verk. Rann­sókn­ir sýna að þetta gangi best þar sem áætl­un­in er heild­stæð, ekki bara í ein­um og ein­um bekk. Ef áætl­un­in er ekki heild­stæð er hætta á að einelti verði vanmetið og samstillt vinna starfsmanna bresti,“ seg­ir Þor­lák­ur. Þor­lák­ur seg­ir að ef skól­ar taki ekki upp heild­stæða einelt­isáætl­un er hætt á að menn fari í „viðgerðarfræðina.” Þá er reynt að laga hvert og eitt mál og bara beðið eft­ir að næsta komi upp og þá eru þetta aðeins skamm­tíma­lausn­ir.“

Í reglu­gerð frá ár­inu 2011 um ábyrgð og skyld­ur aðila skóla­sam­fé­lags­ins í grunn­skól­um kem­ur fram að all­ir skól­ar skuli hafa heild­stæða stefnu til að fyr­ir­byggja og bregðast við lík­am­legu, and­legu og fé­lags­legu of­beldi og fé­lags­legri ein­angr­un. 

„Skól­ar skulu setja sér aðgerðaáætl­un gegn einelti með virkri viðbragðsáætl­un til að tak­ast á við einelt­is­mál í skól­an­um,“ seg­ir í reglu­gerðinni en áætl­un­in skal ná til allr­ar starf­semi og starfs­fólks skóla.

Rekja brottfall í framhaldsskólum til eineltis

„Við þurfum að byrja fyrr í skólakerfinu. Við höfum innleitt Olweusaráætlunina í leikskóla með góðum árangri. Nú er vitað að brottfall nemenda í framhaldsskólanum má rekja til eineltis. Rannsókn í Svíþjóð á misgengi brottfallsnema leiddi í ljós að nemendur töldu einelti helstu ástæðu þess að þeir áttu erfitt með að fóta sig. Við þurfum að setja undir þennan leka með faglegri vinnu gegn hvers kyns ofbeldi, þar með töldu eineltinu,“ segir  Þorlákur.

Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar.
Þorlákur H. Helgason, framkvæmdastjóri Olweus­ar­áætlunarinnar. mbl.is/Valdís Þórðardóttir
mbl.is/Árni Sæberg
mbl.is

Innlent »

„Pabbi! Klósettið er að tala við mig!”

17:05 Hjálmar Gíslason, framkvæmdastjóri fyrirtækisins Qlik og „stoltur nörd“, vakti mikla lukku við útskriftarathöfn Menntaskólans á Laugarvatni um helgina með ræðu sinni um „Þrjú leyndarmál“. Meira »

Tvöfaldur íslenskur sigur í Madrid

16:44 Íslendingar sigruðu í báðum einstaklingsflokkunum á Evrópu- og Afríkuleikunum í CrossFit sem haldnir voru saman í Madrid um helgina og lauk í dag. Meira »

Sálfræðiþjónusta ekki talin endurhæfing

15:40 Einstaklingar sem sækja um styrk fyrir sálfræðiþjónustu hjá stéttarfélögum þurfa að greiða skatt af styrkupphæðinni, en þeir sem sækja hins vegar um styrk fyrir líkamsræktariðkun eða endurhæfingu þurfa ekki að greiða skatta. Samkvæmt upplýsingum frá Ríkisskattstjóra er sálfræðiþjónusta ekki talin falla undir endurhæfingu. Meira »

Fyrsta Grímseyjarferðin tókst vel

15:08 Fyrsta ferð Arctic Circle, skips hvalaskoðunarfyrirtækisins Ambassador, frá Akureyri til Grímseyjar heppnaðist framar vonum. Siglingin tekur aðeins tvo tíma en í sumar verða farnar fjórar leiðir í viku frá Akureyri til Grímseyjar. Meira »

Dúxinn stefnir á leiklistarnám

14:39 „Að mæta í tíma, vinna eins mikið þar og maður getur og skila alltaf öllum verkefnum,“ segir Helga Margrét Höskuldsdóttir, dúx Fjölbrautaskólans í Garðabæ í ár, aðspurð hver sé lykillinn að góðum námsárangri. Meira »

Fjölskyldulið í WOW Cyclothon

14:02 „Við erum fjölskylda sem er að fara saman í WOW Cyclothon. Móðir mín hjólaði hringinn í kringum landið fyrir allnokkrum árum og við erum að heiðra það með því að fara hringinn núna,“ segir Brynjar Gunnlaugsson í Team Family sem tekur þátt í WOW Cyclothon nú í júní. Meira »

Afsakaðu, kæri Bono!

12:40 Arnar Eggert Thoroddsen, doktorsnemi í tónlistarfræðum, hefur bryddað upp á nýjung í þjónustu við erlenda ferðamenn í Reykjavík; mun í sumar leiða þá þrisvar í viku um miðborgina og fræða þá um sögu íslenskrar dægurtónlistar og sýna þeim merkilega staði sem eru órjúfanlegur hluti af þeirri sögu. Meira »

Hjartað besti áttavitinn

13:04 Leið Vilborgar Örnu Gissurardóttur að því að verða atvinnuævintýrakona hófst á sófanum hennar fyrir fjórtán árum og hefur síðan verið stráð sigrum en einnig tárum og þjáningu. Hún sagði gestum á TEDxReykjavík 2016 að hjartað sé besti áttavitinn og því ættu þeir að fylgja. Meira »

Dettifossvegur áfram lokaður

12:04 Dettifossvegur er áfram lokaður vegna hláku og vatnavaxta sem skapað hafa hættuástand á útsýnissvæðinu við Dettifoss samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni en veginum var lokað tímabundið í gær þar til aðstæður löguðust. Meira »

Skóli fyrir alla nemendur

11:39 Brautskráning Verkmenntaskólans á Akureyri fór fram í Menningarhúsinu Hofi í gær að viðstöddu fjölmenni en brautskráðir voru 121 nemandi að þessu sinni. Meira »

„Ekki mitt að ákveða það“

11:24 Ásmundur Einar Daðason, þingflokksformaður Framsóknarflokksins, segir það ekki sitt að ákveða hvort Sigmundur Davíð Gunnlaugsson verði áfram formaður flokksins. Hann sitji í umboði flokksmanna og þeir þurfi að svara því sjálfir. Meira »

Ragnheiður: Það verður kosið í haust

11:04 Ragnheiður Ríkharðsdóttir, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins, segist líta svo á að þingkosningar fari fram í haust. Það hafi komið skýrt fram af hálfu forystumanna ríkisstjórnarinnar. Meira »

20 stiga hiti í kortunum

09:30 Hlýnandi veður er fram undan á landinu og er útlit fyrir að hiti nái 20 stigum í flestum landshlutum í síðari hluta vikunnar samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofunni. Hitinn í dag verður á bilinu 7 til 14 stig en allt að 17 stig norðaustan til. Meira »

Snarpar vindhviður á Snæfellsnesi

Í gær, 22:55 Gert er ráð fyrir snörpum vindhviðum á norðanverðu Snæfellsnesi fram eftir kvöldi samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Þá er ennfremur varað við áframhaldandi vatnavöxtum á Snæfellsnesi og sunnanverðum Vestfjörðum. Meira »

175 nemendur brautskráðir

Í gær, 21:15 Brautskráning Fjölbrautaskólans við Ármúla fór fram í gær en brautskráðir voru 175 nemendur af 14 námsbrautum. Þar af 88 stúdentar og 79 úr heilbrigðisgreinum. Meira »

Líkamsárásir, eignaspjöll og húsbrot

07:19 Mikið var að gera hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í gærkvöldi og nótt. Einkum vegna fólks sem var annaðhvort undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Einnig komu upp mál vegna líkamsárása og eignaspjalla. Meira »

Hættuástand við Dettifoss

Í gær, 22:15 Vegna hláku og vatnavaxta hefur myndast hættuástand á útsýnissvæðinu við Dettifoss samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni. Fyrir vikið hefur vegi 862, Dettifossvegi, verið lokað þar til ástandið skánar. Meira »

Hvatti nemendur til þátttöku í lýðræðinu

Í gær, 20:34 Verzlunarskólanum var slitið í 111. sinn í dag og 296 nemendur útskrifaðir af því tilefni, 182 stúlkur og 114 piltar. Þar af sex nemendur með stúdentspróf úr fjarnámi skólans. Í ræðu sinni til útskriftarnema minnti Ingi Ólafsson skólastjóri nemendur á að lýðræðislegur atkvæðisréttur er ekki sjálfsagður og hvatti nemendur til þess að taka virkan þátt í lýðræðissamfélaginu og nýta atkvæðisrétt sinn í þeim kosningum sem fram undan eru. Meira »
Húsnæði óskast í sumar, helst í Hafnarfirði
Húsnæði óskast í júní til ágúst, helst í Hafnarfirði og með húsbúnaði, en ekki s...
Atvinnuhúsnæði, Strandgata Sandgerði
Til sölu atvinnuhúsnæði tvö bil 278 fm / 138 fm. Hægt að selja þetta í sitthvor...
Filmu- myndavél CANNON 300
Vill selja Canon myndavél, lítið notaðan gæðagrip, án lynsa. Tilvalin fyrir þ...
fjórir glæailegir stástólar til sölu
er með fjóra íslenska stálstóla á 15,500 kr stykkið sími 869-2798...
 
Kennarar
Grunn-/framhaldsskóla
Grunnskólinn á Ísafirði Lausar eru til...
Bifreiðauppboð
Nauðungarsala
Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu Skóga...
Onvk-2016-11 skiljuvatbslög
Tilboð - útboð
ONVK-2016-11/ 25.05.2016 ONV 2014/04 / ...
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Félagar í Félagi sk...