Kröfugerð ESA svarað vegna Icesave-málsins

mbl.is/Ómar Óskarsson

Stjórnvöld vísa kröfum Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) alfarið á bug vegna Icesave-málsins og krefjast þess að EFTA-dómstóllinn hafni kröfugerð stofnunarinnar. Þetta kemur fram í tilkynningu utanríkisráðuneytisins en íslensk stjórnvöld sendu í gær greinargerð sína vegna málsins til dómstólsins þar sem fram koma viðbrögð stjórnvalda við stefnu ESA. Greinargerðin leggur um leið grunninn að málsvörn Íslands.

Málsvörn Íslands er í stuttu máli sú að tilskipun Evrópusambandsins um innistæðutryggingar hafi verið innleidd hér á landi með réttum hætti sem og fyrirkomulag íslenska innistæðutryggingasjóðsins. Ekkert innistæðutryggingakerfi standist allsherjarhrun. Málflutningi ESA um mismunun er ennfremur hafnað enda hafi hvorki íslenska innistæðutryggingakerfið né ríkið greitt innistæðueigendum hér á landi og eignir Landsbanka Íslands muni greiða bæði kröfur innlendra og erlendra innstæðueigenda.

Fram kemur í tilkynningunni að gert sé ráð fyrir að ESA fái nú frest til að bregðast við greinargerð íslenskra stjórnvalda með því að leggja fram andsvör. Íslensk stjórnvöld fái síðan aftur tækifæri til að leggja fram gagnsvör. Jafnframt fái önnur EFTA-ríki og ríki Evrópusambandsins tækifæri til að taka þátt í málsmeðferðinni og sama eigi við um framkvæmdastjórn Evrópusambandsins. Gera megi ráð fyrir að munnlegur málflutningur fyrir EFTA-dómstólnum fari fram síðari hluta þessa árs.

Þá er þess getið að röksemdir íslenskra stjórnvalda hafa í meginatriðum komið fram í fyrri bréfaskiptum við ESA. Hins vegar hafi síðustu vikur verið unnið að því að skerpa enn frekar á vörnum Íslands og bæta við efnislegum rökum í ljósi stefnu ESA til EFTA-dómstólsins.

Úr fréttatilkynningu utanríkisráðuneytisins:

Samandregið eru málsástæður Íslands eftirfarandi:

Tilskipun um innstæðutryggingar

(1) ESA byggir á röngum skilningi á eðli svokallaðrar efndaskyldu („obligation of result“). Innstæðutilskipunin var réttilega innleidd á Íslandi og starfsemi íslenska innstæðutryggingasjóðsins var með þeim hætti sem ætlast var til og almennt gerist í Evrópu.

(2) Ekkert innstæðutryggingakerfi stenst allsherjar bankahrun og ljóst er af lögskýringargögnum og ýmsum úttektum að ekki er til þess ætlast. Við hrun bankakerfis þarf að grípa til annarra aðgerða. Það var gert á Íslandi með því að setja neyðarlögin og stofnsetja á grundvelli þeirra nýja banka. Allir innstæðueigendur í innlendum sem erlendum útibúum fengu forgangsrétt við skipti á búum gömlu bankanna. Með því hefur verið tryggt að enginn innstæðueigandi varð lakar settur.

(3) Lagðar eru fram skýrslur frá Hagfræðistofnun Háskóla Íslands sem sýna glögglega að hvorki innstæðutryggingakerfin né ríkin sjálf geta fjármagnað greiðslur til innstæðueigenda við hrun bankakerfis. Það eitt sýnir að ríkin hafa svigrúm til að bregðast við slíkum áföllum með mismunandi aðgerðum.

(4) Málsókn ESA byggir í raun á því að íslenska ríkið hefði þurft að leggja tryggingasjóðnum til peninga ef eignir hans dugðu ekki til. Enga slíka skyldu er að finna í tilskipuninni og ekkert ríki gerir ráð fyrir slíkum skuldbindingum. Ef þær skyldur væru til staðar hefur nú verið reiknað út að í bankahruni yrði kostnaður Evrópusambandsríkja að meðaltali 83% af landsframleiðslu þeirra.

(5) Lögskýring ESA myndi því í alvarlegri kreppu leiða til hættu á greiðsluþroti ríkja og samfélagslegs uppnáms í kjölfar þess. Lögskýringin er þess vegna í beinni andstöðu við reglur EES-réttar um að lög eigi að vera skýr og beiting þeirra fyrirsjáanleg, enda hvergi minnst á ábyrgð ríkja í innstæðutryggingatilskipuninni sjálfri.

(6) Lögskýring ESA er í andstöðu við meginreglur á EES-svæðinu um bann við ríkisaðstoð, en sjálfkrafa ábyrgð ríkja á innstæðuskuldbindingum banka myndi leiða til röskunar á samkeppnisstöðu. Ríki hafa sótt um leyfi til ríkisaðstoðar við ýmsar aðgerðir í bankakreppunni. Enginn hefur byggt á því að ekki  þurfi að gera það vegna þess að sjálfkrafa ábyrgð sé fyrir hendi. Það eitt sýnir skýrt að skyldan verður ekki ráðin af tilskipuninni.

(7) Innstæðueigendur í Bretlandi og Hollandi fengu greitt frá tryggingakerfum þeirra ríkja. Tryggingasjóðirnir fá greiðslur úr búi Landsbankans og því mun enginn skaðast.

Óviðráðanlegar aðstæður

(8) Ef dómstóllinn fellst á sjónarmið ESA um skilning á tilskipuninni er byggt á því að sérstakar og óviðráðanlegar aðstæður („force majeure“) leiði til þess að skylda ríkisins falli niður.

(9) Tryggingafjárhæðin nemur jafnvirði 650 milljarða íslenskra króna, eða öllum skatttekjum ríkisins í eitt og hálft ár. Útilokað var fyrir íslensk stjórnvöld á einu ári að útvega slíka fjármuni í kjölfar bankahrunsins, en ESA byggir á því að meint brot hafi verið fullframið í október árið 2009.

Mismunun

(10) Kröfur ESA eru byggðar á misskilningi. Innstæðutryggingakerfið á Íslandi greiddi ekki innstæðueigendum hér á landi. Íslenska ríkið gerði það ekki heldur. Því hefur engin mismunun átt sér stað innan innstæðutryggingakerfisins eða með ráðstöfun ríkisfjár. Eignir Landsbankans greiða bæði kröfur innlendra og erlendra innstæðueigenda.

(11) Ef skylda skylda ríkisins byggir ekki á tilskipuninni sjálfri getur hún ekki kviknað vegna aðgerða við endurskipulagningu íslenska bankakerfisins. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins var nauðsynleg aðgerð og fól í sér að halda innstæðureikningum opnum. Innstæður í erlendum útibúum voru tryggðar eftir því sem unnt var með því að tryggja þeim forgangsrétt við skipti gömlu bankanna.

(12) Mismunandi aðferðir voru fullkomlega réttlætanlegar. Endurskipulagning íslenska bankakerfisins með forgangsrétti innstæðna við stofnsetningu nýju bankanna hefur nú þegar verið viðurkennd af ESA og Hæstarétti sem nauðsynleg aðgerð til að koma í veg fyrir kerfishrun.

(13) Algjörlega útilokað var að ráðast í samskonar aðgerðir vegna innstæðueigenda í Bretlandi og Hollandi. Þarlend yfirvöld höfðu kyrrsett eignir útibúanna og greiðslukerfi á milli Íslands og umheimsins var hrunið. Gjaldeyrisforði Íslands hefði ekki dugað nema fyrir broti af umræddum innstæðum. Þessum aðstæðum er lýst í sérstakri skýrslu Seðlabanka Íslands sem lögð er fram með greinargerðinni. Þá var ljóst að stjórnvöld í Bretlandi og Hollandi höfðu þá þegar gripið til aðgerða til að vernda hagsmuni  neytenda og bankakerfi þeirra landa riðuðu ekki til falls með sama hætti og hér á landi.

mbl.is

Innlent »

Kosningar þegar verkefnum lýkur

13:03 „Tekin var ákvörðun um það í vor að halda stjórnarsamstarfinu áfram, ljúka mikilvægum málum og boða síðan til kosninga. Þingið var mjög starfsamt í apríl og maí. Það gekk mjög vel og ég hef enga ástæðu til að ætla að það verði ekki eins í ágúst og september,“ segir Sigurður Ingi Jóhannsson forsætisráðherra. Meira »

Stefnir í fjölmenna Þjóðhátíð

12:25 „Hún er mjög góð, eiginlega virkilega góð“, segir Hörður Orri Grettisson, talsmaður Þjóðhátíðarnefndar, um miðasölu á hátíðina í ár. Meira »

Myndi sprengja ríkisstjórnina

11:56 Höskuldur Þórhallsson, þingmaður Framsóknarflokksins, segir að ummæli Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns flokksins, um að ekki sé víst að þingkosningar fari fram í haust séu til þess fallin að koma í veg fyrir þá vinnu sem er fram undan í þinginu og setja þar allt í upplausn. Meira »

Fíkniefnabrot samofin fleiri málaflokkum

11:39 Nýjar áherslur hjá löggæsluyfirvöldum á Íslandi eru nú í ferli þar sem verið er að vinna eftir áherslum byggðum á greiningarvinnu Europol. Ekki er nú lengur talað um fíkniefnadeild innan lögreglunnar enda sé engin ein sérstök deild fyrir þau mál, heldur aðeins rannsóknardeild á skipulagðri brotastarfsemi. Þetta kemur fram í frétt Fréttablaðsins í dag þar sem rætt er við Karl Steinar Valsson, tengifulltrúa Íslands hjá Europol. Meira »

Píratar boða ekki til kosninga

11:30 „Þótt Píratar hafi haft eitt og annað áhugavert fram að færa og hafa gert umræðuna áhugaverðari, þá finnst mér í auknum mæli gæta hroka hjá þeim,“ segir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, fyrrverandi forsætisráðherra og núverandi alþingismaður og formaður Framsóknarflokksins. Meira »

Býður leiðsögn um fornleifarnar

11:23 Í sumar hefur farið fram fornleifarannsókn á Árbæjarsafni og voru fimm könnunarskurðir grafnir á hinu gamla bæjarstæði Árbæjar. Rannsóknin leiddi meðal annars í ljós tvö mannvirki sem voru byggð fyrir árið 1226 og annað þeirra gæti verið enn eldra, jafnvel frá landnámstíð. Meira »

Ræðir við landlækni um sjúkrahús

10:45 Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra ætlar að fara yfir það með landlækni og starfsfólki ráðuneytis síns á næstunni hvernig bregðast eigi við áformum MCPB ehf. um að reisa stórt sjúkrahús og hótel í Mosfellsbæ. Meira »

Sótti veikan sjómann

10:46 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð út til að sækja veikan sjókmann en þurfti að gera hlé á ferð sinni bæði til og frá skipinu þar sem óttast var að maður hefði farið í sjóinn í Önundarfirði. Meira »

Fluttu yfir tæpa 220 lítra af eldsneyti

09:58 Varðskipið Týr var komið að áströlsku skútunni sem óskað hafði aðstoðar vegna leka rúmlega tíu í gærkvöldi. Varðskipsmenn fluttu tæpa 220 lítra af eldsneyti yfir til skútunnar og einnig könnuðu þeir skemmdir á henni. Meira »

Jón Þór vill aftur á þing

09:55 Jón Þór Ólafsson býður sig fram í prófkjöri Pírata í Reykjavík fyrir alþingiskosningarnar í haust. Jón Þór varð þingmaður Pírata eftir að hann var kjör­inn á þing í kosn­ing­un­um 2013 en lét af þing­mennsku í fyrra eft­ir hálft kjör­tíma­bil. Ásta Helgadóttir tók þá sæti Jóns Þórs á þingi. Meira »

Ástandið algerlega ólíðandi

09:39 Stjórn Ferðamálafélags Vestur-Húnavatnssýslu harmar viðvarandi og langvinnt sinnuleysi á viðhaldi og uppbyggingu Vatnsnesvegar (nr. 711) í nýrri ályktun félagsins. Þar segir að þrátt fyrir ítekraðar ábendingar til þingmanna, ráðherra og Vegagerðarinnar, til margra ára, sé ástand vegarins algerlega ólíðandi. Meira »

2,3% atvinnuleysi í síðasta mánuði

09:22 Atvinnuleysi mældist 2,3% í síðasta mánuði og hefur ekki mælst jafnlágt í júnímánuði síðan árið 2008 þegar það mældist 2,2%. Samkvæmt vinnumarkaðsrannsókn Hagstofu Íslands voru að jafnaði 201.800 manns á aldrinum 16-74 ára á vinnumarkaði í júní 2016, sem jafngildir 85,3% atvinnuþátttöku. Meira »

Bergþór stefnir á 1.-3. sætið

08:52 Bergþór Heimir Þórðarson, dyravörður, öryrki og nemi í hugbúnaðarverkfræði, hefur tilkynnt framboð sitt í prófkjöri Pírata á höfuðborgarsvæðinu fyrir alþingiskosningarnar í haust. Hann stefnir á 1.-3. sæti en segist í framboðslýsingu sinni taka hverju því sæti sem flokkurinn setji sig í. Meira »

Kosningar í haust háðar skilyrðum

08:26 „Þegar boðaður var sá möguleiki að kjósa í haust þá var það háð skilyrðum. Það var algerlega ljóst. Það þýðir ekki fyrir stjórnarandstöðuna eða aðra að halda einhverju öðru fram,“ segir Gunnar Bragi Sveinsson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Meira »

Apinn í Hveragerði snýr aftur

07:57 Hinn frægi Hveragerðisapi sem árum saman var helsta aðdráttaraflið í sunnudagsbíltúrum Íslendinga er kominn aftur fram á sjónarsviðið og verður til sýnis á Hótel Eddu í Menntaskólanum að Laugarvatni um helgina. Meira »

Vonandi vísir að hugarfarsbreytingu

08:27 Alls verða sautján eftirlitsmyndavélar settar upp í Herjólfsdal og á svæðinu í kring vegna Þjóðhátíðar sem hefst á föstudaginn. Þær voru áður tólf en í ár verður fimm til viðbótar bætt við. Þjóðhátíðarnefnd mun í ár leggja sérstaka áherslu á forvarnir gegn öllu ofbeldi. Meira »

Baðstaðurinn horfinn

08:18 Óvenjulegasti baðstaður á Íslandi, náttúrulaugin við norðausturjaðar Holuhrauns, sem mikilla vinsælda naut á síðasta ári er horfinn. Laug þessi myndaðist í kjölfar eldgossins þar sem stóð frá í ágúst 2014 fram í febrúar í fyrra. Meira »

Reisi sína eigin farþegabyggingu

07:51 Það kemur til greina að flugfélagið WOW air reisi sína eigin farþegabyggingu við Keflavíkurflugvöll. „WOW hefur mikinn áhuga á því að byggja eigin „terminal“ á núverandi flugvallarsvæði. Það er alþekkt fyrirkomulag og nokkuð sem við hefðum áhuga á að skoða og ég hef áður nefnt,“ segir Skúli Mogensen í samtali við Túrista. Meira »