8. september 2004 | Daglegt líf | 1084 orð | 5 myndir

*SKÓR | Valur Ásmundsson dagsetur skótauið sitt

Á sautján pör af skóm

[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Sumir safna frímerkjum, aðrir gömlum spilum eða kortum en Valur Ásmundsson, fyrrverandi bæjargjaldkeri í Hafnarfirði, safnar skóm. Kristín Gunnarsdóttir hitti Val, skoðaði safnið og fékk heilræði.
Áhuga Vals Ásmundssonar á skóm og vönduðum fatnaði má ugglaust rekja til föður hans Ásmundar Jónssonar bakarameistara, sem ávallt vakti athygli fyrir snyrtimennsku, fallega skó og að vera "flottur í tauinu". Svo "flottur" að Valur minnist þess að kostgangari hjá ömmu hans hafi íhugað að gerast bakari eins hann og eignast fín föt.

"Þegar ég var krakki þá komu hingað skór á stríðsárunum til Óla H. í verslun Einars Þorgilssonar & co., sem kostuðu 82 krónur," segir Valur. "Þetta voru fyrstu skórnir sem ég man eftir að hafa suðað um að eignast. Skórnir voru hvítir einlitir, með munstri ekki ósvipuðu tvílitum golfskóm, sem ég eignaðist seinna. Ég suðaði um skóna og fékk skókaupmanninn í lið með mér. "Farðu bara með þetta heim og segðu pabba þínum að hann geti fengið að borga þetta í tvennu lagi." Pabbi hló og borgaði og ég fékk skóna."

Valur á sautján pör af skóm sem hann notar til skiptis og að auki á hann fjögur pör í stærð 40-41 sem honum hafa verið gefin af fólki sem veit að hann safnar skóm. Elstu skórnir, sem hann notar stundum enn, eru 22 ára gamlir, keyptir árið 1982, en elstu skórnir sem hann gengur á dags daglega eru fjórtán ára og sér ekki á þeim. "Ég geng mikið og hjóla og er þá í gönguskónum nema þegar ég á leið til Reykjavíkur - þá er ég auðvitað í fínum skóm," segir hann.

Þetta áttu að muna, drengur

"Hermann Guðmundsson, íþróttafrömuður og formaður Hlífar í mörg ár, spurði mig einu sinn eftir að hafa frétt af áhuga mínum á skóm: "Á hvaða árgangi ertu nú?" Ég sagðist ekki muna það. "Þetta áttu að muna, drengur." Eftir þetta tók ég mig til einn daginn og merkti skóna við hælinn með dagsetningu sem sýndi hvenær ég keypti þá," segir Valur en hann heldur til haga göflunum eða endahliðinni á skókössunum og merkir inn hvenær þeir voru keyptir og hvað þeir kostuðu. "Næst þegar ég hitti Hermann og hann spurði á hvaða árgangi ég væri þá lyfti ég upp skónum og sýndi honum: "Þú getur lesið það hérna." Svona getur ýmis della verið."

Uppáhaldsskórnir

Valur á sér uppáhaldsskó, sem eru tékkneskir handsaumaðir Bata-skór, framleiddir árið 1938.

"Þetta eru langfallegustu skórnir sem ég á. Handsaumaðir og gott að pússa þá," segir hann, um leið og hann strýkur yfir glampandi leðrið. "En það er langt síðan ég hætti að nota þá. Skórnir voru keyptir hjá Einari Þorgeirssyni og co. og voru óvenjulega dýrir, kostuðu rúmar 93 krónur. Þeir eru númer 42½ E eða sérstaklega mjóir, enda er ég með grannan fót. Ég eignaðist þessa skó rétt eftir stríð en þannig var að vinur minn sem sigldi á Tröllafossi keypti fyrir mig mokkasíur með dúski árið 1952. Pabbi varð svo hrifinn af þeim af því að það þurfti ekki að reima þá og hann var svo ráðríkur að hann tók þá af mér og lét mig fá þessa handsaumuðu Bata-skó í staðinn. "Þetta eru flottir skór, þú mátt eiga þá," sagði hann. Ég var ekkert ánægður með það en það þýddi ekkert að tala við hann. Seinna klippti hann dúskana af mokkasíunum. Það skildi ég aldrei."

Valur dregur fram handbækur og verðlista yfir skó og bendir á Loake-skó frá samnefndri verksmiðju sem stofnuð var árið 1880 og heitir í höfuðið á breskum heimspekingi. "Ég hef átt ein sex pör af svona Loake-skóm," segir hann. "Þeir voru á góðu verði og það var rosalega gaman að bursta þá. Það spurði mig kona um daginn hvort ég áttaði mig á því að Hafnfirðingar litu niður á mig. "Nú af hverju?" "Jú, til að fullvissa sig um að þú sért alltaf í nýburstuðum skóm.""

LLoyd-skór voru lengi í uppáhaldi hjá Val enda entust skórnir vel sem hann keypti hjá Herradeild P.Ó. fyrir 1.580 krónur. "Ég var búinn að eiga þá í 23 ár en var svo óheppinn að þeir rifnuðu aðeins við tána og skósmiðurinn sem gerði við þá sagðist ekki ábyrgjast hvað viðgerðin dygði vel. Í gegnum tíðina var ég búinn að láta sóla þá þrisvar en aldrei látið hæla þá. Ég tímdi ekki að eyðileggja rauða LLoyds-merkið undir hælnum. Seinna frétti ég reyndar frá kaupmönnunum í P.Ó. að þar hefði verið hægt að fá hæla með merkinu. Þessir skór eru núna komnir í glerkassa á LLoyds-safninu í Þýskalandi en ég fékk nýja skó frá þeim í staðinn."

Skóhlífar fást ekki lengur

Það er ekki nóg að eiga góða skó, það verður að fara vel með þá, og til að hlífa þeim í bleytu tekur Valur fram skóhlífar. "Skóhlífar fást ekki lengur en þessar hafa enst vel," segir hann og dregur fram skóhlífar með göddum undir sólunum sem hann notar í hálku og slabbi. "Þetta eru tékkneskar skóhlífar sem ég fékk hjá Gísla Ferdinandssyni um haustið 1986. Þær voru fluttar inn frá Svíþjóð og ég hef heyrt að sænska ríkið hafi látið setja gadda á sólana. Ég er því á styrk frá sænska ríkinu þegar ég er á þeim. Þær eru alveg ómissandi í hálku. Á þeim kemst ég allra minna ferða."

Valur dregur fram forláta bomsur sem hann segist hafa fundið uppi á lofti hjá Einari Þorgeirssyni og fengið fyrir lítið. "Ég á aðrar eins, sem ég hef notað síðan ég fékk þær hjá Skóverslun Lárusar G. Lúðvíkssonar í Bankastræti, rétt eftir stríð, svona 1948 eða 1949. Ég stóð í biðröð sem náði upp á horn þar sem nú er Sólon Íslandus. Þetta var á skömmtunartímanum og menn fengu eitt par. Ég átti að fá skó fyrir bróður minn en þegar kom að mér voru allir skór búnir og ég fékk þessar bomsur í staðinn. Þær eru eiginlega búnar að vera, rennilásinn slitinn en ég gæti sennilega bjargað honum með því að bera á hann kertavax."

Góðir skór eru mjúkir

Valur fylgist að sjálfsögðu vel með vöruúrvalinu í skóbúðunum, bæði hér heima og eins á ferðum sínum erlendis. Hann er fróður um allt sem viðkemur skóm og segir að verulegur munur sé á gæðum sem boðið er upp á í dag. "Skórnir eru ekki eins mjúkir að ganga á og áður og ekki eins vandaðir. Góðir skór eru mjúkir, sniðnir niðri við ökklann og liggja vel að fætinum. Stífir skór og harðir í leistann eru vondir. Ég skoða alltaf skóna vel, frágang og annað, og máta ekki nema mér lítist vel á þá. Ég er kominn með allt of mikið af skóm en hef samt verið að máta ljósa skó sem myndu fara vel við teinóttu fötin," segir hann þegar spurt er hvort hann muni bæta í safnið.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.