Mugison átti að margra mati bestu plötu síðastliðins árs.
Mugison átti að margra mati bestu plötu síðastliðins árs. — Morgunblaðið/Kristinn Ingvarsson
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Nú er nýafstaðin verðlaunahátíðin Gríman þar sem tilnefndir eru og verðlaunaðir þeir og þær sem þykja hafa skarað framúr í íslensku leikhúslífi á undanförnu leikári.
Nú er nýafstaðin verðlaunahátíðin Gríman þar sem tilnefndir eru og verðlaunaðir þeir og þær sem þykja hafa skarað framúr í íslensku leikhúslífi á undanförnu leikári.

Verðlaunahátíðir af þessu tagi hafa færst í vöxt hér á landi á undanförnum árum og nægir að nefna Grímuna, Eddu-verðlaunin, Íslensku tónlistarverðlaunin og hlustendaverðalun útvarpsstöðvarinnar Fm 95,7 því til staðfestingar.

Sú umræða sprettur gjarnan upp í kringum verðlaunahátíðir tengdum listgreinum um hvernig eigi að dæma um hæfileika fólks á listasviðinu. Einnig sýnist sitt hverjum um hvort val dómnefndar hafi verið rétt hverju sinni, hvort viðkomandi leikari, hljómsveit eða búningahönnuður hafi í raun verið bestur af þeim sem tilnefndir eru eða þá hvort rétt hafi verið tilnefnt í hverjum flokki.

Stóra spurningin er; er hægt að keppa í listum?

Mörgum þykir það trúlega hæpið því það hlýtur að teljast huglægt mat hvers og eins hver er besta leikkonan eða hver samdi bestu kvikmyndatónlistina.

Það er annað en til dæmis á íþróttamótum þar sem þeir bestu mætast til að skera úr um hver sé fremstur meðal jafningja. Þar segir nefnilega skeiðklukka eða markatala óyggjandi til um hver sigurvegarinn er og flestir yfirleitt sammála um niðurstöðuna.

Þetta er þó kannski ekki alveg sambærilegt þar sem allur ferill íþróttamannsins miðar að því að bæta árangur sinn til að geta skarað fram úr og verið bestur á mótum. Það er þó tæpast takmark margra leikstjóra eða söngvara með vinnu sinni að fá verðlaunagrip fyrir.

Ekki er markmið þessa pistils að kasta rýrð á téðar verðlaunahátíðir enda eru þær hið skemmtilegasta áhorf auk þess sem þær verðlauna fólk fyrir hæfileika sína, sem getur seint talist neikvætt. Það er þó kannski vert að setja spurningamerki við val á þeim bestu í svo huglægum efnum. Hvað þýðir það að platan Mugimama, Is This Monkeymusic? með Mugison hafi verið velin besta platan á íslensku tónlistarverðlaununum fyrr á árinu? Þýðir það að meirhluti landsmanna telji þetta bestu plötuna sem kom út árið 2004? Eða er það mat fámennrar dómnefndar að svo sé? Er þá hægt að fullyrða að platan umrædda sé besta platan sem kom út á Íslandi á síðast ári? Tæplega er hægt að fullyrða um slíka hluti enda er það smekksatriði hvers og eins. Það er þó engu logið um það að Mugimama, Is This Monkeymusic? er frábær plata og ein af þeim bestu sem komu út hér á landi á síðasta ári. En það er nú bara mín skoðun.

Í kjölfarið er einnig er hægt að velta fyrir sér hvers vegna er ekki keppt í myndlist, fatahönnun eða annarri listsköpun?

Títtnefndar verðlaunahátíðir eru haldnar að erlendri fyrirmynd. Milljónir manna fylgjast með ár hvert þegar Óskarsverðlaunin, Grammy-verðlaunin og MTV-verðlaunin eru afhent. Eftirvæntingin er nefnilega ekki síst að berja stjörnurnar augum, hver mætir með hverjum, hverju klæðast þau og svo að lokum, hver stendur uppi sem sigurvegari. Uppbygging og framvinda þessara hátíða er afar fyrirsjáanleg, vinningshafarnir koma sjaldnast á óvart og þakkarræður einkennast gjarnan af vandræðalegum ástarjátningum og beiðni um frið á jörð. Hérlendis hafa þakkarræður vinningshafa ekki enn náð bandarískum fyrirmyndum (Guði sé lof segja trúlega margir). Sjónvarpsefnið sjálft er þó sett upp á sama máta. Fylgst er með prúðbúnum gestum koma til hátíðanna, boðið upp á hressileg skemmtiatriði á milli verðlaunaafhendinga og þaulæfðir brandarar notaðir til að skemmta áhorfendum.

Margt leikhús- og kvikmyndagerðarfólk hérlendis hefur lýst verðlaunahátíðunum meira sem uppskeruhátíð, einskonar árshátíð þar sem litið er yfir farinn veg og því fagnað sem vel hefur verið gert. Það er því kannski með því hugarfari sem maður á að horfa á verðlaunahátíðirnar, uppskeruhátíð þar sem fólk fær verðlaun fyrir góð störf í þágu listarinnar án þess þó að taka því of alvarlega.

birta@mbl.is