Spurt og svarað Landsþing sveitarfélaga fór fram á Hilton Reykjavík Nordica hótelinu í gær. Kristján L. Möller samgönguráðherra, og Halldór Halldórsson, formaður sambandsins, sátu fyrir svörum að loknu ávarpi ráðherrans.
Spurt og svarað Landsþing sveitarfélaga fór fram á Hilton Reykjavík Nordica hótelinu í gær. Kristján L. Möller samgönguráðherra, og Halldór Halldórsson, formaður sambandsins, sátu fyrir svörum að loknu ávarpi ráðherrans. — Morgunblaðið/Valdís Thor
Eftir Ómar Friðriksson omfr@mbl.is BREYTINGAR á verkaskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga eru eitt stærsta viðfangsefnið sem unnið er að á vettvangi Sambands íslenskra sveitarfélaga um þessar mundir.

Eftir Ómar Friðriksson

omfr@mbl.is

BREYTINGAR á verkaskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga eru eitt stærsta viðfangsefnið sem unnið er að á vettvangi Sambands íslenskra sveitarfélaga um þessar mundir. Fjallað var um undirbúning þessara flutninga sem snúa að málefnum fatlaðra og þjónustu við aldraða á aðalfundi sambandsins sem haldinn var í gær. Ef tekið er mið af fjárlögum 2008 þarf að flytja 30 milljarða frá ríki til sveitarfélaganna vegna beggja málaflokkanna.

Halldór Halldórsson, formaður sambandsins, segir að undirbúningur vegna flutnings málefna fatlaðra sé mun lengra á veg kominn. „Ef allir samningar takast erum við að vonast til að hægt verði að taka þau yfir eftir tvö ár. Við erum komnir skemmra á veg varðandi málefni aldraðra en þar erum við að horfa til þess, að ef samningar takast, verði yfirtaka þess verkefnis eftir 5 til 7 ár,“ segir Halldór. Hann segir að stefnumörkun um þessa risastóru yfirfærslu verkefna til sveitarfélaga hafi verið mörkuð á þingi sambandsins 2006. ,,Sveitarfélögin eru með um 30% af opinberum umsvifum í dag en þau færu vel yfir 40% ef bæði verkefnin verða flutt til sveitarfélaganna.“

Í inngangserindi sínu á þinginu gerði Halldór grein fyrir samráðsfundi ríkis og sveitarfélaga sem haldinn var sl. miðvikudag. Þar varð m.a. að samkomulagi að skipa nefnd til eins árs til að auka traust og formfestu í samskiptum ríkis og sveitarfélaga og á hún m.a. að fjalla um álitamál um kostnaðarskiptingu o.fl.

Mörg allt of fámenn

Í ávarpi sínu á þinginu í gær vék Kristján L. Möller samgönguráðherra að umræðu um eflingu sveitarstjórnarstigsins með sameiningu og stækkun sveitarfélaga. Sagðist hann vera mikill áhugamaður um þetta viðfangsefni „og þó vissulega hafi náðst góður árangur í að stækka sveitarfélögin á umliðnum árum má færa rök fyrir því að sveitarfélögin á Íslandi séu enn of mörg og mörg þeirra alltof fámenn miðað við þær skyldur sem á þeim hvíla,“ sagði Kristján.

„Ég hef sett af stað sérstaka skoðun á framkvæmd og áhrifum af átaksverkefni stjórnvalda og Sambands íslenskra sveitarfélaga um sameiningu sveitarfélaga og eflingu sveitarstjórnarstigsins sem stóð frá árinu 2004 og fram til sveitarstjórnarkosninga 2006. Markmiðið er að meta árangur af áðurnefndu átaksverkefni, en einnig að leggja fram hugmyndir/tillögur að því hvernig best sé að standa að frekari eflingu sveitarstjórnarstigsins í komandi framtíð.

Ég vil hér með opna á þessa umræðu með ykkur, kæru sveitarstjórnarmenn. Ég tel að við verðum m.a. að spyrja okkur þeirrar spurningar, hvort ekki sé tímabært að hækka lágmarksíbúafjölda sem samkvæmt sveitarstjórnarlögum er 50. Öllum má ljóst vera að mikið vatn hefur runnið til sjávar síðan þetta ákvæði var lögfest fyrir 22 árum síðan, starfsemi, skyldur og umfang sveitarfélaganna er með öðrum hætti nú en þá. Eins og ykkur er eflaust mörgum kunnugt um hef ég verið meðflutningsmaður að tillögum á Alþingi að hækka bæri lágmarksíbúafjölda í eitt þúsund. Ég er enn þeirrar skoðunar að það beri að gera, og því kalla ég eftir umræðu á þessu landsþingi um þetta mál.

Ég kom inn á þetta atriði í viðtali í Sveitarstjórnarmálum fyrir skömmu og viðbrögðin voru mjög jákvæð, ég fékk mörg samtöl um þetta mál og hvatningu. Þannig að þessi sjónarmið eiga greinilega góðan hljómgrunn víða,“ sagði ráðherrann.

Gjáin minnkar

Spurður um fjárhagsstöðu sveitarfélaganna um þessar mundir sagði Halldór að ef á heildina sé litið sýni ársreikningar að sl. þrjú ár hafi verið ívið betri en árin þar á undan. „Ef marka má fjárhagsáætlanir fyrir árið 2008 þá mun þessi svokallaða gjá á milli ríkustu sveitarfélaganna og þeirra verst settu minnka ef áætlanir ganga eftir. Betri afkoma verði hjá sveitarfélögum utan vaxtarsvæðanna og ívið verri afkoma á höfuðborgarsvæðinu en árið á undan.“

Í hnotskurn
» Á landsþingi Sambands ísl. sveitarfélaga eiga seturétt 155 fulltrúar sveitarfélaganna 79 auk framkvæmdastjóra sveitarfélaga, þ.e. bæjar- og sveitarstjóra, og formanna og framkvæmdastjóra landshlutasamtaka.
» Tilflutningur þjónustu við fatlaða og aldraða til sveitarfélaga er talinn geta kostað 30 milljarða á ársgrundvelli.
» Þingið afgreiddi stefnu- og aðgerðaráætlun til ársins 2010.