Sjeikinn Al-Thani við þyrlu Ólafs Ólafssonar í Flatey sumarið 2008.
Sjeikinn Al-Thani við þyrlu Ólafs Ólafssonar í Flatey sumarið 2008. — Ljósmynd/Hanna Lilja Valsdóttir
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Stjórnvöld í Katar taka sjálfstæða afstöðu til beiðni embættis sérstaks saksóknara um vitnisburð sjeiks Al-Thanis en hann er bróðir valdamesta manns landsins.

Eftir Þorbjörn Þórðarson

thorbjorn@mbl.is

EMBÆTTI sérstaks saksóknara beitir nú öllum tiltækum ráðum til að kalla sjeik Mohamed Bin Khalifa Al-Thani, bróður emírsins af Katar, til yfirheyrslu í tengslum við rannsókn á hlutabréfakaupum hans í Kaupþingi fyrir bankahrunið, samkvæmt heimildum Morgunblaðsins.

Ólafur Ólafsson og Hreiðar Már Sigurðsson hafa þegar verið yfirheyrðir vegna málsins. Grunur leikur á að um sýndarviðskipti hafi verið að ræða. Verið er að skoða hvort þau kunni að varða annars vegar við ákvæði um markaðsmisnotkun í lögum um verðbréfaviðskipti og hins vegar við ákvæði auðgunarbrotakafla hegningarlaga.

Nauðsynlegur vitnisburður

Vitnisburður Al-Thanis er talinn nauðsynlegur til að varpa frekara ljósi á málavexti. Íslenska ríkið hefur ekki boð- og löggæsluvald í öðrum löndum og því þarf að fylgja viðurkenndum samskiptareglum. Beiðni um yfirheyrslu fer í gegnum svokallaða gagnkvæma réttaraðstoð við meðferð sakamála milli landa (e. mutual assistance). Stjórnvöld í Katar taka síðan sjálfstæða ákvörðun um hvernig fara skuli með beiðni embættis sérstaks saksóknara, en málið varðar bróður valdamesta manns landsins. Ekki er útilokað að embætti sérstaks saksóknara muni fá aðra sem hafa stöðu grunaðra í málinu til að hlutast til um vitnisburð Al-Thanis, t.d. Ólaf Ólafsson, en þeir eru vinir. Ef vitnisburður sjeiksins fæst ekki þarf ákæruvaldið samt að sýna fram á að öllum tiltækum úrræðum hafi verið beitt til að fá slíkan vitnisburð fram. Allur vafi við hugsanlega meðferð málsins fyrir dómstólum yrði túlkaður sakborningum í hag.

Ekki áhættulaus viðskipti

Stjórnendur Kaupþings segja að kaup sjeiksins hafi ekki verið áhættulaus og að hann hafi tapað á viðskiptunum. Því haldi allar ásakanir um sýndarviðskipti ekki vatni.

Sem kunnugt er hófst rannsókn málsins þegar Davíð Oddssyni, þáverandi seðlabankastjóra, barst nafnlaus ábending um tilhögun viðskiptanna sem hann sendi síðan efnahagsbrotadeild RLS hinn 2. desember sl. Saksóknari efnahagsbrota staðfesti það í samtali við Morgunblaðið, en efnahagsbrotadeildin sendi málið síðan til FME.

Mikil traustsyfirlýsing rétt fyrir bankahrunið

Eins og kaup sjeiks Mohameds Bin Khalifa Al-Thanis voru kynnt hinn 22. september á síðasta ári var um að ræða hefðbundin kaup á fimm prósenta hlut í Kaupþingi með þeirri áhættu sem slíku fylgir, en litið var á kaupin sem mikla traustsyfirlýsingu fyrir bankann.

Síðar kom í ljós að fjármögnun viðskiptanna fór í gegnum Kaupþing, en bankinn lánaði tveimur félögum sem skráð eru á Tortóla-eyju fjármagn sem þau lánuðu síðan Q Iceland Finance ehf., eignarhaldsfélagi sjeiksins, sem keypti síðan hlutinn.

Félögin á Tortóla-eyju voru annars vegar í eigu Ólafs og hins vegar í eigu Al-Thanis, sem gerði framvirkan gjaldeyrissamning við uppgjör. Hagnaður af þeim samningi var síðan notaður til að greiða skuld Al-Thanis við Kaupþing.