Falsfréttir Menntamálaráðherra segir vísbendingar um að falsfréttir dreifist hraðar en faglegar fréttir.
Falsfréttir Menntamálaráðherra segir vísbendingar um að falsfréttir dreifist hraðar en faglegar fréttir.
Magnús Heimir Jónasson Gunnlaugur Snær Ólafsson Lilja Alfreðsdóttir menntamálaráðherra segir að menntun og þekking geti leikið stórt hlutverk í að sporna gegn falsfréttum og staðleysum á íslenskum samfélagsmiðlum.

Magnús Heimir Jónasson

Gunnlaugur Snær Ólafsson

Lilja Alfreðsdóttir menntamálaráðherra segir að menntun og þekking geti leikið stórt hlutverk í að sporna gegn falsfréttum og staðleysum á íslenskum samfélagsmiðlum.

„Gagnrýnin hugsun er og verður einn af hornsteinum íslenska skólakerfisins og það er mín skoðun að þekking sé okkar öflugasta verkfæri gegn falsfréttum, staðleysum og hatursorðræðu. Við getum gert betur í því að fræða um einkenni, eðli og markmið falsfrétta, það er viðvarandi verkefni sem krefst aðkomu margra,“ segir Lilja spurð um viðbrögð við bréfi Persónuverndar til forsætis- og dómsmálaráðherra. Í bréfinu er meðal annars varað við þeim hættum sem steðja að lýðræðislegum kosningum vegna samfélagsmiðla. Ekki náðist í forsætisráðherra og dómsmálaráðherra í gær við vinnslu fréttarinnar.

Lilja segir einnig vísbendingar uppi um að rangar eða misvísandi fréttir ferðist nú hraðar og hafi meiri áhrif gegnum samfélagsmiðla en fréttir sem standast faglegar kröfur. „Falsfréttir eru vaxandi vandamál og útbreiðsla þeirra gerir auknar kröfur til okkar allra um að vera vakandi fyrir bæði beinum og óbeinum skaðlegum áhrifum sem slíkur fréttaflutningur getur haft, t.a.m á lýðræðislega umræðu.“

Óska eftir samráðsvettvangi

Í bréfi til ráðherranna óskar Persónuvernd eftir því að þeir hafi forgöngu um að koma á fót samráðsvettvangi allra þeirra sem koma að kosningum hér á landi, en í leiðbeiningum Evrópusambandsins um hvernig tryggja megi sanngjarnar og frjálsar kosningar er meðal annars lagt til að stjórnvöld, stjórnmálaflokkar og fjölmiðlar grípi til aðgerða til að verja tölvu- og upplýsingakerfi sín. Vitundarvakning hefur orðið um blekkingar í kosningabaráttu í tengslum við Cambridge Analytica, bandarísku forsetakosningarnar og Brexit.

Persónuvernd ákvað í kjölfar þess að hafa kynnt sér efnistök og aðferðir breskra kollega sinna við skoðun Cambridge Analytica að breikka efnistök frumathugunar stofnunarinnar vegna þingkosninganna 2016 og 2017. Þetta segir Helga Þórisdóttir, forstjóri Persónuverndar, í samtali við mbl.is.

Skýrsla Persónuverndarstofnunar Bretlands, Information Commissioner's Office (ICO), kom út síðastliðið sumar. „Þeir komust að ýmsu vegna Cambridge Analytica, sem hefur gjörbylt sýn persónuverndarstofnana Evrópu á það hvað er í gangi á samfélagsmiðlum og hvernig unnið hefur verið með persónuupplýsingar með ólögmætum hætti,“ segir Helga.

Upphaflega var lagt upp með að athugun Persónuverndar myndi snúa að félagatölum stjórnmálaflokka og segist forstjórinn ekki geta upplýst hvenær niðurstöður úr frumathugun Persónuverndar liggi fyrir.

„Við erum með mjög mörg þung og stór mál og reynum ávallt að veita stærri málum forgang, þannig að það er ekkert sem ég gert sagt um á þessu stigi.“

91% notar samfélagsmiðla

Spurð hvaða máli það skipti að 91% Íslendinga notar samfélagsmiðla borið saman við 56% íbúa Evrópusambandsins segir hún það vera ákveðið umhugsunarefni.

„Þetta er staðreynd sem við erum að velta fyrir okkur og höfum bent á að geri okkur þeim mun berskjaldaðri en önnur samfélög vegna gríðarlega mikillar notkunar netsins og þeirrar staðreyndar að níu af hverjum tíu fullorðnum nota sama samfélagsmiðil,“ svarar Helga.

Falsfréttir
» Persónuvernd hefur breikkað frumathugun sína á kosningunum 2016 og 2017.
» Skýrsla breskrar persónuverndarstofnunar um Cambridge Analytica hefur breytt sýn stofnunarinnar á samfélagsmiðla.
» Stjórnvöld, stjórnmálaflokkar og fjölmiðlar grípi til aðgerða til að verja tölvukerfi sín.