Fjármálafyrirtækin hafa frest fram til 8. september til að koma sjónarmiðum sínum varðandi drög að verklagsreglum á framfæri við Fjármálaeftirlitið.
Fjármálafyrirtækin hafa frest fram til 8. september til að koma sjónarmiðum sínum varðandi drög að verklagsreglum á framfæri við Fjármálaeftirlitið.
Stjórnendur fjármálafyrirtækjanna virðast almennt fagna birtingu draga Fjármálaeftirlitsins að leiðbeiningum um verklagsreglur fyrirtækjanna. Skiptar skoðanir eru hins vegar meðal þeirra um innihaldið. Nokkur fyrirtækjanna gera ráð fyrir að endurbættar verklagsreglur liggi fyrir í haust.

HALLDÓR J. Kristjánsson, bankastjóri Landsbanka Íslands, segist vera þeirrar skoðunar að bann við viðskiptum starfsmanna fjármálafyrirtækja með óskráð bréf, líkt og Fjármálaeftirlitið leggur til, sé full íþyngjandi. Hann telur að ef eignarhaldstími þeirra bréfa yrði gerður nægilega langur, eins og t.d. eitt ár, mæli ekkert gegn því að starfsmenn fjármálafyrirtækja eigi viðskipti með þess háttar bréf jafnvel þótt skráning bréfanna sé einhvern tímann fyrirhuguð, en þó ekki ákveðin nákvæmlega, því þar væri um langtímafjárfestingu að ræða.

Eins og fram kom í Morgunblaðinu á laugardag hefur Fjármálaeftirlitið (FME) birt drög að leiðbeiningum um verklagsreglur sem fjármálafyrirtæki skulu setja sér. Er fyrirtækjunum, sem og öllum öðrum, gefinn kostur á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri við eftirlitið fyrir 8. september nk.

Halldór segist telja að skýrsla Fjármálaeftirlitsins sé vönduð að öðru leyti en því að frekari samanburð hefði mátt gera á tillögunum og framkvæmdinni í nágrannalöndunum. "Það hefur verið almenn stefna bæði hjá Landsbankanum og bönkunum sameiginlega að forðast allar sérreglur um verðbréfaviðskipti hérlendis ásamt því að samræma framkvæmdina eins og frekast er kostur að því sem gengur og gerist á þeim stóru mörkuðum sem við tengjumst. Æskilegt væri að slíkur samanburður væri gerður í drögum eftirlitsins og tillögurnar rökstuddar í meira mæli með tilvísun til framkvæmda á þróaðri mörkuðum sem við berum okkur saman við."

Starfsskilyrði smærri fyrirtækja þrengd óeðlilega?

Mjög brýnt er að hafa einn regluvörð fyrir heildarsamstæðu, að sögn Halldórs. Hjá Landsbankanum liggur nú þegar fyrir að innri endurskoðandi muni sinna því starfi. Hins vegar mun eftirlitið innan hverrar deildar verða hjá viðkomandi forstöðumanni.

"Hvað svonefnda Kínamúra varðar er ljóst að í stærri fyrirtækjunum hefur þessi aðskilnaður tíðkast um árabil. Það kann aftur á móti að vera erfiðara fyrir smærri fjármálafyrirtækin að uppfylla þau skilyrði. Því finnst mér vert að skoða hvort ekki sé verið að þrengja óeðlilega starfsskilyrði þeirra. Menn mega ekki ganga of langt í þessum efnum," segir Halldór.

Aðspurður segir hann að gera megi ráð fyrir að nýjar verklagsreglur Landsbankasamstæðunnar verði tilbúnar síðla hausts. Munu sömu reglur gilda um starfsmenn bankans og Landsbréfa.

Halldór var staddur úti á landi í sumarleyfi þegar Morgunblaðið hafði samband við hann í gær. Hann lagði áherslu á að honum hefði ekki unnist tími til að lesa drögin yfir í heild sinni eða ræða efni hennar innan Landsbankans eða við bankaráðið. Því mætti ekki líta á svör hans nú sem formleg viðbrögð Landsbankans við drögum FME.

Óþarfi að tilkynna fyrirfram

Guðmundur Hauksson, sparisjóðsstjóri SPRON, sagðist einungis hafa náð að kynna sér frétt Morgunblaðsins á laugardag en telur mikilvægt að verklagsreglur af þessum toga séu í gildi. Aðilar að verðbréfamarkaðinum þurfi að setjast niður og koma sér saman um þær. Allir á markaðinum hafi hag af því að skýrar reglur gildi um með hvaða hætti viðskipti starfsmanna fyrirtækjanna fara fram. Ríkjandi traust þurfi að vera á milli allra aðila sem þarna komi að málum. Hins vegar þurfi slíkar reglur að vera skynsamlegar, á þann hátt að þær hamli því ekki að eðlileg viðskipti fari fram. Einnig megi ekki gera hlutina ógerlega eða of snúna.

"Það eru ýmsir þættir í þessum drögum sem mér finnst ganga of langt og gera hlutina óþarflega snúna. Mér sýnist að bæði sé slegið úr og í með sjálfstæði deilda. Sem dæmi get ég nefnt að ekki er gengið út frá því að sjálfstæði greiningadeilda sé hið sama og annarra deilda. Starfsmenn greiningadeilda þurfa að þekkja stöðutökur fyrirtækjanna og geta gert grein fyrir þeim um leið og þeir veita ráð. Þetta er að mínu mati óskynsamlegt vegna þess að ef byggja á á sjálfstæði deilda, sem allir eru sammála um að verði að vera fyrir hendi, þá verða þessir starfsmenn að geta skrifað greiningar eftir sinni bestu vitund án þess að það hafi áhrif á þá að aðrir starfsmenn innan sama fyrirtækis séu að taka stöður í sömu félögum. Þetta, ásamt ýmsu fleiru, verður að skoða betur," segir Guðmundur.

Af öðru sem fram kemur í drögunum segist hann telja að óþarflega langt sé gengið með þeim ákvæðum að tilkynna þurfi regluverði fyrirfram um viðskipti. Þau komi hvort eð er til skoðunar hjá regluverðinum eftir á og það eigi að duga. "Mestu máli skiptir að rækta vitund starfsmannanna með þeim hætti að þeir skynji siðferðisreglurnar. Það er nú einu sinni svo að ekki er hægt að setja reglur um alla ófyrirséða hluti," segir Guðmundur.

Óvissu eytt

Sólon Sigurðsson, bankastjóri Búnaðarbankans, hafði lítillega kynnt sér drögin þegar Morgunblaðið leitaði álits hans. Hann segir að málin verði skoðuð innan bankans og vafalaust hafi bankinn einhverjar athugasemdir fram að færa. "Það er hins vegar of snemmt að segja nokkuð til um þetta núna. En þessari vinnu verður hraðað eins og hægt er," segir Sólon.

Aðalsteinn Jónasson, forstöðumaður lögfræðideildar FBA, segir það fagnaðarefni að búið sé að birta drögin að leiðbeiningunum. "Við höfum beðið eftir þessu í þó nokkurn tíma og ýmsar getgátur hafa verið uppi um að reglurnar yrðu strangar. Því er nú nokkuri óvissu eytt."

Mikilvægt er að sátt náist um verklagsreglunar bæði milli fjármálafyrirtækjanna og Fjármálaeftirlitsins, að sögn Aðalsteins, ekki síst til þess að auka trúverðugleika fyrirtækjanna út á við og traust á markaðinum. Aftur á móti verði að varast að ganga of langt í setningu og beitingu reglnanna. Að þær dragi ekki úr skilvirkni markaðarins og geri það fráhrindandi að starfa á fjármálamarkaðinum. Meðalveginn þurfi að finna í þessu.

Aðalsteinn segir að nú sé unnið að því að yfirfara drögin innan FBA lið fyrir lið og telur hann því ekki tímabært nú að bankinn tjái sig um einstaka þætti þeirra. FBA mun leitast við að skila FME athugasemdum sínum fyrir ágústlok.

"Mér finnst jákvætt að umræða skapist um þessi mál og að Fjármálaeftirlitið skuli gefa öllum kost á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri," segir Aðalsteinn.

Lágmarks eignarhaldstími verði lengdur í hálft ár

Sævar Helgason, framkvæmdastjóri Íslenskra verðbréfa á Akureyri, segir drögin vera í meginatriðum eðlileg og í samræmi við það sem hann bjóst við að sjá frá Fjármálaeftirlitinu. "Það eru þó nokkur atriði sem við teljum að þurfi nánari skoðun, eins og það að mæla fyrir um að þátttaka starfsmanna í fjárfestingarfélögum sé óheimil. Þarna finnst mér nokkuð langt gengið. Hægt væri að útfæra þessi ákvæði þannig að þátttakan væri heimil, en eftirlitið miðaðist við að félögin færu eftir settum reglum," segir Sævar.

Varðandi lágmarks eignarhaldstíma starfsmanna á verðbréfum segist hann vera þeirrar skoðunar að lengja megi þann tíma í hálft ár í stað þriggja mánaða.

Þá setur Sævar spurningamerki við bannið á viðskiptum með óskráð bréf. "Unnt væri einnig að tilgreina tiltekinn lágmarks eignarhaldstíma á þeim, hugsanlega lengri og þá í allt að eitt ár frá kaupum. Regluvörður hefði samt eftirlit með því að ekki yrði um óeðlileg viðskipti að ræða. Þau yrðu að grundvallast á réttu markaðsverði og réttum upplýsingum."

Aðspurður segir Sævar að hann búist við að nýjar verklagsreglur hjá Íslenskum verðbréfum liggi fyrir upp úr miðjum ágúst. Hann bætir því við að hann telji að ámóta reglur þurfi að setja um aðra hópa sem aðgang hafi að trúnaðarupplýsingum og nefnir sérstaklega fréttamenn.

FME gerði athugasemdir við heimilaðar undanþágur

Í janúarmánuði kom fram að sex fjármálafyrirtæki hefðu gerst brotleg við ákvæði verklagsreglna sinna sem banna viðskipti starfsmanna með óskráð hlutabréf.

Fjármálaeftirlitið beindi í kjölfarið athugasemdum til stjórna viðkomandi fyrirtækja, sem voru Búnaðarbankinn, Íslandsbanki, VÍB, Landsbréf, Verðbréfastofan og Burnhams International á Íslandi, og óskaði eftir sjónarmiðum og skýringum stjórnanna vegna málsins.

Jafet Ólafsson, framkvæmdastjóri Verðbréfastofunnar, segir drög FME vera viðamikil og fela í sér skýrar og afdráttarlausar reglur. Það sé gott fyrir markaðinn.

"Sjálf erum við hjá Verðbréfastofunni í ákveðnum vandræðum, því fyrirtækið er óskráð félag. Starfsmenn okkar eiga því erfitt með að eiga viðskipti með þau bréf," segir Jafet.

Hann segir að nú sé unnið að því innan Verðbréfastofunnar að yfirfara drögin, en nýjar verklagsreglur verði settar eins fljótt og unnt sé.

Jafet segir aðspurður um athugasemdir Fjármálaeftirlitsins í janúarmánuði að þar hafi eftirlitið sett m.a. út á sölu til starfsmanna á hlutabréfum í Verðbréfastofunni, eftir að hafa áður samþykkt þær undanþágur.

Aukinn kostnaður

Þóroddur Þóroddsson, forstjóri Burnhams International á Íslandi, segir að drög Fjármálaeftirlitsins hafi ekki komið sér á óvart. "Þetta er meira og minna það sem ég átti von á, fyrir utan einstaka áherslur. Þarna eru viðskipti með óskráð bréf óheimil, en við áttum von á því að þessi þáttur yrði skilgreindur nánar."

Þóroddur segir að það sé afar slæmt fyrir starfsfólk Burnhams að þurfa að starfa í óvissu. Leiðbeiningar FME séu skýrar og eftir verklagsreglunum verði farið.

"Þessar breyttu reglur hafa í för með sér aukinn kostnað fyrir Burnham, t.d. með tilkomu svonefnds regluvarðar. Auðvitað er maður ekkert of ánægður með það, en að sama skapi skil ég að tryggja verður viðskiptamönnum okkar ákveðinn lagaramma, sem þeir geta verið vissir um að við séum að vinna innan," segir Þóroddur.

Hann býst við að breyta þurfi skipulagi innan Burnham í kjölfar nýrra verklagsreglna.

Sigurður B. Stefánsson, forstöðumaður Verðbréfamarkaðar Íslandsbanka, segir það fagnaðarefni að drög að nýjum verklagsreglum séu að líta dagsins ljós. Hann vill ekki tímasetja nákvæmlega hvenær reglum VÍB verður breytt, en segir að þeirri vinnu verði hraðað eins og frekast er kostur.