Loðnan skiptir víða miklu máli.
Loðnan skiptir víða miklu máli.
Tæknivæðing hefur fækkað störfum í loðnubræðslum Störfum við loðnuvinnslu fer heldur fækkandi því bræðslurnar hafa flestar verið endurnýjaðar. Það þýðir að tæknin tekur talsvert af mannshöndinni.

Tæknivæðing hefur fækkað störfum í loðnubræðslum

Störfum við loðnuvinnslu fer heldur fækkandi því bræðslurnar hafa flestar verið endurnýjaðar. Það þýðir að tæknin tekur talsvert af mannshöndinni. Milli 15 til 20 manns starfa í meðalbræðslunni en fyrir nokkrum árum voru það kannski 40-50 manns. Yfirleitt er unnið á tveimur vöktum. Þar sem verkefnin eru drýgst er oft hægt að bræða 150 til 160 daga á ári en þær sem fá minnst eru oft ekki reknar nema í um 40 daga.

Loðnuaflinn sem nú er verið að veiða víða við landið skiptir verulegu máli í atvinnulífi fjölmargra bæja. Umsvifin þýða auknar tekjur í hafnarsjóði, aukin umsvif í verslun og viðskiptum vegna loðnuskipa og verksmiðjurekstrar, auknar tekjur af útsvari, og betra atvinnuástand. Allt þetta skiptir máli fyrir bæjarfélög og einstaklinga og í þessu sambandi eru þá ekki nefnd umsvif útgerða eða vinna sjómanna.

Samtök fiskvinnslustöðva tóku að sér að skrá landanir og vinnslu loðnunnar eftir að loðnunefnd var lögð niður. Eru þær upplýsingar uppfærðar reglulega. Nítján verksmiðjur eru skráðar víðs vegar um landið en þrjár starfa ekki um þessar mundir, og er ein þeirra verksmiðjan í Grindavík þar sem tjón varð mikið í bruna á dögunum.

Fjöldi starfsmanna í bræðslunum er milli 250 og 300 en yfirleitt er unnið á tveimur vöktum, sex menn á hvorri vakt auk verksmiðjustjóra og verkstjóra.

Sex verksmiðjur á Austurlandi

Sex verksmiðjur eru á Austfjörðum, Vopnafirði, Seyðisfirði, Neskaupstað, Eskifirði, Fáskrúðsfirði og Höfn og eru því mestu umsvifin í loðnuvinnslu þar. Af 760 þúsund tonna kvóta fer milli 60 og 70% til vinnslu þar. Á Neskaupstað, Seyðisfirði og Eskifirði eru sterk fyrirtæki með mikinn kvóta og umfangsmiklar bræðslur. Segja má að Austfirðirnir liggi einna best við loðnuveiðunum en telja má meira happdrætti hversu mikið bræðslurnar á Norðurlandi og í Bolungarvík fá á hverri vertíð, því ræður hegðun loðnunnar að miklu leyti. Þá eru verksmiðjur á Norðausturlandi og á suðvesturhorninu.

Þorsteinn Steinsson, sveitarstjóri Vopnafjarðarhrepps, segir fiskvinnsluna í bænum vera stóriðju heimamanna. Eftir að Tangi rann inn í HB Granda hafi landanir aukist, ekki síst á uppsjávarfiski og þar með vinna við bræðslu orðið meiri og stöðugri. Hafnaraðstaðan hefur verið endurbætt til muna og þar sem fleiri skip landi í Vopnafjarðarhöfn hafi tekjur hafnarsjóðs aukist verulega.

Benedikt Jóhannesson, framleiðslustjóri hjá Eskju, segir að um 30 manns starfi við bræðsluna. Gerir hann ráð fyrir að um 70 þúsund tonn verði brædd á þessari vertíð, sem er kvóti Eskju, og hugsanlega 10 þúsund til viðbótar frá skipum annarra fyrirtækja.

Gott fyrir bæjar- og hafnarkassana

Guðmundur Bjarnason, bæjarstjóri Fjarðabyggðar, tekur undir þetta með tekjurnar: "Þeir sem halda um bæjarkassann og hafnarkassann gleðjast mjög því bæði erum við að fá auknar útsvarstekjur og miklar tekjur í hafnarsjóð af þessum tíðu löndunum," segir Guðmundur. Hann segir að í Fjarðabyggð einni hafi í gær verið komin í land um 106 þúsund tonn af loðnu og gerir hann ráð fyrir að alls verði landað um 200 þúsund tonnum á vertíðinni sem er nálægt 30% af heildarkvótanum. Mest af þessu er unnið hjá Síldarvinnslunni á Neskaupstað og Eskju á Eskifirði en síðan er landað talsverðu af frystri loðnu m.a. á vegum Samherja. Er henni skipað í land á Reyðarfirði þar sem eru frystigeymslur fyrirtækisins. Þá telur Guðmundur að um 160 manns í Fjarðabyggð starfi við loðnuna á einn eða annan hátt, við landvinnslu og á sjó. Hann segir að nú nái stærri og færri skip kvótanum og því sé umfangið kannski ívið minna í mannskap. Einnig minnir hann á að loðnan sé duttlungafull og bræla geti sett strik í reikninginn og jafnvel komið í veg fyrir að allur kvóti náist.

Góð vertíð skiptir öllu máli fyrir fólk og fyrirtæki

Í Vestmannaeyjum eru tvær loðnuvinnslur. Önnur er rekin af Ísfélagi Vestmannaeyja en hin af Vinnslustöðinni. Ægir Páll Friðbertsson, framkvæmdastjóri Ísfélagsins, tjáði Morgunblaðinu að um 80 manns störfuðu við loðnuvinnslu fyrirtækisins í landi. Til viðbótar eru skipshafnir þriggja loðnuskipa sem fyrirtækið gerir út auk hins fjórða sem frystir aflann um borð og síðan er eitt loðnuskip í flutningum. Loðnu er bæði landað í Eyjum og í verksmiðju fyrirtækisins í Krossanesi við Eyjafjörð og fer það eftir hvar loðnan veiðist hvar landað er meira. Hann segir afköstin svipuð í báðum bræðslum fyrirtækisins, hátt í þúsund tonn á sólarhring.

Ægir Páll segir góða loðnuvertíð skipta öllu máli fyrir fyrirtækið og starfsmenn. Hann var bjartsýnn á að kvótinn næðist en Ísfélagið hefur um 105 þúsund tonna kvóta. Auk bræðslunnar rekur Ísfélagið frystihús og segir Ægir Páll mikla áherslu lagða á að vinna loðnu til manneldis og er núna verið að frysta loðnu fyrir Japansmarkað.

joto@mbl.is