27. maí 2007 | Aðsent efni | 623 orð | 1 mynd

Vefjagigt er ekki hugsýki

Sigrún Baldursdóttir telur yfir 10 þúsund Íslendinga vera með vefjagigt

Sigrún Baldursdóttir
Sigrún Baldursdóttir
Sigrún Baldursdóttir telur yfir 10 þúsund Íslendinga vera með vefjagigt: "Á hverjum tíma þjást 10%–12% fólks af langvinnum útbreiddum verkjum sem eiga sér ekki þekktar orsakir. Tæpur helmingur þessa hóps er með vefjagigt."
Á HVERJUM tíma þjást 10%–12% fólks af langvinnum útbreiddum verkjum sem eiga sér ekki þekktar orsakir. Tæpur helmingur þessa hóps uppfyllir greiningu á vefjagigt (e. fibromyalgia syndrome). Með öðrum orðum þá eru yfir 30 þúsund Íslendingar haldnir langvinnum útbreiddum verkjum og þar af eru yfir 10 þúsund þeirra haldnir vefjagigt. Þetta er ótrúlega stór hópur sem býr við verulega skerta starfsorku og lífsgæði.

En hvað er vefjagigt?

Vefjagigt er langvinnur sjúkdómur eða heilkenni sem samanstendur af fjölmörgum einkennum frá hinum ýmsum líffærakerfum. Helstu einkennin eru þrálátir og dreifðir stoðkerfisverkir, almennur stirðleiki, yfirþyrmandi þreyta og svefntruflanir. Önnur algeng einkenni eru iðraólga, ofurnæm þvagblaðra, fótaóeirð, kuldanæmi, dauðir fingur (e. Raynaud´s phenomenon), dofi í útlimum, bjúgur, kraftminnkun, úthaldsleysi, minnisleysi, einbeitingarskortur og depurð.

Einkennin eru mjög mismunandi milli einstaklinga, bæði hvað varðar fjölda og hversu slæm þau eru. Vefjagigt getur verið nokkuð mildur sjúkdómur þar sem viðkomandi heldur nær fullri færni og vinnugetu, þrátt fyrir verki og þreytu, en hún getur líka verið mjög illvígur sjúkdómur og rænt einstaklinginn allri orku þannig að hann er vart fær um annað en að sofa og matast. Flesta rænir hann þó hluta af færni til vinnu og athafna daglegs lífs. Þar sem ekki sjást nein ummerki um sjúkdóminn, hvorki á sjúklingnum, né í almennum læknisrannsóknum þá hafa þessir einstaklingar oft á tíðum mætt litlum skilningi heilbrigðisstarfsfólks, aðstandenda, vina eða vinnuveitenda. Enn þann dag í dag telja sumir að vefjagigt sé í raun ekkert annað en verkjavandamál sem geti talist eðlilegur hluti af lífinu og enn aðrir telja að um sé að ræða "ruslafötu-greiningu" það er að allt sé kallað vefjagigt sem ekki er hægt að greina sem aðra "almennilega sjúkdóma".

En af hverju er svona lítil viðurkenning á vefjagigt sem sjúkdómi?

Er það út af því að fyrirbærið er illa skilið, erfitt að staðfesta með hefðbundnum rannsóknum eða vegna skorts á meðferðarúrræðum? Svarið hlýtur að vera nei, því að þekking okkar á mörgum sjúkdómum sem eru viðurkenndir (má þar nefna mígreni, andlitstaugaverk og úttaugabólgur) er lítið meiri en þekking okkar á vefjagigt. Marga sjúkdóma er erfitt að staðfesta með hefðbundnum rannsóknaraðferðum og fjölmörg meðferðarúrræði eru til að draga úr einkennum vefjagigtar.

Er það út af því að engin truflun eða sjúkleiki finnist í starfsemi líkamans?

Svarið við þessari spurningu er einnig nei. Á undanförnum árum hafa verið gerðar fjölmargar rannsóknir á vefjagigt sem hafa leitt í ljós truflun í starfsemi margra líffærakerfa hjá fólki með vefjagigt m.a. í tauga-hormóna kerfi líkamans (e. neurohormonal abnormality), ósjálfráða taugakerfinu (e. autonomic nervous system dysfunction) og truflun á framleiðslu ýmissa hormóna (e. reproductive hormone dysfunction). Svefntruflanir sem eru eitt af höfuðeinkennum vefjagigtar eru taldar orsakaþáttur fyrir mörgum kvörtunum sjúklinga, einkum þreytu og stoðkerfisverkjum. Þannig að svarið hlýtur að felast í því að breiða þurfi út boðskapinn um að vefjagigt er sjúkdómur en ekki ímyndun. Staðreyndirnar liggja fyrir.

Staðreyndir um vefjagigt

*Vísindarannsóknir sýna að í vefjagigt er truflun á starfsemi fjölmargra líffærakerfa

*Vísindarannsóknir sýna að í vefjagigt er næmi fyrir taugaáreiti verulega aukið

*Vísindarannsóknir sýna að starfsfærni og lífsgæði vefjagigtarfólks er verulega skert

*Vísindarannsóknir sýna að vefjagigt er samfélaginu dýr, m.a. vegna örorku og mikils kostnaðar í heilbrigðisþjónustu.

*Vísindarannsóknir hafa sýnt gagnsemi ýmissa meðferða í baráttunni við vefjagigt

Meðferðarúrræði sem gagnast best eru:

*Aukin þekking og fræðsla á sjúkdómnum og meðferðarúrræðum

*Lyf sem bæta svefn

*Líkamsþjálfun

*Hugræn atferlismeðferð

www.vefjagigt.is

Nýlega var opnaður fræðsluvefur um vefjagigt, www.vefjagigt.is. Þessum vef er ætlað að stíga eitt skref í átt til bættrar þekkingar á vefjagigt – að breiða út boðskapinn. Á vefnum eru allar helstu upplýsingar um heilkenni vefjagigtar, tengda sjúkdóma og helstu meðferðir. Upplýsingarnar eru byggðar á niðurstöðum vísindarannsókna og almennum fróðleik byggðum á reynslu vefjagigtarfólks og fagaðila sem hafa reynslu í meðferð á vefjagigt.

Höfundur er sjúkraþjálfari, bSC, MTc og meistaranemi í lýðheilsufræðum við Háskólann í Reykjavík.

Fletta í greinum frá þessum degi

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.