agur íslenskrar tungu verður nk. þriðjudag. Slíkur hátíðisdagur íslenskrar tungu hefur verið haldinn þrisvar áður sem kunnugt er, en þá hafa verið dagskrár í tilefni dagsins víða um land.
agur íslenskrar tungu verður nk. þriðjudag. Slíkur hátíðisdagur íslenskrar tungu hefur verið haldinn þrisvar áður sem kunnugt er, en þá hafa verið dagskrár í tilefni dagsins víða um land. Eitt af því sem gert verður á þessum fjórða degi íslenskrar tungu er að haldið verður málþing í Þjóðarbókhlöðu. Yfirskrift þess er: Menningararfurinn. Varðveisla og aðgengi í ljósi nýrrar tækni. Þorsteinn Hallgrímsson aðstoðarlandsbókavörður var spurður um stöðu þessara mála í dag. "Eitt meginvandamál allra menningarstofnana, svo sem bókasafna, minjasafna, listasafna og skjalasafna, er annars vegar varðveisla þess efnis sem þær geyma og hins vegar að veita greiðan aðgang að efninu. Með nútíma tölvutækni opnast nýjar leiðir, sérstaklega til þess að auðvelda aðgengi að safnkostinum. Stofnanir víða um heim og einnig á Íslandi eru þegar farnar að huga að því hvernig best verði að þessu staðið. Sumar, eins og t.d. Landsbókasafn og Árnastofnun, eru þegar byrjaðar og aðrar eru komnar af stað eða um það bil að fara af stað. Það er greinilega mikill áhugi fyrir þessu og kom það best í ljós þegar RANNÍS auglýsti í sumar sem leið styrki til upplýsingatæknivæðingar á menningarsviðinu. Miklu fleiri umsóknir bárust en hægt var að verða við. Nokkrar af þeim stofnunum sem koma við sögu í þessum efnum töldu að áhugavert væri að ræða þessi mál og fá betra yfirlit yfir hvað menningarstofnanir í landinu eru að sýsla við á sviði rafrænnar tækni. Er þá bæði átt við yfirfærslu gagna í stafrænt form og skráningu þeirra, en hvort tveggja styður í flestum tilvikum langtímavarðveislu efnisins og auðveldar afnot af því." -Hverjir tala á þessu málþingi í Þjóðarbókhlöðunni? "Nokkrir aðilar flytja erindi. Menntamálaráðherra, Björn Bjarnason, mun flytja hádegisávarp. Málþingið hefst klukkan níu og fyrstur talar Eiríkur Rögnvaldsson um sambúð tungu og tækni. Því næst Bjarki Sveinbjörnsson, sem ræðir um tónlist. Guðvarður Már Gunnlaugsson og Bragi Valdimar Skúlason frá Árnastofnun ræða um stafrænt handritasafn. Bjarni Þórðarson frá Þjóðskjalasafni mun fjalla um langtímavarðveislu stafrænna gagna. Vésteinn Ólason ræðir um verndum menningarminja. Þorsteinn Hallgrímsson talar um stafræna endurgerð safnefnis, Frosti Jóhannsson ræðir um rafræna skráningu þjóðminja, Ólafur Gíslason talar um skráningu og miðlun myndefnis og Jón Hörðdal frá Smart VR (dótturfyrirtæki OZ) fjallar um efnið ný upplifun." -Er varðveisla gamalla gagna erfið? "Hún getur verið það, vandamálið er kannski oft á tíðum ekki varðveislan sem slík heldur það að geta samtímis varðveislunni veitt aðgang að gögnum, því það er kannski takmarkaður ávinningur af varðveislunni ef ekki er jafnframt hægt að veita aðgang að gögnunum. Með tölvutækni og stafrænni yfirfærslu gagnanna er hægt að veita aðgang að mjög miklu af þessu efni um alnetið til dæmis og þannig gefa fólki hvar sem er kost á að njóta eða nota þann safnkost sem um er að ræða. Að sjálfsögðu verður upplifunin ekki sú sama og að hafa hina raunverulegu muni fyrir framan sig. En bæði til rannsókna og til að gera sér grein fyrir hvað boðið er upp á er mikill fengur að hinu rafræna aðgengi. Veigamikill þáttur í því er einnig skráning safnkostsins." -Hvernig gengur að koma safnefninu í stafrænt form? "Stafræna tæknin er nú komin á það stig að það er ekki meginvandamálið, en kostnaður er mikill, bæði varðandi sjálfa yfirfærsluna og skráningu safnkostsins. Styrkir frá RANNÍS eru ef til vill fyrsta skrefið í þessa átt hjá mörgum stofnunum en t.d. Landsbókasafnið hefur fengið verulegan styrk frá Mellon-sjóðnum í Bandaríkjunum til þess í samvinnu við Cornell-háskólann og aðild Árnastofnunar að setja íslensk handrit og rit sem fjalla um íslenskar fornsögur á stafrænt form og veita aðgang að þeim gegnum alnetið. Þegar hafa verið myndaðar 120 þúsund blaðsíður af handritum í Landsbókasafni, nokkur þúsund í Árnastofnun og um 70 þúsund blaðsíður af prentuðum ritum í Cornell. Alls verða yfir 500 þúsund blaðsíður í Sagnanetinu - vef sem er í vinnslu um þessar mundir." Þorsteinn Hallgrímsson fæddist 1942 í Reykjavík. Hann tók stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík 1962. Hann lauk fyrrihlutaprófi í byggingarverkfræði frá Háskóla Íslands 1965 en síðari hluta verkfræðiprófsins lauk hann í Kaupmannahöfn 1968. Hann starfaði hjá IBM í hartnær 24 ár, bæði erlendis og hér á landi. Frá 1994 hefur Þorsteinn starfað við Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn og er nú aðstoðarlandsbókavörður. Hann er kvæntur Margréti Ásólfsdóttur ferðafræðingi og eiga þau tvö börn.

agur íslenskrar tungu verður nk. þriðjudag. Slíkur hátíðisdagur íslenskrar tungu hefur verið haldinn þrisvar áður sem kunnugt er, en þá hafa verið dagskrár í tilefni dagsins víða um land. Eitt af því sem gert verður á þessum fjórða degi íslenskrar tungu er að haldið verður málþing í Þjóðarbókhlöðu. Yfirskrift þess er: Menningararfurinn. Varðveisla og aðgengi í ljósi nýrrar tækni. Þorsteinn Hallgrímsson aðstoðarlandsbókavörður var spurður um stöðu þessara mála í dag. "Eitt meginvandamál allra menningarstofnana, svo sem bókasafna, minjasafna, listasafna og skjalasafna, er annars vegar varðveisla þess efnis sem þær geyma og hins vegar að veita greiðan aðgang að efninu. Með nútíma tölvutækni opnast nýjar leiðir, sérstaklega til þess að auðvelda aðgengi að safnkostinum. Stofnanir víða um heim og einnig á Íslandi eru þegar farnar að huga að því hvernig best verði að þessu staðið. Sumar, eins og t.d. Landsbókasafn og Árnastofnun, eru þegar byrjaðar og aðrar eru komnar af stað eða um það bil að fara af stað. Það er greinilega mikill áhugi fyrir þessu og kom það best í ljós þegar RANNÍS auglýsti í sumar sem leið styrki til upplýsingatæknivæðingar á menningarsviðinu. Miklu fleiri umsóknir bárust en hægt var að verða við. Nokkrar af þeim stofnunum sem koma við sögu í þessum efnum töldu að áhugavert væri að ræða þessi mál og fá betra yfirlit yfir hvað menningarstofnanir í landinu eru að sýsla við á sviði rafrænnar tækni. Er þá bæði átt við yfirfærslu gagna í stafrænt form og skráningu þeirra, en hvort tveggja styður í flestum tilvikum langtímavarðveislu efnisins og auðveldar afnot af því." -Hverjir tala á þessu málþingi í Þjóðarbókhlöðunni? "Nokkrir aðilar flytja erindi. Menntamálaráðherra, Björn Bjarnason, mun flytja hádegisávarp. Málþingið hefst klukkan níu og fyrstur talar Eiríkur Rögnvaldsson um sambúð tungu og tækni. Því næst Bjarki Sveinbjörnsson, sem ræðir um tónlist. Guðvarður Már Gunnlaugsson og Bragi Valdimar Skúlason frá Árnastofnun ræða um stafrænt handritasafn. Bjarni Þórðarson frá Þjóðskjalasafni mun fjalla um langtímavarðveislu stafrænna gagna. Vésteinn Ólason ræðir um verndum menningarminja. Þorsteinn Hallgrímsson talar um stafræna endurgerð safnefnis, Frosti Jóhannsson ræðir um rafræna skráningu þjóðminja, Ólafur Gíslason talar um skráningu og miðlun myndefnis og Jón Hörðdal frá Smart VR (dótturfyrirtæki OZ) fjallar um efnið ný upplifun." -Er varðveisla gamalla gagna erfið? "Hún getur verið það, vandamálið er kannski oft á tíðum ekki varðveislan sem slík heldur það að geta samtímis varðveislunni veitt aðgang að gögnum, því það er kannski takmarkaður ávinningur af varðveislunni ef ekki er jafnframt hægt að veita aðgang að gögnunum. Með tölvutækni og stafrænni yfirfærslu gagnanna er hægt að veita aðgang að mjög miklu af þessu efni um alnetið til dæmis og þannig gefa fólki hvar sem er kost á að njóta eða nota þann safnkost sem um er að ræða. Að sjálfsögðu verður upplifunin ekki sú sama og að hafa hina raunverulegu muni fyrir framan sig. En bæði til rannsókna og til að gera sér grein fyrir hvað boðið er upp á er mikill fengur að hinu rafræna aðgengi. Veigamikill þáttur í því er einnig skráning safnkostsins." -Hvernig gengur að koma safnefninu í stafrænt form? "Stafræna tæknin er nú komin á það stig að það er ekki meginvandamálið, en kostnaður er mikill, bæði varðandi sjálfa yfirfærsluna og skráningu safnkostsins. Styrkir frá RANNÍS eru ef til vill fyrsta skrefið í þessa átt hjá mörgum stofnunum en t.d. Landsbókasafnið hefur fengið verulegan styrk frá Mellon-sjóðnum í Bandaríkjunum til þess í samvinnu við Cornell-háskólann og aðild Árnastofnunar að setja íslensk handrit og rit sem fjalla um íslenskar fornsögur á stafrænt form og veita aðgang að þeim gegnum alnetið. Þegar hafa verið myndaðar 120 þúsund blaðsíður af handritum í Landsbókasafni, nokkur þúsund í Árnastofnun og um 70 þúsund blaðsíður af prentuðum ritum í Cornell. Alls verða yfir 500 þúsund blaðsíður í Sagnanetinu - vef sem er í vinnslu um þessar mundir." Þorsteinn Hallgrímsson fæddist 1942 í Reykjavík. Hann tók stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík 1962. Hann lauk fyrrihlutaprófi í byggingarverkfræði frá Háskóla Íslands 1965 en síðari hluta verkfræðiprófsins lauk hann í Kaupmannahöfn 1968. Hann starfaði hjá IBM í hartnær 24 ár, bæði erlendis og hér á landi. Frá 1994 hefur Þorsteinn starfað við Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn og er nú aðstoðarlandsbókavörður. Hann er kvæntur Margréti Ásólfsdóttur ferðafræðingi og eiga þau tvö börn.