Guðrún Guðmundsdóttir fæddist í Urriðakoti við Hafnarfjörð 28. nóvember 1902. Hún lést á Landakotsspítala 18. janúar síðastliðinn. Foreldrar hennar voru Guðmundur Jónsson, f. 26.1. 1866, d. 31.12. 1942, og Sigurbjörg Jónsdóttir, f. 26.2. 1865, d. 12.9. 1951. Guðrún átti ellefu systkini: Jón, f. 1888, d. 1888; Bjargmundur, f. 1890, d. 1941; Jónína, f. 1892, d. 1981; Vilborg, f. 1894, d. 1988; Guðmundur, f. 1896, d. 1972; Guðlaugur, f. 1899, d. 1967; Katrín, f. 1900, d. 1992; Jórunn, f. 1904, d. 1995; Guðbjörg, f. 1906, d. 1998; Inga, f. 1909, d. 1910; Dagbjartur, f. 1910, d. 1960.

Guðrún ólst upp hjá föðursystur sinni Guðrúnu og manni hennar Þorsteini Guðmundssyni í Hafnarfirði, en þau tóku einnig að sér Ólaf Sveinsson, f. 1917, d. 1983.

Hinn 9. júní 1926 giftist Guðrún Þorvarði Þorvarðssyni, f. 9.6. 1901. Foreldrar hans voru Andrea Elísabet Þorvarðardóttur og Þorvarður Þorvarðarson prófastur frá Vík í Mýrdal. Þorvarður var aðalféhirðir Seðlabankans en hann lést 8.3. 1984.

Börn þeirra eru: 1) Guðrún, f. 28.3. 1927, maki Hermann Pálsson, f. 6.5. 1921. Dóttir þeirra er Steinvör, f. 17.5. 1959, og á hún eina dóttur. 2) Þórður, f. 3.4. 1930, maki Halla Nikulásdóttir, f. 17.5. 1931. Börn þeirra eru: Nikulás, f. 27.5. 1954, sambýliskona Elísabet Berta Bjarnadóttir, Guðrún, f. 24.4. 1957, maki Randver Þorláksson og eiga þau tvö börn. Elísabet, f. 26.12. 1965, maki Einar Gunnarsson og eiga þau tvær dætur, Kjartan Þór, f. 29.11. 1971, sambýliskona Guðrún Lilja Sigurðardóttir. Sonur Þórðar: Skúli, f. 17.2. 1953, maki Dagmar Sigurðardóttir og eiga þau þrjá syni.

Útför Guðrúnar fer fram frá Dómkirkjunni í dag og hefst athöfnin klukkan 13.30.

Kallið er komið,

komin er nú stundin,

vinaskilnaðar viðkvæm stund.

Vinirnir kveðja

vininn sinn látna,

er sefur hér hinn síðsta blund.

Margs er að minnast,

margt er hér að þakka.

Guði sé lof fyrir liðna tíð.

Margs er að minnast,

margs er hér að sakna.

Guð þerri tregatárin stríð.

Far þú í friði,

friður Guðs þig blessi,

hafðu þökk fyrir allt og allt.

Gekkst þú með Guði,

Guð þér nú fylgi,

Hans dýrðarhnoss þú hljóta skalt.

(V. Briem.)

Með þessum fallegu ljóðlínum kveð ég yndislega ömmu mína, Guðrúnu Guðmundsdóttur, en hún var ekki einungis góð amma heldur einnig einstök vinkona. Fram á síðustu stund hélt hún reisn sinni, enda var andleg heilsa hennar góð þó svo líkaminn hafi verið farinn að gefa sig. Hún bar höfuðið ávallt hátt, hafði einstaklega góða lund og var fram úr hófi umhyggjusöm og bar velferð barna sinna, barnabarna og barnabarnabarna fyrir brjósti alla tíð.

Hún bjó yfir miklum styrk, sem sýndi sig einna best þegar afi minn Þorvarður lést 1984. Hún var afar sjálfstæð og ekki minnist ég þess að hún hafi nokkurn tíma kvartað fyrir sína hönd. Hún var ætíð sjálfri sér nóg og aldrei leiddist henni. Ég er afar þakklát fyrir að hafa fengið að njóta samvista við ömmu mína svo lengi, ég á margar góðar minningar sem ég mun varðveita í hjarta mínu. Ég á eftir að sakna Guðrúnar ömmu minnar, en veit að hún er nú á góðum stað. Þaðan mun hún fylgjast með sínu fólki og senda því styrk og kærleika.

Guðrún Þórðardóttir.

Hann var heldur stuttur aðdragandinn að heimförinni hennar Guðrúnar ömmu. Þótt aldurinn væri orðinn hár og heilsan ekki sem skyldi kom á óvart að kveðjustundin skyldi vera svo skammt undan. Einhvern veginn kemur andlát manns alltaf á óvart, þótt við því eigi að búast.

Það var á þriðja áratug aldarinnar sem hún og Þorvarður Þorvarðsson ákváðu að eigast. Þau byggðu sér nokkrum árum síðar hús í vesturbænum í Reykjavík. Heimili þeirra bar svip fágunar fagurkera. Þar voru þau saman í hálfa öld og eftir lát hans bjó hún þar ein í 15 ár. Andlát hans og aðdragandi þess var henni áfall en hún bar hryggð sína með sjálfri sér. Þau voru samrýnd hjón, sannir heimsborgarar í sér, en ofar öllu settu þau heiðarleika, heilindi og umhyggjusemi við börnin sín, aðra ættingja og vini.

Fyrir lítinn dreng voru heimsóknirnar hennar Guðrúnar ömmu andartak eftirvæntingar og tilhlökkunar. Hún kom með hlýleika og fölskvalausa væntumþykju og hlaðin pinklum. Gjafirnar hennar voru öðruvísi en aðrar gjafir, vandaðar og nytsamar. Leikföngin frá ömmu hans entust betur en önnur leikföng, kannski var það vegna þess að það var farið betur með þau. Meira að segja sælgætið frá henni var öðru vísi á bragðið. Og stundum fékk drengurinn að koma í heimsókn á Hávallagötuna. Honum fannst þar allt svo fínt, lyktin öðruvísi og alltaf var allt eins. Hverju húsgagni og hverjum hlut hafði verið komið haganlega fyrir og breytinga eftir það var ekki þörf þótt áratugirnir liðu. Myndirnar á veggjunum heilluðu hann og hún sagði honum frá meisturunum og málverkunum sem þeir skópu. Og þetta voru ekki bara einhverjar myndir, öðru nær, hver mynd átti sína sjálfstæðu sögu, flestar þeirra tengdust þeim hjónum á einn eða annan hátt. Hún sagði honum frá æsku sinni og fóstru, lífinu fyrir næstum hundrað árum, fólkinu í Firðinum og hvernig hún ferðaðist fótgangandi þaðan til Reykjavíkur. Frásagnir hennar voru lifandi og skemmtilegar og fönguðu ungan huga. Nú hafa þær hljóðnað, heimsóknirnar verða ekki fleiri. Aðeins minningarnar eru eftir.

Guðrún Guðmundsdóttir átti stóra sál. Hún var glæsileg og falleg kona en umfram allt var hún einstaklega vel gerð, heilsteypt, hófsöm og trygglynd. Hún var umtalsgóð og þagmælsk, yfirvegaður einstaklingur sem ekki bar tilfinningar sínar á torg og var sjálfri sér nóg. Hún hafði góða nærveru, sagði skemmtilega frá og var þolinmóður hlustandi. Öllum þótti vænt um hana.

Síðasti blómvöndurinn er að fölna, austrið eilífa hefur kallað hana til sín. Megi hæsti höfuðsmiður leiða hana inn á veg ljóssins. Hennar er sárt saknað, hafi hún þökk fyrir allt og allt.

Skúli Eggert.

Guðrún Guðmundsdóttir húsfreyja á Hávallagötu 34 var sannkölluð gæfukona, og sú gæfa var að miklu leyti sjálfsköpuð. Hún var glæsileg yfirlitum, gáfuð og listræn að eðlisfari, snillingur í hannyrðum og hefði vafalaust getað látið meira til sín taka en hún gerði. En með því að hugur hennar stóð ekki til veraldlegra metorða, þá lét hún sér nægja hlutverk húsmóður í Vesturbænum. Guðrún virtist stilla öllu í hóf, enda ætlaði hún sér aldrei neitt um of. Mér þykir ósennilegt að hún hafi nokkurn tíma tekist þann vanda á hendur sem hún gat ekki leyst með prýði.

Vafalaust mun kjarkleysi hafa átt einhvern þátt í slíkri varúð, en hún var vönduð til orðs og æðis og svo heilsteyptur persónuleiki að henni var fjarri skapi hvers konar áhætta sem hefði getað leitt til vonbrigða eða miska.

Sú var auðsæjust gæfa Guðrúnar að hún lifði mannsæmu lífi flestum öðrum lengur og var andlega ern fram undir ævilok; hún þurfti ekki að tóra örvasa of lengi, þótt hún kæmist á nítugasta og áttunda ár. Lífsferli hennar lauk á réttri stundu. Því var forðum trúað að ævi manns væri einhvers konar ferðalag um annarleg lönd, og tímabær brottför Guðrúnar minnir á víðfræga setningu í fornu riti: "Það er flestra siður er göngu taka að venda heim þá er fullgengið er." Leið Guðrúnar lá frá Urriðakoti við Hafnarfjörð til Reykjavíkur, en það átti ekki fyrir henni að liggja að kynnast sveitalífi, enda efast ég um að hún hefði notið sín í strjálbýli við búskap; hún átti lengstum heima í borg og kunni þar best við sig. Tveggja ára gömul fór hún í fóstur til föðursystur sinnar í Hafnarfirði og ólst upp hjá þeim hjónum, en þau voru barnlaus sjálf. Fóstri hennar var sjómaður og sigldi til útlanda; þaðan mun hafa verið sprottinn áhugi hennar á öðrum löndum. Eftir nám í Kvennaskólanum og skrifstofuvinnu um nokkur misseri í Reykjavík hófst meginhlutverk hennar á langri ævi: hún varð húsfreyja í höfuðborginni með öllum þeim skyldum og ábyrgð sem slíkri stöðu fylgdu.

Árið 1926 giftist hún miklum sómamanni, Þorvarði Þorvarðarsyni úr Vík í Mýrdal sem þá vann við Landsbankann en lauk starfsævi sinni aðalféhirðir Seðlabankans. Fyrstu heimili ungra hjóna voru á Grundarstíg, Lindargötu og Laufásvegi, en árið 1936 eignuðust þau nýtt hús við Hávallagötu og áttu þar heima alla ævi síðan. Þorvarður féll frá árið 1984, og síðan sat Guðrún þar einbúa löngum og fylgdist þaðan með vaxandi niðjum sínum úr nokkurri fjarlægð, uns heilsa hennar brast í fyrravor og hún átti sér einskis úrkosta nema að leggjast á sjúkrahús.

Þeim Þorvarði varð tveggja barna auðið, Guðrúnar sem er gift höfundi þessarar greinar, og Þórðar, deildarstjóra á Landspítalanum; hann er kvæntur Höllu Nikulásdóttur. Auk okkar fjögurra, sakna nú aldraðrar sómakonu sex barnabörn og átta barnabarnabörn.

Heimili þeirra Guðrúnar og Þorvarðar var til mikillar fyrirmyndar. Salarkynni voru í þrengra lagi hjá því sem nú tíðkast, en það sem skorti á húsrými bætti smekkur hennar upp. Hún kunni þá list að velja sér rétta muni og finna hverjum þeirra þann stað sem hæfði best í ljúfum stofum. Málverk eftir Ásgrím og Kjarval á veggjum, sígildar bækur í skápum, píanó í borðstofu; músík kom frá Þorvarði meðan hans naut við. Eitt sinn bar Jóhannes Kjarval að garði, hafði þá í fórum sínum krankan kaktus og bað Guðrúnu að taka garminn í fóstur; henni tókst að koma kaktusi til þrifa.

Listamaður launaði henni góðan greiða með skemmtilegu málverki af kaktusnum í fullum blóma; í baksýn eru hélaðar rúður með mannamyndum.

Guðrún var greind kona og fylgdist ávallt vel með því sem gerðist, hvort sem var innanlands eða utan. Óbrigð kurteisi var eitt af auðkennum hennar, og var þar ekki einungis um að ræða þá dönsku hæversku sem heyrir til borgaralegum háttum, heldur einnig það arftæka siðgæði sem mörgum löndum vorum frá öndverðu hefur verið runnið í merg og bein. Svo kvað Bjarni Thorarensen í eftirmælum þeim sem hann orti árið 1825 um aðra aldurhnigna konu úr Hafnarfirði, Rannveigu Filippusdóttur:

Kurteisin kom að innan,

sú kurteisin sanna!

- siðdekri öllu æðra

af öðrum sem lærist.

Síðustu mánuði ævi sinnar dvaldist Guðrún í sjúkrahúsi á Landakoti, steinsnar frá heimili sínu á Hávallagötu 34, og naut þá einstakrar umhyggju og hjúkrunar kurteisra kvenna og manna sem líknuðu henni af natni og nærgætni. Slíkt má raunar teljast merki um sanna gæfu að henni auðnaðist að ljúka langri ævi í stoðrenni við það glæsilega heimili sem hún skóp forðum bónda sínum og börnum við Hávallagötu.

Hermann Pálsson.

Nú þegar leiðir skilur og komið er að kveðjustund birtast margar myndir í huganum sem tengjast Guðrúnu. Guðrún hefur verið fastur punktur í tilverunni síðustu áratugina og við mæðgur vitum að lífið verður aldrei aftur eins og það var.

Guðrún var gift Þorvarði frænda mínum. Þau hjón voru einstök og afar samrýnd. Það var gæfa mín að kynnast þeim á unglingsárum og virtist áratuga aldursmunur ekki koma að sök. Þótt ég væri þá unglingur höfðaði Guðrún strax til mín með góðsemi sinni og léttleika. Hún hafði sérstaka hæfileika á að greina kjarnann frá hisminu og sjá það sem var mikilvægast hverju sinni. Hún var falleg kona, hafði fágaða framkomu og mér fannst hún vera sannkölluð heimskona. Guðrún var sjálfri sér samkvæm og sönn í öllu sem hún tók sér fyrir hendur. Hún fylgdist vel með og hafði skoðanir á hlutunum þótt hún tranaði þeim ekki fram.

Árin liðu og ég eignaðist dóttur sem Guðrún tók einnig opnum örmum og gladdist þegar þessi litli skæruliði kom í heimsókn og virtist þá ekki hafa áhyggjur af jarðneskum eigum sínum andstætt mörgum öðrum. Guðrún Halla gleymir ekki "græna kexinu" og maltinu sem hún fékk oft hjá henni ásamt ýmsu öðru góðgæti enda fór hún iðulega heim með auka kex í vasanum. Ekki má heldur gleyma öllum servíettunum sem Guðrún gaf henni í safnið. Guðrún meðhöndlaði börn eins og höfðingja og snerist í kringum þau og leyfði Guðrúnu Höllu meðal annars að glamra á píanóið. Ég minnist þess ekki að hún hafi fengið að spila á píanó í öðrum húsum enda naut sú stutta sín þá í botn og glamraði svo ekki heyrðist mannsins mál. Guðrún var hin rólegasta og sagði að við skyldum bara fara inn í stofu. Þar var spjallað og oft hlegið því hjá Guðrúnu var húmorinn á réttum stað. Þegar ég fór í frekara nám hvatti Guðrún mig til þess að halda áfram. Að loknu erfiðu prófi höfðum við eitt sinn ætlað að skála í sherry, en þegar til átti að taka fannst Guðrúnu ekki þorandi að láta mig drekka það þar sem ég var á bíl. Hún gaf mér þá bara flöskuna með mér heim. Það þýddi ekkert fyrir mig að mótmæla, hún hafði ákveðið þetta. Guðrún hafði lifað tímana tvenna og var því uppspretta fróðleiks frá fyrri tíð og stundum sat ég agndofa yfir því sem hún sagði mér. Eitt sinn hafði ég farið í Þórsmörk og sagði Guðrúnu fjálglega frá því ferðalagi, en ferðasaga mín varð að engu þegar hún tók við og sagði mér frá því þegar þau Þorvarður fóru þangað á hestum fyrir langa löngu. Þegar Stella og Þórður voru lítil börn fór hún eitt sinn með þau austur til Víkur og þurfti þá að sundríða ár ásamt tengdaföður sínum, sú frásögn er mér í fersku minni.

Hún hefur nú fengið hvíldina sem hún þráði því sjálf sagði hún að "þetta væri orðinn alltof hár aldur" og við trúum því að nú séu þau Þorvarður saman á ný.

Við vitum að tíminn verður ekki stöðvaður og víst er að fyrr eða síðar mun dauðinn líka banka upp á hjá okkur. Við gleðjumst yfir giftusamlegri ævi Guðrúnar og þökkum allt það sem hún gaf. Minning hennar mun lýsa okkur. Með trega kveðjum við mæðgur Guðrúnu með þessu ljóði og þökkum henni allan stuðninginn, gleðina og umhyggjuna sem hún veitti okkur.

Blómin falla, fölskva slær á flestan ljóma.

Aldrei hverfur angan sumra blóma.

Þannig varstu, vinur, mér sem vorið bjarta,

það sem gafstu geymist mér í hjarta.

Ilma sprotar, anga lauf, sem aldrei falla

Drottinn launi elskuna þína alla.

(Sigurbjörn Einarsson)

Sigríður Haraldsdóttir

og Guðrún Halla.