Sigurgeir Þorsteinsson fæddist í Háholti í Gnúpverjahreppi 11. júlí 1904. Hann lést á hjartadeild Landspítalans 17. janúar síðastliðinn. Foreldrar hans voru hjónin Þorsteinn Bjarnason, bóndi og fræðimaður og Ingibjörg Þorsteinsdóttir í Háholti. Þau eignuðust 14 börn og komust 13 þeirra á legg, en eftir lifa Sigríður og Bergþóra.

Sigurgeir ólst upp í Háholti en eignaðist heimili í Stóru Mástungu í sömu sveit 1924 þar sem hann var skráður til heimilis til æviloka. Síðustu þrjú árin dvaldist hann á Dvalarheimilinu Ási í Hveragerði. Um og upp úr 1940 starfaði hann um nokkurra ára bil í Reykjavík, meðal annars á trésmíðaverkstæði Kristins vagnasmiðs. Eftir það flutti hann aftur austur í Eystri Hrepp þar sem hann vann við húsasmíðar. Sigurgeir var ókvæntur og barnlaus.

Útför Sigurgeirs fer fram frá Stóra-Núpskirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 14.

Á 1. áratug þessarar aldar voru búskaparhættir og híbýli fólks líkust því sem verið hafði frá upphafi byggðar í landinu. Sigurgeir Þorsteinsson var af þeirri kynslóð sem lifði það að alast upp við svipaðar aðstæður og börn höfðu gert um aldir og sjá veröldina breytast meira en hún hafði gert um þúsundir ára. Hann ólst upp í stórum systkinahópi, en hefur ungur þurft að fara að heiman og vinna á öðrum bæjum eins og börn og unglingar gerðu.

Heimilið hefur þó verið bjargálna og vel hugsað um börnin, því af 14 börnum dó aðeins eitt í bernsku. Þegar Geiri var nítján ára dó Ingibjörg móðir hans frá fimm yngri systkinum hans og var tekið til þess hve kaldur og sorglegur dagur það var þegar hún var borin til grafar á sama tíma árs og við kveðjum Geira nú. Þó að námsgáfur Geira og systkina hans væru góðar og grúskarinn og farkennarinn Þorsteinn í Háholti faðir þeirra hafi eflaust haft skilning á löngun þeirra til að menntast, gáfu veraldleg efni ekki tilefni til þess. Þeir sem þekktu Geira fóru þess þó ekki duldir að vel hefði hann getað lært. Hann hélt námsgáfunum til hinstu stundar og oftar en ekki sló hann okkur við sem yngri vorum þegar rætt var um málefni líðandi stundar.

Þó að ekkert hafi orðið úr skólagöngu nýttust meðfæddar gáfur hans og hagleikur vel. Geiri var kominn af smiðum og sagði faðir hans um föður sinn og afa, Bjarna og Þorstein Jörundsson í Brúnavallakoti, Illugasonar Skálholtssmiðs, að þeir væru "þjóðhagasmiðir". Þorsteinn í Brúnavallakoti var afi beggja foreldra Sigurgeirs, því þau voru bræðrabörn.

Ég hygg að það hafi aldrei hvarflað að okkur sem ólumst meira eða minna upp í Gnúpverjahreppi upp úr miðri öldinni að Geiri væri ekki hámenntaður húsasmiður. Hvar sem verið var að byggja var Geiri Þorsteins smiðurinn og stjórnaði smíðum og steypulögn. Þannig var hann þátttakandi í því að umbreyta sveitinni sinni úr miðaldasveit í byggðalag framtíðarinnar. Þegar ég heimsótti hann á Dvalarheimilið Ás ræddum við aldrei um það sem liðið var heldur spurði hann mig hvort ég hefði nokkuð komið inn í Sandafell nýlega og séð hvernig gengi með virkjunina. Þó að svo bæri við að ég hefði farið þar um var það hann sem gat frætt mig um gang mála og stærð og mál mannvirkjana á Þjórsársvæðinu. Þannig horfði Geiri til framtíðarinnar.

Sigurgeir var skráður til heimilis í Stóru Mástungu eftir að faðir hans brá búi í Háholti 1924 og má vera að tilviljun hafi ráðið, því frændsemi var ekki náin. Í Mástungu eignaðist Geiri fjölskyldu og var alúð hjónanna Ragnheiðar og Haralds og barna þeirra slík við hann, að var hann þeim sem faðir og afi. Síðustu árin dvaldi hann á Dvalarheimilinu Ási við gott atlæti og hlýhug starfsfólks og sambýlinga.

Þorsteinn Ólafsson.

Sigurgeir Þorsteinsson er látinn. Það er ótrúlegt hversu erfitt getur verið að kveðja 95 ára gamlan mann, saddan lífdaga. Kannski er það vegna þess að hann var alltaf svolítið stór í sér, þó að lítið bæri á. Það er eins og fjall sem maður hefur alltaf fyrir augunum sé horfið, þá fyrst sér maður hvað fjallið var fallegt og átti ríkan þátt í landslaginu.

Margar minningar vakna við þessi leiðarlok; spilað við Kolla og Geira, teflt og samvinna við ýmis störf.

Geiri hafði alltaf áhuga á öllum framkvæmdum, jafnt litlum sem stórum, það var sama hvort um var að ræða lítinn skúr uppi í sveit eða virkjunarframkvæmdir á fjöllum uppi. Hann studdi alltaf framtak og frumkvæði, hvernig sem það kom fram.

Einhverju sinni skrifaði ég stjórnmálagrein í Moggann, Geiri var stóránægður, ekki endilega með greinina eða sjónarmiðin, heldur framtakið. Þrátt fyrir að vera mikill dugnaðarmaður og hafa unnið alla ævi eins og kraftar leyfðu kom hann á óvart með því að sættast við dvínandi starfsþrek og elli.

Geiri hafði gaman af skepnum og óhætt er að segja í fullri alvöru að hann hafi verið vænn við menn og málleysingja. Hann lifði í sátt við alla en var snjall að nýta tækifærin sem gáfust til að bregða birtu á daglega lífið. Hann þakkaði alltaf vel fyrir allt sem var gert fyrir hann en ætlaðist ekki til þakklætis fyrir það sem hann gerði fyrir aðra.

Að lokum vil ég þakka allar minningarnar og samverustundirnar, hér hefur verið stiklað á stóru, Geiri var heldur aldrei fyrir tafir eða málalengingar, en vildi að allt gengi vel, helst glimrandi vel.

Bjarni Haraldsson.

Vammlausum hal og vítalausum fleina,

vant er ei boglist, þarf hann ei að reyna.

Þessar aldagömlu ljóðlínur koma mér í hug þegar ég minnist Geira, eins og hann var jafnan nefndur af kunnugum.

Á fyrstu áratugum aldarinnar var ekki mikið um skólagöngu hjá barnmörgum fjölskyldum þar sem ekki var auður í garði. Farkennsla til fermingarundirbúnings og síðan ekki söguna meir. Geiri hefur notið góðs atlætis í bernsku og víst er að hann erfði mannkosti foreldra sinna. En fljótlega á unglingsárum fór hann að heiman og gerðist vinnumaður, stundum kaupamaður eða vetrarmaður á bæjum í Gnúpverjahreppi. Hann kom sér hvarvetna vel, var góður verkmaður og var sama að hverju hann gekk, hvort sem það var heyskapur að sumrinu eða vetrargegningar. Einnig kom fljótt í ljós að hann var laghentur vel og úrræðagóður að lagfæra ýmislegt sem aflaga fór. En um 1940 breytti hann til, flutti til Reykjavíkur og stundaði almenna verkamannavinnu á tímabili, en undi því ekki vel, og réð sig á trésmíðaverkstæði Kristins vagnasmiðs sem var þekkt á sinni tíð og hafði á sér gott orð. Þar vann hann um árabil og líkað vel, enda áhugi á smíðum frá barnæsku. Þar fékk hann líka æfingu í meðferð véla þeirra tíma og ýmsu því öðru sem að trésmíði laut. Oft síðar minntist hann þess tíma með ánægju og bar bæði yfirmönnum og samstarfsmönnum vel söguna. Annars held ég að Geira hafi aldrei fallið vel að búa í Reykjavík og þegar hann hætti að vinna á trésmíðaverkstæðinu flutti hann aftur austur í Gnúpverjahrepp. Það þykir kannski sumum ótrúlegt í dag en upp úr þessu fór hann að taka að sér byggingar í hreppnum, íbúðarhús og útihús, oftast einn en einstöku sinnum með öðrum. Það var mikið byggt á þessum tíma og ég hygg að Geiri hafi byggt meirihluta þeirra bygginga sem risu í Gnúpverjahreppi næstu þrjá áratugina eða fram á áttunda áratug, þótt ekki hefði hann skólagöngu né meistarabréf. En hann hafði eðlisgreind, gott verksvit og samviskusemi, og ég veit ekki til að þær byggingar sem hann byggði hafi staðið sig nokkuð verr en aðrar frá þessum tíma.

Geiri hafði lögheimili í Stóru-Mástungu frá 1924 þegar hann var þar vetrarmaður. Það atvikaðist svo, að þegar hann flutti í hreppinn eftir dvölina í Reykjavík, varð hann fastur heimilismaður í Mástungu, allt þar til hann flutti að Ási í Hveragerði fyrir þremur árum. Þegar börn okkar Rögnu uxu úr grasi hændust þau að Geira. Hann var þeim sannarlega betri en enginn í uppvextinum, og er þau fluttu að heiman fylgdist hann vel með hvernig þeim gengi. Þegar yngsti sonur okkar fór að vappa um var Geiri að mestu hættur smíðum utan heimilis og hafði því meiri tíma til að sinna honum. Með þeim tókst sérstaklega náið og gott samband sem ekkert breyttist þó að Örn færi að heiman til náms og starfa, og það var engin tilviljun að hann sat við rúmstokk Geira á Landspítalanum þar til yfir lauk.

Við þökkum af alhug öll handtök hans í Stóru-Mástungu, vináttu hans og hlýhug okkur til handa og börnum okkar.

Ragnheiður og

Haraldur Bjarnason.

"Hann Sigurgeir lést í morgun" var mér sagt á Landsspítalanum þegar ég ætlaði að líta til hans Geira mánudaginn 17. janúar síðastliðinn. Ég verð að játa að ég upplifði mig dálítið eins og munaðarlausa í nokkrar mínútur á eftir, svo sterkt er líf hans Geira samofið tilveru minni. Ég man ekki eftir mér öðruvísi en að Geiri væri til staðar, að minnsta kosti einhvers staðar nálægt. Hann átti lögheimili heima í Stóru-Mástungu frá því ég var barn að aldri, vann árum saman við smíðar í sveitinni og dvaldi þá einungis heima á hátíðum og stundum í stuttum fríum. Þegar svo verkefni minnkuðu og aldurinn færðist yfir kom hann alfarið heim og bjó hjá foreldrum mínum á meðan heilsa og kraftar leyfðu, jafnvel örlítið lengur. Síðustu árin dvaldi hann á Dvalarheimilinu Ási í Hveragerði og undi þar hag sínum vel.

Geiri var sérstaklega barngóður og þess naut ég og systkini mín öll ríkulega. Vanalega tók hann okkur að sér - mjög ákveðið - á vissum aldri. En lengi vel bættist í hópinn, við erum sjö talsins, þá minnkaði oft athyglin á þeim sem kominn var í skóla og næsti fékk að vera aðalnúmerið. Þar til kom að þeim yngsta, þá var enginn til að taka við þannig að Geiri og Örn urðu svona eins og bræður, reyndar var 70 ára aldursmunur á þeim, en það gerði nákvæmlega ekkert til. Samband þeirra var alla tíð einstakt og er gott til þess að hugsa að einmitt Örn var hjá honum þegar hann kvaddi þennan heim 95 ára að aldri. Hugsun hans og minni var alveg skýrt til síðasta dags, það var raunar ótrúlegt hvað hann var glöggur og fylgdist vel með öllu því sem skipti hann máli. Því það var heilmargt: byggingar, landbúnaður, lestur góðra bóka, sjónvarp, Sjálfstæðisflokkurinn o.fl.o.fl.

Moggann las hann til síðasta dags þótt sjónin væri vissulega farin að daprast. Um ágæti þessa manns ætla ég ekki að fjölyrða frekar, en víst er að hann Geiri var góður sínum og okkur systkinum og foreldrum okkar alveg sérstaklega. Fyrir það er ég þakklát. Ég bið Geira allrar blessunar á nýjum slóðum.

Vaka Haraldsdóttir.