Einn hinna merku kirkjuhöfðingja þessa lands, sr. Sigurður Guðmundsson vígslubiskup, er áttatíu ára í dag, 16. apríl.

Um leið og honum er óskað heilla á þessum degi er ánægjulegt að fá tækifæri til að draga upp nokkrar myndir úr langri og gifturíkri sögu hans á samleið kirkjunnar. Þótt enn sé ekki hægt að tala um verkalok hans á akri Guðs kristni og svo verði ekki meðan Guð gefur honum líf og heilsu, er þó sannarlega tími nú til þess að líta til baka í þökk, eins og hann mun sjálfur gera á þessum degi.

Sr. Sigurður var einn þeirra presta sem vígðir voru til prestsþjónustu hinn 18. júní 1944 og voru kallaðir morgungjöf lýðveldisins. Það átti fyrir þeim öllum að liggja að skilja eftir sig varanleg spor jafnt í kirkjulegu sem almennt félagslegu tilliti og þannig rættist sú ósk og það fyrirheit sem fólst í heitinu.

Sr. Sigurður hélt eftir vígslu norður að Grenjaðarstað í Aðaldal, eins hinna merkustu prestakalla landsins í sögu kirkju og þjóðar og sat þann stað í meir en fjóra tugi ára, fyrst sem prestur, síðan prófastur og síðast vígslubiskup. Þar lét hann til sín taka bæði á kirkjulegum vettvangi sem veraldlegum og brást jafnan við skyldum beggja eins og eftir var leitað.

Þar er af mörgu að taka, en hér skal aðeins nefnt sem dæmi, ævintýrið um Sumarbúðirnar við Vestmannsvatn sem ætíð mun tengt nafni hans í þríeyki þeirra séra Péturs, síðar biskups, og Silla bankastjóra á Húsavík.

Sr. Sigurður valdist ungur til trúnaðarstarfa fyrir kirkju sína. Hann varð prófastur í leyfi sitjandi prófasts árið 1957 en var settur prófastur frá 1962 og gegndi því embætti í aldarfjórðung. Hann var kirkjuþingsmaður því sem næst frá fyrstu stund, því að hann settist á Kirkjuþing árið 1960, í annað sinn sem það kom saman, og sat þar óslitið til ársins 1986. Í kirkjuráði sat hann eitt kjörtímabil, 1982-1986. Hann var vígður vígslubiskup Hólastiftis 1982 og gegndi því embætti til opinberra starfsloka sinna 1990.

Þegar sr. Sigurður var kjörinn vígslubiskup var embættið enn án sinnar eðlilegu heimilisfesti á biskupsstólnum á Hólum. Það var með vissum hætti lán embættisins að sóknarprestsembættið á Hólum skyldi losna árið 1986.

Sr. Sigurður sem setið hafði Grenjaðarstað yfir fjörutíu ár ákvað að sækja til Hóla. Þannig varð honum unnt að stíga það giftudrjúga skref að setjast að á Hólum sem sóknarprestur og taka þannig með sér embætti vígslubiskups heim að Hólum. Þetta skref munu komandi kynslóðir mega þakka honum rétt eins og samferðafólk hans. Fljótt fennir í sporin og breytingar á lögum um vígslubiskupa sem fylgdu í kjölfarið láta marga gleyma þessari afdrifaríku ákvörðun sr. Sigurðar.

Biskupsferill sr. Sigurðar Guðmundssonar er um margt merkilegur. Þannig var hann ekki einungis vígslubiskup á Hólum í átta ár, heldur gegndi hann tímabundið embætti biskups Íslands í forföllum sr. Péturs Sigurgeirssonar, og einnig embætti vígslubiskups í Skálholti í forföllum sr. Jónasar Gíslasonar, og hafa ekki aðrir biskupar í sögu kirkjunnar á Íslandi gegnt öllum þrem biskupsembættunum.

Með formlegum hætti lauk Sigurður vígslubiskup starfsdegi sínum svo sem aðrir menn þegar sjötíu æviár voru að baki og hefur síðan búið á bernskuslóðum sínum á Akureyri. Lítið lát hefur þó verið á önnum hans við prestsstörf, biskupsstörf og fleira enda hentar það honum best og mun svo verða meðan dag gefur til starfs. Við hlið hans stendur stoð hans og stytta í hartnær 60 ár, frú Aðalbjörg Halldórsdóttir. Engin leið er að hugsa annað án hins, í öllu falli alls ekki hann án hennar.

Hér verður ekki nánar rakið í stuttri afmælisósk, enda þegar skráð lífssaga þeirra hjóna á góðri bók um þau. Persónulegar þakkir þess sem þetta ritar fyrir andlega og tímanlega leiðsögn í fjóra áratugi, og einkum skörulega, hlýja og sanngjarna stjórn sem sóknarprestur á Raufarhöfn undir leiðsögn prófastsins á Grenjaðarstað eru í þessu samhengi aukaatriði. Hitt er miklu meira að þjóðkirkjan öll stendur í þakkarskuld fyrir farsæla þjónustu prests, prófasts, vígslubiskups, kirkjuþingsmanns og kirkjuráðsmanns sem endurómar í kveðjunni: Guð blessi þér heilladaginn 16. apríl 2000 og launi þér þjónustuna.

16. apríl 1521 kom Lúther til Worms til að segja við keisarann: "Hér stend ég og get ekki annað, svo hjálpi mér Guð." Að standa frammi fyrir verkefnum og erfiðleikum dagsins í æðruleysi því sem traustið til Guðs náðar gefur og sinna þeim og sigrast á þeim hefur greinilega fylgt þessum degi alla tíð.

Það má því líka vera einkenni og yfirskrift þessara 80 ára sem við fögnum í dag.

Og 21 er traust tala.

Kristján Valur Ingólfsson.

Kristján Valur Ingólfsson.