Heather A. Conley, sem er einn af aðstoðarutanríkisráðherrum Bandaríkjanna, um varnarmálin: "Við skiljum vel hvað íslenska ríkisstjórnin vill og hlýðum á rök hennar."
Heather A. Conley, sem er einn af aðstoðarutanríkisráðherrum Bandaríkjanna, um varnarmálin: "Við skiljum vel hvað íslenska ríkisstjórnin vill og hlýðum á rök hennar." — Morgunblaðið/Jim Smart
ÉG vil beita mér ákaft fyrir því að tryggja áfram sterk og rótgróin tengslin sem við höfum haft svo lengi við Íslendinga, líka á tímum sem geta orðið erfiðir.

ÉG vil beita mér ákaft fyrir því að tryggja áfram sterk og rótgróin tengslin sem við höfum haft svo lengi við Íslendinga, líka á tímum sem geta orðið erfiðir. Styrkleikinn í tvíhliða samskiptum okkar er mikill og ég vona að ekkert eitt mál geti grafið undan þeim," segir Heather A. Conley, einn af aðstoðarutanríkisráðherrum Bandaríkjanna með málefni Evrópu og Asíu á sinni könnu.

Ráðherrann er hér í stuttri heimsókn og ræðir við íslenska ráðamenn. Á blaðamannafundi í gær var minnt á vaxandi ágreining í Atlantshafssamstarfinu en Conley sagðist ekki telja að Íslendingar myndu lenda í því að þurfa að velja milli Evrópu og Ameríku. Íslendingar væru virkir þátttakendur í Atlantshafsbandalaginu og Bandaríkjamenn hafi í samvinnu við Evrópusambandið unnið ákaft að því að móta evrópska varnarstefnu sem byggist á því að bæta varnir en valda ekki innbyrðis samkeppni. Verkefnin séu mörg og mikilvægt að fé til öryggismála sé varið skynsamlega.

Sameiginlegt verkefni í Washington

Hún var m.a. spurð hvort utanríkisráðuneytið eða varnarmálaráðuneytið stýrði viðræðum við Íslendinga um framtíðarskipulag varna hér á landi. Hún svaraði að um samstarf væri að ræða, bæði ráðuneytin og þjóðaröryggisráðið kæmu þar við sögu. Spurt var hvort beðið væri eftir tillögum frá Íslendingum og hvort ekki væri nauðsynlegt að menn í Washington vissu fyllilega hvað ráðamenn í löndum með herstöðvar vildu gera.

"Það sem er mikilvægt er að halda áfram viðræðum meðan við erum að fara yfir viðbúnað okkar um allan heim. Við skiljum vel hvað íslenska ríkisstjórnin vill og hlýðum á rök hennar. Við gerum það í anda heiðarlegra og opinskárra skoðanaskipta um það hvernig Bandaríkin geti best varið Ísland á 21. öld.

Þetta er ferli sem stöðugt á sér stað og ég veit ekki hvort ég á að kalla það formlegar viðræður þegar hópur sérfræðinga kemur hingað til að hitta menn eða ræðst er við í Washington. En þetta er allt hluti af samræðum okkar. Ég vil einnig minna á að varnirnar eru ekki eina verkefnið í tvíhliða samskiptum okkar þótt ég vilji á engan hátt draga úr mikilvægi þeirra."

Conley var spurð hvernig hún teldi að túlka bæri kosningaúrslitin á Spáni en þar missti völdin stjórn sem stutt hafði stefnu Bandaríkjanna í Íraksmálunum. Hún sagði Bandaríkjamenn sýna Spánverjum fulla samstöðu, þeir hefðu nú upplifað sinn eigin 11. september með hryðjuverkunum í Madríd. "Ein af afleiðingum þeirra atburða er aukið samstarf milli Evrópusambandsins og Bandaríkjanna í baráttunni gegn hryðjuverkum. Ég tel að við ættum að efla samstarf okkar á því sviði til að tryggja að slíkir atburðir endurtaki sig ekki.

Spænskir kjósendur sögðu hug sinn í kosningunum og við erum í nánu sambandi við væntanlega, nýja ríkisstjórn. Við vitum að samskiptin við nýju stjórnina verða mjög góð eins og þau voru við fyrri stjórn."

Aukin áhersla á Austur-Evrópu og Asíu?

Bent var á að stjórn George W. Bush virtist leggja meiri áherslu á samskiptin við austanverða Evrópu og Asíulönd en fyrri stjórnir vestanhafs. Conley var spurð hvort þetta gæti þýtt að dregið yrði úr varnarmálaumsvifum Bandaríkjamanna í mestum hluta Vestur- og Norður-Evrópu. Hún svaraði með því að leggja áherslu á að hugmyndirnar um fækkun og lokun herstöðva og aðrar skipulagsbreytingar væru hluti af hnattrænum ákvörðunum stjórnvalda vestra. Verið væri að laga varnarstefnuna og viðbúnaðinn að nýjum hættum eins og alþjóðlegum hryðjuverkum. Ekki væri einblínt á einn ákveðinn hluta heimsins.

Morgunblaðið spurði hvor hugsanleg væri að hefðbundnar loftvarnir væru almennt úreltar og hvort til greina kæmi að skera þær niður.

"Ég held að ég geti sagt að við lifum á tímum umskipta í tæknilegum efnum og til séu nýjar aðferðir til að tryggja vernd. Hægt er að verja lofthelgi með ýmsum ráðum án þess að ég vilji fara út í smáatriði í slíkum bollaleggingum. Ég vil aðeins benda á að hægt er vegna nýrrar tækni að gera hlutina á annan hátt en gert hefur verið," sagði Conley.

Sem kunnugt er tilkynntu Bandaríkjamenn íslenskum stjórnvöldum nokkrum dögum fyrir þingkosningar í fyrra að innan mánaðar yrðu herþoturnar fjórar í Keflavík sendar burt til verkefna annars staðar. Morgunblaðið spurði Conley hvort hugsanlegt væri að sendiherra Bandaríkjanna í til dæmis Þýskalandi færi á fund Gerhards Schröders kanslara og tjáði honum að eftir mánuð yrðu allar herflugvélar Bandaríkjamanna á brott frá landinu.

"Ég get sagt af fyllstu einlægni að Bandaríkjastjórn hefur ekki tekið neina endanlega ákvörðun um breytingar á varnarviðbúnaði sínum í heiminum. Þegar við ljúkum þeirri endurskoðun sem nú er í gangi munum við eiga fullt samráð við viðkomandi ríkisstjórnir. Ég sé því ekki fyrir mér að mál geti æxlast með þeim hætti sem þú lýstir." Aðspurð sagðist Conley vita fullvel hvað átt væri við með spurningunni, það er atburðina fyrir kosningarnar hérlendis í fyrra.

kjon@mbl.is