Nauðgun á barni rómantíseruð hjá Laxness

Helga Kress er prófessor emeritus í bókmenntafræði við Háskóla Íslands.
Helga Kress er prófessor emeritus í bókmenntafræði við Háskóla Íslands. Morgunblaðið/Einar Falur Ingólfsson.

Nauðgan­ir á börn­um hafa gjarn­an verið róm­an­tíseraðar í ís­lensk­um bók­mennt­um. Til dæm­is um það má nefna nauðgun Ólafs Ljós­vík­ings gegn 14 ára gam­alli stúlku í Heims­ljósi Hall­dórs Lax­ness. Fjölda annarra dæma um þessa tilhneigingu má finna í verkum Laxness, svo sem í Sölku Völku, Íslandsklukkunni og fleiri verkum.

Þetta kom fram í máli Helgu Kress á Hug­vís­indaþingi í Há­skóla Íslands í dag. Bar er­indi henn­ar heitið „Era gapripl­ar góðir“ – Um barnagirnd og barn­aníð í ís­lensk­um bók­mennt­um.

Hafði Helga meðal ann­ars borið sam­an frá­sögn Lax­ness af sam­neyti Ólafs ljósvíkings og skýrslu af hinu raun­veru­lega máli Magnús­ar Ljós­vík­ings, sem per­sóna Ólafs er byggð á, úr dóma­bók Ísa­fjarðar­sýslu þar sem nauðgun Magnús­ar á ungri stúlku er lýst.

Fram kom í máli Helgu að hjá Lax­ness verði nauðgun­in að eðlilegu kynlífi í aug­um stúlk­unn­ar, sem sam­ræm­ist ekki upp­lif­un ófermdr­ar Ágústínu Guðjónu sem mætti fyr­ir rétti vegna máls­ins. Sá vitnisburður sem má lesa í raunverulegum dómabókum er á þá leið að atburðurinn hafi verið henni „sárnauðugur“ á meðan stúlkunni í verki Laxness finnist kynlífið með fullorðna manninum „eðlilegt og sjálfsagt.“

„Svona er hægt að breyta kynferðisofbeldi í ást, svona er hægt að rómantísera ofbeldi,“ sagði Helga.

Helga Kress segir nauðgun verða saklausa og eðlilega í augum ...
Helga Kress segir nauðgun verða saklausa og eðlilega í augum fórnarlambsins í skáldverki Laxness, sem samræmist ekki upplifun ófermdrar Ágústínu Guðjónu sem mætti fyrir rétti vegna málsins í upphafi 20. aldar. mbl.is/Ólafur K. Magnússon

Í er­indi sínu gekk Helga út frá kviðlingi þeim í Njálu er Þórhildur skáldkona kveður manni sínum til að ávíta hann fyrir að stara á unga stúlku: „Era gapriplar góðir/gægr er þér í augum“. Hún setti það viðhorf til gapripla, sem hún sagði merkja eitthvað eins og stelpudrusla, í samhengi við Heimsljós, þar sem orðið er notað þegar menn ræðast á um ákæruna á hendur Ólafi Ljósvíkingi.

Fullt út úr dyrum

Vegna mik­ill­ar aðsókn­ar þurfti að færa fyr­ir­lest­ur­inn í stærri stofu, en auk Helgu voru þær Soffía Auður Birg­is­dótt­ir og Dagný Kristjáns­dótt­ir með er­indi. Soffía Auður flutti fyrirlesturinn „Þessi tvífætta villi­bráð“ og Dagný erindi sem hún kallaði Sam­særi.

Soffía Auður ræddi það stef í nýlega útkomnum bókum íslenskra skáldkvenna, að ræða „heimleiðina“. Hún tók dæmi úr verkum Lindu Vilhjálms, Steinunnar Sigurðardóttur og Fríðu Ísberg af frásögnum kvenna af því að vera einar á ferð á leiðinni heim af skemmtun og vera hræddar við að vera beittar ofbeldi.



mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Ágætishaustlægð á leiðinni

06:57 Útlit er fyrir að ágætishaustlægð gangi yfir landið á sunnudag og mánudag með suðaustanátt og rigningu. Gera má ráð fyrir allhvössum vindi, jafnvel hvassviðri fyrir hádegi á sunnudag sunnan- og suðvestanlands. Þessu veðri fylgir rigning í öllum landshlutum og talsverð á Suður- og Suðausturlandi. Meira »

Lofar að gera þetta ekki aftur

06:01 Lögreglan hafði afskipti af þremur drengjum á vespu á Strandvegi síðdegis í gær. Ökumaður vespunnar náði að stinga lögreglu af eftir að hafa losað sig við farþegana tvo, sem voru hjálmlausir. Meira »

Eldislax ekki veiðst

05:30 Eldislax hefur ekki veiðist í laxveiðiám í sumar og ekki sést við myndaeftirlit. Er það mikil breyting frá síðasta ári þegar staðfest var að tólf eldislaxar hefðu veiðist í laxveiðiám. Meira »

Virða ekki lokun lögreglu

05:30 Dæmi eru um það að ferðamenn hafi ekki fylgt fyrirmælum lögreglu og farið inn á lokað svæði í Reynisfjöru, þar sem skriða féll á þriðjudag. Þetta staðfestir Björn Ingi Jónsson, verkefnastjóri almannavarna hjá lögreglunni á Suðurlandi. Meira »

Sátu allir við sama borð?

05:30 „Eins og mér var kynnt þetta var sama fermetraverð á öllum íbúðum sem Félag eldri borgara í Reykjavík, FEB, byggði í Árskógum 1 til 3. Skipti þá engu hvort um íbúðir á efstu hæð annars staðar í húsinu væri að ræða,“ segir einstaklingur í FEB sem ekki vill láta nafns síns getið en sótti um íbúð í húsunum. Meira »

Enn brunalykt á skólasetningu

05:30 Nemendur í 2. og 3. bekk hefja nýtt skólaár við Seljaskóla einum degi síðar en samnemendur þeirra sökum þess að enn var brunalykt af húsgögnum í tveimur kennslustofum árganganna. Meira »

Fylgjast áfram vel með vatninu

05:30 Lögreglan ákvað síðdegis í gær að gera hlé á formlegri leit að belgíska ferðamanninum Björn Debecker. Hann er talinn hafa fallið í Þingvallavatn fyrir um 13 dögum. Meira »

Fjarveran gagnrýnd

05:30 „Hún hefði átt að nýta tækifærið, taka á móti honum og ræða brýn málefni á borð við loftslagsmál og öryggis- og varnarmál. En hún forgangsraðar auðvitað verkefnum sínum,“ segir Hanna Katrín Friðriksson, formaður þingflokks Viðreisnar, í Morgunblaðinu í dag. Meira »

Húsvísku sjóböðin á lista Time

Í gær, 23:35 Sjóböðin á Húsavík (GeoSea) hafa ratað á árlegan lista tímaritsins Time Magazine sem einn af 100 áhugaverðustu stöðum í heiminum til að heimsækja á árinu 2019. Meira »

Lýkur hringferðinni við Laugardalshöll

Í gær, 23:07 Ein­ar Hans­berg Árna­son lýkur á morgun 500.000 metra langri hringferð sinni um landið. Frá því síðasta föstudag hefur Einar stoppað í 36 sveit­ar­fé­lög­um og róið, skíðað eða hjólað í sér­stök­um þrek­tækj­um 13.000 metra á hverj­um stað, einn metra fyr­ir hvert barn sem brotið er á. Meira »

Bólusetning kæmi í veg fyrir krabbamein

Í gær, 22:50 Hægt yrði að koma í veg fyrir um 92% af krabbameinstilvikum af völdum HPV-veirunnar með bólusetningu. Talið er að um 34.800 slík tilvik hafi greinst á árunum 2012-2016, samkvæmt nýrri rannsókn. Meira »

Hleypur sitt 250. maraþon

Í gær, 21:30 Fáir komast með tærnar þar sem Bryndís Svavarsdóttir er með hælana þegar kemur að fjölda maraþonhlaupa. Á laugardaginn hyggst hún hlaupa sitt 250. maraþon. Þetta verður 23. Reykjavíkurmaraþon hennar í röð og 12. maraþonið á þessu ári sem hún hleypur. Meira »

Keyrsla á Söndru Rún

Í gær, 21:15 Kennsla á haustönn í Borgarholtsskóla byrjaði í vikubyrjun og Sandra Rún Ágústsdóttir heldur áfram í bílamálun og bifvélavirkjun þar sem frá var horfið í vor. Í sumar keyrði hún 18 hjóla trukk frá morgni til kvölds og hefur hug á að halda áfram á þeirri braut í vetur með náminu. Meira »

Hafa safnað 10% hærri upphæð en í fyrra

Í gær, 20:55 5.300 hlaupa til góðs í Reykjavíkurmaraþoninu í ár fyrir 190 góðgerðafélög og hafa aldrei verið fleiri. Áheitasöfnunin á hlaupastyrkur.is gengur mjög vel og er búið að safna 10% hærri upphæð nú en á sama tíma í fyrra. Reykjavíkurmaraþonið fer fram í 36. sinn í ár. Meira »

Útskýrðu starfsumhverfi lögreglu

Í gær, 20:40 „Við fórum yfir verklag á borgarhátíðum og útskýrðum okkar starfsumhverfi,“ sagði Sigríður Björk Guðjónsdóttir, lögreglustjóri LRH. Sigríður Björk mætti í dag á fund mann­rétt­indaráðs Reykja­vík­ur­borg­ar, þar sem verklag lög­reglu á hátíðum á veg­um borg­ar­inn­ar var til umræðu. Meira »

Stúdentar hætta að selja vatn

Í gær, 20:25 Tekin hefur verið ákvörðun um að hætta að selja vatn í plastflöskum í mötuneyti Félagsstofnunar stúdenta, Hámu. Sömuleiðis hefur úrval vegan-matar í Hámu tekið stakkaskiptum og standa nú tveir heitir vegan-réttir stúdentum til boða í hádeginu. Meira »

„Flæði af lyfseðilskyldum lyfjum“

Í gær, 19:56 „Það sem gerðist í fyrra var að við vorum allt í einu með þetta flæði af lyfseðilskyldum lyfjum sem krakkarnir voru allt í einu komin á fullt í,“ svarar Guðmundur Fylkisson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, spurður um fækkun leitarbeiðna vegna týndra barna og ungmenna. Meira »

Drengnum ekki vikið úr FÁ

Í gær, 19:10 „Honum hefur ekki verið vikið úr skólanum. Það er ekki rétt. Við megum ekki víkja nemendum úr skóla sem ekki eru orðnir 18 ára gamlir,“ segir skólameistari FÁ spurður um mál fatlaðs drengs sem greint var frá að hefði verið vikið úr sérdeild skólans eftir tveggja daga skólavist. Meira »

„Sókn og vörn íslenskunnar í fortíð, nútíð og framtíð“

Í gær, 18:48 „Við erum að efla rannsóknir á ritmenningu okkar sér í lagi frá miðöldum. Ég legg mikla áherslu á sókn og vörn íslenskunnar, í fortíð, nútíð og framtíð. Að kunna góð skil á bókmenntaarfinum hjálpar okkur að horfa til framtíðar,“ segir Lilja Dögg Alfreðsdóttir menntamálaráðherra. Meira »
Rafknúinn lyftihægindastól
Til sölu rafknúinn lyftihægindastól frá Eirberg kostar nýr 124 þ Upplýsingar au...
Ertu komin í saumaskap ?
Nýjar og notaðar saumavélar í úrvali. Nýjar vélar með 3 ára ábyrgð. Notaðar véla...
Kolaportið sjávarmegin-plötuportið.
Mikið úrval af ýmsum gömlum plötum Low, Pinups, Diamond Dogs, Aladin Sane, o.f...
Gisting við flugvöll...
Lítið og kósí sumarhús við lítinn flugvöll á kjarri vöxnu landi á suðurl. 2 nætu...