Aðalsteinn Grétar Guðmundsson fæddist í Otradal í V-Barðastrandarsýslu 14. júlí 1936. Hann lést á sjúkrahúsi Patreksfjarðar 1. maí síðastliðinn. Foreldrar hans voru Guðmundur Guðmundsson og Sigurósk Sigurðardóttir. Aðalsteinn ólst upp í Otradal hjá föður sínum og Henríettu Hermannsdóttur ásamt systkinum sínum Hermanni, Eiríki, Þorbjörgu, Davíð, Kristjáni, Gunnari, Runólfi, Nínu, Sigurði og Unu Elíasdóttur (uppeldissystur). Einnig átti Aðalsteinn tvö systkini sammæðra, þau Fjólu Eleseusdóttur og Jón Kristján Ólafsson.

Eiginkona Aðalsteins var Sigríður Sturludóttur, f. 17. okt. 1932, d. 21. des.1968. Börn Aðalsteins og Sigríðar eru: Ólöf Henríetta, f. 10. ágúst 1956, Sturla Janus, f. 31. janúar 1959, Ólafur Grétar, f. 26. maí 1960, Guðmundur, f. 12. júlí 1962, Sigurósk Rannveig, f. 12. febrúar 1964, og Sigríður Kr., f. 14. desember 1966.

Útför Aðalsteins var gerð frá Flateyrarkirkju laugardaginn 7. maí.

Vinur okkar, Aðalsteinn Grétar Guðmundsson, hefur leyst landfestar í síðasta sinn. Alli á Patró, eins og við kölluðum hann í minni fjölskyldu. Vafalaust var honum léttir að ljúka erfiðum og langvarandi veikindum. En skarðið í vinahópinn er stórt. Skarð sem enginn annar getur hlaupið í. Alli var svo sérstakur.

Hann var fæddur í Arnarfirðinum fyrir tæpum sjötíu árum. Var það sem í þá daga var kallað lausaleiksbarn. Ólst upp hjá Guðmundi föður sínum, bónda og sjómanni, og konu hans Henríettu Hermannsdóttur, húsmóður og rithöfundi. Eldri systkini hans voru þá stálpuð eða uppkomin og drengurinn varð brátt eftirlætið á heimilinu. Þar sem ekki var nú beinlínis lognmolla eins og hægt er að ímynda sér, þar sem hópur uppivöðslusamra stráka óx úr grasi. Guðmundur faðir þeirra var hrjúfur og snöggur upp á lagið, en kjarkmaður og dugnaðarþjarkur. Það eina sem að hans dómi var ófyrirgefanlegt var ef menn unnu ekki myrkranna á milli. Hjálpsemi hans var og alþekkt.

Henríetta hélt utan um þessa óbilgjörnu fjölskyldu, eldaði og skrúbbaði, skrifaði tvær skáldsögur, ávítaði, huggaði og sætti og skyggndist inn í aðra heima. Hjá þessari kjarnakonu óx hinn ungi Aðalsteinn upp, skírður tískunöfnum þess tíma. Hann hafði ekkert samband við móður sína á æskuárunum, en að hann hefur samt talið sig henni vandabundinn, sést á því að seinna bar ein dóttir hans nafn hennar, Sigurósk Rannveig. Systir Alla segir að hann hafi verið glaðlyndur strákur, alltaf hlaupandi, hlæjandi og syngjandi. Enda kunni hann frá mörgu spaugilegu að segja frá bernskuárunum. Guðmundur faðir hans átti kindur, einnig eftir að fjölskyldan flutti á Bíldudal. Þegar Alli stálpaðist átti hann að vera smali. En hann var ekki fjárglöggur og til öryggis batt hann mislita bandspotta í hjörð sína, svo hún skyldi ekki týnast saman við fé nágrannanna. Faðir hans hristi höfuðið; - Aldrei held ég að þú verið bóndi, Alli minn, sagði hann. Það urðu þó ekki áhrínsorð.

En Alli varð snemma laginn sjómaður og sjómennskan varð að mestu hans ævistarf.

Ungur að árum trúlofaðist hann Sigríði frá Breiðadal, fallegri og skapmikilli stúlku sem vissi hvað hún vildi. Þau vöktu athygli þar sem þau komu. Hann hár og skarpleitur, með sitt kolsvarta hár og sterku útgeislun. Nú hefði lífið átt að brosa við þessum ungu manneskjum. En þannig átti það ekki að verða. Alli minntist þess á efri árum að einhvern tíma, þegar hann ungur maður kom til Reykjavíkur, hafði hann, meira í gamni en alvöru, farið til spákonu. Eftir nokkra umhugsun leit konan á hann og sagði: - Ég held að ég sé ekkert að rekja þitt lífshlaup, vinur minn. Þetta er svo óskaplegt sem á fyrir þér að liggja að það er best fyrir þig að vera ekkert að grufla út í það. Með það heilræði lagði ungi maðurinn út í lífið.

Alli og Sigga bjuggu á Flateyri. Á fáum árum eignuðust þau stóran barnahóp. Þrjá drengi, þá Sturlu, Ólaf og Guðmund og þrjár stúlkur, Ólöfu, Sigurósk Rannveigu og Sigríði. Eina stúlku misstu þau nýfædda. Lífsbaráttan var því ekki auðveld ungu hjónunum, vildi til Alli var aflakló.

Einhvern tíma sagði hann okkur frá fyrsta bátnum sem hann keypti. Ekki hefði sá farkostur fengið skoðun núna. Eina öryggistækið um borð var áttavitinn og hann var ekki fastur, eins og áttavitar eiga að vera, heldur var hafður á ýmsum stöðum, enda flaug hann fyrir borð í einhverjum veltingnum. Roskinn maður, sem einkum var þekktur fyrir hversu sérlundaður hann var, réðst háseti. Kímnigáfa Alla bjargaði þeirri samvinnu og svo fór að gamla manninum þótti vænt um hann og vildi gera honum allt til þægðar. Á þessum bát mokfiskuðu þeir félagar um sumarið, svo að Alli kvaðst ekki hafa aflað betur í annan tíma. Seinna eignaðist hann betri og traustari báta. Ólafur mágur hans var stundum með honum á sjó og þeir voru miklir mátar. Ólafur dó ungur og var sárt saknað. En það var þó bara byrjunin. Þegar elsta barn þeirra hjóna var tólf ára, lentu þau í bílslysi í hálku á Breiðadalsheiði. Þau voru að koma frá Ísafirði. Þar lést Sigríður frá sínum stóra barnahóp. Þetta var í vikunni fyrir jólin. Og þetta átti að verða góð ferð, sagði Alli löngu seinna. - Það hafði verið dálítið erfitt þennan vetur og ég ætlaði að koma henni á óvart og gefa henni kápu í jólagjöf ...

Þá kápu þurfti Sigríður aldrei að nota. Alli átti að liggja á sjúkrahúsi, því hann var töluvert slasaður. En einn daginn strauk hann þaðan, sem frægt varð, þegar hann heyrði ávæning af því að læknar teldu þurfa að taka af honum annan fótinn. Og hann varð lánsamur í óláni, fóturinn greri furðu vel, þó aldrei yrði hann jafngóður.

Yngsta telpan var skírð við kistu móður sinnar, Sigríður - Sigga litla var hún ávallt kölluð. Hafi nokkurt barn líkst föður sínum þá var það Sigga litla, enda elti hún hann eins og skugginn hans, svo framarlega sem hann var í landi. Alli sagði mér einu sinni að honum hefði boðist gott fósturheimili fyrir þessa yngstu dóttur sína. En hann afþakkaði. Hann gat ekki hugsað sér að láta neitt barnanna frá sér. Næstu ár varð það hans stóra takmark að koma þeim til manns. Þar sem hann var sjómaður varð hann að hafa ráðskonur og gekk á ýmsu um þeirra samlyndi. Stundum frétti maður að nú væri Alli á föstu eða að nú væri Alli áreiðanlega trúlofaður. En aldrei varð það til frambúðar. Hann mun hafa syrgt Sigríði konu sína meira en hann jafnvel gerði sér ljóst sjálfur. Og í hans fjölskyldu var ekki siður að flíka tilfinningum. "Vanlíðan" var sterkasta orðið sem ég heyrði hann nota um tilfinningakreppu.

Ráðskonutímabilið leið hjá, börnin stækkuðu og urðu vel gefin og rösk. Systurnar tóku snemma við heimilishaldinu, fyrst Lóa (Ólöf) og svo Sigga Ranna (Sigurósk Rannveig). Hún var ótrúlegur unglingur. Fyrir utan grunnskólanám, sem hún auðvitað varð að stunda eins og önnur börn, prjónaði hún lopapeysur á fjölskylduna, ræstaði, eldaði og bakaði. Ef maður gerði henni einhvern smágreiða var hún vís til að færa manni stærðar köku með kremi og öllu saman. Allt lék í höndunum á Siggu Rönnu. Því miður tók líf þessarar indælu stúlku neikvæða stefnu og feðginin fjarlægðust hvort annað, báðum til óhamingju.

Alli var geðríkur maður og stórlátur. Það kallaði yfir hann ýmsa erfiðleika sem e.t.v. hefði mátt sleppa við. En hann var líka vinur vina sinna, hjálpsamur og greiðvikinn. Ekki þýddi neinum að halla á minni máttar ef Alli var nálægt. Hann var að eðlisfari glaðlyndur, sóttist eftir glaum og gleði. Svo sem vænta mátti vildi það stundum fara "yfir strikið". En jafnvel þótt menn lifi hátt, finnst almannarómnum þeir aldrei lifa nógu hátt. Hann bætti við, skreytti gjarnan og skáldaði. Enda varð Alla einhvern tíma að orði: - Ég er svo sem ekkert að afsaka mig, en ég veit ekki á hverju fólk heldur að við höfum lifað öll þessi ár. Hefði ég drukkið stanslaust hefði aldrei verið til peningur, enda hefði ég ekki haft tíma til að vinna fyrir honum.

Eina sögu frá þessum árum langar mig til að láta fljóta hér með og vona ég að það fyrirgefist: Það var ball á Flateyri og Alli gekk út í samkomuhús. Lóa, elsta dóttir hans, var þá uppkomin og var farin á ballið með einhverjum jafnöldrum sínum. Þegar Alli kom inn heyrði hann að unglingarnir voru eitthvað að gantast við Lóu - að ekki mundi nú pabbi hennar láta sig vanta í glauminn. Hann heyrði dóttur sína svara stundarhátt: - Mér er alveg sama hvað þið segið. Áreiðanlega á ekkert ykkar betri pabba en ég. Hver skyldi hafa verið stoltasti faðir á Flateyri það kvöld? Og lífið veltist áfram eins og bátur í stórsjó. Vinir og kunningjar Alla héldu því fram að hann hlyti að hafa níu líf eins og kötturinn eða kannski einu fleira. Óteljandi skipti lenti hann í lífsháska og óhöppum. Hann var næstum drukknaður þegar hann var að bjarga bátnum sínum sem var að reka frá höfninni. Öðru sinni strandaði hann. Hann var næstum orðinn úti á Breiðadalsheiði. Hann varð fyrir voðaskoti. En allt svamlaði hann í gegnum. Gamla fólkið hefði sagt að hann væri ekki einn í ráðum og líklega hefur það verið svo. Alli hafði líka svokallað sjötta skilningarvit. Hann fann fiskinn eftir sínum eigin leiðum sem aðrir ekki þekktu. En þetta gat hann ekki nema hann væri einn á sjó. Ég taldi það traustsyfirlýsingu að hann skyldi vera að segja mér, landkrabbanum, frá þessu. En það var í eina skiptið sem ég heyrði hann nefna Guð. Kannski hefur það verið óvart.

Síðari árin urðu Alla rósamari. Hann fluttist þá frá Flateyri til Patreksfjarðar, þar sem Lóa og fleiri barna hans bjuggu þá, og keypti litla íbúð af bróður sínum sem aldrei hafði farið langt frá æskustöðvunum. Þar bjó hann um hríð með kettinum Felix og gætti nafna síns og dóttursonar eftir því sem hann kom við vegna vinnu.

En svo gerðist það sem enginn hafði átt von á. Aftur voraði í lífi Aðalsteins Grétars Guðmundssonar. Hann kynntist konu sem átti eftir að deila með honum ókomnum árum. Guðbjörtu Ásgeirsdóttur - Stellu í Látrum, eins og hún er alltaf kölluð, dóttur Ásgeirs vitavarðar í Látrum sem margir Vestfirðingar þekktu. Stella hafði búið um árabil í Reykjavík en fluttist heim aftur þegar fjölskyldan þarfnaðist hennar. Skömmu eftir að þau Alli kynntust missti hún bæði einkasystur sína og föður sinn. Þá varð Alli stoð hennar við búskapinn á Látrum. Þarna áttu þau góð ár. Bæði höfðu þau gaman af skepnum og undu vel úti í náttúrunni. Það var gaman að heimsækja þau í sveitina og enginn fór svangur frá Látrum. Stella er allra kvenna gestrisnust og það svo að Alla þótti stundum nóg um, því yfir hásumarið var óstöðvandi gestagangur og kaffikannan kólnaði ekki allan daginn. Undir niðri mun hann þó hafa kunnað vel að meta höfðingsskap sambýliskonu sinnar.

Auðséð var að þau studdu hvort annað. Hún tók símann ef hann vildi hafa frið og ró og kallaði ekki á hann nema um eitthvað nauðsynlegt væri að ræða. Hann leiddi hana ævinlega ef hún þurfti að ganga tröppur eða stiga, en hún hafði skerta sjón. Samband þeirra var hlýtt og gott. Enda átti eftir að reyna á það, því nú fór heilsan að bila hjá Alla. Alltof fljótt, fannst okkur vinum hans. Hjartabilun, sem hann hafði lengi fundið til, ágerðist. Slit og þreyta fóru að segja til sín. Loks greindist hann með krabbamein. Það var erfitt fyrir þennan hrausta mann að verða óvinnufær og síðan sjúklingur. Aftur varð heimili hans á Patreksfirði. Stella annaðist hann með ástúð og umhyggju. Þolinmæði hennar var óþrjótandi. Sjálf var hún alls ekki hraust en harkaði af sér. Fyrir utan gluggann stóð báturinn sem Alli hafði látið draga heim á hlað, svo hann gæti dyttað að honum og haft sálufélag við hann ef einhver dagamunur var á veikindunum.

Nú stendur báturinn þar einn og yfirgefinn og kötturinn Gísli leitar árangurslaust að besta vini sínum. Svona er lífið.

Við hjónin vottum Stellu og fjölskyldunni samúð okkar. Við samgleðjumst Alla að vera búinn að taka sín próf í lífsins skóla og eiga óendanlegt sumar framundan.

Ragna Steinunn Eyjólfsdóttir.