Jónas Bjarnason
Jónas Bjarnason
Jónas Bjarnason skrifar um efnahagsmál: "Glitnir og KB t.d. eru ekki par virðulegar stofnanir, sem sitja nú uppi með sína timburmenn og fallin gengi á mörkuðum. Svona má víst ekki skrifa."

Fésýsla á ekkert að vera hættulegra starf en önnur. Menn hafa lært að hafa eftirlit með fjárstreymi og því fólki, sem handfjatlar peninga annarra. Þeir eru oft kallaðir féhirðar og samlíking við fjárhirða er augljós. Af og til verða menn þó fingralangir þegar freistingar eru of miklar. Pétur Blöndal þingmaður segir, að hann vilji ekki að fé sé án hirðis, án hans vill það glatast. Sparisjóðir í gamla skilningnum eru að týna tölunni, þeir sem alþýðan þekkti. Þeir voru í þjónustu fólks sem hafði nægilega yfirsýn á viðskiptin og engin tortryggni virtist vera. Ritari safnaði ungur á bók í SPRON og taldi sig hafa þá ávöxtun, sem best væri í boði, en hún var oftast minni en verðbólgan. Svo lánaði sjóðurinn húsbyggjendum og fyrirtækjum, en einhverja klíkustarfsemi mun hafa þurft til að fá stór lán. En ritara þótti vænt um sjóðinn og gerði sér ekki miklar áhyggjur um að einhverjir sætu að svikráðum, aðrir en stjórnvöld, sem gátu ekki hamið verðbólguna. En í seinni tíð kom í ljós, að einhverjir útvaldir hafa fengið innstæður skráðar sem stofnfé í sparisjóðum. Svo leið tíminn og þá kom í ljós hver ætlunin var, en tíðarandinn hefur verið sá, að engin fyrirtæki séu rekin af viti nema hlutafélög. Eftirleikurinn er nú sýnilegur. Löggjafinn sá ekki fyrir alla leiki stofnfjáreigenda, sem voru slungnir og blóðþyrstir. Meira að segja fjármálaráðherra seldi eigin stofnfjárhlut í miðjum klíðum í einum sjóðanna á þvílíku verði, að ljóst var að hlutafélag væri í augsýn. Stjórnvöld gátu ekki stöðvað allar yfirtökur. Það var sem menn væru að hirða upp fé af götunni og sögðust ekki taka fé af neinum. Já, hver gætir hverra og hver gætir svo þeirra? Hvar endar þetta? SÍBS Group, Herkastalinn Group?

Ritari minnist þess þegar hann ungur starfaði við fermingar skipa í Reykjavíkurhöfn. Hann var í svokölluðu „gengi“ hjá Eimskip, en það var bara virðuleg staða. Lengst af var hann á bakkanum við að ferma vörubíla. Stundum kom áfengi frá útlöndum og kassar með vínflöskum voru þá settir á bretti og þau hífð upp úr lestum og sett á vörubíla. Kaðalstroffur voru hnýttar um brettin ásamt kössunum. Bakkamaður fór svo með hverjum bílfarmi á áfangastað, en það var til öryggis, en án formlegrar starfslýsingar. Eitt sinn fór ritari með bíl inn í geymslur áfengisverslunarinnar. Þar komu menn til skjalanna, sem voru rauðir og þrútnir í andliti og áfengisþef lagði af þeim, en flöskubrot lágu með veggjum, en stútar voru samt með innsiglum. Þarna mun hafa verið það, sem var kallað var rýrnun. Þetta gæti verið ein sagan um breyska verkamenn í aldingarði drottins. Það er óráð að láta drykkjusjúka starfa í vínbúðum.

Það hefur vakið mikla athygli hvernig sumir af stjórnendum bankastofnana hafa hagað sér nýlega. Þeir bæði ráða og ráðskast með fé bankanna og moka í eigin vasa. Það er ótrúlegt hversu miklar luðrur eigendur hlutafjár í bönkum eru. Þeir horfa aðgerðarlausir á bankastjóra og stjórnarformenn haga sér eins og þeir eigi bankana. Refir eru látnir gæta lambanna! – Er það svo, að næstráðendur í bönkum þegi vegna þess að þeir telji sig vera næsta í röðinni um bita eða verði að vera viðhlæjendur? – Já, bankastjórar taka hundruð milljóna eða milljarða til sín með einhverjum látalátum um aðferðir og gegnsæi. Svo segja þeir, að það sé vegna viðskiptasnilldar erlendis. Þeir flytji bara til útlanda ef menn fara að fetta fingur. Og nú, eftir að blaðran er sprungin, kemur í ljós, að milljarðar bankastjóranna hefðu skipt máli. Þeir hafa tekið þátt í að grafa undan krónunni með oflátungshætti, sem vitaskuld hefur borist til eyrna erlendum samkeppnisaðilum. – Það er ekki virðulegur banki, sem lætur bankastjóra sína éta innan úr sér eins og maðka í kálhausum. Í villta vestrinu rændu menn banka ríðandi á hestum og veifandi byssum, en nú skræla menn í jakkafötum banka að innan. Og bara einn hluthafi hefur hafið málarekstur gegn stjórnum bankastofnana fyrir sólundun á fé eigenda vegna ótrúlegra kaupréttar- og starfslokasamninga. Bankarnir hafa ekki sett á blað skýr markmið, sem ættu að vera hin eina sanna viðmiðun fyrir góða bankastjórn. En hvað gera bændur nú og hvar er Bjarni Ármannsson? – Til allrar guðs mildi varð ekkert úr sameiningu REI og Geysir Green Energy. Það mál allt var rekið áfram sem hraðskák og sekúndurnar virtust skipta máli. Uppkasti að samningi var veifað í Kastljósi með einokunarákvæði inni í tæknilegri grein. Gulrótin, sem var falboðin, var ímynd gullkistu Reykvíkinga, heita vatnsins í æðum borgarinnar. Það gull er varla söluvara í hitabeltislöndum í Asíu þar sem ekki þarf að kynda hús. Í þessum slag misstu helstu embættismenn OR rassinn úr buxunum, en þeirra framtíð er óráðin og hlýtur að verða endurskoðuð. Einmitt þeir brugðust á ögurstundu borgarfulltrúum, sem vissu trauðla hvert ferðinni var heitið. Glitnir og KB-banki eru ekki par virðulegar stofnanir, sem sitja nú uppi með sína timburmenn og fallin gengi á mörkuðum. Svona má víst ekki skrifa. Það er víst neikvætt. Og Davíð Oddsson tók út sinn sparnað úr einum bankanna í mótmælaskyni.

Höfundur er efnaverkfræðingur.