Fjölskyldumálin eru hörðu málin mikilvægt að karlmaður lýsi því yfir að málefni fjölskyldunnar séu það sem máli skiptir Viðtal: Páll Þórhallsson. Ljósmyndir: Ragnar Axelsson. SEINT um kvöld gefst nýja borgarstjóranum loks tími til að ræða við blaðamann.

Fjölskyldumálin eru hörðu málin

mikilvægt að karlmaður lýsi því yfir að málefni fjölskyldunnar séu það sem máli skiptir Viðtal: Páll Þórhallsson. Ljósmyndir: Ragnar Axelsson.

SEINT um kvöld gefst nýja borgarstjóranum loks tími til að ræða við blaðamann. Þetta hefur verið erilsöm vika með afbrigðum og þennan sama dag tók hann við nýja starfinu. Þrjú barnanna eru komin í rúmið og það fjórða er að leika í Borgarleikhúsinu þegar Árni og Bryndís bjóða til stofu. Bubbi Morthens er á fóninum og blómvendir með heillaóskum fylla íbúðina í raðhúsinu við Álftamýri. Þau eru samhent hjónin og Bryndís, verkstjórinn á heimilinu, fylgist með því að kvöldsvæfur bóndinn segi nú enga vitleysu.

rni er fyrst spurður hverra manna hans sé. Hann er fæddur í Vestmannaeyjum 30. júlí 1956, sonur Sigfúsar J. Johnsens, kennara í Vestmannaeyjum og núverandi félagsmálastjóra í Garðabæ, og Kristínar S. Þorsteinsdóttur, húsmóður og bankastarfsmanns. Sigfús er Vestmannaeyingur aftur í ættir, sonur Árna Hálfdáns Johnsens, kaupmanns og útgerðarmanns og Margrétar Jónsdóttur. Þess má geta að Árni Sigfússon og Árni Johnsen alþingismaður eru systkinasynir. Móðurforeldrar Árna Sigfússonar eru ættaðir austan úr Mjóafirði, Þorsteinn Víglundsson skólastjóri í Vestmannaeyjum og Ingigerður Jóhannsdóttir.

Árni er alinn upp í sex systkina hópi. Elstur er Þorsteinn Ingi Sigfússon, prófessor við háskólann, þá Árni, síðan Gylfi, sem er framkvæmdastjóri fjármáladeildar Tollvörugeymslunnar, Margrét innanhússarkitekt, sem starfar sem fjármálastjóri hjá Garðyrkjufélaginu, Þór, ráðgjafi fjármálaráðherra, og yngst er Sif, sem nýlokið hefur enskunámi við háskólann.

Kynntust í Hamrahlíðarkórnum

Fjölskylda Árna flutti til Reykjavíkur þegar hann var tólf ára, árið 1969. Bjuggu þau í Háaleitishverfi en Árni gekk í Vogaskóla. "Í Menntaskólanum við Hamrahlíð kynntist ég Bryndísi, í Hamrahlíðarkórnum þar sem við sungum bæði," segir Árni. Bryndís Guðmundsdóttir er Reykvíkingur, faðir hennar er fæddur á Laugaveginum en móðir hennar er frá Hesti í Önundarfirði. Móðir Bryndísar er heyrnarlaus og kom hingað suður barnung til að læra í Heyrnleysingjaskólanum.

"Áfangakerfið í MH hentaði mér ekki mjög vel og ég var fremur rótlaus. Því var Hamrahlíðarkórinn kjölfestan á menntaskólaárunum og við störfuðum lengi með honum eftir stúdentspróf," segir Árni. "Við kynntumst geysilega góðu fólki í kórnum og nánasti vinahópurinn er í raun þaðan." Árni segist hafa skorið sig nokkuð úr í skólanum. "Ég gekk yfirleitt um í jakkafötum með bindi sem var nú heldur á skjön við það sem viðgekkst. Ég hef gaman af því að þegar ég hitti núna þá sem voru hvað mestir hippar í þá daga eru þeir yfirleitt fínni en ég í tauinu, í einhverjum Boss-klæðnaði. Þá hugsa ég gjarnan hvað þeir hafi breyst mikið."

Að loknu stúdentsprófi fóru Árni og Bryndís í Kennaraháskólann og luku þaðan prófi. Árni segist reyndar hafa spáð í lögfræði og sagnfræði en kennaranámið orðið fyrir valinu enda sé kennslan honum í blóð borin. Að loknu kennaranámi sáu þau um heimavist Heyrnleysingjaskólans. Síðan lá leiðin í Knoxville-háskólann í Tennessee þar sem hann fór í framhaldsnám í opinberri stjórnsýslu en hún í talmeinafræði.

"Með náminu hef ég ávallt stundað vinnu," segir Árni. "Uppeldið í Eyjum var þannig að menn unnu gjarnan með skóla og öll sumur. Þannig að sem unglingur vann ég í Prímapylsum sem þá voru í portinu við Nýja bíó. Síðan var ég við verslunarstörf, byggingarvinnu og fatapressun. Ég kenndi í Vogaskóla og starfaði við blaðamennsku á Vísi. Á lokaári mínu í Kennaraháskólanum var ég ráðinn framkvæmdastjóri fulltrúaráðs Sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík."

Eftir að námi lauk í Bandaríkjunum starfaði Árni um tíma sem deildarstjóri hjá Fjárlaga- og hagsýslustofnun og þaðan fór hann yfir til Stjórnunarfélags Íslands og gerðist framkvæmdastjóri. Árni lét svo af því starfi síðastliðinn fimmtudag er hann tók við embætti borgarstjóra Reykjavíkur af Markúsi Erni Antonssyni. Árni hefur verið borgarfulltrúi undanfarin átta ár.

Kosningabarátta gegn ríkjandi valdi

"Ég fékk snemma áhuga á stjórnmálum. Þeir sem þekktu mig í Vogaskóla segja raunar að ég hafi verið á kafi í pólitík þótt mér finnist að ég hafi fyrst og fremst fylgst með og lesið blöðin. En mér er kosingabarátta Gunnars Thoroddsens og Kristjáns Eldjárns fyrir forsetakosningarnar 1968 minnisstæð. Í rútuferð út í hraun tókst mér að sannfæra nokkra félaga mína um ágæti Gunnars með rökum sem ég mundi nú ekki beita í dag án þess ég vilji fara nánar út í það." Árni gekk svo í Heimdall á menntaskólaárunum fyrir áeggjan Hreins Loftssonar. Á vegferð sinni upp metorðastigann í ungliðahreyfingunni lenti Árni tvisvar í harðvítugri kosningabaráttu gegn "ríkjandi valdi", eins og hann orðar það. Árni segir að það sé ekkert svo langt síðan andstæðingar í þessum kosningum innan ungliðahreyfinganna fóru að geta brosað að minningunni.

- En var það sjálfgefið að ganga í Heimdall?

"Það var aldrei spurning um það hvort ég fylgdi sjálfstæðisstefnunni. Þessi einföldu slagorð, stétt með stétt og einstaklingsfrelsi, hafa alltaf átt við mig."

- Varstu ekki einn af stofnendum Félags frjálshyggjumanna?

"Mér var boðið að ganga í félagið fljótlega eftir að það var stofnað."

- Ertu enn sömu skoðunar?

"Það vita allir sem þekkja mig að ég hef alltaf haft sömu stjórnmálaskoðanir. Ég hef haldið mínum skoðunum á einstaklingsfrelsi og því hversu mikilvæg samhjálp er. Í Félagi frjálshyggjumanna var ég líka fenginn til að fjalla um siðfræðiþáttinn." Árni dregur fram úr hillu "Theory of the Moral Sentiments" eftir Adam Smith því til sannindamerkis. "Ég tel að umræða frjálshyggjunnar ha er sunnudagur 13. mars, sem er 72. dagur ársins 1994. Miðfasta. Stórstreymi (4,11 m). Árdegisflóð í Reykjavík er kl. 7.09 og síðdegisflóð kl. 19.22. Fjara er kl. 1.00 og kl. 13.17. Sólarupprás í Rvík er kl. 8.19 og sólarlag kl. 19.01. Myrkur kl. 19.48. Sól er í hádegisstað kl. 13.39 og tunglið í suðri kl. 9.00. (Almanak Háskóla Íslands.)

En Drottinn efli yður og auðgi að kærleika hver til annars og til allra, eins og vér berum kærleika til yðar. (I. Þessal. 3,12.)

ÁRNAÐ HEILLA

ára afmæli. Í dag, 13. mars, er sjötugur Jörundur Þorsteinsson, Hvassaleiti 58, Reykjavík. Hann og Kristjana Jósepsdóttir taka á móti gestum í sal Félags- og þjónustumiðstöðvar eldri borgara, Hvassaleiti 56-58, milli kl. 16 og 18 í dag, afmælisdaginn.

ára afmæli.Á morgun, 14. mars, verður fimmtug Guðrún Hjördís Ólafsdóttir, Egilsbraut 7, Neskaupstað. Eiginmaður hennar er Sigurður R. Bjarnason, apótekari, Neskaupstað.

FRÉTTIR

FIMIR fætur eru með dansæfingu í Templarahöllinni í kvöld kl. 21.

SKAFTFELLINGAFÉLAGIÐ í Rvík er með félagsvist í dag kl. 14 í Skaftfellingabúð, Laugavegi 178.

FÉLAGSSTARF aldraðra, Furugerði 1: Á þriðjudaginn kl. 10 verður danskennsla hjá Sigvalda, kl. 13 kennir Kristín Lúðvíks0in eru hörðustu málin því að þau eiga að sýna þau raunverulegu gildi sem sjálfstæðisstefnan býr yfir. Og þessi málaflokkur þarf að fá aukið vægi og ég bið bara vinsamlegast um að menn kalli þetta "hörðu málin". Til hvers værum við hér ef það væri ekki til að lifa lífinu? Eru ársreikningar fyrirtækja lesnir yfir moldum manna?"

Frístundum sínum segist Árni fyrst og fremst verja með fjölskyldunni. Þau Bryndís eiga fjögur börn, Aldísi Kristínu, Védísi Hervör, Guðmund Egil og Sigfús Jóhann. "Aldur barnanna hefur mikil áhrif á hvað er gert hverju sinni, hvað er hægt að gera og hvað er skemmtilegt að gera." Hann segist ekki vera einn af þeim sem fer í lax og golf. "Fjölskyldan gengur fyrir. Í raun er lítill tími afgangs fyrir sjálfan mig. En þegar hann gefst sest ég niður og les og í bílnum hlusta ég á fræðsluefni á spólum. Ég hef þó veitt nokkra laxa í embættiserindum." Árni "notar" ekki áfengi og tóbak eins og hann orðar það. Hann svarar því ekki beint hvort borgarstjórinn muni draga úr vínveitingum en segist hafa þá trú að hann geti haft áhrif með góðu fordæmi. Bryndís bætir því við að það hafi breyst til batnaðar að óáfengir drykkir séu í boði í samkvæmum hjá borgaryfirvöldum. Hún segir að þegar fjölskyldan vilji gera sér glaðan dag "pöntum við pizzu, leigjum vídeóspólu eða kaupum nammi".

Heiðarleg, nútímaleg vinnubrögð

- En eru frami í pólitík og fjölskyldulíf ekki ósættanlegar andstæður?

"Alls ekki," segir Árni. "Mér finnst ég vera allt öðru vísi stjórnmálamaður. Ég vona að ég sé fulltrúi nýrrar kynslóðar í stjórnmálum. Manna sem eru tilbúnir að fórna sér í þágu góðra mála en gera sér grein fyrir að það sem gildir á þessum vettvangi eru góð, nútímaleg vinnubrögð. Við eigum að vinna heiðarlega, eiga okkar fjölskyldur og eiga rétt á að lifa fjölskyldulífi fyrir utan hið opinbera líf." Árni segir að til séu eldri menn í stjórnmálum sem viðurkenni þetta gildismat. "En það sem mér finnst sorglegast af öllu er að sjá unga menn fara í stjórnmál, sérstaklega inn á Alþingi, og á einu til tveimur árum hafa þeir aðlagast ímyndinni af rausara í ræðustól sem hefur í raun ekkert fram að færa og hefur ekkert að berjast fyrir annað en að æfa sig í ræðustóli. Þetta á ekki við einn flokk fremur en annan en þó síst sjálfstæðismenn!"

- Eiga helstu einkenni stjórnmálamanna, kænska og ófyrirleitni, sem sagt ekki við um þig?

"Ég tel mig vera kominn í stól borgarstjóra án þess að vera ófyrirleitinn. En við skulum ekki alhæfa um stjórnmálamenn. Ef almenningur hefur þá hugmynd um stjórnmálamenn að þeir séu útsmognir, ófyrirleitnir eiginhagsmunaseggir þá er hún röng. En hún er ekki til af ástæðulausu heldur eru of margir sem falla inn í þessa mynd. Þessu verður að breyta. Ég held að hver þjóð sem nær að skapa þá ímynd stjórnmálamanna að þeir séu hreinir og beinir fagmenn, sem kunni til verka, eigi sér hugsjónir, kunni að móta stefnu, kunni að ná fram stefnu og kunni að framkvæma, þá sé slík þjóð á fljúgandi ferð fram á við."

Þægur á réttum augnablikum

- Fulltrúi ungu kynslóðarinnar, sem aðhyllist ný vinnubrögð og málefni sem hafa átt undir högg að sækja. Hvernig hefurðu farið að því að ná samt svona langt?

"Vera þægur á réttur augnablikum," segir Árni án umhugsunar og glottir. Síðan bætir hann við: "Þjóðfélagið er að breytast. Ég hef lengi skynjað það og því beðið rólegur. Þessi gildi eru að verða meira áberandi í umhverfi okkar. Fyrir tíu árum þegar haldin voru barnaíþróttamót þótti eiginlega hjákátlegt að foreldrar væru með börnunum. Í dag þykir hjákátlegt ef foreldrar eru ekki með börnunum. Þetta sýnir breytt viðhorf. Menn eru tilbúnir og eru að bíða eftir tækifæri til að snúa sér meira að fjölskyldunni. Og ég held að menn grípi fegins hendi í þann sem tekur slík mál upp og fylgir þeim eftir. Ég held það skipti máli að það sé karlmaður sem geri það. Sem lýsi því yfir að þetta séu hörðu málin."

- Hvað áttu við með því að þú viljir innleiða ný vinnubrögð?

"Ég tel að margt af því sem við erum að ræða geti menn verið mjög sammála um ef þeir upplifa veruleikann á sama hátt. Þetta er viðurkennt í allri stefnumótunarvinnu, að menn komi saman og meðtaki upplýsingar á sama hátt. Það sem mestu máli skiptir er að það náist samstaða milli ólíkra hópa um forgangsröðun. Við þekkjum það allt of vel að þegar ólíkir flokkar koma saman eins og á Alþingi þá nánast verður það til þess að hverjum stjórnmálaflokki ber að hafa sérskoðun á hverju málefni. Ef ég legg fram ákveðna hugmynd er búist við því af fjölmiðlum að andstæðingur flokksins gangi fram og lýsi einhvers konar frati á þessa hugmynd. Það er alltaf verið að kalla eftir þessari andstöðu í þjóðfélaginu. Í stað slíkra vinnubragða er kominn tími til að leita eftir samstöðu. Það er þetta sem ég tel grundvöllinn að uppbyggingu framtíðarþjóðfélags. Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið við stjórnvölinn í Reykjavík nánast óslitið í sextíu ár vegna þess að fólk hefur skynjað að innan hans er hægt að ná saman um ákveðin mál og koma þeim í framkvæmd."

- Og hvernig ætlarðu að standa við loforð um að útrýma biðlistum eftir leikskólaplássi?

"Það þarf að sjá til þess að það sé til nóg af starfsmönnum og aðstaða sé næg. Það má spyrja hvort það þurfi endilega að vera Reykjavíkurborg sem útvegar húsnæðið. Kann að vera að fyrirtæki séu tilbúin að leggja eitthvað af mörkum? Í dag eru 14% 2-5 ára barna á biðlistum. Ég tel að það sé ekki stórmál að útrýma biðlistunum. Jafnframt tel ég fulla ástæðu til að ræða við ríkisvaldið um leiðir til lengingar fæðingarorlofs sem ég tel vera mjög mikilvægt mál fyrir ungar fjölskyldur."

- En er það í verkahring sveitarfélaga?

"Ef vel tekst til þá er ástæða til að vinna að frekari þróun hugmynda um greiðslur til foreldra sem eru heima með börnin og reyna að samhæfa þær betur fæðingarorlofinu. Hugsanlega getur Reykjavíkurborg boðið feðrum einn mánuð til viðbótar við það sem nú er. Það kann líka að vera að sveigjanlegur vinnutími sé lausn til að útrýma biðlistum í stað þess endilega að fjölga plássum. Þá þurfa fyrirtækin að skilja að foreldrarnir vilja vera með börnum sínum. Það þýðir að vistun innan við átta tíma, sex tíma vistun, gæti reynst mjög vel. Leikskólinn er nær eingöngu fyrir börn 2-5 ára. En fæðingarorlofið er ekki nema sex mánuðir. Það þarf að brúa þetta bil og það er hægt með lengingu fæðingarorlofs og með því að dagmæður sinni helst þeim sem eru yngri en tveggja ára. Við verðum að leita að heildarlausnum fyrir útivinnandi foreldra."

Vel launuð störf

- Það vakti athygli að þú lýstir því yfir í vikunni að þú vildir fjölga vel launuðum störfum í borginni. Hvað áttu við?

"Þegar við hugum að því að fjölga störfum hljótum við að leita starfa sem eru góð og vel launuð störf. Ætlum við að vera í framleiðslu sem skapar bara einhver störf eða ætlum við að vera vandfýsnari á störf og leiðir? Í gegnum stefnumótun þurfum við að gera okkur grein fyrir hvað gefur mest af sér."

- Er ekki úrelt að dæla peningum í verkefni sem skapa vinnu í nokkra mánuði?

"Það er ekki úrelt fyrir þá einstaklinga sem eru atvinnulausir og þurfa á vinnu að halda til að viðhalda starfsþreki sínu og sjálfsvirðingu. Hér á landi þar sem menn eru svo óvanir atvinnuleysisvofunni óttast ég að slæmu áhrifin komi fyrr og risti dýpra en annars staðar. Ég óttast að menn missi fyrr sjálfsvirðinguna og fari fyrr inn í lífsform andstætt okkar hagsmunum eða þörfum, tapi reynslu og þjálfun og keðjuverkun í átt til tortímingar hefjist. Til að útrýma atvinnuleysi og mæta fjölgun á vinnumarkaði þarf hins vegar að fjölga störfum í borginni um sex þúsund fram að aldamótum. Þetta er risavaxið verkefni en það er mjög mikilvægt að fást við slíkt risavaxið verkefni í litlum skrefum. Mér finnst við allt of oft hugsa í álverum og stálverksmiðjum. Eitt starf hér er á við þúsund störf í Bandaríkjunum. Ef þúsund starfa verksmiðja er opnuð í Bandaríkjunum klappa menn saman höndum og fótum. Hér segja menn ekki neitt þótt nýtt starf bætist við."

Bestu skólar í V-Evrópu

Árni er formaður Skólamálaráðs Reykjavíkur og hann vill setja markið hátt í þeim málaflokki. "Ég vil mynda stóran hóp sem nær samstöðu um hvernig við sköpum bestu grunnskóla í Vestur-Evrópu. Til þess að auka gæði menntunar þarf einsetinn heilsdagsskóla. Börnin byrji að morgni og ljúki sínum starfsdegi klukkan tvö og þá taki við lausnir heilsdagsskóla fyrir þá sem þurfa."

- Þessar breyttu áherslur munu væntanlega kosta sitt.

"Ég vil ekki tala um breyttar áherslur heldur aukna áherslu á verkefni af þessum toga. Reykjavíkurborg hefur efni á að gera vel við fjölskyldur. Það kann vel að vera að hún hafi ekki efni á ýmsu öðru. Hún hefur efni á að gera vel á þeim sviðum sem mestu máli skipta. Fjármögnun snýst um forgangsröðun. Þetta eru forgangsverkefnin. Annað verður þá að bíða."

- Þar á meðal listamiðstöðin Korpúlfsstöðum?

"Á meðan verkefni sem þessi eru á borðinu og eru okkar áhersluverkefni þá bíða önnur verkefni sem eru fjárfrek. Ég sé ekki fram á að á Korpúlfsstöðum verði uppbygging á næsta kjörtímabili."

Bjóst við að sinn tími kæmi

- Nú ertu orðinn borgarstjóri skömmu fyrir kosningar. Voru það ekki mistök að þú skyldir ekki taka við strax þegar Davíð hætti fyrir tæpum þremur árum?

"Það er eiginlega ekki hægt að spyrja mig hvað mér finnist um það. Ég var reiðubúinn þá og ég get svo sem sagt við sjálfan mig að það hljóti að hafa verið einhver mistök að ég tók ekki við strax þá. Eftir á að hyggja tel ég að tíminn síðan hafi verið mjög þroskandi og það sé mér mjög mikilvægt að hafa þennan góða reynslutíma í borgarmálum til þess að geta tekist á við verkefnið." Árni segist rekja það að hann tók ekki við þegar Davíð hætti til þess að hann hafi valdið ákveðnum mönnum sárum í kosningabaráttu innan ungliðahreyfinganna áður fyrr. "Ég þurfti að berja frá mér til að komast áfram og þá féll einn og einn við."

- En þú hefur beðið átekta síðan, tilbúinn að taka við þegar kallið kæmi?

"Þegar Markús tók við var um það rætt að hann myndi leiða þessar kosningar og þar með væri hann borgarstjóri og héldi áfram. Hversu lengi hann ætlaði að verða var óljósara. Ég held að sjálfstæðismenn hafi í prófkjörinu spáð í það að með því að styðja mig í annað sætið væru þeir í raun að tilkynna að þeir vildu að þegar að því kæmi væri það ég sem tæki við af Markúsi. Sjálfstæðismenn hugsa fram í tímann. Ég bjóst hins vegar alls ekki við að Markús kallaði til mín þetta fljótt. Það væri óhreinskilni að segja að ég hafi ekki búist við því að hann myndi einhvern tíma gera það."

- En hefði Davíð Oddsson ekki átt að taka af skarið á sínum tíma?

"Ég hef aldrei séð þetta mál þannig. Davíð var í miklum önnum, hann var að taka við formannsembætti, fór í gegnum erfiða tíma sjálfur þá, hann var að sinna þeim málum. Hann fór mjög hratt inn í það verkefni. Eftir sat ágætur hópur fólks í borgarstjórnarflokknum. Þarna kom upp annar einstaklingur, Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson, mjög öflugur borgarfulltrúi og hafði sterkan stuðning í þessum hópi. Ég vil ekki vera að leita að sökudólgum. Það eru mörg ár síðan ég vék frá mér þeim hugsunarhætti. Maður stjórnar sjálfur sínum huga og því hvernig maður upplifir atburði. Ég vel að upplifa þá á jákvæðan hátt."

Draumur rætist

ÁRNI Sigfússon í ræðustóli eftir að hafa tekið við embætti borgarstjóra síðastliðinn fimmtudag. Það kom honum á óvart hve skjótt kallið kom en innst inni bjóst hann við því að einhvern tíma kæmi að því.

Hamingjuóskir

BORGARSTJÓRINN fær koss frá borgarstjórafrúnni í ráðhúsinu eftir að borgarstjóraskiptin höfðu farið fram.