Frumraun Kári segir að sumt sé handan orða og maður verði bara að viðurkenna það og sætta sig við það þegar maður sé að skrifa.
Frumraun Kári segir að sumt sé handan orða og maður verði bara að viðurkenna það og sætta sig við það þegar maður sé að skrifa. — Morgunblaðið/Kristinn
Ásgerður Júlíusdóttir asgerdur@mbl.is Kári Tulinius er ungur og upprennandi rithöfundur sem er að stíga sín fyrstu skref innan íslensks bókmenntaheims en fyrsta skáldsaga hans, Píslarvottar án hæfileika , kom út síðastliðinn fimmtudag hjá Forlaginu.
Ásgerður Júlíusdóttir

asgerdur@mbl.is

Kári Tulinius er ungur og upprennandi rithöfundur sem er að stíga sín fyrstu skref innan íslensks bókmenntaheims en fyrsta skáldsaga hans, Píslarvottar án hæfileika , kom út síðastliðinn fimmtudag hjá Forlaginu. Hann segir ýmislegt hafa mótað hugmyndafræðina á bak við söguna. „Þannig var að ég giftist bandarískri konu árið 2004 og við ætluðum að búa á Íslandi en þar sem við vorum aðeins 23 ára lentum við í þessari svokölluðu 24-ára reglu sem felst í því að hjón undir 24 ára aldri fá ekki landvistarleyfi fyrir maka af erlendu bergi brotinn á Íslandi. Það er nú búið að afnema þessa reglu núna en þetta leiddi til þess að við sáum okkur ekki annað fært en að flytja til Bandaríkjanna þar sem ég hef búið síðustu fimm ár.

Ég fór að vinna fyrir hjálparstofnun blindra í borginni Providence á Rhode Island á meðan ég var að skrifa en ég hef alltaf verið í tvo til þrjá mánuði á Íslandi á ári hverju. Ég skildi svo við konu mína sumarið 2008 en ílengdist í Bandaríkjunum út af hruninu og bý þar enn. Á þessu tímabili ólguðu innra með mér tilfinningar sem ég vissi ekki hvernig ég ætti að koma frá mér. Ég fann þeim engan farveg fyrr en ég fór að skrifa. Reiðin út í íslensk stjórnvöld fyrir að vísa konunni minni fyrrverandi úr landi gáfu mér ákveðið forskot en svo fann ég einhvern veginn engan konstrúktívan farveg né hugmyndafræði sem ég gat lagað mig að og í kjölfarið fór ég að hugsa um hvernig væri að vera róttæklingur á þessum tímum. Síðan verður bankahrunið og þótt ég fjalli ekki um það á beinan hátt er það þarna í bakgrunni.“

Misheppnuð árás

Kári segist hafa fléttað nokkrar sögur af eigin reynslu inn í textann og er honum ein afar hugleikin. „Það atvikaðist sem sagt þannig að þegar ég klára fyrsta uppkast að bókinni er ég staddur í Ástralíu í fríi með fjölskyldu minni. Ég frétti frá vini mínum að einhverjir menn hefðu kastað Molotov-kokteil eða bensínsprengju inn um gluggann á íbúðinni minni í Bandaríkjunum. Hún sprakk sem betur fer ekki, það lak bara bensín út um allt, en það sprakk önnur fyrir utan íbúðina. Því var eiginlega um misheppnaða árás að ræða en á þessum tíma bjó ég með Ísraela sem hafði verið að skipuleggja umræður um Ísrael og Palestínu og verið að tjá sig um þau málefni. Þetta var svona eins og misheppnuð hryðjuverkaárás líkt og persónurnar í bókinni minni hefðu troðið sér inn í líf mitt á einhvern hátt.“

Kári tekur samt skýrt fram að megnið af bókinni sé hreinn skáldskapur þrátt fyrir að hann spinni nokkur atriði úr eigin lífi inn í atburðarásina. En um hvað fjallar svo bókin? „Hún fjallar sem sagt um nokkra unga róttæklinga sem eru rétt komnir af háskólaaldri en eru samt einhvern veginn ekki ennþá komnir inn í lífið. Þetta gerist í kringum bankahrunið þótt bókin fjalli alls ekki um það sem slíkt því ég þarf ekkert að segja Íslendingum hvað gerðist við hrunið – það vita það allir. Þetta fólk á sér þann draum að skipta einhverju máli og hafa því reynt ýmislegt en ekkert gengið neitt ofboðslega vel því þau eiga sér frekar óljós markmið um að vera hryðjuverkamenn en engan skýran málstað sem þeim finnst þess virði að drepa eða deyja fyrir. Þau eru stöðugt að leita að einhverri hugmyndafræði sem þau geta gert að sinni eigin. Þau eru á móti ríkinu, ríkisvaldinu og kapítalismanum en hafa enga aðra útópíu til að stefna að eins og t.d. kommúnisma eða aðra hugmyndafræði, sem fólk trúði á alveg í massavís og hafði þar af leiðandi eitthvað til að stefna að, sem sögupersónur mínar hafa í raun ekki. Þau eru í raun að leita sér að einhverju til að trúa á.“

Enginn herfáni sem hægt er að grípa

– Erum við ekki alltaf að leita að einhverju til að trúa á?

„Jú algjörlega, ég tala náttúrlega bara út frá sjálfum mér en ég var einmitt mjög leitandi sjálfur á þeim tíma sem ég skrifaði bókina. Það er hins vegar í okkar nútímasamfélagi enginn ákveðinn herfáni sem þau geta gripið, þau geta ekki einu sinni fundið sér nafn, eina nafnið sem þeim dettur í hug er „terroristaklúbburinn“, sem er eins og eitthvað upp úr Enid Blyton.“

– Ef það eru ekki Enid Blyton og Gísli Súrsson sem hafa áhrif, hverjir eru það þá sem hafa veitt þér innblástur í gegnum tíðina?

„Það þykir kannski ekki voða kúl að viðurkenna að maður hugsi um einhvern stíl en ég pældi til dæmis mjög mikið í því hvernig Steinunn Sigurðardóttir skrifaði Tímaþjófinn en ég nefni hana einmitt í bókinni svona til þess að þakka fyrir mig. Ég hef líka mikið pælt í E. E. Cummings og flæðinu sem hann nær í bókum sínum. Síðan hafa Íslendingasögurnar haft mjög mikil áhrif á mig en það er alltaf einhver svona draumur sem Íslendingur að geta skrifað á íslensku eins og enginn annar hefur skrifað á íslensku áður, eins og sagnahöfundarnir gerðu, að búa til tungumálið upp á nýtt.“

Hlutlaus sögumaður

Stíll Kára felst að mestu leyti í samtölum milli sögupersónanna þótt hann flétti einnig inn frásagnir úr fortíð þeirra. „Ég vildi hafa algjörlega hlutlausan sögumann en ég vildi ekki vera að trana mínum eigin skoðunum of mikið fram. Ég vildi leyfa textanum stundum að gliðna í sundur á viðeigandi stundum, þar sem ekki er hægt að lýsa atburðum eins og til dæmis kynlífi án þess að fara flatt á því. Sumt er bara handan orða og maður verður bara að viðurkenna það og sætta sig við það þegar maður er að skrifa en þess á milli getur maður leyft sér algjört flæði.“

ÚR BÓKMENNTAFRÆÐI Í SKRIF

Vildi ekki verða fræðimaður

Kári Tulinius er 29 ára gamall. Þegar hann útskrifaðist úr Menntaskólanum í Reykjavík fór hann í bókmenntafræði við Háskóla Íslands og fannst svo gaman að hann segist hafa gleymt sér aðeins í því. „Og þegar ég sá fram á að ég væri bara á leiðinni í framhaldsnám ákvað ég að leggja bókmenntafræðina til hliðar og fara að skrifa því það var aldrei draumurinn að verða fræðimaður. Ég hef reyndar ákveðið að taka þráðinn upp að nýju og er að vinna í lokaritgerðinni,“ segir Kári.