Kveðjuorð: Gísli Guðmundsson leiðsögumaður Kveðja frá Félagi leiðsögumanna Okkur langar til að minnast látins félaga, Gísla Guðmundssonar, leiðsögumanns, sem andaðist í Reykjavík 29. desember síðastliðinn. Gísli var einn af stofnendum Félags leiðsögumanna með áratugareynslu sem leiðsögumaður og fararstjóri innanlands og utan.

Gísli fæddist 30. október árið 1907. Hann var Hnappdælingur að ætt, frá Tröð í Kolbeinsstaðahreppi. Þaðan fluttist hann tilReykjavíkur með foreldrum sínum 1920, settist í Menntaskólann áriðeftir og lauk þaðan stúdentsprófi vorið 1927.

Hugur hans stóð til háskólanáms í rafmagnsverkfræði og í því skyni hélt Gísli árið 1928 til Winnipeg í Kanada. Þarna vann Gísli fyrir sér en stundaði jafnframt nám í kvöldskóla þar sem hann gat tekið próf sem svaraði til fyrsta áfanga í há skólanámi. Eins og aðrir félitlir námsmenn á þeim tíma, átti hann engan kost á styrkjum, hvað þá námslánum, og foreldrar hans voru tæpast aflögufærir að kosta hann til náms erlendis.

Haustið 1930 skall svo kreppan á. Fyrirtækið sem Gísli starfaði hjá sagði upp helmingi starfsmanna sinna og sátu þá auðvitað hinir eldri fyrir um vinnu. Atvinnuleysið ágerðist og yfirgaf Gísli þá Winnipeg og hélt norður í Íslend ingabyggðina Siglunes við Manitoba-vatnið. Þar starfaði hann um árabil á vegum Ásmundar Frímanns við fiskveiðar niður um ís á vetrum en skógarhögg á vorin. Þá vann hann við sögunarmyllu og við flutninga á timbri og fiskikössum víðsvegar um vatnið á sumrin.

Vorið 1938 kom Gísli aftur tilÍslands og hugði raunar ekki á langa dvöl. Veikindi og heimsstyrjöldin síðari komu í veg fyrir að hann héldi aftur vestur um haf. Um áramótin 1939 hóf Gísli störf hjá Tollgæslunni við vöruskoðun og eftirlit en vegna þrálátrar liðagigtar varð hann að láta af þeim störfum eftir fimmtán ár. Þá réðst hann til Upplýsingaþjónustu Bandaríkjanna og vann þar næstu tíu árin. Árið 1952 var Gísli ráðinn kennari í vörufræði að Verslunarskóla Íslands. Þessi kennsla ásamt enskukennslu varð hans aðalatvinna allt fram til ársins 1978 að hann lét af kennslustörfum.

Það var Bjarni Guðmundsson, blaðafulltrúi, sem fékk Gísla til að fara með hópa breskra og bandarískra hermanna í stuttar skoðunarferðir á stríðsárunum. Gísli hafði mikla ánægju af þessum ferðum að eigin sögn og þær mörkuðu upphafið að leiðsögumannsferli hans. Ekki hefði hann þó haft ánægju af þeim ef hann hefði ekki staðið sig vel, því hann lét sér annt um starfsheiður sinn, hafði skemmtilega frásagnargáfu og var vel kunnugur landi sínu. Auk þess kom hann farþegum sínum sífellt á óvart með ótrúlegustu uppátækjum.

Að fenginni þessari reynslu var Gísli ráðinn til hinnar nýstofnuðu Ferðaskrifstofu ríkisins sem leiðsögumaður og fararstjóri er Skipaútgerð ríkisins hóf árið 1948 ferðir milli Reykjavíkur og Glasgow með ms. Heklu. Breskir ferðamenn komu með skipinu hingað til lands, dvöldu um borð og fóru svo í dagsferðir sem Gísli sá um. Einnig annaðist Gísli móttöku skemmtiferðaskipa og ýmissa ferðahópa fyrirhina og þessa.

Eftir þetta hófust utanlandsferðir hans með Íslendinga. Fyrst var Gísli fararstjóri árið 1954 með Samkór Reykjavíkur í Norðurlandaför. En veigamestu utanlandsferðirnar voru tvær ferðir með Karlakór Reykjavíkur til Bandaríkjanna og Kanada árið 1960, að ógleymdri hinni margumtöluðu Baltika-reisu.

Síðustu langferðirnar sem Gísli annaðist voru farnar til Kanada sumarið 1975. Þá fóru 1.200 Íslendingar til Winnipeg og Vancouver. Gísli hafði veg og vanda af þessum ferðum. Maðurinn var ágætur skipuleggjandi, fljótur að takaákvarðanir og úrræðagóður enda röggsamur, stór og svipmikill svo eftir var tekið.

Við erum að vísu fáfróð um ættir Gísla og einkahagi en okkur er vel kunnugt um starf hans sem leiðsögumaður og óeigingjarnt starf hans fyrir Félag leiðsögumanna. Fyrstu árin eftir stofnun félagsins var hann formaður fræðslunefndar þess og má segja að þar hafi hann lagt grundvöll að öflugu fræðslustarfi félagsins. Þarna var samankominn hópur fólks sem hafði áhuga á öllu er að gagni mætti koma við leiðsögustarfið og öllu er horfði til heilla fyrir félagið. Viðvorum ekki alltaf sammála, stundum var deilt og sýndist sitt hverjum eins og gengur. En deilurnar stóðu um leiðir en ekki markmið. Gísla var vel ljós nauðsyn þess að leiðsögumenn hlytu góða menntun og var hann óþreytandi að fræða okkur og leiðbeina. Hann stjórnaði námskeiðum sem venjulega lauk með æfingaferðum um þau svæði sem kynnt voru hverju sinni. Ferðirnar um Snæfellsnesið, heimaslóðir Gísla, eru víst flestum þátttakendum ógleymanlegar og ætla má að þeir sem nutu tilsagnar Gísla, búi að því enn og minnist hans með hlýju og þakklæti.

Félag leiðsögumanna þakkar Gísla dygga samfylgd hans og vottar ættingjum og vinum dýpstu samúð.