BREZKUR almenningur hefur að engu fullyrðingar ríkisstjórnarinnar um skaðleysi erfðabreyttra matvæla og heldur fast við að sniðganga þau áfram. Bæði er að stöðugt berast fréttir af skaðsemi efnanna og svo segja menn að sporin frá nautakjötinu og Kreutzfeldt- sjúkdómnum hræði, en þar þótti mönnum brezka ríkisstjórnin taka of seint á málum.
Breska stjórnin ver erfðabreytt matvæli

London. Morgunblaðið. BREZKUR almenningur hefur að engu fullyrðingar ríkisstjórnarinnar um skaðleysi erfðabreyttra matvæla og heldur fast við að sniðganga þau áfram. Bæði er að stöðugt berast fréttir af skaðsemi efnanna og svo segja menn að sporin frá nautakjötinu og Kreutzfeldt- sjúkdómnum hræði, en þar þótti mönnum brezka ríkisstjórnin taka of seint á málum. Bretar hafa verið mjög á móti erfðabreyttum efnum í matvælum og það svo, að verzlanakeðjur hafa hver á fætur annarri úthýst vörum, sem innihalda erfðabreytt efni, úr vörumerkjum sínum. Ríkisstjórnin hefur sett reglur um merkingar á matvælum, sem innihalda erfðabreytt soja eða maís, en hefur verið gagnrýnd fyrir að ganga of skammt, bæði hvað varðar merkingar og rannsóknir á áhrifum erfðabreyttra efna á grænmeti og umhverfi. Margir hafa og hvatt ríkisstjórnina til þess að setja þriggja ára bann á erfðabreytt grænmeti, en aðrir lagzt gegn því og sagt strangar reglur duga. En í síðustu viku rak eitt og annað á fjörur fólks, sem setti þessi mál í sviðsljósið og yfirlýsingarnar gengu sitt á hvað svo brezkur almenningur vissi eiginlega ekki, hvaðan á hann stóð veðrið. En hvað sem hver segir, þá stendur fólk bara stormana af sér og heldur sínu striki gegn erfðabreytingunum. Vikan hófst á því, að Konunglega vísindafélagið lýsti því yfir, að rannsóknir Arpad Puszati, sem hann sagði hafa sýnt að neysla erfðabreyttra kartaflna hefði skaðleg áhrif á rottur, væru ómarktækar. Vart hafði fólk kyngt þessum boðskap, þegar brezku læknasamtökin lýstu því yfir, að notkun erfðabreyttra efna gæti haft skaðleg áhrif á umhverfið og fæðukeðjuna til lengri tíma litið. Þessu fylgdu sögur af því að aðalvísindaráðgjafi ríkisstjórnarinnar, Robert May, væri sammála þeim sem teldu að erfðabreytt grænmeti eigi ekki að setja á almennan markað fyrr en í fyrsta lagi 2003. Og eins og þetta væri ekki nóg, þá bárust fréttir vestan um haf, frá Cornell-háskóla um að rannsóknir þar á bæ hefðu leitt í ljós að erfðabreytt maísfrjókorn ganga af fiðrildalirfum dauðum. Nú þótti brezku ríkisstjórninni nóg komið og í síðustu viku flutti Jack Cunningham ráðherra þinginu þann boðskap að helztu ráðgjafar ríkisstjórnarinnar teldu með öllu ósannað að erfðabreytt matvæli væru mönnum hættuleg. Og þegar gengið var á hann í sjónvarpsfréttum, hvort hann teldi þau þá skaðlaus, svaraði hann játandi. Margir vilja líka skipta málinu í tvennt; annars vegar séu þessi efni í matvælum skaðlaus fólki, en annað geti verið um umhverfisáhrif þeirra í ræktun. Cunningham boðaði hert eftirlit með notkun erfðabreyttra efna við grænmetisræktun og tvær nýjar nefndir eiga að hafa eftirlit og umsjón með rannsóknum á áhrifum erfðabreyttra efna á manninn og umhverfi hans. En allt kom fyrir ekki. Skoðanakannanir sýndu strax að almenningur tók lítið mark á öryggisstimpli ríkisstjórnarinnar. Aðeins 35% aðspurðra sögðust treysta ríkisstjórninni til þess að taka réttar ákvarðanir í málinu og aðeins 1% taldi erfðabreytt matvæli geta orðið mannkyninu til góðs. En hafi þessar niðurstöður vakið litla gleði forsætisráðherrans í Downingstræti, þá er nú kátt í höllinni. Karl Bretaprins hefur árum saman verið talsmaður lífrænnar ræktunar og rekur slíkan búskap. Á vefsíðu sinni lýsti hann efasemdum um að rétt væri að gefa erfðabreyttri ræktun lausan tauminn og hefur fjöldi fólks tekið boði hans um skoðanaskipti á vefsíðunni og lýst stuðningi við málflutning hans. Hvað sem segja má um stöðu hans með brezku þjóðinni, þá er hann greinilega hennar maður í erfðabreyttum efnum. Blair snýr vörn í sókn

Ríkisstjórnin hefur nú hins vegar snúið vörn í sókn og Tony Blair, forsætisráðherra, réðist á fimmtudag harkalega að blöðunum fyrir að gera fólk móðursjúkt í garð erfðabreyttra matvæla. Sagði hann þau þyrla upp moldviðri í hvert sinn, sem einhver segði eitthvað gegn erfðabreyttum matvælum, en þegja svo þunnu hljóði, þegar menn kæmu fram með rök með ræktun þeirra. Forsætisráðherra sækir nú rök með erfðabreyttum matvælum í nýja skýrslu sérstakrar hugmyndanefndar ríkisstjórnarinnar, sem skipuð er vísindamönnum, lögfræðingum, heimspekingum og umhverfissinum. Í skýrslunni er lögð sendi frá sér yfirlýsingu, þar sem áherzlan er lögð á, að erfðabreytt matvæli séu ekki óhollari en önnur og þróuð ríki hafa áríðandi skyldum að gegna við þau vanþróuðu með því að veita þeim aðgang að erfðabreyttum matvælum, sem gætu hamlað þar gegn hungri. Það væri því siðferðilega rangt að stöðva framleiðslu þeirra. En nefndin segir einnig, að sjálfsagt sé að setja reglur um ræktun erfðabreyttra matvæla og bregðast við óskum neytenda í Bretlandi, þannig að þeir, sem af einhverjum ástæðum, vilja ekki neyta erfðabreyttra matvæla eigi annars kost og að neytendur geti af vörumerkingum séð, hvað þeim stendur til boða.