2. febrúar 2002 | Innlendar fréttir | 1401 orð | 2 myndir

Of seint að grípa til aðgerða þegar Vítisenglar hafa náð hér fótfestu

Vítisenglar hafa áður sýnt áhuga á Íslandi

Lögreglumenn tóku á móti vítisenglunum við komuna til Keflavíkurflugvallar á fimmtudagskvöld.
Lögreglumenn tóku á móti vítisenglunum við komuna til Keflavíkurflugvallar á fimmtudagskvöld.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
VÍTISENGLARNIR nítján sem komu til landsins með flugi frá Kaupmannahöfn á fimmtudag og fimmtudagskvöld voru ekki fyrstu vítisenglarnir sem komið hafa til landsins.
VÍTISENGLARNIR nítján sem komu til landsins með flugi frá Kaupmannahöfn á fimmtudag og fimmtudagskvöld voru ekki fyrstu vítisenglarnir sem komið hafa til landsins.

Á blaðamannafundi, sem haldinn var í húsakynnum ríkislögreglustjóra í gær, var upplýst að lögregla hér á landi hefur um nokkurt skeið fylgst með hópum vítisengla frá Danmörku en talið er víst að þeir hafi áhuga á að færa glæpastarfsemi sína hingað til lands. Þá hefur lögregla áður fengið vísbendingar um áhuga samtakanna á að hefja starfsemi á Íslandi.

Meðal þeirra sem heimsótt hafa landið er Jørgen "Jønke" Nielsen, sem er einn helsti foringi Vítisengla í Danmörku og gjarnan talsmaður þeirra út á við. Hann er talinn einn af upphafsmönnum samtakanna í Danmörku en sjálfur hefur hann hlotið dóma fyrir ofbeldisglæpi. Skv. upplýsingum frá danska ríkislögreglustjóranum myrti hann foringja í danska vélhjólaklúbbnum "Bullshit" í upphafi 9. áratugarins en upp frá því fór vegur Vítisengla í Danmörku vaxandi.

Ellefu af þeim nítján vítisenglum sem komu til landsins í vikunni komust hins vegar ekki lengra en í Leifsstöð þar sem þeim var neitað um leyfi til að fara inn í landið af sýslumanninum á Keflavíkurflugvelli. Fóru þeir í lögreglufylgd til Kaupmannahafnar í gærmorgun.

Í gær úrskurðaði Útlendingaeftirlitið að vítisenglunum átta, sem var heimiluð landganga, væri ekki heimilt að dvelja á landinu. Voru þeir handteknir fyrir hádegi og er ætlunin að flytja þá til Kaupmannahafnar með morgunfluginu til Kaupmannahafnar í dag.

Skipulagður glæpahópur

Haraldur Johannessen ríkislögreglustjóri sagði á blaðamannafundi í gær að lögregla liti svo á að Vítisenglar væru skipulagður glæpahópur. Reyndu aðrir meðlimir í Vítisenglum eða svipuðum samtökum að koma til landsins, mættu þeir búast við svipuðum aðgerðum.

"Við erum að reyna að koma í veg fyrir afbrot og koma í veg fyrir að afbrotamenn eða afbrotahópar skapi sér einhvers konar svigrúm hér á landi til þess að stunda afbrotastarfsemi. Við getum ekki beðið eftir því og horft á það aðgerðalausir að þeir komi sér hér fyrir og byrji sína brotastarfsemi og reynt að grípa þá inn í. Reynslan sýnir að þá er það of seint," sagði Haraldur.

Úrskurður Útlendingaeftirlitsins um að vítisenglunum væri óheimilt að dvelja á landinu byggist á lögum um eftirlit með útlendingum en þar eru gefnar víðtækar heimildir til að neita útlendingum um landvist. Þar segir að hægt sé að meina útlendingum landgöngu ef ætla má að þeir séu hingað komnir til starfa eða athafna, sem eru ólöglegar, ósæmilegar eða hættulegar hagsmunum ríkisins eða almennings. Einnig ef högum þeirra er þannig háttað að ætla megi að vist þeirra megi teljast hættuleg eða bagaleg hagsmunum ríkis eða almennings.

Upplýsingar bárust frá dönsku lögreglunni fyrir nokkru að Vítisenglar hygðust ná fótfestu hér á landi í gegnum vélhjólaklúbbinn Fáfni. Danska lögreglan komst á snoðir um þetta við rannsókn á sakamáli í Danmörku en Haraldur vildi ekki að öðru leyti tjá sig um þennan þátt rannsóknarinnar.

Þá væri vitað að vítisenglar hefðu áður heimsótt félaga í Fáfni sem hafa verið undir stöðugu eftirliti lögreglu síðustu daga. Aðspurður sagði Haraldur að ekki væri útilokað að þeir yrðu kallaðir til yfirheyrslu. Aðsetur vélhjólaklúbbsins Fáfnis er í Grindavík en meðlimir félagsins munu vera búsettir á höfuðborgarsvæðinu.

Í síðustu viku lét danska lögreglan ríkislögreglustjóra vita af því að hópur vítisengla væri væntanlegur til landsins. Á þriðjudag kom sérfræðingur frá dönsku lögreglunni til landsins og aðstoðaði hann lögreglu hér á landi m.a. við að þekkja vítisenglana úr hópi farþega. Sérfræðingurinn var á hinn bóginn ekki sýnilegur þegar vítisenglarnir voru stöðvaðir á Keflavíkurflugvelli. Vegna öryggis hans var hann hvorki nafngreindur né viðstaddur á blaðamannafundinum.

Eins og fyrr segir var átta vítisenglum hleypt inn í landið en ellefu meinuð landanga þegar í stað. Jóhann R. Benediktsson, sýslumaður á Keflavíkurflugvelli, sagði að ellefumenningarnir hefðu allir hlotið þunga dóma. Hinir voru ekki með eins alvarlegan sakarferil og því taldi embættið öruggara að hleypa þeim inn í landið og bíða úrskurðar Útlendingaeftirlitsins. "Sú staðreynd liggur á borðinu að þeir eru allir meðlimir í þessum samtökum Vítisengla og afbrotaferill þessara manna er ærið skrautlegur svo ekki sé meira sagt. Þeir hafa verið dæmdir fyrir morð, manndrápstilraunir, mannrán, fíkniefnasmygl, slagsmál og ýmiss konar annað ofbeldi. Þannig að þetta var allsvakalegur hópur sem þarna var saman kominn. Það er rétt að það komi líka fram, að þessir menn höfðu uppi hótanir," sagði Jóhann. "Þeir sögðust myndu koma aftur í stærri hópum og þeir myndu koma á morgun og næsta dag og þar næsta dag." Lögreglan hefði hins vegar nægt úthald til að halda slíkum mönnum frá landinu.

Ellefumenningunum var haldið á svokölluðu "transit-svæði" flugstöðvarinnar og sagði Jóhann að á köflum hefði verið afskaplega mikil spenna í loftinu. Ekki kom þó til átaka en lögregla var við öllu búin.

Margir vítisenglanna voru í mittisjökkum sem voru merktir samtökunum. Skv. upplýsingum frá ríkislögreglustjóra voru tveir með merkið "filthy-few" á jökkunum en aðeins þeir sem hafa myrt fyrir Vítisengla munu bera slíkt merki. Filthy-few gæti t.d. þýtt hinir óþverralegu.

Lögregla fylgdist grannt með þeim átta sem var hleypt inn í landið og fór ekki leynt með að þeir væru undir eftirliti. Reyndu vítisenglarnir að hrista lögreglu af sér en án árangurs.

Jón H. Snorrason, saksóknari og yfirmaður efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra, sagði að sannað þætti að starfsemi Vítisengla gengi eingöngu út á skipulagða glæpastarfsemi og að þeir hygðust ná fótfestu hér á landi. "Við teljum að við séum að mæta hér upphafsskrefunum. Það reynir mjög á að við höldum þessari baráttu áfram því útbreiðslu hafa þeir ekki náð og það er markmiðið að halda þessari baráttu áfram." Lögregla hefði fengið upplýsingar um að Vítisenglar hefðu óskað eftir samstarfi við fleiri hópa mótorhjólamanna hér á landi en aðrir hópar en Fáfnir hefðu rekið vítisenglana af höndum sér.

Stefán Eiríksson, skrifstofustjóri dómsmálaráðuneytisins, sagði íslensk stjórnvöld ætla að beita öllum tiltækum ráðum gegn skipulagðri glæpastarfsemi, þar á meðal starfsemi af þeim toga sem "við höfum verið að fylgjast með undanfarna tvo daga". Málið ætti sér langan aðdraganda. "Við höfum vitað af því lengi að það væri raunveruleg hætta á því að þessi tegund af glæpastarfsemi myndi breiðast út hér á landi."

Skemma fyrir mótorhjólamönnum

Í samtali við Morgunblaðið sagði Sverrir Þór Einarsson, talsmaður Fáfnis, að vítisenglarnir sem komu hingað tilheyri klúbbi Vítisengla í Kaupmannahöfn og nágrenni. Um sé að ræða vinaklúbb Fáfnis. Því fari fjarri að þeir hafi ætlað að koma á fót glæpastarfsemi hérlendis.

"Við áttum pantað með Ævintýraferðum á morgun [í dag] upp á Langjökul, Gullfoss og Geysi og Bláa lónið og þetta hefðbundna. Við vorum á leiðinni í snjósleðaferð þannig að það var bara um skemmtiferð að ræða. Enda ef menn kæmu í glæpsamlegum tilgangi væru þeir í jakkafötum með skjalatösku og myndu læðast í gegnum Færeyjar til Íslands. Þeir myndu ekki byrja á því að merkja sig." Sverrir segir hópinn hafa ætlað að vera hér fram yfir helgina. Það sé opinbert markmið Fáfnis að gerast meðlimir í Vítisenglunum og búið sé að sækja um inngöngu. Heimsókn dönsku vítisenglanna hafi ekki verið formlega liður í innlimun Fáfnis í samtökin ytra en vissulega væru öll samskipti liður í því.

Hann segir fjarri því að Vítisenglarnir séu glæpasamtök og mótmælir málflutningi lögreglu þar um. Samtök vítisengla hefðu sem slík aldrei verið dæmd fyrir glæp en hins vegar hafi einstakir meðlimir komist upp á kant við lögin og það sama ætti við um meðlimi Fáfnis.

Í fréttatilkynningu frá stjórn Bifhjólasamtaka Lýðveldisins, Snigla, segir að samtökin vilji koma því á framfæri að samtökin séu á engan hátt viðriðin vítisengla eða komu þeirra hingað til lands og að Vítisenglar séu þau samtök manna sem mest hafi skemmt fyrir mótorhjólafólki úti um allan heim.

Vísbendingar um áhuga 1997

Áhugi Vítisengla á Íslandi er ekki nýr af nálinni.

Árið 1997 bárust lögreglunni í Reykjavík upplýsingar sem sýndu fram á samband nektarstaða á Íslandi við kanadísk fyrirtæki í eigu Vítisengla þar í landi og var fjallað ítarlega um málið í Morgunblaðinu.

Þrír nektardansstaðir voru starfræktir á Íslandi á þessum tíma og kemur fram að tveir af þeim hafi fengið dansmeyjar sendar í gegnum umboðsskrifstofu sem tengdist vítisenglum. Í annari grein, sem birtist mánuði síðar, segir að margar fatafellnanna sem hingað komu hafi verið á sakaskrá og notið verndar Vítisenglanna.

Þeir lögreglumenn, sem rætt var við vegna greinarinnar, töldu ekki að Vítisenglarnir væru farnir að setjast að hérlendis. Hins vegar hefðu komið fram vísbendingar um að þeir hefðu áhuga á Íslandi. Dæmi um þetta væru gögn, sem danska lögreglan fann við húsleit hjá Vítisenglum í Hróarskeldu, sem sýndu að danskir vítisenglar litu á Ísland sem umráðasvæði sitt. Kom fram í þessum gögnum að framtíðarmarkmið samtakanna væri að skipta Evrópu upp í þrjú svæði og stofna deildir víðast hvar, þar á meðal hérlendis.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.