2. febrúar 2003 | Minningargreinar | 1139 orð | 1 mynd

FRÉDÉRIC DURAND

Frédéric Durand fæddist í París 23. desember 1920. Hann lést í Caen í Normandí 30. desember síðastliðinn.

Útför hans fór fram í kyrrþey að ósk ekkju hans og dætra.

Aðfaranótt 30. desember sl. lést í Caen í Normandí Frédéric Durand, fyrrverandi prófessor við háskólann í Caen og stofnandi norrænu deildarinnar við sama háskóla. Hann var Íslendingum að góðu kunnur, hafði dálæti á landi og þjóð og sérstalega í sagnaarfi okkar. Hann fæddist í París árið 1920, sonur kennslukonu, nam germönsk fræði við Sorbonne-háskóla og var að auki nemandi prófessors Alfred Jolivet í norrænum fræðum. Mikill áhugi vaknaði hjá honum á Norðurlöndunum sem varð til þess að hann helgaði þeim líf sitt og starf. Doktorsritgerð sína ritaði Frédéric Durand um rithöfundinn danska J.P. Jacobsen (Jens Peter Jacobsen ou la gravitation d'une solitude) sem hann þýddi margar sögur eftir á eftirminnilegan hátt. Sænsk nútíma ljóðagerð var honum einnig hugleikin og gaf hann út bókina Suéde moderne terre de poésie (Aubier-Montaigne, 1965) svo sem sögu danskra bókmennta Historie de la littérature danoise (Aubier/Gyldendal, 1967). Ungur heillaðist hann af Svíþjóð og sænsku kvenfólki en gekk samt að eiga franska konu Helenu, unga og efnilega sem hann eignaðist með fjórar dætur, tvívegis tvíbura á þremur árum, og sem lifir hann og syrgir í dag. Eftir agrégation gráðu 1945 og eftir að hafa dvalið í þrjú ár í Finnlandi, fékk Frédéric Durand ungur stöðu við háskóla í heimalandi sínu, fyrsta árið í Rennes, síðan í Caen þar sem hann setti á fót norrænu deildina Institut Scandinave, árið 1951, og þar sem kennd voru norræn fræði og síðan öll Norðurlandamálin, fyrst danska, síðan sænska, norska, íslenska - frá og með 1961 með stofnun sendikennarastöðu - og síðast finnska seint á níunda áratugnum. Hann var mikill leiðtogi og góður talsmaður síns fags og gerði mikið í að vekja áhuga landa sinna á Norðurlöndunum, m.a. með skemmtikvöldum þar sem hann lék sjálfur á trompett en samt sérstaklega með fræðistörfum sínum. Í Caen var einnig sagnfræðingurinn Lucien Musset sem var orðinn þjóðkunnur og sameiginlega stofnuðu þeir "Le Centre de recherche sur les pays du Nord et du Nord- Ouest", rannsóknarstofnun sem gaf út fræðirit og gerði þeim kleift að kaupa bækur eins og allar Íslendingasögurnar í útgáfu Íslenskra fornrita, Atlas Paul Gaimard og aðra dýrgripi sem annars væru ekki til á bókasafni skólans í dag.

Frédéric Durant var mjög hrifinn af Íslendingasögunum og skrifaði tíðum greinar um þær í tímarit og í bækur sínar sem fjölluðu um norrænar bókmenntir eins og Littératures scandinaves (Que sais-je?), þó þýddi hann aðeins eina þeirra á frönsku: Kormáks sögu, en gerði það með afbrigðum vel. Hann var mjög germanskur í sér og hafði mikla tilfinningu fyrir norrænum skáldskap og þýddi yfirleitt á mjög glæsilega frönsku hvort sem um fornbókmenntir var að ræða eða nútímarit. Síðar á ævinni fékk hann tækifæri til að þýða úr nútímaíslensku, glæpasöguna Líkið í rauða bílnum eftir Ólaf Hauk Símonarson fyrir Boréales-hátíðina og hafði mikla ánægju af, enda bauð hann höfundinum heim til sín í Caen er hann kom árið 1997 og fékk verðlaun fyrir bókina sem þótti mjög vel þýdd. Árið eftir þýddi hann bókina Ósögð orð eftir Kristjönu Sigmundsdóttur sem reyndist honum erfiðara verkefni enda efnið dapurlegra, en þetta gerði hann vegna vináttu við okkur Íslendinga. Undirrituð átti því láni að fagna að vera nemandi hans bæði við að þýða úr íslensku á frönsku og í norrænum málvísindum ásamt Jean Renaud sem nú stýrir deildinni, síðan trúnaðar- og samstarfsmaður um árabil og var mælska hans og orðfimi okkur sérstaklega minnisstæð.

Þegar jarðskjálfri reið yfir farnska háskóla ef svo mætti segja árið 1968 breyttist allt skipulag, yfirmenn nutu ekki sömu forréttinda og áður og allt þurfti að ræða og vera sem lýðræðislegast og um allt átti að kjósa. Þetta voru erfiðir tímar fyrir Frédéric Durand sem var af gamla skólanum, einn af þessum eiginlegu yfirmönnum sem áttu síðan eftir að hverfa algerlega af sjónarsviðinu. Þó reyndi hann að bregðast vel við, opnaði skrifstofu sína upp á gátt, lét frá sér síma yfir á lesstofu nemenda, en eitthvað hafði brostið, hvort sem voru framavonir innan skólans eða annað. Frá því var sem áhuginn dofnaði og hann vísaði nemendum og undirmönnum frá sér með umsjón doktorsritgerða, til Parísar þar sem Régis Boyer hafði tekið forystu og átti eftir að halda henni um langt skeið. François-Xavier Dillmann sem hafði samt ekki verið við nám hjá honum, þrjóskaðist einn við og varði nokkrum árum síðar doktorsrigerð sína í Caen.

Frédéric Durand stofnaði síðast á áttunda áratugnum félag úti í bæ sem fékk heitið Basse-Normandie-Pays-Nordiques í samráði við ræðismenn Norðurlandanna í Caen sem voru allir kaupsýslumenn. Starfsemi hófst á Lúsíuhátíð í desember og á undirbúningi undir sumarferðalag til Íslands. Sendiherra Íslands í París, sem þá var Einar Benediktsson, var boðið til Caen á skemmtikvöld og kom hann ásamt konu sinni og tók síðan sjálfur að sér undirbúning ferðalagsins sem fór fram sumarið 1980 og tókst mjög vel. Félagsskapur þessi var rekinn af afli með aðstoð dótturinnar Elísabetar, sem var líkust pabba sínum af þeim dætrum, og eiginkvenna ræðismanna sem voru hver annarri duglegri að baka skandinavískar kökur. Félagið er enn starfandi undir stjórn frú Reine Lenoble og enn eru haldnar árlegar Lúsíuhátíðir með norrænum máltíðum og kvikmyndasýningar varðandi Norðurlöndin með góðum bakstri og glasi í lokin. Frédéric Durand hafði dvalið þrjú ár sem menningarfulltrúi við franska konsúlatið í Helsinki frá 1947 til 1950 og talaði finnsku ásamt dönsku og fleiri málum.

Síðustu árin eftir að hafa hætt kennslu var Frédéric Durand andlega mjög hress og hélt oft fyrirlestra opinberlega um hin ýmsu áhugamál sín svo sem Grænlandsferðir víkinga og siglingar, efni sem var honum mjög kært. Hann ritaði síðast merkilega bók um skipasmíðar víkinga og siglingar: Les Vikings et la mer (Errance, 1996). Hann var einnig meðlimur í stjórn vísindaritsins Proxima Thulé og heiðursmeðlimur félagsins Société des études nordiques sem François-Xavier Dillmann stjórnar í París.

Frédéric Durand var alla tíð mikill íþróttamaður og tíður gestur íþróttamiðstöðvar háskólans í Caen. Hann fór oft í sund, lék alltaf tennis og golf undir það síðasta og hafði verið mikill skíðamaður á yngri árum sínum og mikið ferðast um norðurslóðir Norðurlandanna. Einnig hafði hann flugpróf og fengu sumir að njóta þeirra forréttinda að fara í flugferð með honum í nágrenni Caen. Einu sinni hafði hann víst flogið flugvél yfir Ísland um Vestfirði, en hvenær eða með hverjum veit ég ekki. Hann var vel að manni, næstum norrænn í útliti, hár og grannur, stundum svolítið fjarlægur og fráhrindandi, en samt svo innilega elskur að sínum fræðum og áhugamálum að það gerði hann aðlaðandi. Fjögur síðustu árin gekk hann ekki heill til skógar eftir erfiða magaskurðaðgerð. Ísland átti góðan vin þar sem Frédéric Durand var og hafði þakkað honum með Fálkaorðunni sem hann var mjög stoltur af. Megi Ísland minnast hans í dag. Ég kveð með þakklæti og virðingu merkan persónuleika, kæran yfirmann og afburða kennara.

Steinunn Filippusdóttir

Le Breton.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.