Irma Erlingsdóttir
Irma Erlingsdóttir
Irma Erlingsdóttir er fædd í Reykjavík 1968. Hún lauk BA-prófi í bókmenntum og frönsku frá Háskóla Íslands 1992, licenceprófi 1993, mastersprófi 1994 og DEA-prófi í bókmenntum frá Háskólanum París VIII árið 1995. Hún var fastráðin stundakennari í frönsku við HÍ 1997-2001. Deildarstjóri Rannsóknarstofu í kvenna- og kynjafræðum frá 1998-2000 og forstöðumaður síðan 2000. Irma er í sambúð með Geir Svanssyni, framkvæmdastjóra Nýlistasafnsins, og eiga þau tvær dætur.
Irma Erlingsdóttir er fædd í Reykjavík 1968. Hún lauk BA-prófi í bókmenntum og frönsku frá Háskóla Íslands 1992, licenceprófi 1993, mastersprófi 1994 og DEA-prófi í bókmenntum frá Háskólanum París VIII árið 1995. Hún var fastráðin stundakennari í frönsku við HÍ 1997-2001. Deildarstjóri Rannsóknarstofu í kvenna- og kynjafræðum frá 1998-2000 og forstöðumaður síðan 2000. Irma er í sambúð með Geir Svanssyni, framkvæmdastjóra Nýlistasafnsins, og eiga þau tvær dætur.

Ráðstefna með yfirskriftina "Möguleikar karlmennskunnar: karlmennskur í fortíð, nútíð og framtíð" verður haldin í aðalbyggingu Háskóla Íslands á föstudag og laugardag, 5.-6. mars, og hefst kl. 14.00 á föstudag. Morgunblaðið ræddi við Irmu Erlingsdóttur hjá Rannsóknarstofu í kvenna- og kynjafræðum, sem stendur að ráðstefnunni.

-Hver er tilurð þessarar ráðstefnu?

"Eftir að kvennarannsóknir tóku að aukast upp úr 1970 varð fræðimönnum fljótlega ljóst að það var ekki hægt að skoða stöðu kvenna án samhengis við það þjóðfélagskerfi sem þær bjuggu í og þar með var farið að skoða valdakerfin og hvernig kynið mótar stöðu manneskjunnar. Það á að sjálfsögðu bæði við um konur og karla. Hvað mótar hugmyndir um karlmennsku og hvaða hugmyndir eru þar á ferð. Fyrst þarf að greina hugmyndirnar til þess að hægt sé að breyta þeim. Það var ástralski fræðimaðurinn Robert W. Conell sem reið á vaðið í karlmennskurannsóknum. Hann varpaði fram þeim spurningum hvernig karlmenn verða karlmenn, hvernig karlmenn verða valdameiri en konur, hvernig mótast hugmyndir um karlmennsku og hvernig verða þær ríkjandi. Ein meginniðurstaða hans er sú að karlmennska sé mótuð af menningunni á hverjum stað og tíma og því er hún breytanleg. Í kjölfarið á rannsóknum hans hafa karlarannsóknir farið vaxandi og þar er ekkert heilagt. Okkur á Rannsóknastofu í kvenna- og kynjafræðum (RIKK) fannst nauðsynlegt að efla umræðuna hér á landi og kynna nýjar rannsóknir."

-Hvers vegna er stofnun um kvennarannsóknir að halda ráðstefnu um karlarannsóknir?

"Eins og nafn stofunnar felur í sér, Rannsóknastofa í kvenna- og kynjafræðum, eru ekki aðeins stundaðar kvennarannsóknir. Kynjafræði, þar sem bæði kynin og tengslin þeirra á milli eru skoðuð, fela í sér bæði kvenna- og karlarannsóknir."

-Hvaða tilgangi þjóna allar þessar kynjarannsóknir?

"Það er löngu viðurkennt að kynin standa misjafnlega að vígi og að þar hallar verulega á konur. Það þarf að kortleggja stöðuna, greina hana og benda á leiðir til úrbóta. Á hverjum tíma þurfa tölulegar staðreyndir að liggja fyrir en þær duga skammt. Við þurfum að kafa niður í djúpgerð samfélagsins, greina valdauppbygginu þess og skoða orðræðuna á hverjum tíma til að átta okkur á hvernig valdi karla er viðhaldið og hvernig við getum jafnað stöðuna. Það er vinsælt nú um stundir að segja að ekki þurfi annað en að leiðrétta launamisréttið og senda feður í fæðingarorlof þar með sé misrétti kynjanna úr sögunni. Kynjarannsóknir sýna að málið er alls ekki svona einfalt. Við byggjum á aldagömlum hefðum og hagsmunum sem er viðhaldið með kynjaðri hugmyndafræði og kerfi sem m.a. speglast vel í tvískiptingu vinnumarkaðarins hér á landi. Kynjarannsóknir eru verkfæri sem á að nota til þess að breyta þessari stöðu, báðum kynjum til hagsbóta, til þess að gera samfélagið betra."

-Hverjar verða helstu áherslur á ráðstefnunni?

"Þar verður fjallað um mjög spennandi efni. Fyrst er að nefna að við fáum þrjá erlenda gesti í heimsókn. Opnunarfyrirlesturinn flytur Jeff Hearn, prófessor við Háskólann í Helsinki. Hann kynnir gagnrýnar karlarannsóknir. Marie Nordberg er frá Svíþjóð og fjallar um femíniska gagnrýni og karlarannsóknir á laugardagsmorugn. Og lokafyrirlesturinn flytur Jörgen Lorentzen um hinn norræna karlmann. Jafnframt eru málstofur þar sem fjölmargir fræðimenn taka þátt. Á föstudeginum eru málstofur um karla og drengi í skólum en undanfarin ár hefur verið töluverð umræða um líðan drengja í skólum og hvað hægt sé að gera til að bæta hana. Meðal efna í þessari málstofu er erindi um samkynhneigð og einelti. Þá verður fjallað um karla og karlmennsku í auglýsingum nútímans og karlmennsku og karlamenningu en þar á meðal eru erindi um áhættuhegðun t.d. í hjálparsveitum, kaup karla á vændi og karla sem syngja í kórum. Á laugardeginum fyrir hádegi verða málstofur um velferð karla, umhyggju, umönnun og heilbrigði þar sem m.a. verður fjallað um karla í hjúkrun, seinfæra feður og ekkla. Ein málstofa fjallar um karlmennsku í miðaldbókmenntum og loks verður málstofa á ensku í samvinnu við Hinsegin bíódaga sem kallast The Invisible Man. Eftir hádegi verður fjallað um karlmennsku í ljósi sögunnar, allt frá miðöldum fram á þriðja og fjórða áratug 20. aldar. Síðasta málstofan er svo um karla og fæðingarorlof."

-Fyrir hverja er þessi ráðstefna?

"Þetta er þverfagleg ráðstefna, opin öllu áhugafólki, lærðum og leikum, og við búumst við fjörugum og skemmtilegum umræðum."