Hystería í aðdraganda sólmyrkvans

Ljósmyndari mbl.is tók þessa mynd af þaki húss Árvakurs í ...
Ljósmyndari mbl.is tók þessa mynd af þaki húss Árvakurs í Hádegismóum þegar sólmyrkvinn var að bresta á. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Reglur Reykjavíkurborgar um gjafir til skólabarna gerðu það að verkum að sólmyrkvagleraugun sem Stjörnuskoðunarfélag Seltjarnarness vildi gefa grunnskólabörnum voru gefin skólum borgarinnar sem námsgögn. Annars staðar á landinu voru þau gjöf til barnanna sjálfra.

Þetta segir Sævar Helgi Bragason, formaður félagsins, sem fékk fjölda símtala í aðdraganda sólmyrkvans á föstudag þar sem gleraugnagjöf og -sala Stjörnuskoðunarfélagsins var gagnrýnd. Meðal óánægðra voru leikskólastarfsmenn og aðilar í ferðaþjónustu.

Sævar segist ekki hefðu getað ímyndað sér fjaðrafokið sem myndaðist í kringum framtak félagsins.

„Frá okkar sjónarhóli séð vildum við gleðja krakkana fyrst og fremst, það var alveg ljóst af okkar hálfu. En af því að reglurnar í Reykjavík eru eins og þær eru þá ákváðum við, í stað þess að koma ekki gleraugum til barna í Reykjavík, að beygja okkur undir þær og samþykkja það að gleraugun yrðu gefin til skólanna sem námsgögn. En annars staðar á landinu var þetta gjöf til krakkanna, og kennara og starfsmanna,“ segir Sævar, en Stjörnuskoðunarfélagið gaf samtals 54 þúsund gleraugu til grunnskólanemenda og -starfsfólks á landinu öllu.

Reykvískum nemendum mismunað eftir skólum

Sævar tekur undir að hafa heyrt að í sumum skólum í Reykjavík hafi börnin fengið að eiga sólmyrkvagleraugun. Í öðrum skólum, t.d. Seljaskóla, ákváðu skólastjórnendur að halda þeim eftir. Samkvæmt upplýsingum sem Sævar fékk hjá skóla- og frístundasviði borgarinnar, var skólastjórnendum í sjálfsvald sett hvort þeir leyfðu börnunum að eiga gleraugun eða ekki.

Sævar segir gleraugun vissulega ágæt kennslugögn; með þeim megi t.d. fylgjast með sólblettum. Það að sum börn hafi fengið að eiga gleraugun en önnur ekki endurspegli hins vegar hversu óskýrar reglur borgarinnar um gjafir til skólabarna eru.

„Reglurnar útiloka mörg svona verkefni sem eru alls ekki sambærileg við það ef einhver banki væri t.d. að gefa reglustrikur með lógóinu sínu. Það er töluvert meiri markaðssetning í því en ef einhver er að gefa kennslugögn til að fylgjast með náttúruviðburði, sem eru ómerkt í þokkabót,“ segir hann. „Mér finnst töluverður munur á þessu tvennu en í raun útiloka reglurnar bæði, og þess vegna finnst mér persónulega að það þurfi að breyta þeim.“

Sævar segir marga skólastjórnendur og kennara á sama máli en nokkrir þeirra hafi tjáð sér að þeir hefðu farið á svig við reglurnar í þessu tilfelli, ef til þess hefði komið.

Þá segir hann að þrátt fyrir að gjöf félagsins utan Reykjavíkur hafi verið til krakkanna sjálfra, hafi hann heyrt af því að einhverjir skólar hafi haldið gleraugunum eftir.

Frekir og dónalegir leikskólastarfsmenn

Það var alltaf hugsunin segir Sævar, að grunnskólabörnin fengju að eiga gleraugun til minningar um það einstaka sjónarspil sem átti sér stað á föstudag og til að fylgjast með myrkvum í framtíðinni. Hugmyndina að gjöfinni fékk Sævar fyrir um hálfu ári og hugðist á tímabili fjármagna hana með sparifé sínu, þegar illa gekk að vekja áhuga mögulegra styrktaraðila.

Almennur áhugi á verkefninu vaknaði ekki fyrr en seint og síðar meir, og korter í myrkva urðu margir reiðir Sævari og félögum fyrir að vera ekki stórtækari í áætlunum sínum.

„Síðustu daga fyrir myrkvann stoppaði ekki síminn hjá mér og tölvupósturinn fylltist. Ég náði ekki að svara helmingnum,“ segir Sævar. „Við ákváðum fyrst og fremst, af því að við fengum ekki stuðning frá neinum fyrir þetta verkefni nema Hótel Rangá, sem við erum afskaplega þakklát fyrir, að hugsa þetta verkefni fyrir grunnskólanemendur og grunnskólakennara líka, og færa þeim öllum gleraugu. En svo til að reyna að leyfa leikskólanum að vera með ákváðum við að senda öllum leikskólum á Íslandi gleraugu.

Við sendum þeim kannski 3-5 gleraugu og útskýrðum að við vildum óska að við gætum gert miklu meira en við hefðum ekki ráð á því og svo framvegis. Þetta væri alla vegna viðleitni okkar til að leyfa fólki að vera með og gerði því kleift að skiptast á og horfa.

En þá fékk maður bara gusuna yfir sig; að þetta væri ömurlegt og algjör vonbrigði og ótrúlega lélegt og vð værum að gera þeim bjarnargreiða og í furðulegasta tilvikinu var talað um mannréttindabrot fyrir að mismuna grunnskólabörnum og leikskólabörnum,“ segir Sævar.

Um var að ræða símhringingar frá leikstólastjórnendum og -kennurum, en Sævar vill taka skýrt fram að honum bárust einnig fjölmargar jákvæðar hringingar frá leikskólastarfsfólki sem var afar ánægt með framtakið og fór að ráðum félagsins um að leyfa krökkunum að skiptast á.

Vildu láta veðrið ráða kaupum og kvörtuðu vegna takmarkaðs framboðs

Félaginu tókst að fjármagna gleraugnagjöfina með því að selja gleraugu til almennings og ýmissa aðila, m.a. tímaritsins Lifandi vísindi sem keypti 6.000 sólmyrkvagleraugu fyrir áskrifendur sína. Átakið allt útheimti mikla vinnu og síðustu dagana fyrir myrkvann voru Sævar og annar félagi í Stjörnuskoðunarfélaginu í fullri vinnu við gleraugnaumsýslu.

Sævar segir að vel hefði verið hægt að panta fleiri gleraugu ef skólayfirvöld eða ferðaþjónustuaðilar hefðu sýnt sólmyrkvanum áhuga í tíma, en tímasetning viðburðarins hafði legið fyrir um þónokkurt skeið.

En hvað var það sem ferðaþjónustuaðilar höfðu upp á Stjörnuskoðunarfélagið að klaga?

„Sumir vildu láta taka frá fyrir sig gleraugu og sjá síðan bara til hvernig veðrið yrði og geta þá bara keypt þetta tveimur dögum fyrir myrkvann. En þegar við erum að fjármagna samfélagsverkefni þá finnst mér það bara ekkert ganga upp. Fyrstir koma fyrstir fá, að sjálfsögðu. Það var t.d. eitt sem menn gagnrýndu. Og svo voru einhverjir ósáttir við að við ættum ekki nógu mörg stykki. Eins og við séum bara eitthvað fyrirtæki sem getur ráðið við það.

Menn voru að vinna í þessu í sjálfboðavinnu og við vorum bara að reyna að láta gott af okkur leiða, en sköpuðum einhverja hysteríu sem ég hefði aldrei nokkurn tímann getað trúað. Að þetta gengi kaupum og sölum á netinu fyrir mörg þúsund krónur. Og það súrrealískasta af öllu var að ferðaþjónustuaðilar væru að hringja í skólana og bjóðast til að kaupa gleraugun af þeim,“ segir Sævar.

Hann nefnir dæmi; að skólastjórnendum á Stokkseyri og Eyrarbakka hafi verið boðnar fúlgur fjár fyrir sólmyrkvagleraugun sem skólanum bárust.

Sævar segir viðbrögðin við átaki Stjörnuskoðunarfélagsins þó hafa verið almennt mjög góð, en þess ber að geta að félagið gaf blindum nemendum einnig gögn til að upplifa sólmyrkvann, í samstarfi við Þekkingarmiðstöð blindra og sjónskertra.

„Þau fengu upphleyptar myndir af sólinni með skýringum um hvað þau væru að finna og leiðbeiningar til kennara þeirra eða stuðningsfulltrúa um hvernig væri hægt að leyfa þeim að finna myrkvann. Og ég vona innilega að þeir hafi gert það,“ segir Sævar.

Sævar Helgi Bragason, formaður Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness.
Sævar Helgi Bragason, formaður Stjörnuskoðunarfélags Seltjarnarness. Babak Tafreshi/National Geographic
Sólmyrkvagleraugun margfrægu.
Sólmyrkvagleraugun margfrægu.
Sólmyrkvi í hámarki í Reykjavík föstudaginn 20. mars 2015.
Sólmyrkvi í hámarki í Reykjavík föstudaginn 20. mars 2015. mbl.is/Eggert
Feðgarnir Bjarni Ingvar Jóhannsson og Jóhann Bjarnason voru sammála um ...
Feðgarnir Bjarni Ingvar Jóhannsson og Jóhann Bjarnason voru sammála um að gaman væri að fylgjast með sólmyrkvanum, sem stæði heldur betur undir væntingum. mbl.is/Ingileif
Svona sást sólmyrkvinn á Snæfellsnesi. Þar voru skilyrðin ekki mjög ...
Svona sást sólmyrkvinn á Snæfellsnesi. Þar voru skilyrðin ekki mjög góð. mbl.is/Alfons
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Ingólfur ráðinn til Infront

Í gær, 23:21 Ingólfur Hannesson, sem eitt sinn var deildarstjóri íþróttadeildar RÚV, hefur verið ráðinn til starfa hjá alþjóðlega fjölmiðla- og markaðssetningarfyrirtækinu Infront, sem er með höfuðstöðvar sínar í Sviss. Meira »

Landsréttur hafnaði kröfum þingmanna

Í gær, 21:05 Landsréttur staðfesti í dag úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur varðandi kröfu fjögurra þingmanna Miðflokksins um gagnaöflun og vitnaleiðslur fyrir héraðsdómi vegna Klausturmálsins. Ragnar Aðalsteinsson, lögmaður Báru Halldórsdóttur, staðfestir þetta í samtali við mbl.is. Meira »

Heldur sögunni til haga

Í gær, 21:00 Tvær heimildarmyndir eftir Martein Sigurgeirsson voru frumsýndar fyrir skömmu. Önnur er um Skólahljómsveit Kópavogs og hin um sögu landsmóta Ungmennafélags Íslands á Suðurlandi sem fram hafa farið þar frá 1940. Meira »

Að þora að tala um tilfinningar

Í gær, 20:30 Samskipti barna og unglinga fara mikið fram í textaformi og með tjáknum eða myndum. Á námskeiði hjá Lovísu Maríu Emilsdóttur og Guðrúnu Katrínu Jóhannesdóttur æfa krakkar sig meðal annars í því að gera eitthvað saman án þess að það sé tæki á milli þeirra, sími, ipad eða tölva. Meira »

Eyða æfingasprengju á Ísafirði

Í gær, 20:27 „Þetta er sennilega æfingasprengja frá seinna stríði,“ segir Ásgeir Guðjónsson sprengjusérfræðingur hjá Landhelgisgæslu Íslands í samtali við mbl.is, en hann er að störfum á Ísafirði þar sem tilkynnt var um torkennilegan hlut sem fannst í grunni húss við Þvergötu. Meira »

Rannsaka óþekktan hlut á Ísafirði

Í gær, 19:20 Sprengjusérfræðingar frá Landhelgisgæslu Íslands hafa verið kallaðir til Ísafjarðar, eftir að húsráðandi þar í bæ tilkynnti lögreglu um óþekktan hlut sem hann fann við framkvæmdir í húsnæði sínu. Ekki liggur fyrir hvort um sprengju er að ræða eður ei, segir húsráðandi við mbl.is. Meira »

Fimmtíu íbúðir afhentar í lok febrúar

Í gær, 18:36 Verið er að leggja lokahönd á fimmtíu íbúðir í Bríetartúni 9-11 og til stendur að afhenda þær í lok febrúar. Meðalverð íbúðanna í byggingunum er 64 milljónir. Meira »

Mynduðu ökumenn við Reykjanesbraut

Í gær, 18:27 Lögregla myndaði í dag brot 31 ökumanns á Reykjanesbraut í Hafnarfirði í dag, en lögregla fylgdist með ökutækjum sem óku Reykjanesbraut í norðurátt, til móts við Brunnhóla. Meira »

Sektaður vegna vændiskaupa

Í gær, 18:15 Fyrrverandi yfirlögregluþjónn á Vesturlandi var sektaður um 100.000 kr. í nóvember síðastliðnum vegna vændiskaupa. Þá hafði hann þegar beðist lausnar frá störfum sínum, en það gerði hann 1. júlí í fyrra. Frá þessu er greint á vef RÚV. Meira »

Bónorð í beinni á HM (myndskeið)

Í gær, 18:00 Skemmtilegt augnablik átti sér stað fyrir leik Íslands og Japans á heimsmeistaramótinu í handknattleik fyrr í dag þegar allra augu í stúkunni beindust að bónorði sem fram fór í beinni í Ólympíuhöllinni í München. Meira »

Heilbrigðisstefna samþykkt í ríkisstjórn

Í gær, 17:35 Þingsályktunartillaga Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra um heilbrigðisstefnu til ársins 2030 var til umfjöllunar í ríkisstjórn í gær og samþykkt var að senda hana til þingflokka. Að lokinni umfjöllun í þingflokkum verður tillagan lögð fyrir Alþingi þar sem ráðherra mælir fyrir henni. Meira »

Bilunin hjá RB hefur verið löguð

Í gær, 17:31 Bilun sem kom upp í búnaði hjá Reiknistofu bankanna í nótt, og gerði það að verkum að ekki var hægt að sjá hreyfingar í netbanka Íslandsbanka og Landsbanka, hefur verið leyst og búið er að uppfæra yfirlit í netbönkum. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu. Meira »

Bandarískir hermenn létust í Sýrlandi

Í gær, 16:41 Fjórir bandarískir hermenn eru sagðir á meðal þeirra sextán sem eru látnir eftir sprengjuárás í norðurhluta Sýrlands í dag, nánar tiltekið í bænum Manjib. Hryðjuverkasamtökin Ríki íslams hafa lýst yfir ábyrgð á árásinni. Meira »

Tryggi hlutastörf fólks með skerta starfsgetu

Í gær, 16:10 Forsætisráðherra tekur undir með ÖBÍ og Þroskahjálp og setur í gang vinnu við að móta stefnu um hlutastörf hjá hinu opinbera fyrir fólk með skerta starfsgetu. Þetta kemur fram á vef Öryrkjabandalagsins. Meira »

Sáttmálinn gildi óháð stöðu barna

Í gær, 16:10 UNICEF á Íslandi áréttar að Barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna gildir um öll börn innan landamæra Íslands, óháð lagalegri stöðu þeirra. Fyrir héraðsdómi verður tekist á um úrskurð Útlendingastofnunar þess efnis að vísa skuli nítján mánaða gamalli stúlku og foreldrum hennar úr landi. Meira »

Ástin, Fíasól og Þjáningarfrelsið best

Í gær, 15:55 Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, voru afhent í 13. sinn við hátíðlega athöfn í Höfða fyrir stundu. Verðlaunaðar voru bækurnar Ástin, Texas; Fíasól gefst aldrei upp og Þjáningarfrelsið – óreiða hugsjóna og hagsmuna í heimi fjölmiðla. Meira »

Fjöldi erlendra ríkisborgara 44.276

Í gær, 15:32 Fjöldi erlendra ríkisborgara sem búsettir eru hér á landi var alls 44.276 1. janúar samkvæmt fréttatilkynningu frá Þjóðskrá og hafði þeim fjölgað um 6.465 manns frá 1. desember 2017. Meira »

Greinir á um leiðréttingu

Í gær, 14:50 Tryggingastofnun hefur reiknað örorkulífeyri til þeirra sem hafa verið búsettir erlendis hluta ævinnar rangt í lengri tíma, en Öryrkjabandalag Íslands og félagsmálaráðuneytið greinir á um hvort fyrningarfrestur skuli vera á kröfum þeirra sem hafa fengið greiðslur sínar frá Tryggingastofnun skertar. Meira »

Erfitt á meðan úrræða er beðið

Í gær, 14:33 „Það er staðreynd að við munum ekki ráða við fyrirkomulagið til lengdar ætlum við að halda áfram að setja fjármuni í uppbyggingu á kerfinu eins og það er,“ segir Ólafur Þór Gunnarsson, þingmaður Vinstri grænna og varaformaður velferðarnefndar Alþingis. Meira »
KRISTALS LJÓSAKRÓNUR Útsala er að byrja
Glæsilegar kristalsljósakrónur í falleg heimili. Handskornar kristalsljósakrónu...
Byggingastjórn - Húsasmíðameistari
Löggiltur byggingarstjóri, húsasmíðameistari og leigumiðlari Tek að mér: - ...
Bækur um ættfræði, byggðasögu og ýmsan fróðleik til sölu
Til sölu nokkur grundavallarrit ættfræðinnar ásamt ritum um atvinnu- og byggðasö...
Húsaviðgerðir
https://www.husco.is/...