Sif Vígþórsdóttir
Sif Vígþórsdóttir
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Sif Vígþórsdóttir og Valdimar Helgason fjalla um kenningar Carol Ann Tomlinson: "Kennarar og annað áhugafólk um skólaþróun og skapandi og fjölbreytta kennsluhætti er hvatt til að láta þessa heimsókn Carol Ann Tomlinson ekki fram hjá sér fara."

1. MARS verður haldin á vegum Menntasviðs Reykjavíkurborgar Ráðstefnan Skóli á nýrri öld - Einstaklingsmiðað nám - fræðin í framkvæmd. Aðalfyrirlesari er Carol Ann Tomlinson, prófessor í menntunarfræðum við Virginíuháskóla. Hún mun fjalla um lykilatriðin í einstaklingsmiðuðu skólastarfi.

Á undanförnum árum hefur verið mikil vakning meðal skólamanna hér á landi að þróa skólastarf í átt til einstaklingsmiðunar og í stefnu Reykjavíkurborgar í fræðslumálum hefur einstaklingsmiðað nám og samvinna nemenda verið áhersluatriði undanfarin ár. Símenntun kennara og skólaþróun hefur því markvisst tekið mið af þessari stefnu og kennarar hafa kynnt sér leiðir til að hrinda kenningum um einstaklingsmiðað nám í framkvæmd með nemendum sínum. Haldin hafa verið námskeið með þátttöku allra starfsmanna skóla þar sem oftar en ekki hefur verið stuðst við hugmyndir Carol Ann Tomlinson, prófessors í menntunarfræðum við Virgíníuháskóla. Hugmyndir hennar eru sérlega áhugaverður fyrir þá sem vilja kynna sér nýja kennsluhætti. Hún byggir á langri reynslu af kennslu og sérkennsluráðgjöf, en hún hefur hvort tveggja lagt sig eftir að kenna nemendum með námsörðugleika sem og bráðgerum börnum. Tomlinson skilgreinir einstaklingsmiðun (differentiation) sem markvissa viðleitni kennarans til að bregðast við þörfum sérhvers nemanda eða nemendahóps fremur en að kenna heilum bekk eins og allir séu í grundvallaratriðum eins. Nokkur lykilatriði sem hún telur að huga þurfi að eru; að nemanda séu sett skýr markmið og að inntak náms sé merkingarbært og áhugavert, að gerðar séu kröfur sem reyna á getu hvers og eins, að námsmati verði breytt í takt við nýjar áherslur í námi og að námsumhverfið sé jákvætt og hvetjandi og styðji við sjálfstæði nemenda.

Lykilatriði við einstaklingsmiðun

Að mati Tomlinsson eru fleiri grundvallarreglur sem þarf að taka mið af.

Einstaklingsmiðuð kennsla þarf að vera sveigjanleg. Námsmarkmið þurfa að vera vel skilgreind og skýr. Kennslu og námsaðferðir eru aðeins verkfæri sem hægt er að nota á ýmsa vegu til að stuðla að árangri.

Einstaklingsmiðuð kennsla á rætur sínar að rekja til markviss og stöðugs mats á námsþörfum nemandans. Kennslan verður árangursríkust ef kennarar þekkja námsþarfir nemenda og áhugasvið. Allar upplýsingar um nemandann eru nýttar til að skipuleggja markvissa kennslu fyrir hann.

Sveigjanleg hópaskipting hjálpar til við að tryggja að nemendur hafi fjölbreytt námstækifæri og vinnuaðstæður. Kennarinn skipuleggur síbreytilega námstilhögun þar sem hann nýtir kosti þess að kenna öllum í einu, kenna í smærri hópum og hverjum og einum fyrir sig.

Námstilhögun og vinnulag á stöðugt að vera við hæfi allra nemenda. Þessi mikilvæga meginregla felur í sér að nemendur takist á við verkefni sem þeir ráða við og vekja áhuga þeirra. Einstaklingsmiðun gerir ekki ráð fyrir mismunandi verkefnum fyrir sérhvern nemanda heldur nægilegum sveigjanleika til að mæta ólíkum nemendum með misjafnar þarfir.

Nemendur og kennarar eru samherjar í námi. Í einstaklingsmiðuðu námsumhverfi rannsaka kennarar nemendur sína og hafa þá stöðugt með í ráðum um námið og kennsluna. Árangurinn af þessu verður sá að nemendur verða sjálfstæðari námsmenn.

Fræðin í framkvæmd

Carol Ann Tomlinson hefur ritað fjölmargar bækur um kenningar sínar þar sem hugtakið einstaklingsmiðun er lykilatriði. Bandarísku skólaþróunarsamtökin ASCD gefa út bækur hennar en auk þeirra hefur hún skrifað fjöldann allan af fræðigreinum um hugmyndir sínar. Meðal nýjustu bóka hennar er Fulfilling the Promise of the Differentiated Classroom (2003) en þar leggur höfundur áherslu á að góð kennsla hefjist á góðum samskiptum milli nemenda og kennara. Til þess að gera nemendur virka í eigin námi verða kennarar að gera sér grein fyrir því að það er ekki síður mikilvægt hvernig þeir kenna en hvað þeir kenna.

Þeim sem vilja kynna sér kenningar Carol Ann Tomlinson er bent á yfirlit yfir bækur hennar og greinar á slóðinni oldusel.is/skolamat en þar er meðal annars að finna þýðingu greinarhöfunda á þriðjungi bókarinnar Leadership for Differentiating Schools & Classrooms, sem gerð var með leyfi útgáfufyrirtækis Tomlinson. Einnig má finna efni um Tomlinson á vef Ingvars Sigurgeirssonar, prófessors við KHÍ.

Kennarar og annað áhugafólk um skólaþróun og skapandi og fjölbreytta kennsluhætti er hvatt til að láta þessa heimsókn Carol Ann Tomlinson ekki fram hjá sér fara. Auk þess að flytja erindi á fyrrnefndri ráðstefnu mun Tomlinson halda fyrirlestur í Kennaraháskóla Íslands fimmtudaginn 2. mars.

Sif er skólastjóri Norðlingaskóla. Valdimar er aðstoðarskólastjóri Ölduselsskóla.