— Ljósmynd/Günter Schröder
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Að mati Jóhanns Inga Gunnarssonar sálfræðings geta íþróttaviðburðir á borð við EM í handknattleik falið í sér forvörn fyrir geðheilsu Íslendinga.

Eftir Silju Björk Huldudóttur

silja@mbl.is

Það virðist vera innbyggt í þjóðarsálina hjá okkur að fara Krýsuvíkurleið að hlutunum. Þegar við ætlum okkur stóra hluti verður oft minna úr verki en til var ætlast, en þegar minnst hefur verið vænst af okkur höfum við jafnvel staðið okkur best.

Að þessu leyti má segja að við séum mikil öfgaþjóð í mati á eigin frammistöðu og væntingum," sagði Jóhann Ingi Gunnarsson, sálfræðingur og formaður landsliðsnefndar HSÍ, í samtali við Morgunblaðið þegar hann var inntur eftir því hvernig leikmönnum íslenska handknattleiksliðsins hefði tekist að snúa herfilegu tapi gegn Úkraínumönnum upp í glæsilegan sigur á Evrópumeisturunum Frökkum í fyrrakvöld. Segir hann Alfreð Gíslasyni landsliðsþjálfara hafa tekist einstaklega vel að byggja lið sitt aftur upp eftir tapleikinn.

Að mati Jóhanns Inga er nú að verða til kynslóð í landsliðinu sem býr yfir meiri stöðugleika en áður hefur verið. "Þessir strákar hafa náð langt með liðum sínum erlendis, þannig að þetta eru orðnir sigurvegarar. Við erum því að vona að við séum að skapa ákveðna sigurmenningu," segir Jóhann Ingi og bendir á að reynslan sýni að liðum sem gangi vel vegni vel í lengri tíma þótt skipt sé um einstaka leikmenn í liðinu. Bendir hann máli sínu til stuðnings á sænska handknattleikslandsliðið sem í áratug skaraði fram úr, sem og Frakkar, Spánverjar og Króatar.

Sjálfstraust leikmanna lykilatriði

Aðspurður segir Jóhann Ingi ekki óalgengt að leikmenn detti niður í skyndiþunglyndi eftir vondan tapleik, enda erfitt að takast á við brostnar vonir bæði annarra sem og væntingar leikmanna til sjálfra sín. Þá skipti miklu að geta byggt sig hratt upp og endurheimt trúna á sjálfan sig. "Því í reynd snýst þetta allt um sjálfstraust leikmanna," segir Jóhann Ingi og bendir á að eftir tapleikinn sl. mánudag hafi leikmenn eðlilega verið mjög fúlir sjálfum sér fyrir slakt gengi í leik sem allt benti fyrirfram til að þeir ættu að geta unnið. "Slíkt tap getur veitt mönnum mikinn kraft, enda er enginn jafnhættulegur og hneifaleikamaður sem hefur verið rotaður. Hann þyrstir í sigur."

Að sögn Jóhans Inga finna leikmenn fyrir mikilli pressu í formi þeirra væntinga sem landinn hefur um gott gengi þeirra á vellinum. "Í raun má segja að hvati þeirra eftir leikinn við Úkraínu hafi verið hræðsla, þ.e. hræðsla við að detta út og valda landsmönnum sárum vonbrigðum," segir Jóhann Ingi og leggur áherslu á að mikilvægt sé að leikmenn geti nýtt sér væntingarnar sem jákvæða pressu í stað þess að nálgast hlutina út frá neikvæðum vinkli. Leggur hann á sama tíma áherslu á hversu mikilvægt það sé leikmönnum að finna fyrir góðum stuðningi áhorfenda.

Afreksíþróttir endurspegla lífið sjálft

Það vakti athygli að íslensku leikmennirnir klæddust rauðum búningum þegar þeir lögðu Frakka að velli en voru í bláu þegar þeir töpuðu fyrir Úkraínu. Blaðamaður man eftir að hafa lesið greinar sem sýndu tölfræðilega fram á það að rauður væri afar sigursæll litur þegar keppnisíþróttir eru annars vegar. Það liggur því beint við að spyrja Jóhann Inga hvort hann sé sammála þessu.

"Litur getur orðið að hjátrú, eins og svo margt annað. Því er hins vegar ekki að leyna að rauður er heitur litur og í honum felst því mikill kraftur," segir Jóhann Ingi og bætir við: "Við erum hins vegar ekkert að velta okkur upp úr þessu. Menn verða að halda sig á jörðinni og hafa trú á eigin getu." Spurður hvort leikmenn hafi heimtað að klæðast rauðu aftur í leik sínum gegn Túnis í dag svarar Jóhann Ingi því neitandi og hlær.

Þar sem ljóst má vera að yfirgnæfandi meirihluti landsmanna fylgist með frammistöðu landsliðsins í Þýskalandi um þessar mundir liggur beint við að spyrja Jóhann Inga hvort hann telji íþróttaviðburði á borð við þennan efla samstöðu meðal þjóðarinnar. "Ekki spurning. Þegar vel gengur þá samsamar almenningur sig við okkar helsta afreksfólk. Þannig leyfi ég mér að fullyrða að íþróttaviðburðir á borð við þennan fela í sér mikilvæga forvörn fyrir geðheilsu Íslendinga," segir Jóhann Ingi. Þegar hann er beðinn að útskýra nánar hvað hann eigi við bendir hann á að tímasetning bæði Evrópu- og heimsmeistaramóta sé afar heppileg fyrir landann. "Þessi mót eru oft í janúar, þ.e. á dimmasta og kaldasta tíma ársins, sem mörgum reynist oft erfiður. Þá er gott að geta sameinast yfir viðburði sem fyllir almenning stolti og gleði. Afreksíþróttir endurspegla lífið sjálft, því við þurfum að læra það í lífinu að umgangast bæði sigra og ósigra."

Spurður hvernig landsliðsmenn og þjálfari muni undirbúa leikinn í dag gegn Túnis segir Jóhann Ingi þá að sjálfsögðu munu nýta sigurinn gegn Frökkum til eflingar á sjálfstrausti. "En leikurinn í gær [miðvikudag] gildir ekki á morgun, frekar en leikurinn í fyrradag gilti fyrir leikinn í gær. Þannig að menn þurfa alltaf að fókusera á núið og næsta leik. Hættan er sú að ef menn ætla að fagna of lengi þá sofni þeir á verðinum," segir Jóhann Ingi og tekur fram að Alfreð muni því nota tímann fram að næsta leik til þess að ná leikmönnum sínum niður á jörðina og búa þá andlega undir leikinn.