Arngrímur Jóhannsson flugstjóri gaf Örlygi Hnefli forláta Íslandskort eftir Hollendinginn Mercator til að hafa í safninu. Á veggnum má sjá fjölda ljósmynda af bandarískum geimförum við æfingar í Þingeyjarsýslu á sjöunda áratug síðustu aldar.
Arngrímur Jóhannsson flugstjóri gaf Örlygi Hnefli forláta Íslandskort eftir Hollendinginn Mercator til að hafa í safninu. Á veggnum má sjá fjölda ljósmynda af bandarískum geimförum við æfingar í Þingeyjarsýslu á sjöunda áratug síðustu aldar. — Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Örlygur Hnefill Örlygsson opnar bráðlega safn á Húsavík þar sem fjallað verður um ýmsa þekkta könnuði; m.a. landnámsmanninn Náttfara og bandaríska geimfara sem æfðu í Þingeyjarsýslu.
Náttfari sá sem varð eftir við Skjálfanda þegar Garðar Svavarsson hélt af landi brott upp úr miðri níundu öld, hefur ekki notið sannmælis að margra mati enda að líkindum fyrsti landnámsmaður Íslands. Örlygur Hnefill Örlygsson á Húsavík vill setja Náttfara á þann stall sem honum sæmir og verður hann í öndvegi á nýju safni nyrðra.

Könnuðir af ýmsu tagi hafa verið Örlygi Hnefli hugleiknir. „Mér hafa lengi þótt æfingar bandarísku tunglfaranna hér á okkar slóðum á áttunda áratugnum stórmerkilegar, fór að safna efni um þær fyrir nokkru og hélt sýningu um æfingar þeirra í Safnahúsinu hér á Húsavík árið 2011,“ segir Örlygur Hnefill við Morgunblaðið.

„Í sömu viku og ég opnaði sýninguna fór Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra til fundar við Hillary Clinton í Washington og eftir að þau höfðu rætt alvöru mál sagði Össur henni frá sýningunni og bandaríski utanríksráðherrann sendi kveðju til Húsvíkinga fyrir vikið. Það gaf verkinu byr undir báða vængi.“

Bandarískir geimfarar æfðu í Þingeyjarsýslu 1965 og aftur 1967 þar sem þeir bjuggu sig undir fyrstu ferðir til tunglsins. „Þegar ég fór að skoða könnunarsöguna; þörf mannsins til að gera eitthvað nýtt, hvort sem eru víkingar eða geimfarar, sé ég ákveðnar tengingar við Þingeyjarsýslu; Garðar Svavarsson, sem hér hafði vetursetu, sigldi fyrstur í kringum Ísland og Bill Anders, eini geimfarinn sem kom bæði 1965 og 67, flaug fyrstur í kringum tunglið.“

Vert er að geta þess að Örlygur hyggst einnig rifja upp kapphlaupið á pólana á Könnunarsafninu; The Exploration Museum eins og hann nefnir það á ensku.

Safnið, sem Örlygur opnar 10. maí, er til húsa í Hlöðufelli, þar sem Reðasafnið var áður. „Friðrik Sigurðsson bóksafli á Húsavík lánar mér húsið, ég get verið hér í tvö til þrjú ár en vonandi stækkað safnið að þeim tíma liðnum.“

Skáld og aðrir listamenn hafa gefið mörgum persónum úr sögunni andlit á síðari tímum en Örlygur nefnir að þeir félagar, Garðar og Náttfari, hafi ekki verið í þeim hópi. „Ég einsetti mér að láta gera af þeim myndir og Garðar er tilbúinn; það var Artûras Slapðys frá Litháen sem málaði hann, en ég vil lyfta sögu Náttfara enn frekar því okkur finnst þurfa að gera hans merka landnámi mun betri skil en hingað til. Ég fékk Kristin G. Jóhannsson, myndlistarmann á Akureyri, til að koma með hugmyndir að andliti á hann. Kristinn hefur lesið mikið um landnámsmanninn og hefur teiknað Náttfara eins og hann ímyndar sér hann; nú á bara eftir að mála myndina og hún verður tilbúin fyrir opnun safnsins. Arngrímur Jóhannsson flugstjóri, bróðir Kristins, ætlar af rausnarskap sínum að fjármagna verkið.“

Bræðurnir sóttu Örlyg heim í vikunni og Arngrímur, sem segist lengi hafa verið kortasafnari af ástríðu, notaði tækifærið og afhenti safninu að gjöf forláta Íslandskort eftir hollenska kortagerðarmanninn Mercator úr handriti frá 1595. „Það er mikill fengur að þessu korti. Ég kann Arngrími innilegar þakkir fyrir hans framlag,“ sagði Örlygur.