Í tilefni af sextugsafmæli sínu í dag 16. apríl bauð Margrét Þórhildur Danadrottning erlendum blaðamönnum til fundar við sig og Henrik prins. Þar bar ýmislegt á góma eins og Sigrún Davíðdóttir segir frá.

BLAÐAMANNAFUNDUR í Amalienborgarhöll gengur ekki fyrir sig alveg eins og fundir flestir, enda aðalpersónurnar heldur ekki eins og fólk er flest. Ekki svo að skilja að þær líti öðruvísi út en annað fólk, en hirðsiðir og venjur skapa ákveðið andrúmsloft, sem ekki verður litið framhjá.

Það þarf ekki annað en að horfa yfir blaðamennina, sem streyma að til að sjá að hér er eitthvað sérstakt á seyði. Karlkyns blaðamennirnir, sem sjaldnast sjást með hálsbindi og ljósmyndarar, sem næstum undantekningarlaust eru bindislausir, koma nú rígreyrðir um hálsinn, ögn þvingaðir útlits, nánast eins og fermingardrengir í sparifötunum. Kvenfólkið ber sig betur, enda ekki eins óvant að leggja rækt við útlitið. Ástæðan fyrir betri fötunum er auðvitað sú að á boðskorti hirðarinnar er tekið fram að klæðnaðurinn eigi að vera sómasamlegur.

Togstreita meðal gestanna

Inni í höllinni er gestunum beint upp breiðan stiga upp á aðra hæð í dýrðlega skreyttan sal, þar sem speglar og gyllingar fléttast saman. Fyrir framan stólaraðirnar er lítill sófi og borð fyrir framan. Það kemur strax upp smárígur milli ljósmyndaranna og blaðamannanna um útsýnið að höfuðviðfangsefnunum. Blaðamennirnir fylla nefnilega litla borðið við sófann með segulböndum og hljóðnemum, sem fara fyrir brjóstið á ljósmyndurunum, því tæknidótið er engin fagurfræðileg viðbót. En við þessu er ekkert að gera. Borðið verður að vera fyrir framan sófann og dótið þar á.

Þegar menn hafa komið sér fyrir, ljósmyndararnir fremst, blaðamennirnir þar fyrir aftan, birtist hirðmarskálkurinn og heilsar viðstöddum. Nú er komið að því að leggja gestunum lífsreglurnar. Blaðamenn eru minntir á eðlileg ávarpsorð, "yðar konunglega tign" fyrir drottinginuna, "yðar tign" fyrir prinsinn, en jafnframt er brýnt fyrir þeim að nota heilbrigða skynsemi. Það þurfi ekki sýknt og heilagt að strá þessum orðum í spurningarnar, nóg að nota þau til ávarps.

Ljósmyndararnir fá að vita að þeir eigi alls ekki að taka myndir fyrr en drottningin og maður hennar hafi komið sér fyrir í sófanum og hún ávarpað gestina. Allir kinka kolli fullir skilnings. Það á þó eftir að sýna sig að skilningurinn ristir ekki djúpt.

Hirðmarskálkurinn fer fram að ávarpinu loknu. Gestirnir, sem þekkjast margir hverjir vel, skiptast á skoðunum og vangaveltum og koma sér sem best fyrir. Skyndilega opnast vængjadyrnar og inn kemur hirðmarskálkurinn með Margréti Þórhildi drottningu og Henrik prins í kjölfarinu. Hann víkur til hliðar, en um leið stökkva ljósmyndararnir á fætur og byrja með flassi og hamagangi að festa hinar konunglegu tignir á filmu, alveg eins og þeir höfðu verið beðnir um að gera ekki.

Drottningin brosir hikandi, víkur sér að markskálkinum, sem stekkur ógnandi að ljósmyndurunum og skipar þeim að hafa í huga það sem þeim hafi verið sagt. Það dregur úr glömpunum og hjónin koma sér fyrir í sófanum. Hún er í dökkri dragt og með silfurgráan lokk í grásprengdu hárinu.

"Ég er snortin yfir að þið skuluð vera svo mörg hér í dag," segir drottningin glaðleg og nú er komið að ljósmyndurunum, sem taka til óspilltra mála. Síðan er þeim vísað frá og í stað ljósmyndara og glampa þeirra koma blaðamennirnir með spurningar sínar. Flestir blaðamennirnir eru norrænir, en þarna eru líka Frakkar og Bretar, sem bera spurningar sínar upp á móðurmálinu. Prinsinn á auðvitað ekki í vandræðum með frönskuna, móðurmál sitt og drottningin talar jafnfágaða frönsku og ensku.

Fyrsta spurningin er hvað drottningunni þyki hafa verið hápunktur ævinnar. Þeirri spurningu segist hún ekki getað svarað. "Ég lifi mjög ánægjulegu lífi," svarar hún.

Á síðasta ári eignaðist yngri sonur drottningar son, sem um leið er fyrsta barnabarnið í fjölskyldunni. Þegar drottingin er spurð hvort hún hafi breyst við að verða amma segist hún nú ekki vita hvort svo sé, en vissulega hafi þessi gleðilegi atburður haft mikil áhrif á sig. "Það er ánægjulegt að sjá nýja kynslóð bætast við, en það markar jafnframt að tíminn líður. Samt er eins og það sé ekki meira en fimm mínútur síðan mín eigin börn voru lítil."

"Nei, konan mín hefur alls ekki breyst við að verða amma," segir Henrik prins með bros á vör. Það sé líka jafngott því ef þau eignuðust nú fimmtán barnabörn eins og foreldrar hans og þyrftu að breytast í hvert skipti! "Við erum liður í langri keðju hér á jörðinni og hver er tilgangurinn með lífinu ef ekki að skila því áfram?"

Eftirlaunaaldur og ágangur fjölmiðla

Margrét Þórhildur drottning hefur oft lýst því yfir að kynslóðaskipti í konungsfjölskyldunni lúti eigin hefðum. Hún líti á sig sem drottningu til lífstíðar. Þegar kemur að spurningu um hvort ekki sé eðlilegt að staða drottningar sé undirorpin sömu reglum um eftirlaunaaldur og annars gildi í þjóðfélaginu segir hún að í konungsfjölskyldunni sé ekki hefð fyrir því að gefast upp og draga sig í hlé.

"Ég var alin upp til að sinna þessu hlutverki ævilangt," segir hún af festu. "Hitt er annað mál að það má ræða verkaskiptingu og vel hugsanlegt að hlutunum verði komið öðruvísi fyrir með tímanum." Hvernig verkaskipting milli drottningar og Friðriks krónprins gæti litið út þykir henni ekki tímabært að ræða.

Þegar kemur að spurningu um samskipti konungsfjölskyldunnar og fjölmiðla færist þungur alvörusvipur yfir andlit drottningar og þetta verður sú spurning, sem fær lengsta og rækilegasta svarið. "Það er eðlilegt nú til dags að fjölmiðlar fylgist með, en þeir átta sig ekki alltaf á að þeir láta sér ekki alltaf nægja að vera aðeins viðstaddir, heldur ryðjast inn í líf fólks."

Og hér var greinilega kvíði í ömmunni vegna framtíðar sonarsonarins. "Unga fólkið getur ekki vaxið og þroskast ef það er undir stöðugri smásjá. Ímyndið ykkur hvernig það er að lifa lífinu innan þriggja veggja, þar sem alltaf er opið inn til manns. Ég hef ekki prófað það og veit ekki hvernig það er, en ef fjölmiðlar vilja samstarf við okkur verða þeir að átta sig á að þeir geta ekki vakað yfir okkur 24 tíma sólarhrings 365 daga á ári.

Já, ég er einkum að hugsa um sonarson minn og önnur barnabörn, sem kunna að bætast við. Hann er aðeins smábarn núna, en svo verður hann barn og ungur maður, sem langar að lifa lífinu eins og aðrir, þótt hann muni læra að hann er ekki alveg eins og allir aðrir. Hvernig á hann að vaxa og þroskast ef hann er undir stöðugu eftirliti? Nei, ég vil ekki hindra fjölmiðla í að sinna sínu starfi, en það er gott fyrir alla að hafa þetta í huga."

Sem stendur er Friðrik krónprins í miklum leiðangri á Grænlandi, sem móðir hans segist stolt og glöð yfir. Hún segist geta haft samband við hann um Netið, þótt hún hafi ekki sjálf náð tökum á að nota það. "En ég hef aðra til að hjálpa mér," bætir hún við. Þegar hún er spurð hvort hún hafi ekki áhyggjur af því að tæknin útrými guðstrúnni er fyrsta svarið: "Úps," eins og henni þyki nokkuð stórt spurt, en bætir við að hún hafi litla innsýn í tækniþróun og fylgist ekki vel með á því sviði.

Eins og kunnugt er iðkar drottningin myndlist. Hún segist aðspurð vera með verkefni í takinu, en enn sé of snemmt að segja frá hvað það sé. Auk þess að teikna og mála hefur hún gert sviðsmynd við ballett hjá Konunglega leikhúsinu.

En það eru líka efni, sem drottningin kærir sig ekki um að ræða. Þegar hún er spurð út í umræður í Noregi um konungsfjölskylduna þar og framtíð konungdæmisins í tilefni af ástarsambandi krónprinsins við einstæða móður, segist hún ekki hafa haft tíma til að fylgjast með þeim umræðum og óski því ekki eftir að lýsa skoðunum sínum á þeim.

Um framvindu konungsdæmisins danska er hún hins vegar bjartsýn. "Við sjáum ekki langt fram í tímann, en ég fæ ekki annað séð en að unga kynslóðin geri sér grein fyrir ábyrgð sinni. Hún á eftir að standa sig vel sýnist mér."

Tekur lífinu með opnum hug

"Ég hef lært meira á síðustu tíu árum en samanlagt á allri ævinni þar á undan," segir drottningin alvörugefin, þegar hún er spurð út í aldurinn. "Ég hef fundið jafnvægi, tek lífinu með opnari hug en jafnframt af gagnrýni. Maður þarf að vera umburðarlyndur án þess að vera veikgeðja. Umburðarlyndi er ekki nauðsynlega af hinu góða ef það er aðeins það sama og að vera veikgeðja." Blaðamenn, sem áður hafa hitt drottningu fyrir kinka kolli til samþykkis um að hún virðist í betra jafnvægi en áður. Hún er mun styrkari í framkomu og virðist afslappaðri.

Það er létt og glaðlegt yfir hjónunum, þegar þau velta spurningum á milli sín. Þegar prinsinn lætur þau orð falla að hann ætli sér ekkert að betrumbæta konu sína svarar hún glettnislega "Af hverju ekki?" og þau hlæja dátt.

Þegar drottningin hefur verið spurð um hvort hún hafi ekki lítinn tíma fyrir fjölskylduna og hvernig þau prinsinn eyði saman tíma sínum segir hún að vissulega sé tíminn af skornum skammti, en þau nýti hann vel. Saman lesi þau hvort fyrir annað, hlusti saman á tónlist og spjalli saman.

Hér hefur prinsinn sínu við að bæta. "Það er ýmislegt, sem okkur þótti gaman að hér áður fyrr, en sem við sinnum kannski sjaldnar nú en áður, nú þegar við eldumst!" Röddin er ísmeygilega stríðnisleg, drottningin hlær og eitt andartak slær þögn á annars spurula blaðamennina.

Þegar prinsinn er spurður í lokin hvaða ráð hann hafi til drottningar á þessum tímamótum, sem hann hefur þegar sjálfur náð, er honum ekki svars vant. "Ég vona að hún haldi áfram að hafa jafnvirkan áhuga á maka sínum og hingað til og að hún haldi áfram að vera eins og hún hefur alltaf verið, því enn sem komið er hef ég ekki undan neinu að kvarta."

"Íslendingar voru fyrstir"

"Íslendingar voru á undan ykkur, þegar þeir kusu Vigdísi Finnbogadóttur sem forseta," segir Margrét Þórhildur hvatvís, þegar finnskur blaðamaður spyr hana um álit á því að Finnar hafi nýlega kosið sér konu sem forseta. "Það er því ekkert nýtt að kjósa konu sem forseta." Hér minnti drottningin á að Íslendingar hefðu brotið blað í sögunni með því að kjósa Vigdísi Finnbogadóttur sem forseta 1980 og verða þar með fyrstir til að kjósa konu sem forseta í lýðræðislegum kosningum.