Limor Lazarovich
Limor Lazarovich
Limor Lazarovich er alin upp á heimili foreldra sinna í miðborg Jerúsalem. Foreldrar hennar, sem komu frá Írak, ólu dætur sínar upp samkvæmt veraldlegum gildum þó trú á Guð og ákveðnar gyðinglegar hefðir hafi verið hluti af daglegu lífi þeirra.

Limor Lazarovich er alin upp á heimili foreldra sinna í miðborg Jerúsalem. Foreldrar hennar, sem komu frá Írak, ólu dætur sínar upp samkvæmt veraldlegum gildum þó trú á Guð og ákveðnar gyðinglegar hefðir hafi verið hluti af daglegu lífi þeirra. Limor var ekki í neinum tenglum við bókstafstrúarmenn fyrr en unnusti hennar veiktist af krabbameini og lést eftir eins árs baráttu við sjúkdóminn. "Á þessum tíma fór ég að velta fyrir mér tilgangi lífsins," segir hún. "Ég hugsaði mikið um lífið og dauðann og það leiddi mig að lokum til Guðs. Þetta var langt ferli sem leiddi að lokum til þess að ég kaus að lifa samkvæmt hinum ströngu fyrirmælum lögmálsins."

Limor segir fjölskyldu sína hafa átt í ákveðnum erfiðleikum með að sætta sig við að hún veldi þessa leið en þau hafi smám saman lært að lifa með því. Þá hafi hún á tímabili reynt að hafa áhrif á systur sínar en komist að því að það væri ekki hægt að sannfæra fólk, löngunin yrði að koma innan frá. "Þar sem ég reyni að lifa samkvæmt hinum ströngu reglum lögmálsins get ég hvorki borðað heima hjá foreldrum mínum né systrum né eytt helgideginum með þeim" segir hún. "Við hittumst hins vegar í miðri viku og tölum um daglega amstrið á meðan börnin okkar leika sér saman. Við ræðum þó hvorki trúmál né stjórnmál enda vitum við að við getum aldrei orðið sammála í þeim efnum."

Hún segir vissulega leiðinlegt að geta ekki rætt trúmál við systur sínar en þannig verði það bara að vera. Það skipti meira máli að halda góðu sambandi við fjölskylduna enda kveði eitt af boðorðunum á um það að okkur beri að virða föður okkar og móður. "Auðvitað er erfitt að vita til þess að fjölskylda mín lifi ekki samkvæmt lögmálinu," segir hún. "En ég trúi því að með hjálp Guðs vakni þau til vitundar einn daginn."

"Í leit að hamingju og innri friði"

Limor segir samfélög bókstafstrúarmanna mjög mismunandi og það fari eftir því hvaða samfélagi fólk tilheyri hvernig það líti á hana. Í samfélagi hinna allra trúuðustu hefði til dæmis enginn viljað giftast henni vegna bakgrunns hennar. Eiginmaður hennar sé hins vegar úr frjálslegra samfélagi og þau búi meðal fólks með mjög mismunandi bakgrunn.

Sjálf segist hún ekki hafa haft jákvætt viðhorf til trúaðra áður en hún gekk til liðs við þá. Það hafi því reynst henni erfitt að yfirgefa sitt gamla líf. Hún hafi hins vegar aldrei efast um að hún væri að gera rétt, þó hún eigi enn sínar veikleikastundir. Hún sakni þess til dæmis að fara í bíó, á ströndina og í sund auk þess sem hún eigi fullt í fangi með að fylgja hinum ströngu reglum sem lögmálið kveði á um.

"Ég hef fundið mína leið en er enn að leita að hamingju og innri friði," segir hún. "Það mun taka mig mörg ár að skilja innihald trúarinnar og því tel ég það góða byrjun að hafa reglur til að lifa eftir á meðan skilningur minn er að aukast. Tilgangur margra þessara reglna er ofar mínum skilningi en svo eru aðrar sem hafa augljóst gildi eins og það að halda hvíldardaginn heilagan. Þá eru margar þeirra þess eðlis að maður skilur ekki tilgang þeirra fyrr en maður hefur lifað samkvæmt þeim. Þannig getur til dæmis verið mjög heitt í Ísrael og því þykir mörgum kjánalegt að hylja fót- og handleggi sína eins og trúaðar konur gera. Eftir að ég fór að klæðast á þennan hátt hef ég hins vegar gert mér grein fyrir hversu auðveldlega ungar konur geta týnt sér í kynhlutverkinu og farið að halda að allt gangi út á það að vera aðlaðandi og kynþokkafullar."

Þá segist Limor gleðjast yfir því að vita að hún sé að ala börnin sín upp samkvæmt lögmálinu. Einnig hafi hún mjög gaman af því að stunda Biblíunám en síaukin áhersla sé lögð á menntun kvenna meðal bókstafstrúarmanna. Konur sæki nú námskeið og fyrirlestra auk þess sem þær geti hlustað á sérstaka útvarpsstöð sem útvarpi fræðsluefni fyrir trúaða.

Hún kveðst sátt við þann áherslumun sem sé á menntun karla og kvenna innan samfélagsins enda hafi karlar lagt stund á lærdóm öldum saman og allt hafi sinn tíma. Sjálf geti hún ekki ætlast til þess að taka hlutina með áhlaupi. Þekking og skilningur verði að koma smám saman og til að byrja með sé henni kappnóg að læra allar reglurnar.

Þá segist hún vera fullkomlega sátt við stöðu konunnar innan samfélags trúaðra enda telji hún kvenréttindabaráttuna einungis hafa veikt stöðu nútímakonunnar. "Frá upphafi mannkynssögunnar hafa karlar og konur farið með mismunandi hlutverk," segir hún. "Kvenréttindabaráttan hefur hins vegar leitt til þess að konur hafa í síauknum mæli tekið á sig hlutverk karla. Á sama tíma fara þær enn með hið hefðbundna kvenhlutverk og þannig á það augljóslega ekki að vera."

"Guð mun vísa okkur veginn"

Limor telur mörg ár í það að einhvers konar jafnvægi komist á í sambúð trúaðra og veraldlega sinnaðra Ísraela. Áður segist hún hafa talið að hinir trúuðu vildu ráðskast með þjóðina en hún líti ekki þannig á það í dag. "Auðvitað vildum við helst að allir gerðust trúaðir en það er ekki á okkar valdi heldur undir vilja Guðs komið," segir hún.

"Við viljum hins vegar ekki þurfa að vera í felum. Við þurfum að fá að búa á stöðum þar sem þörfum okkar er sinnt og það getur þýtt það að veraldlega sinnaðir vilji ekki búa í nágrenni við okkur. Eins og er sé ég enga lausn á þessum vanda en ég trúi því að Guð muni vísa okkur veginn. Hann mun leiða okkur öll til fyrirheitna landsins og sjá til þess að við getum búið þar saman í friði."

Limor gegndi herþjónustu áður en hún gekk til liðs við bókstafstrúarmenn og segist á þeim tíma hafa gagnrýnt það að trúaðir væru undanþegnir herskyldu. Nú skilji hún hins vegar að trúaðir eigi erfitt með að sinna herskyldu þar sem herinn taki ekki tillit til grundvallarþarfa þeirra varðandi mataræði og helgi hvíldardagsins.

"Ég tel herinn vissulega fara með mikilvægt hlutverk í vörnum landsins," segir hún. "Bænir trúaðra gegna þó engu minna hlutverki enda má leiða rökum að því að Guð hafi sýnt okkur að þegar á reyni þurfum við ekki síður á þeim að halda. Þetta sannaðist meðal annars í Persaflóastríðinu þar sem það var ekki herinn heldur hreint kraftaverk sem kom í veg fyrir að stórslys yrði þegar eldflaugum rigndi yfir Tel Aviv."

"Ekki okkar að leysa þeirra vandamál"

Limor kveðst hafa verið mjög vinstrisinnuð áður en hún gekk til liðs við bókstafstrúarmenn. Hún hafi síðan smám saman orðið hægrisinnuð enda telji hún það hljóta að fara saman við gyðingatrú. Hún segir marga trúaða líta svo á að Ísraelum sé heimilt að láta herteknu svæðin af hendi sé um líf og dauða að tefla. Framan af hafi hún viljað trúa því að þetta væri hægt en hún trúi því ekki lengur. "Skoðanir mínar breyttust eftir að ég gerði mér grein fyrir því gyðingar hafa ekki vald til að láta af hendi land sem þeim hefur verið falið," segir hún. "Þegar við tölum um að skila herteknu svæðunum erum við líka að gangast við því að landið hafi einhvern tíma tilheyrt einhverjum öðrum en það er ekki rétt. Ísrael var alltaf ætlað okkur og því er okkur ómögulegt að skila hluta þess.

Ég er viss um að Palestínumenn eiga mjög erfitt," heldur hún áfram. "Það má hins vegar rekja til aðstæðnanna í heild en ekki bara til okkar. Alþjóðasamfélagið hefur brugðist þeim og ábyrgðinni er skellt á okkur þar sem við eigum óbeina aðild að því hvernig komið er. Ég gleðst alls ekki yfir eymd þeirra, enda segir í orði Guðs að við eigum ekki að gleðjst yfir mótlæti andstæðinga okkar. Ég tek hins vegar heldur ekki á mig ábyrgðina á mótlæti þeirra. Það sem þá vantar fyrst og fremst eru peningar og það er ekki okkar að sjá þeim fyrir peningum. Við höfum nóg við okkar peninga að gera og það er ekki okkar að leysa þeirra vandamál."