ÉG held að flestir á mínu reki, að minnsta kosti karlkynið, kannist við að hafa spurt sjálfan sig þeirrar spurningar hvort þeir gætu staðið sig á sjó.

ÉG held að flestir á mínu reki, að minnsta kosti karlkynið, kannist við að hafa spurt sjálfan sig þeirrar spurningar hvort þeir gætu staðið sig á sjó. Sumir fara alla leið og gerast sjómenn að atvinnu, mun fleiri fara einn eða fleiri túra á togara eða öðrum fleyjum til að afla tekna á námsárunum, en flestir eru líklega þeir sem aldrei koma neitt nálægt raunverulegri sjómennsku.

En innra með okkur öllum býr hinn íslenski sjómaður, sem horfist af einurð og festu í augu við raunverulegan lífsháska og er söngvinn og kátur þegar hann kemur í land, færandi hendi. Í mínu tifelli er þessi maður afi minn, sem var lengst af skipstjóri á eigin báti á Ólafsfirði.

Þegar ég var um það bil ellefu ára fór ég ásamt móður minni með Drangi sáluga fram og tilbaka frá Hrísey til Grímseyjar, sem var um fimm tíma sigling hvora leið.

Ég harðneitaði að gleypa sjóveikipillur eins og mamma, sem vissi af fyrri reynslu að sjóhreysti hennar voru veruleg takmörk sett. Á mína eigin sjóhreysti hafði ekki reynt fram að þessu. Þetta var próf.

Meðan við sigldum út fjörðinn dundaði ég mér við spil í farþegasalnum milli þess sem ég fór upp á dekk til að litast um og fannst afi nálægur þegar saltur úðinn frá stefninu vætti vangann.

Fyrstu klukkustundirnar gekk allt vel. Það var ekki fyrr en við vorum komin út úr Eyjafirðinum og út á opið haf, að skipið tók að hreyfa sig með þeim hætti að ég gat ekki leitt það hjá mér. Ég varð sporþungur og undi mér jafnvel betur í útiloftinu á dekki en hægindunum undir þiljum. Myndin af afa varð samt einhvern veginn óskýrari með hverri mínútu, hverri veltu. Ég var farinn að fylgjast dálítið óþreyjufullur með klukkunni og rýna af áfergju fram fyrir stefnið í von um að sjá glitta í Grímsey framundan. Mér var líka orðið kalt.

Ég spilaði nokkur spil við jafnaldra minn um borð og reyndi að fylgja honum eftir á ferðum hans um innviði Drangs, þar sem hann var hagvanur. Þótt mér væri orðið dálítið illt í maganum, var vel hægt að lifa með því, sérstaklega með því að styrkja sig á kóki annað veifið. Um þetta leyti hafði ég algerlega misst sjónar á afa enda hugur minn fanginn af því einu að láta ekki á neinu bera.

Tíminn og skipið siluðust áfram með hraða snigilsins, en þó kom að því að ég heyrði einu orðin sem einhverju máli skiptu bæði fyrir mig og Leif og Kólumbus og svo marga aðra sæfara: Land fyrir stafni. En það var enn ósegjanlega langt í burtu.

Eftir þetta var ég mjög vær og lítt uppnuminn yfir spilum eða tíðindum. Sat bara einrænn og hljóður úti í horni og beið eftir að geta stigið fæti á eitthvað sem ekki væri á hreyfingu.

Þá spilaði félagi minn út stóra trompinu. Stýrimaðurinn vildi endilega bjóða okkur upp í brú. Ég gat ekki hafnað þvílíku kostaboði, þótt ég væri meira að segja hættur að nenna að teygja mig í kókflöskuna. Ég reis upp og labbaði sæmilega uppréttur og með djúpum og yfirveguðum loftsogum inn eftir ruggandi göngum og rangölum og loks upp mjóa vaggandi stiga, alla leið upp í brú. Og sjá: Höfnin í Grímsey blasti við í allri sinni landföstu dýrð. Ferðinni var nánast lokið og ég var að vísu fölur og fáskiptinn, en þó uppistandandi og hneisulaus.

En einmitt þá, þegar allt stefndi í að ég myndi hafa það af að ná í land án þess að gubba eins og hver annar landkrabbaræfill, brast vörnin. Veltingurinn hafði verið töluverður niðri í sal, en hér í brúnni var allt gersamlega á fleygiferð eins og risavaxin róla og um leið og Drangur smeygði sér inn fyrir brimbrjótinn í Grímsey, varð ég að játa mig sigraðan, beina sjónum mínum að prýðilegri salernisaðstöðu hinna gestrisnu skipstjórnarmanna og leyfa meltingarfærunum að endurskipuleggja reksturinn.

Ég hafði gert heiðarlega tilraun til að standa í stykkinu og nánast klikkað á marklínunni. Það tók mig nokkurn tíma að manna mig upp í að horfast í augu við minn innri sjómann, en það má hann afi eiga, að hann hvorki vék sér undan né gerði lítið úr mér. Hann brosti bara, þurrkaði sér um nefið og deplaði öðru auga.

Ég man ekki margt frá þessari hálfsdagsdvöl í Grímsey og enn minna um ferðina til baka. Mamma þurfti ekki nema að nefna pillurnar.

Sveinbjörn I. Baldvinsson