"Skálholtskirkja er besta sembaltónleikahús á Íslandi," segir Guðrún Óskarsdóttir.
"Skálholtskirkja er besta sembaltónleikahús á Íslandi," segir Guðrún Óskarsdóttir.
Guðrún Óskarsdóttir semballeikari kemur fram á tvennum einleikstónleikum í Skálholti, í dag og á morgun, eftir níu ára hlé. Súsanna Svavarsdóttir ræddi við Guðrúnu um efnisskránna og sembalinn.

GUÐRÚN Óskarsdóttir semballeikari leikur þrjár franskar svítur eftir Johann Sebastian Bach á tónleikum í Skálholti um helgina, fyrst klukkan 17 á laugardaginn og aftur á sunnudaginn, klukkan 15. Tónleikarnir eru liður í Sumartónleikum í Skálholtskirkju.

Nokkuð langt er um liðið frá því að Guðrún lék síðast á einleikstónleikum í Skálholtskirkju, eða níu ár. Það þýðir þó ekki að hún hafi tekið sér frí frá sembalnum, því hún hefur leikið með Bach-sveitinni í Skálholti undanfarin sumur, auk þess að leika með ýmsum öðrum tónlistarhópum. Spurð um verkin sem hún leikur í Skálholti, segir Guðrún Bach hafa samið frönsku svíturnar milli 1722 og 1725. "Þær eru alls sex og ég leik helminginn af þeim."

Hvers vegna heita þær "frönsku svíturnar"?

"Það var nú ekki Bach sjálfur sem gaf þeim þetta heiti, heldur varð það til seinna. þær eru heldur ekki til í endanlegri gerð eftir hann sjálfan. hugsanlega gaf hann sér aldrei tíma til að ganga frá þeim, þar sem þær voru ekki gefnar út meðan hann lifði. svítur 1 til 5 skráði hann í nótnabók fyrir konu sína, Önnu Magdalenu Bach, þegar hann var að kenna henni á sembal. Þar eru einnig fleiri verk eftir hann og önnur tónskáld. Síðan eru þessar svítur til í mismunandi handritum eftir nemendur Bachs. þær eru mikið notaðar í píanókennslu og því eru margir sem þekkja þessi verk."

Gott að geta einbeitt sér að Bach

Hvað kom til að þú ákvaðst að halda einleikstónleika aftur eftir níu ára hlé?

"Mér fannst ég tilbúin til þess; börnin orðin nógu stór. Það var orðið tímabært fyrir mig að hella mér út í þetta, sem er heilmikið átak.

Það tók mig líka langan tíma að manna mig upp í að spila Bach á tónleikum. Það er alltaf dálítið mikið mál. Hins vegar er mjög hollt að æfa Bach og mér fannst mjög gott að geta einbeitt mér að honum einum í þetta sinn."

Guðrún kennir við Tónlistarskólann í Reykjavík og Tónskóla þjóðkirkjunnar. Þegar hún er spurð hvort margir semballeikarar séu starfandi á Íslandi, segir hún svo ekki vera. "Við erum þrjár sem höfum semballeik sem aðalstarf og lítur ekki út fyrir að okkur fjölgi mikið í bráð. Það er til dæmis enginn að læra á sembal sem aðalhljóðfæri í dag."

Hvers vegna valdir þú sembalinn?

"Ég hafði verið að fylgjast með Helgu Ingólfsdóttur, hlusta á hana spila og smám saman laðaðist ég meira og meira að þessu hljóðfæri. Helga var mín stóra fyrirmynd."

Að hvaða leyti er semballinn ólíkur píanóinu?

Þetta er allt annað hljóðfæri. Þótt þau hafi hljómborðið sameiginlegt er mekaníkin allt önnur og áslátturinn gerólíkur. Það er allt öðruvísi tónlist skrifuð fyrir sembalinn en píanóið. Semballinn og orgelið voru helstu hljómborðshljóðfæri barokktímans. Píanóið kom seinna."

Hvers vegna er enginn að læra á sembal sem aðalhljóðfæri hér núna?

"Ég held að ástæðan sé helst hræðsla og fordómar. Það álíta margir að semballinn bjóði upp á litla möguleika á túlkun og lítið sé um verkefni fyrir semballeikara. En það er ekki rétt. Semballinn er kammerhljóðfæri og gert ráð fyrir honum í nær allri tónlist frá barroktímanum og jafnvel lengur. Það má meira að segja finna sembal í resitatívum í óperum eftir bæði Rossini og Mozart."

Fuglasöngur og ferðamenn

Hvernig leggjast tónleikarnir um helgina í þig?

"Mjög vel. Það er gaman að spila hérna í Skálholti. Kirkjan er besta sembaltónleikahús á Íslandi. Hér er líka friðsælt og gott að æfa sig við fuglasöng og spila fyrir ferðamennina í kirkjunni. þeir eru svo rólegir í rigningunni."

Sem fyrr segir hefjast tónleikar Guðrúnar klukkan 17 á laugardaginn, en það verður enginn svikinn af því að mæta fyrr á staðinn, því klukkan 14 fjallar Jaap Schröder fiðluleikari um strengjaverk Josephs Haydn. Einnig leikur hann með strengjakvartett á tónleikum klukkan 15. Þar verður leikinn strengjakvartett Haydns, "Sjö orð Krists á krossinum", og með Jaap Schröder, sem leikur á fiðlu, leika Rut Ingólfsdóttir einnig á fiðlu, Svava Bernharðsdóttir á víólu og Sigurður Halldórsson á selló. Sr. Egill Hallgrímsson staðarprestur sér um upplestur.

Á sunnudaginn endurtekur Guðrún sembaltónleika sína klukkan 15. Klukkan 16.40 hefst tónlistarstund fyrir messu. Þar leikur Hilmar Örn Agnarsson íslensk orgelverk. Messa hefst síðan klukkan 17.00. Aðgangur að öllum tónleikum og fyrirlestrum er ókeypis.