═ febr˙ar sÝ­astli­num var l÷gfest ß Al■ingi breyting ß h÷fundarrÚttarl÷gum samkvŠmt EES-tilskipun sem byggir ß al■jˇ­legum sßttmßlum frß upplřsingasamfÚlaginu: H÷fundarrÚttarsamningi Al■jˇ­ahugverkastofnunarinnar (WIPO) og sßttmßla WIPO um flutning og hljˇ­ritun. H÷fundar og a­rir rÚtthafar efnis, svo sem listflytjendur, framlei­endur, ˙tvarpsfyrirtŠki og ˙tgefendur hljˇ­ritana eiga einkarÚtt ß sÝnu efni og nřtingu ■ess og fß ■ess vegna greidd h÷fundarlaun ■egar efni ■eirra er dreift me­ l÷glegum hŠtti. Ůeir sem veita a­gang a­ ■vÝ ß netinu ver­a a­ hafa leyfi frß rÚtth÷fum og me­ gildist÷ku laganna var­ ■a­ ˇl÷glegt a­ hla­a upp efni ß neti­ ßn slÝks leyfis.

Efni ß netinu er ■ˇ mikill frumskˇgur og stˇr hluti ■ess settur ■anga­ me­ leyfi h÷funda. Oft breytast upplřsingar um efni­, t.d. dŠgurl÷g, ■egar ■a­ er sett ß neti­ og ■vÝ oft ˇgj÷rningur a­ sjß hvort um l÷glegt upphal er a­ rŠ­a e­a ekki. Ůa­ er ■ˇ klßrlega ˇl÷glegt ■egar um er a­ rŠ­a kvikmyndir t.d. sem hafa ekki veri­ heimsfrumsřndar og hva­ ■ß ■egar tilkynning berst reglulega vi­ ßhorf um a­ eintaki­ beri a­ tilkynna til l÷greglu ef ■a­ sÚ sřnt utan veggja ■ess fyrirtŠkis sem ■a­ framleiddi. Einnig mß vera a­ eigendur efnisins setji ■a­ inn ß sÝna t÷lvu og dreifi ■vÝ ˇafvitandi me­ skrßaskiptaforriti. Ůß er urmull af efni sem ˇlÝklegt er a­ fyrirtŠkin hagnist frekar af, t.d. gamlir sjˇnvarps■Šttir og einnig setja menn efni sitt ˇkeypis inn ß neti­ til dreifingar sem ˇkeypis auglřsingu, ef svo mŠtti kalla.

EirÝkur Tˇmasson
EirÝkur Tˇmasson, prˇfessor Ý l÷gfrŠ­i vi­ Hßskˇla ═slands og l÷gma­ur Sambands tˇnskßlda og eigenda flutningsrÚttar, STEF, segir ni­urhal sem slÝkt ß skrßm af netinu l÷glegt. Sumir haldi ■vÝ ■ˇ fram a­ svo sÚ ekki. Menn eigi almennt a­ vita a­ efni­ sem ■eir sÚu a­ sŠkja sÚ vernda­ h÷fundarrÚtti og komi­ fyrir ß netinu me­ ˇl÷gmŠtum hŠtti. „╔g hef haldi­ ■vÝ fram a­ ■a­ sÚ ekki hŠgt a­ refsa m÷nnum fyrir ■etta og hŠpi­ a­ beita ■ß ÷­rum vi­url÷gum eins og ska­abˇtum. Danirnir eru b˙nir a­ breyta sÝnum l÷gum og tala um a­ til ■ess a­ menn megi taka ni­ur efni til einkanota ■ß ver­i efni­ a­ vera l÷gmŠtt. Ůa­ er enginn slÝkur fyrirvari Ý okkar l÷gum, ■ˇ allir sÚu n˙ ekki sammßla mÚr Ý ■vÝ. En eins og l÷gin Ýslensku eru ˙r gar­i ger­ ■ß er ■a­ vafasamt a­ ■etta sÚ brot,“ segir EirÝkur.

EirÝkur segir ßkvŠ­i Ý l÷gunum sem leggi refsingu vi­ h÷fundarrÚttarbrotum tala um a­ ■a­ megi refsa fyrir brot ß ■eim ef „verkna­urinn sÚ framinn af ßsetningi e­a stˇrfelldu gßleysi.“ Sumir haldi ■vÝ fram a­ ni­urhal ß h÷fundarrÚttarv÷r­u efni sÚ stˇrfellt gßleysi, menn eigi a­ sjß a­ efni­ sÚ ekki fengi­ me­ l÷gmŠtum hŠtti. „╔g held ■vÝ n˙ fram a­ ■a­ sÚ a.m.k. vafasamt a­ hŠgt sÚ a­ refsa ■vÝ ■a­ er ger­ krafa um skřrleika refsiheimilda,“ segir EirÝkur. „╔g held a­ ■a­ a­ setja efni inn ß neti­ sÚ augljˇslega brot, a­ hala upp eins og ■a­ er kalla­. Ůa­ sem gerist Ý ■essum skrßaskiptaforritum er a­ um lei­ og ■˙ tekur ni­ur ertu um lei­ a­ hala upp, ■a­ gerist sjßlfvirkt og um lei­ ertu ■ß a­ brjˇta af ■Úr,“ segir EirÝkur. Ef menn stilli forriti­ ■annig a­ ■eir deili ekki skrßm Ý t÷lvum sÝnum me­ ÷­rum sÚu ■eir Ý raun ekki a­ brjˇta l÷g. Ůess mß geta a­ skrßaskiptaforrit eru ■annig ˙r gar­i ger­ a­ ef notandinn kemur Ý veg fyrir a­ a­rir geti sˇtt skrßr til hans eru honum settar h÷mlur og hann getur lÝti­ sˇtt af skrßm Ý framhaldi.

Ůeirri spurningu er beint til EirÝks hvort foreldrar ˇsakhŠfra barna, sem stundi skrßaskipti grimmt, eigi ß hŠttu kŠru ■ar sem ■eir sÚu forrŠ­ismenn ■eirra. „Ůß erum vi­ komnir a­ spurningu um refsiver­a hlutdeild og aftur a­ ■eirri spurningu hvort frumbroti­ sÚ refsivert, ■.e. a­ hala ni­ur. Er ■etta brot sem frami­ er af ßsetningi e­a stˇrfelldu gßleysi? ╔g hef sett spurningarmerki vi­ ■a­ og ef Úg vŠri saksˇknari, en Úg er n˙na starfandi me­ h÷fundarrÚttarsamt÷kum (STEF) ■ß myndi Úg leggjast gegn ■vÝ a­ fara Ý mßl og krefjast ■ess a­ vi­komandi yr­i dŠmdur til refsingar, hvort sem um vŠri a­ rŠ­a gerandann sjßlfan e­a hlutdeildarmann,“ segir EirÝkur. Ůa­ sÚ reynsla manna Ý STEF-i a­ ■a­ hafi alvarlegar aflei­ingar a­ fara Ý mßl og tapa ■vÝ.

EirÝkur břst vi­ ■vÝ Ý framtÝ­inni a­ samningar ver­i ger­ir milli sÝmafyrirtŠkja e­a ■eirra sem reki net■jˇna me­ h÷fundarrÚttarv÷r­um skrßm um a­ ■au grei­i h÷fundarrÚttarsamt÷kum ßkve­nar grei­slur og Ý sta­inn fßi notendur vi­komandi nets a­ hala ni­ur efni og grei­sla berist ■ß h÷fundi. RafrŠn bo­ berist, m.÷.o. til samtakanna um hva­a efni sÚ veri­ a­ nß Ý. Ůau h÷fundarrÚttargj÷ld sem tekin voru upp af au­um og ßskrifanlegum diskum ßri­ 2001, sÚu a­ hans mati brß­abirg­alausn.

Innheimtumi­st÷­ gjalda (IHM) hˇf innheimtu gjalda af au­um geisladiskum, DVD-diskum, myndb÷ndum, hljˇ­b÷ndum og hljˇ­ritunarb˙na­i ßri­ 2001. Mikill hluti ■eirra tekna sem STEF hefur af ■eim gj÷ldum rennur til erlendra h÷funda ■ar sem fylgst er me­ notkun ß ■eirra verkum hÚr. Sjß mß tekjur IHM af ■essum gj÷ldum Ý t÷flu sem fylgir frÚttaskřringunni. Gjaldi­ sem lagt var ß geisladiska me­ allt a­ 2 GB minnisrřmi er 35 kr. og ß stŠrri diska 100 kr.




EirÝkur segir gjaldt÷kuna ■ˇ enga varanlega lausn ß mßlum og vonast til ■ess a­ fundin ver­i lausn ■ar sem fyrirtŠki veiti a­gengi a­ skrßm e­a efni og greitt ver­i fyrir notkun ■ess til h÷fundarrÚttarhafa. Me­ ■vÝ ver­i horfst Ý augu vi­ a­ tŠknin sÚ komin til a­ vera og a­ finna ver­i lausn sem hentar ÷llum. Menn sÚu Ý auknum mŠli a­ vista skrßr ß har­a diska Ý sta­ geisladiska og ■ess vegna hafi tekjur minnka­ Ý fyrra mi­a­ vi­ ßri­ 2004. ═slenskir rÚtthafar Ý STEFi hafi ßri­ 2003 fengi­ 42,7 milljˇnir fyrir pl÷tu- e­a diskas÷lu, ßri­ 2004 hafi ■Šr veri­ 37,9 og samkvŠmt ߊtlunum fyrir ßri­ 2005 sÚu tekjurnar 33,3 milljˇnir. Uppgj÷r komi ■ˇ hßlfu ßri ß eftir s÷lu og ■vÝ ekki t÷lur inni Ý ■essu ˙r jˇlas÷lunni 2005, en ■ß voru kaupmenn og hljˇmpl÷tu˙tgefendur sammßla um a­ metsala hef­i veri­ ß Ýslenskum pl÷tum.

Gunnar Gu­mundsson, l÷gma­ur Samtˇns, samtaka STEFs og Sambands hljˇmpl÷tuframlei­enda, segir s÷lu ß innlendum hljˇmpl÷tum hafa sta­i­ Ý sta­ Ý fyrra mi­a­ vi­ ßri­ 2004, mi­a­ vi­ ■Šr upplřsingar sem hann hef­i undir h÷ndum.

Til baka ß upphafssÝ­u