Ingibjörg Sólrún: Fyrst IMF og svo ESB

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra. mbl.is/Ómar

„Annað hvort pökkum við í vörn og hverfum aftur til þess tíma sem var fyrir 1994 eða við gerum þetta að upphafi nýrra tíma, sækjum ótrauð fram og búum til þær varnir fyrir íslenskan almenning og íslensk fyrirtæki sem við þurfum í upphafi 21. aldar.“ Þetta segir Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra í grein í Morgunblaðinu í dag.

„Mánudagurinn 29. september mun án efa lengi lifa með þjóðinni sem einn versti dagur í hennar seinni tíma sögu. Þetta var mánudagurinn þegar hrun fjármálakerfis þjóðarinnar hófst með falli Glitnis. Í kjölfarið féll þjóðbanki Íslendinga í meira en heila öld – Landsbanki Íslands – og loks varð flaggskip íslenskrar fjármálastarfsemi, Kaupþing, að játa sig sigrað eftir grófa árás af hálfu breskra stjórnvalda sem í raun neyddu stærsta fyrirtæki landsins í gjaldþrot.

Tilviljanir höguðu því þannig að þennan sama mánudag gekkst ég undir skurðaðgerð í New York. Í aðgerðinni var fjarlægt æxli í heila sem hafði vaxið þar í nokkurn tíma án þess að valda mér nokkrum vandkvæðum en skyndilega gerði það vart við sig með svo óþyrmilegum hætti að ekki var um annað að ræða en fjarlægja það.

Þegar mein eru skorin burt

Það þarf því líklega engan að undra þó að mér finnist mánudagurinn 29. september vera nokkuð dramatískur dagur í mínu annars lítt dramatíska lífi og að upplifun mín af þessum atburðum tveim verði ekki svo auðveldlega aðskilin. Vel má líta á þá sem mikið áfall, í lífi þjóðar og í lífi einstaklings og dvelja einvörðungu við þær neikvæðu afleiðingar sem þeir hafa. En það má líka líta á þessa atburði alla sem sársaukafullt en um leið kærkomið tækifæri til að staldra við og endurmeta það sem máli skiptir í lífinu. Forsenda þess er að maður sætti sig við þá staðreynd að það er ekki hægt að komast á réttan kjöl aftur án umtalsverðra inngripa þar sem mein eru skorin burt. Það getur leitt af sér tímabundna vanlíðan, dregið úr virkni hins daglega lífs og sett okkur ýmsar erfiðar skorður en þegar allt er um garð gengið erum við betur sett eftir en áður en meinið var skorið. Meinið verður að fara til þess að við getum byggt okkur upp aftur.

Ég kann í sjálfu sér ekkert fyrir mér í áfallahjálp annað en það sem ég lærði af henni mömmu í uppeldinu. Hún gat fjasað mikið út af smámunum en þegar hin stóru áföll riðu yfir gekk hún fumlaust og orðalaust til verks og gerði það sem þurfti að gera. Hún kenndi mér þá lexíu að það er ekki hægt að velja þær sendingar sem lífið færir manni en maður á alltaf val um hvernig maður bregst við þeim – jafnvel þó staðan sé þröng. Og því þrengri sem staðan er þeim mun meira máli skiptir að takast á við hana strax og af ábyrgð – staðráðin í að breyta henni sér í hag.

Stórþjóð neytir aflsmunar

Það er erfitt að fylgjast með flókinni atburðarás og uppstokkun á íslensku fjármálakerfi úr fjarlægð. Dagarnir hafa verið viðburðaríkir og ráðherrar og fjármálasérfræðingar hafa bæði þurft að etja kappi við tímann og óvinveitt ytra umhverfi. Við þær aðstæður getur alltaf eitthvað misfarist en ég dáist að því hvað allir hafa gengið æðrulaust og skipulega til verka. Að öðrum ólöstuðum hefur þar að sjálfsögðu mætt mest á forsætisráðherra, Geir H. Haarde, og staðgengli mínum í starfi, Össuri Skarphéðinssyni. Mér finnst ég eiga þeim skuld að gjalda eftir fjarveru mína á vettvangi. Í þeirri fjármálakreppu sem nú ríður yfir heimsbyggðina er enginn annars bróðir í leik. Forystumenn heims falla nú hver um annan þveran í þá gryfju að hlaupa eftir pólitískum vindum heima fyrir í stað þess að taka sameiginlega á vandanum sem þeir hafa skapað með því að setja hinu frjálsa flæði fjármagns engin mörk. Bretar eiga þar stóran hlut að máli og það var því lítilmótlegt að fylgjast með þeirri árás sem Gordon Brown gerði á íslenska fjármálakerfið í skjóli hryðjuverkalaga. Eina ferðina enn höfum við orðið vitni að því þegar stórþjóð neytir aflsmunar gagnvart smáþjóð og grípur til aðgerða sem eru langt umfram tilefni.

Atvinnulíf og almannahagur

Við höfum hins vegar ekki tíma til að elta ólar við misvitra ráðamenn sem ala á örvæntingu í stað þess að lægja öldur. Miklu máli skiptir að vinna hratt og vel að því á næstu dögum að endurskipuleggja íslenska fjármálakerfið þannig að íslenskur almenningur og fyrirtæki fái á því traust. Fulltrúar almennings á Alþingi þurfa að eiga greiðan aðgang að mikilvægum upplýsingum um bankakerfið, nauðsynlegt er að hjálpa þeim fyrirtækjum sem eiga góða framtíð en gætu komist í þrot vegna skorts á lánafyrirgreiðslu en um leið er mikilvægt að reglur sem settar verða um hvers kyns fyrirgreiðslu verði gagnsæjar og byggist á jafnræði. Nú eru það leikreglurnar sem eiga að gilda en ekki samböndin.

Hjól atvinnulífsins mega ekki stöðvast. Liður í því að halda þeim gangandi er að lækka stýrivexti Seðlabankans sem eru allt of háir miðað við þá staðreynd að engin lánastarfsemi fer nú fram í landinu. Efnahagslífið er að snöggkólna og mikilvægt að nota bæði stýrivextina og ríkisfjármálin til að örva gangvirkið. Þá er mikilvægt að þeir sem eiga eitthvert eigið fé noti það til fjárfestinga og framkvæmda því líklega hefur aldrei verið auðveldara að finna góð viðskiptatækifæri en einmitt núna. Stóra verkefnið á komandi mánuðum verður svo að standa vörð um hag heimilanna í landinu þannig að komið verði í veg fyrir fjöldagjaldþrot hjá íslenskum almenningi. Aðstoða þarf það fólk sem lendir í tímabundnum greiðsluerfiðleikum vegna hækkana á hefðbundnum íbúðalánum eða vegna atvinnumissis. Mikilvægt er að vinna aðgerðaáætlun um hvernig þetta verði best gert í samvinnu við aðila vinnumarkaðarins.

Það á hins vegar við varðandi einstaklingana eins og fyrirtækin að það verður ekki öllum forðað frá þroti. Margir hafa farið mjög óvarlega í sínum fjármálum á undanförnum árum, tekið ómæld lán út á miklar tekjur og munu lenda í vandræðum þegar þeir verða fyrir tekjufalli. Þeir máttu hins vegar vita að það sem fer upp hefur tilhneigingu til að koma niður aftur. Miklu máli skiptir hins vegar hvernig þetta fólk tekst á við sín mál og að það muni að það á alltaf val í stöðunni. Því fyrr sem það hreinsar til í sínum fjármálum þeim mun líklegra er að það komist fljótt á góðan rekspöl aftur.

Kostirnir í stöðunni

Verkefnið sem við stöndum nú andspænis í íslensku samfélagi er bæði stórt og verðugt. Við þurfum að endurskipuleggja fjármálakefið frá grunni, endurskoða fyrirkomulag peningamálastefnunnar og starfsemi Seðlabankans og renna styrkari stoðum undir íslenskt atvinnulíf. Við eigum mörg öflug fyrirtæki sem geta skapað mikinn arð með starfsemi sinni í framtíðinni ef þau fá skjól til að endurskipuleggja sig. Ísland á mikinn auð sem er fólginn í fólkinu í landinu, atorkusemi þess og hugviti, auðlindunum til lands og sjávar, menningunni sem hefur lifað af allar hremmingar og þjóðarsálinni sem er ekki hrædd við að takast á við misjöfn veður. Við höfum áður sett undir okkur hausinn og öslað í gegnum hríðina. En við verðum hins vegar að vita hvert við stefnum og læra af þeim mistökum sem við höfum þegar gert.

Þessar vikurnar er Ísland eins og lítil bátsskel sem hrekst um fyrir úfnu og opnu hafi alþjóðlegra fjármagnshreyfinga. Með samningnum um Evrópska efnahagssvæðið var ákveðið að leggja út á þetta haf og taka þátt í frjálsu flæði fjármagnsins. Þessi ákvörðun leysti mikla krafta úr læðingi og skapaði forsendur fyrir öflugum fjármálafyrirtækjum á Íslandi sem á undanförnum árum hafa skapað bæði atvinnu og skatttekjur í landinu. Það gat hins vegar ekki gengið til lengdar að leggja út á opið haf á óvarinni bátsskel sem er ætluð til veiða á grunnslóð. Ísland þarf öflugra skip og meiri varnir ef það ætlar á annað borð að taka þátt í því fjórfrelsi sem fylgir samstarfinu í Evrópu.

Kostirnir í stöðunni eru því þessir. Annaðhvort pökkum við í vörn og hverfum aftur til þess tíma sem var fyrir 1994 eða við gerum þetta að upphafi nýrra tíma, sækjum ótrauð fram og búum til þær varnir fyrir íslenskan almenning og íslensk fyrirtæki sem við þurfum í upphafi 21. aldar. Þær varnir felast til skamms tíma í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og til lengri tíma í aðild að ESB, upptöku evru og bakstuðningi Evrópska seðlabankans. Eftir hildarleik síðari heimsstyrjaldarinnar stóðu íslenskir stjórnmálamenn andspænis þeirri áleitnu spurningu hvort Ísland gæti spjarað sig án formlegra bandamanna ef til átaka kæmi í heiminum. Niðurstaðan var að svo væri ekki og Ísland gekk bæði til liðs við hinar Sameinuðu þjóðir og NATO.

Nú stöndum við andspænis sambærilegri spurningu þó ógnirnar séu af efnahagslegum toga. Ég tel það mikinn ábyrgðarhlut af stjórnmálamönnum að telja sjálfum sér og öðrum trú um að við getum haldið áfram að senda fólk á bátsskeljum út á opið haf og sagt því að fiska. Það hefur þegar endað með ósköpum"

Höfundur er formaður Samfylkingarinnar.

Innlent »

„Þá vil ég heldur borga!“

10:43 Þegar Bruno Bisig kom fyrst til Íslands 1991 ferðaðist hann einn um landið á hjóli og fékk að njóta einveru á hálendinu. Í dag er hann forstjóri Kontiki reisen og kemur með ferðamenn til landsins. Hann segir áskorun fyrir Íslendinga að viðhalda náttúrudýrðinni við núverandi vinsældir. Meira »

Vilja geta takmarkað umferð

10:02 Ég fagna þessari umræðu sem loksins er farin af stað. Fólk gerir sér grein fyrir því að hreina loftið og hreina vatnið er ekki sjálfgefið. Staðan er ekki eins góð og við kannski héldum. Meira »

Kynjahlutföll ólögleg í ellefu tilvikum

09:30 Kynjahlutföll aðal- og varamanna í nefndum, ráðum og stjórnum Reykjavíkurborgar eru í ellefu tilvikum ekki í samræmi við 15. grein jafnréttislaga, þar sem segir að hlutfall annars kyns megi ekki vera minna en 40% þegar um fleiri en þrjá fulltrúa er að ræða. Meira »

Gul viðvörun á morgun

09:03 Veðurstofan hefur gefið út gula viðvörun á morgun á Suðurlandi og Suðvesturlandi. Gert er ráð fyrir staðbundnu óveðri með austan 23-28 m/s meðalvindi undir Eyjafjöllum, sunnan Mýrdalsjökuls og að Öræfum. Veðurfræðingur segir ekkert ferðaveður á þessu svæði á morgun. Meira »

Óvissa hjá starfsmönnum Spalar

08:55 Starfsmenn Spalar hafa staðið í bréfaskriftum við samgönguráðuneytið og óskað eftir svörum um hvað taki við þegar Spölur afhendir ríkinu Hvalfjarðargöng til eignar og rekstrar síðsumars 2018. Meira »

Auglýsa eftir nýjum skólameistara

08:38 Stjórn Tækniskólans, skóla atvinnulífsins, hefur auglýst eftir nýjum skólameistara, en núverandi skólameistari er Jón B. Stefánsson. Er umsóknarfrestur til 9. febrúar. Meira »

Tvær líkamsárásir í nótt

07:45 Tvær aðskildar líkamsárásir áttu sér stað í miðborginni í nótt, en tveir eru í haldi vegna málanna. Í báðum tilfellum þurftu brotaþolar að leita sér læknisaðstoðar. Brotaþolarnir hlutu skurði og tannbrot í árásinni, ásamt minni háttar höfuðáverkum. Meira »

Upplýsingaskjáir settir upp á Hlemmi

08:20 Í leigusamningi um Mathöll á Hlemmi er ákveðið svæði innan mathallarinnar sérstaklega tekið frá til þess að Strætó geti komið upp upplýsingaskjám og jafnvel miðasjálfsölum. Meira »

Eru sammála um nauðsyn betri launagagna

07:32 „Allir aðilar á þessum fundi voru sammála um að það væri til mikils tjóns fyrir samtal á vinnumarkaði, í tengslum við kjarasamninga, að ekki væri horft á tölur sem menn treysta eða líta sömu augum,“ sagði Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra að loknum fundi með aðilum vinnumarkaðarins um tölfræðiupplýsingar á vinnumarkaði. Meira »

Fagnaði 100 ára afmælinu

07:00 Áslaug Helgadóttir, fyrrverandi hárgreiðslukona og húsmóðir, hélt í gær upp á 100 ára afmæli sitt, en Áslaug er talin fyrsta íslenska hárgreiðslukonan sem nær hundrað ára aldri. Meira »

Saga ársins 1918 á Twitter

06:59 Á dögunum birtust Twitter skilaboð frá ungri dömu í Suðursveit, Gyðu Fanneyju Guðjónsdóttur, sem sagðist ætla að fylgja eftir metnaðarfullu og klikkuðu verkefni í vetur. Það að skrásetja ár frosta, fjöldagrafa og fullveldis. @Frostaveturinn2 verður örblogg sem fylgir tímamótaárinu 1918. Meira »

Á leið til Los Angeles í boði K100 og WOW air

06:34 Það voru glaðir hlustendur sem mættu til hátíðlegrar athafnar í Hádegismóum í gær. Þær Aðalheiður G. Hauksdóttir, Eirún Eðvaldsdóttir og Þóra Kjartansdóttir mættu ásamt mökum og börnum í hljóðver K100 til þess að taka við flugmiðum til ævintýraborgarinnar Los Angeles, í boði K100 og WOW air. Meira »

Samkeppni um heimsendingar á matvöru

06:23 Heimsending á matvöru virðist vera orðin raunverulegur valkostur á Íslandi. Tilraunir hafa verið gerðar með slíkt undanfarin misseri en nú stefnir í samkeppni á þessum markaði og það eru góð tíðindi fyrir neytendur. Meira »

Þörf á betri stuðningi við þolendur

06:18 „Mér finnst vera vöntun á betri stuðningi við unga krakka sem lenda í þeim aðstæðum sem ég lenti í,“ segir Embla Kristínardóttir, sem steig fram í viðtali við RÚV í fyrrakvöld og sagði frá því þegar fullorðinn afreksmaður í frjálsum íþróttum nauðgaði henni. Meira »

Dómur kveðinn upp í lok mánaðar

Í gær, 21:18 Dómur verður kveðinn upp yfir íslenska karlmanninum sem situr í fangelsi í Tirana í Albaníu fyrir smygl á kanna­bis­efn­um í lok janúar eða byrjun febrúar. Hann mætir fyrir rétt í Tirana, höfuðborg Albaníu, í lok þessa mánaðar og dómur verður kveðinn upp fljótlega eftir það. Meira »

Innviðir að þolmörkum

06:18 Vísbendingar eru um að innviðir Suðurnesja séu komnir að þolmörkum. Það kann að hamla vexti ferðaþjónustunnar á næstu árum.  Meira »

Eldur kom upp í sumarbústað í Eyjafirði

Í gær, 22:31 Slökkviliðið á Akureyri var kallað út í kvöld vegna bruna í sumarbústað inni í Eyjafirði í kvöld. Engan sakaði og að sögn lögreglunnar á Akureyri gekk slökkvistarf vel. Meira »

Fjórir með annan vinning

Í gær, 21:02 Fyrsti vinn­ing­ur í EuroJackpot gekk ekki út í kvöld en fjórir miðahaf­ar hrepptu ann­an vinn­ing. Hljóta þeir hver um sig tæp­ar 60 millj­ón­ir króna í sinn hlut, en fjórir miðanna voru keyptir í Þýskalandi og einn á Spáni. Meira »

Börnin sem kerfið gleymdi

Borstofuskápur frá Öndvegi / Heimahúsinu til sölu
Tilboð óskast í borðstofuskáp frá Öndvegi / Heimahúsinu. Skápurinn er 220 x 55 x...
Eldtraustur peningaskápur til sölu.
Penigaskápur með nýum talnalás, tegund VICTOR . breidd, 58cm, hæð, 99 cm, dýp...
Lok á heita potta og hitaveitu- skeljar
Lok á heita potta og hitaveitu- skeljar Stærðir í cm: 200x200, 210x210, 220x220,...
 
Breytt deiliskipulag arnarfelli
Fundir - mannfagnaðir
Auglýsing Breytt deiliskipulag að ...
Lausafjáruppboð
Nauðungarsala
Lausafjáruppboð Einnig birt á www.naud...
Aðalfundur isnic 2018
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur ISNIC 2018 Aðalfundur Inter...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, for...