Pistlar:

17. september 2018 kl. 22:40

Már Wolfgang Mixa (marmixa.blog.is)

Endurminningar verðbréfagutta - The Manic Millennium - Margboðuð endalok 1

Það eru 10 ár síðan að fjármálakerfi heimsins hrundi. Þetta tímabil hafði gríðarlega mikil áhrif á mig sem og marga Íslendinga. Munurinn á milli mín og flestra er að ég hafði haft áhyggjur af því að illa færi í töluverðan tíma. Ég bjóst ekki við að allt fjármálakerfi Íslands myndi hrynja en ég bjóst við miklu hruni. Stór ástæða þess var sú að ég hafði lesið mikið varðandi sögu fjármálahruna árin áður. Ég sagði konu minni árið 2005 að það væri skelfilegt hversu mörg teikn væru á lofti sem svipuðu til alls þess sem ég las varðandi sögulegar fjármálabólur. Á þeim tíma var ég í mastersnámi í HÍ og var ég þá þegar búinn að ákveða að lokaritgerð mín yrði um hrunið á Íslandi. Ég fékk meiri efnivið en ég bjóst þá við.

Það skal játast að sumarið 2007 var ég farinn að setja spurningarmerki varðandi áhyggjur mínar. Hagnaður bankanna var svo mikill að kannski hafði ég bara rangt fyrir mér.

Sú skoðun breytist skjótt síðla árs 2007. Margt af því sem ég sá að væri í gangi gaf vísbendingar um að afar lítið þyrfti að eiga sér stað til að fjármálakerfi Íslands lenti í miklum þrengingum. Mér er það afar minnisstætt þegar ég flutti fyrirlestur varðandi fjármálalífið á Íslandi fyrir vini mína í Rótarýklúbbnum Straumi í Hafnarfirði rétt fyrir jólin árið 2007. Fyrirlesturinn átti að vera á léttum nótum varðandi fjármálalíf Íslands en áður en ég vissi af var ég búinn að spá eldi og brennistein næstu mánuðina. Agndofa vinir mínir vissu vart hvað væri í gangi og héldu væntanlega margir að ég væri ekki með öllum mjalla.

Eitt af helstu einkennum bóla er nefnilega að fáir vara við hættuna á þeim tímum. Þeir sem gera slíkt fara að líta út fyrir að vera strákurinn sem kallaði úlfur og það er ekki gaman. Hið sama átti við um mig en Rótarý kynningin var eiginlega hálfgert slys af minni hálfu; ég hreinlega komst í ham. Síðustu 10 ár hafa margir varað við að bóla væri að myndast. Sjálfur fer ég ekki að hafa miklar áhyggjur af slíku fyrr en að fáir vari við slíku. Sagan segir að slíkt gæti farið að gerast eftir 10 ár.

Ég ætlaði eitt sinn að skrifa nokkurs konar æviminningar um upplifun mína varðandi tímabilið fyrir hruninu. Almennt hef ég í fræðilegum greinum skilgreint það sem The Manic Millennium. Sú áætlun hefur breyst að ákveðnu leyti. Í farvatninu er bók er fjallar um ýmsa þætti sem hafa ekki komið fram varðandi undanfara hrunsins. Að mínu mati hefur ýmislegt aldrei komið almennilega fram, þrátt fyrir þykka doðranta sem fjölluðu um allt á milli himins og jarðar en voru meira skýrslur frekar en greiningar. Bókin mun tvinna saman þá þætti sem mér finnst að vanti illilega til að fólk átti sig virkilega á því hvað átti sér stað og einnig upplifun mína af þessu tímabili.

Hér að neðan hefst hluti bókarinnar þar sem að ég hef skrásett mína upplifun af tímabilinu sem hófst fyrir áratug síðan. Sumt af því er afar persónulegt. Ég bæti síðan við á næstu dögum næstu skrif í samræmi við tímaröðina sem átti sér stað fyrir 10 árum síðan. Rétt er að taka það fram að þetta er ekki nauðsynlega endanleg útgáfa af þessum hluta bókarinnar. Sum nöfn fólks eru breytt en í sumum tilvikum er augljóst um hverja sé að ræða. 

MWM

Margboðuð endalok

Laugardagurinn 13. september 2008 verður alltaf öðruvísi en flestir aðrir dagar.  Móðir mín hafði eftir miklar fortölur loksins látið til leiðast að skrá sig í áfengismeðferð.  Hún hafði fylgt  kærasta sínum til grafar  nokkrum dögum áður og var því sjálfsagt meðvituð um að hún væri á góðri leið með að fara sömu leið ef ekki yrði  gripið í taumanna.  Hún bað mig að skutla sér inn á Vog og bauð vinkona mín fram aðstoð sína með því að koma með mér þó svo við værum að fara snemma á laugardagsmorgni.

Það ríkti  undarleg þögn þegar við komum.  Hún magnaðist þegar við hringdum á dyrabjölluna og ekki var svarað  Eftir að hafa barið í glugga og hurð á framhlið hússins  ákváðum við að athuga málið fyrir aftan hús.  Hvorugt okkar sagði orð en við hugsum hið sama.  Það er rifa á glugganum í svefnherberginu, ég príla inn um hann og hleypi vinkonu minni inn.  Hún fer á undan mér í átt að eldhúsinu en ég fer að leita í vinnuherbergi við hlið svefnherbergsins. Nokkrum andartökum síðar segir hún „Már“ með tóni sem segir mér að verstu hugsanir okkar reyndust vera réttar.  Móðir mín var látin.

Það sem ég vissi ekki var að á sama tíma var upphaf þess sem kerfis sem ég (ásamt auðvitað mörgum öðrum) hafði lagt meira en áratug í að byggja upp í þann mund að hrynja.  Langt ferli sem að lokum leiddi til falls Lehman Brothers var að magnast hratt í New York þessa sömu helgi.  Margir höfðu í nokkurn tíma vitað í hvað stefndi en ekki viljað horfast í augu við hið augljósa.

Mánudaginn eftir mætti ég í vinnuna.  Samstarfsfólk mitt átti eðlilega erfitt með að skilja af hverju ég væri á svæðinu.  Forstjórinn, Ari, dró mig á fund til að segja mér að það væri í lagi að ég tæki mér nokkra daga frí.  Ég benti honum á að ástandið væri það slæmt að viðvera mín væri nauðsynleg.  Einhverra hluta vegna taldi ég að nærvera mín gæti skipt einhverju máli. Ari horfði á mig í svolitla stund og sagði svo að hann skildi engu að síður vel ef ég kysi að taka mér frí í einhverja daga; ég þyrfti ekki að tala sérstaklega við hann, eitt símtal við starfsmannastjórann og málið væri afgreitt. 

Undarlegast var þó að segja fólki frá fráfalli mömmu og fást við að koma dánartilkynningum til skila samhliða því að vinna í að halda bankanum á floti.  Það var undarlegt að hugsa til þess að Sparisjóðabanki Íslands, sem nýlega var endurskírður Icebank í takti við almenna útrás bankanna á þenslu árunum, stæði á þvílíkum brauðfótum, hafandi verið stoð og stytta sparisjóðanna í yfir tvo áratugi.

11. september 2018

Tesla - Ofmetið? Já? Nei? Kannski?

Mikið hefur undanfarið verið rætt um fyrirtækið Tesla. Fyrirtækið sérhæfir sig í framleiðslu rafmagnsbíla. Markaðsvirði þess er í dag $47 milljarðar. Markaðsvirði Ford bílaframleiðandans er til samanburðar nú um $37 milljarða. Afar margir fjárfestar hafa tekið skortstöðu í fyrirtækinu. Það felur í sér að veðja á að gengi þess falli á næstunni, öfugt við það að hagnast á kaupum bréfa sem hækka í meira
21. ágúst 2018

Umbreytanleg skuldabréf

Þegar kemur að fjármögnun fyrirtækja skiptir miklu máli á hvaða stigi þau eru. Stöndug fyrirtæki fjármagna sig almennt með eigin fé, það er fjárflæði sem fæst frá rekstri þess, og útgáfu skuldabréfa. Því meira sem að fyrirtæki nálgast það að vera skilgreind sem sprotafyrirtæki, þeim mun meira vægi fá aðrar fjármögnunarleiðir, eins og útgáfa hlutabréfa. Til þess að fyrirtæki fari þó að gefa út meira
13. ágúst 2018

Verðmætustu fyrirtæki heims

Það vakti töluverða athygli þegar markaðsvirði Apple rauf 1.000 milljarða dollara múrinn um daginn. Þetta er ekki lítil tala. Samtala íslenskra skráðra fyrirtækja í Kauphöllinni hefur sveiflast í kringum þessa tölu undanfarin ár, nema hvað sú tala er í krónum en ekki bandarískum dollurum, en hver dollari kostar nú í kringum 110 íslenskar krónur. Markaðsvirði Apple er með öðrum orðum meira en meira
25. júlí 2018

20 stærstu hluthafar – Gegnsæi og traust

Fyrr í vikunni fjallaði ég um neikvæð áhrif þess að Kauphöllin treysti sér ekki til að birta vikulega uppfærðan lista af 20 stærstu hluthöfum skráðra íslenskra félaga sökum nýrra laga varðandi persónuvernd. Síðar sama dag og sá pistill fór í loftið birtist frétt í Fréttablaðinu (sem fyrst upphaflega athygli á þessu máli) um málið. Í viðtali við Pál Harðarson, forstjóra meira
23. júlí 2018

Fjárfestavernd fórnuð fyrir persónuvernd

20 stærstu hluthafar Seint á árinu 2007 hafði ákveðinn einstaklingur samband við mig varðandi eignarhlut ákveðins einkahlutafélags í tveimur skráðum fyrirtækjum. Félagið hét Stím og félögin sem Stím átti skyndilega stóran hlut í voru FL Group og Íslandsbanki. Á þeim tíma var ekki almennt vitað um tilvist Stíms. Þessum félaga mínum þótti það afar undarlegt að óþekkt félag væri skyndilega orðið einn meira
22. júní 2018

Útboð Arion banka – 36 vangaveltur

Samkvæmt Kjarnanum var útboðið vel heppnað: „Skrán­ing Arion banka á markað hefur heppn­ast vel og er mik­il­væg fyrir íslenskt efna­hags­líf.“ Seldir voru hlutir fyrir 39 milljarða króna í bankanum. Allir hlutir seldust upp, það var meira að segja margföld umframeftirspurn. Þó fengu færri en vildu. Almennir fjárfestar (almenningur) máttu skrá sig meira
9. júní 2018

Á að lengja lánstíma húsnæðislána?

Fyrir nokkrum árum síðan lofaði ákveðinn stjórnmálaflokkur að afnema verðtryggingu. Óljóst var hverju slíkt átti að skila. Nefnd var sett á laggirnar og skrifaði hún langa skýrslu. Komst hún að þeirri niðurstöðu að stytta ætti hámarks lánstíma slíkra lána úr 40 ár í 25 ár. Stytting á lánstíma leiðir til þess að lánið greiðist hraðar niður. Fólk eignast hraðar stærri hlut í húsnæði sínu. Þar sem að meira
25. maí 2018

Húrra fyrir verðtryggðum (leigu)lánum

Verðtryggð lán hafa kosti og galla. Kostirnir eru almennt vanmetnir meðal almennings á Íslandi. Ég er sjálfur mikill aðdáandi verðtryggðra lána að ákveðnu leyti. Þau veita fólki meiri möguleika á að „eiga“ húsnæði sem það hefði ekki ráð á ef einungis óverðtryggð lán væru í boði. Það er mikill galli að verðtryggð lán séu bundin neysluvísitölu en ekki húsnæðisvísitölu (sjá frekari eldri meira
17. maí 2018

Costco - bjargvættur Íslendinga - eins árs afmæli

Árið 2016 bað ráðgjafa- og rannsóknarfyrirtækið Zenter mig um að vinna með sér skýrslu um áhrif Costco á íslenskan markað. Segja má að nánast allt sem fram kom í skýrslunni hafi gengið eftir. Töluvert margir töldu þó á þeim tíma sem skýrslan kom út að teymið sem vann skýrsluna væri að ofmeta væntanleg áhrif. Raunin var sú að ef eitthvað hefði mátt gagnrýna varðandi skýrsluna, þá vanmátum við áhrif meira
9. maí 2018

Wal-mart kaupir Flipkart

Ég mælti með kaupum í 10 fyrirtækjum í vikunni á erlendum mörkuðum. Þetta er það sem ég skrifaði um eitt þeirra fyrirtækja, Wal-mart. Gengi bréfa Wal-mart hafði lítið hreyfst í mörg ár þangað til nýlega. Fyrirtækið var eitt sinn ráðandi á smásölumarkaði en því tókst með einhverjum hætti að klúðra netviðskiptum sínum herfilega. Það var til dæmis verið með ólíkindum hversu slappt viðmót netviðskipta meira
7. maí 2018

Safn 10 erlendra hlutabréfa

Viðskiptablaðið hafði samband við mig í lok árs 2005 og bað mig um að mynda safn 12 erlendra hlutabréfa. Nýlega fór ég yfir ávöxtun safnsins síðustu 12 ár. Með því að líta til þeirra 10 hlutabréfa í safninu sem enn eru skráð á hlutabréfamörkuðum, þá sést að safnið meira en sexfaldaðist í virði frá ársbyrjun 2006 til dagsins í dag. Svarar það til um það bil 17% árlegrar ávöxtunar samanborið við 6% meira
5. maí 2018

17% 2006 hlutabréfasafnið

Viðskiptablaðið bað mig um að koma með tillögu að erlendu safni hlutabréfa í árslok 2005. Hugmyndin var eitthvað á þá leið að slíkt safn gæfi fjárfestum hugmynd um mengi af hlutabréfum sem ýmsir aðilar á markaðinum teldu vera vænlegt til árangurs að teknu tilliti til ávöxtunar og áhættu. Ég valdi 12 hlutabréf. Af þeim eru 10 enn skráð á markaði en tvö voru keypt af fjárfestum sem síðan afskráðu meira
mynd
13. apríl 2018

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu - Slæm hugmynd

Nýlega var lagt fram frumvarp um að húsnæðisliður yrði tekinn út sem hluti af vísitölu neysluverðs sem notað er almennt til að reikna uppfærslu á höfuðstól verðtryggðra fasteignalána. Ég leggst gegn þessu frumvarpi. Tel ég að verið sé með því að færa verðtryggð lán yfir í afleiðu sem tengist ekki nauðsynlega húsnæðisverði yfir ákveðinn tímabil. Ef einhver breyting eigi að eiga sér stað þá er meira
9. febrúar 2018

Efnahagur og gengi hlutabréfa

Menn vísa oft í vænta efnahagsþróun þegar fjallað er um líklega þróun hlutabréfa næstu daga, vikur og mánuði. Séu horfur jákvæðar þá er gjarnan bjartsýni á mörkuðum og eru hækkanir á gengi hlutabréfa oft skýrðar í sambandi við mikinn hagvöxt. Slíkar skýringar eru oft réttar, en stundum þó rangar. Í fyrsta lagi er afar erfitt að spá fyrir um efnahagsþróun. Þó svo að staðan á hverju tímabili sé meira
8. desember 2017

(Raun)fjármagnstekjuskattur

Í nýjum stjórnarsáttmála kemur eftirfarandi fram: Fjármagnstekjuskattur verður hækkaður í 22% í upphafi kjörtímabils í því markmiði að gera skattkerfið réttlátara óháð uppruna tekna. Samhliða verður skattstofn fjármagnstekjuskatts tekinn til endurskoðunar. Í frétt í tengslum við þetta Morgunblaðsins kemur auk þess eftirfarandi fram: Þannig kem­ur til greina að raunávöxt­un meira
29. nóvember 2017

Óvissa með fjármagnstekjuskatt - stöðva á viðskipti í Kauphöllinni

Einn af grundvallarskilyrðum viðskipta í kauphöllum er að fjárfestar hafi sama aðgang að upplýsingum. Því þurfa þau fyrirtæki og stofnanir sem skrá bréf sín, bæði skuldabréf og hlutabréf, að veita stöðugt upplýsingar um rekstur sinn. Dæmi eru um að sektir séu lagðar á þá aðila sem uppfylla ekki þeirri upplýsingagjöf sem kauphallir krefjast. Með þessu hafa einstakir fjárfestar svipaðar upplýsingar meira
mynd
22. nóvember 2017

Krafa stjórnmálamanna um lægra vaxtastig

Ýmislegt var verið að lofa nú í aðdraganda nýlegra kosninga. Eins og ég hef skrifað um áður, og fleiri tóku undir, þá var hægt að setja spurningarmerki við ýmis loforð. Eitt af því voru (eru) loforð um lækkun vaxta. Fór sú umræða hátt um tíma og er reyndar enn við lýði. Enn heyrast raddir um að lækkandi vaxtastig sé eitt af því sem að mestu máli skiptir varðandi hag íslensku þjóðarinnar. Því mætti meira
16. október 2017

Ísland, pólitík, vaxtastig, gjaldeyrishöft og stöðug íslensk króna + Fundur SI

Þegar kemur að vaxtastigi hverju sinni, gjaldeyrishöftum og stöðugleika gjaldmiðils þá þarf að velja og hafna. Freistandi er fyrir stjórnmálaflokka að tala um að afnema gjaldeyrishöft, lækka vexti og halda íslensku krónunni stöðugri. Dæmin sýna að slíkt endar alltaf með skelfingu og er fall íslensku krónunnar árið 2008 góð áminning um slíkt. Spurningin er, hvað vilja stjórnmálaflokkar á Íslandi meira
9. október 2017

Atferlisfjármál (e. Behavioral Economics) í sókn

Ég hef stundum sagt að B.S.B.A. gráða mín í fjármálafræði hafi stuðlað að því að ég hafi fengið vinnu við fjármál en B.A. gráða mín í heimsspeki hafi haft mestu áhrif á fjárfestingarákvarðanir mínar. Þetta átti sérstaklega við um árin: 1999-2000 þegar að ég taldi að Internet æðið hefði skapað bólu í hlutabréfum. 2002-2003 þegar að "engin(n)" vildi sjá hlutabréf 2007-2008 þegar að meira
Már Wolfgang Mixa

Már Wolfgang Mixa

Lektor í fjármálum við Háskólann í Reykjavík.

Stýrði rannsóknum á fjárfestingum sparisjóðanna við gerð Skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis um rannsókn á aðdraganda og örsökum erfiðleika og falls sparisjóðanna, 2013-2014.

Meðdómari í tveimur veigamiklum málum tengd fjármálahruni Íslands.

Einn af höfundum "Costco skýrslunnar" í samstarfi við Zenter rannsóknir.

Starfaði í 15 ár í íslenskum bönkum og sparisjóðum sem forstjóri, yfirmaður verðbréfasviðs, við lausafjárstýringu, eigin viðskipti (innlend og erlend hlutabréf & skuldabréf), sjóðastýringu (innlend og erlend hlutabréf & skuldabréf), eignastýringu, FX, miðlun verðbréfa, uppsetningu séreignalifeyrissparnaðar, uppsetningu millibankaviðskipta, uppsetningu erlendra verðbréfaviðskipta og greiningu á fjárfestingakostum.

PhD Business Administration - Háskólinn í Reykjavík 2016

MSc Fjármál fyrirtækja - Háskóli Íslands 2009

B.S.B.A. Finance - University of Arizona 1994

B.A. Philosophy - University of Arizona 1994

Löggiltur verðbréfamiðlari - USA 1996 og Ísland 2001

Greinasafn - http://www.slideshare.net/marmixa

Hægt er að skrá sig á póstlista með því að senda beiðni til marmixa@yahoo.com með "póstlisti" í Subject. 
 

Besta ráðgjöfin: "When there is a stock-market boom, and everyone is scrambling for common stocks, take all your common stocks and sell them. ... No doubt the stocks you sold will go higher. Pay no attention to this -- just wait for the (recession), which will come sooner or later. When this (recession) -- or panic -- becomes a national catastrophe ... buy back the stocks. No doubt the stocks will go still lower. Again pay no attention. Wait for the next boom. Continue to repeat this operation as long as you live, and you'll have the pleasure of dying rich." Fred Schwed, 1940

Meira