„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

Logi valdur að endurkomu Jóns Axels

Í gær, 23:58 „Jón Axel á sér magnaða sögu í útvarpi,“ segir Logi Bergmann Eiðsson sem segist ánægður með að vera valdur að endurkomu Jóns Axels í útvarp. Jón er einn þáttastjórnenda morgunþáttarins Ísland vaknar á K100. Meira »

Útköllum fjölgar jafnt og þétt

Í gær, 23:18 Bráðabirgðatölur frá flugdeild Landhelgisgæslu Íslands sýna að á nýliðnu ári voru útköll björgunarþyrla og flugvéla stofnunarinnar alls 257. Árið 2016 voru þau 251 og hefur því útköllunum fjölgað enn eitt árið. Meira »

Þrengslin og Hellisheiði opin fyrir umferð

Í gær, 22:54 Búið er að opna bæði Hellisheiði og Þrengslin aftur fyrir bílaumferð en óvíst er hvort Mosfellsheiði opnist í kvöld. Lyngdalsheiði verður lokuð til morguns. Meira »

Kalt vetrarveður í kortunum

Í gær, 21:21 Vind tekur að lægja í kvöld og nótt um mest allt land, að undanskildum norðanverður Vestfjörðum. Mikið hvassviðri hefur verið á norðvestan- og vestanlands í dag og þá mældist meðalvindur á Mosfellsheiði 20 metrar á sekúndu í dag. Meira »

Spyrji aldraða um áfengisnotkun

Í gær, 20:44 Áfengismisnotkun aldraðra er falinn vaxandi vandi. Læknar þurfa að vera meðvitaðir um þetta og spyrja sjúklinga um notkun áfengis þegar þeir er meðhöndlaðir vegna annarra kvilla. „Það er mikilvægt að fá þessar upplýsingar svo fólk fái réttar greiningar,“ segir læknir á öldrunardeild LSH og SÁÁ. Meira »

Fjölbreytilega Flórída

Í gær, 20:19 Það er ekki lítið verkefni að fara með fimm manna fjölskyldu í 20 daga frí og því þarf skipulagningin að vera góð. Eins og flestir eyddum við hjónin því dágóðri stund í að skoða möguleikana þegar langþráð sumarfrí, þótt í október væri reyndar, var í kortunum. Meira »

Búið að opna Hellisheiði

Í gær, 19:48 Búið er að opna Hellisheið og þá verða Þrengslin væntanlega opnuð í kvöld. Þetta kemur fram á vefsíðu Vegagerðarinnar.  Meira »

Vefsíða um háskólanám eftir iðnnám

Í gær, 20:01 Háskólinn í Reykjavík hefur opnað nýja vefsíðu um háskólanám fyrir iðnmenntaða; www.hr.is/idn. Tilgangurinn með síðunni er að kynna fjölbreytta möguleika þeirra sem lokið hafa iðn- og tækninámi, til háskólanáms við HR. Meira »

Segir snjómokstur ekki nýtast öllum

Í gær, 19:40 Umhverfisráð Dalvíkurbyggðar fagnar því að Vegagerðin sjái nauðsyn til þess að auka við snjómokstur í Svarfaðardal. Ráðið furðar sig aftur á móti á því í hverju aukningin á snjómokstri er fólgin og telur að hún muni ekki nýtast öllum íbúum í Svarfaðar- og Skíðadal. Meira »

„Leiðinlegt og vandræðalegt“

Í gær, 19:06 Umræða um jarðvegsgerla í neysluvatni í Reykjavík var fyrsta mál á dagskrá borgarstjórnarfundar síðdegis í dag. „Þetta er allt frekar leiðinlegt og vandræðalegt,“ sagði Halldór Halldórsson, borgarfulltrúi og oddviti Sjálfstæðisflokks. Meira »

Körfuboltapabbi á Króknum

Í gær, 18:58 Tindastóll frá Sauðárkróki vann bikarinn í meistaraflokki karla í körfubolta á laugardaginn var. Þetta var í fyrsta sinn sem Tindastóll vann svo stóran titil í meistaraflokknum. Meira »

Gengur ágætlega að koma fólki af heiðinni

Í gær, 18:28 Ágætlega hefur gengið að koma ökumönnum og farþegum þeirra bíla, sem voru í vanda á Mosfellsheiði í dag, til hjálpar og er röð bíla á leiðinni niður af heiðinni í fylgd með bílum björgunarsveita. Meira »

Flugfélagið án tekna í einn mánuð á ári

Í gær, 18:14 Í fyrra var 7,2% af öllum flugum Air Iceland connect aflýst og árið 2016 var 9,2% af öllum flugum aflýst. Hlutfallslega þýðir það að félagið þarf að loka í um 30 daga á ári þar sem engar tekjur koma en á sama tíma þarf að greiða laun og jafnvel bætur. Meira »

Tvær rútur fastar þvert á veginn

Í gær, 16:40 Björgunarsveitir vinna nú að því að ferja fólk niður af Mosfellsheiði, en þar eru margir bílar fastir og tvær rútur eru fastar þvert á veginn. Enginn er slasaður, en ferja verður farþegana til byggða. Meira »

Töldu jafnréttisumræðu óþarfa árið '99

Í gær, 16:30 Kynbundin áreitni og ofbeldi leiðir til lægri framleiðni á vinnustðum, aukinnar starfsmannaveltu, óþarfa kostnaðar, slæms starfsanda og þar af leiðandi til lægri vergrar þjóðarframleiðslu og aukinna útgjalda vegna velferðarmála, heilsugæslu og lyfjakostnaðar. Þetta kom fram í málstofu um #metoo-byltinguna sem á Læknadögum í Hörpu í morgun. Meira »

Konur stýra atvinnuveganefnd í fyrsta sinn

Í gær, 16:41 Fyrsti fundur atvinnuveganefndar Alþingis eftir jólaleyfi fer fram á morgun, miðvikudag. Þrjár konur stýra störfum nefndarinnar og er það í fyrsta skipti frá stofnun nefndarinnar árið 2011 sem svo er. Þá hafa konur heldur ekki veitt fyrirrennurum nefndarinnar forystu. Meira »

Vill opna á stórframkvæmdir

Í gær, 16:39 Kjartan Magnússon, borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, flutti í dag tillögu á fundi borgarstjórnar um endurskoðun á samgöngusamningi ríkisins og Reykjavíkurborgar sem felur í sér að ekki verði farið í stórframkvæmdir í samgöngumálum borgarinnar til ársins 2022. Meira »

Tvö snjóflóð loka Flateyrarvegi

Í gær, 16:07 Flateyrarvegur er lokaður eftir að tvö snjóflóð féllu á veginn laust eftir klukkan tvö í dag, beint fyrir utan Breiðadal. Vegurinn er lokaður, rétt eins og vegurinn um Súðavíkurhlíð. Meira »

Börnin sem kerfið gleymdi

Nokkrar notaðar saumavélar til sölu !!
Nokkrar tegundir, ýmsar gerðir. Allar ástandsskoðaðar og prófaðar af fagmanni. V...
Byggingastjórn - Húsasmíðameistari
Tek að mér byggingastjórn og uppáskrift húsasmíðameistara. Nýbyggingar, viðhald...
Lok á heita potta og hitaveitu- skeljar
Lok á heita potta og hitaveitu- skeljar Stærðir í cm: 200x200, 210x210, 220x220,...
3 sófaborð til sölu
Til sölu 3 sófaborð úr massífum við, bæði lítil og stærri. Seljast ódýrt. Egger...
 
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, jóg...
L helgafell 6018011719 iv/v
Félagsstarf
? HELGAFELL 6018011019 VI Mynd af au...
Fundur
Fundir - mannfagnaðir
Fulltrúaráð sjálfstæðisfélaganna...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa frá kl. 9,...