Yngra fólkið kýs að tala ensku frekar en íslensku

Hvaða áhrif hefur stafrænt málsambýli íslensku og ensku?
Hvaða áhrif hefur stafrænt málsambýli íslensku og ensku?

Um þriðjungur ungs fólks á aldrinum 13 - 15 ára er mjög sammála eða frekar sammála þeirri fullyrðingu að það tali stundum ensku við íslenskumælandi fólk í aðstæðum þar sem allir skilja og tala íslensku. Um fjórðungur fólks á aldrinum 16 - 30 ára er mjög sammála eða frekar sammála sömu fullyrðingu en mjög fátt eldra fólk er sammála þessari fullyrðingu. Yngstu kynslóðinni þykir einnig ekki eins mikilvægt að vera góður í íslensku eins og þeim sem eldri eru.

Þetta kemur meðal annars fram í fyrstu niðurstöðum yfirgripsmikillar málfræðirannsóknar á stöðu íslensku og ensku á Íslandi sem verða kynntar í málstofunni, Stafrænt málsambýli íslensku og ensku, á Hugvísindaþingi á morgun. Rannsóknin beinist að áhrifum stafrænna miðla og snjalltækja, sem gjarnan bjóða upp á gagnvirk samskipti við notendur á ensku, á orðaforða, málkunnáttu og málnotkun Íslendinga og á stöðu og framtíð íslenskunnar. Fimm þúsund Íslendingar frá þriggja ára aldri og upp úr fengu boð um að taka þátt í rannsókninni. 

„Óvæntar niðurstöður“

„Þetta eru óvæntar niðurstöður og það kemur á óvart hversu hátt hlutfall þetta er. Við vissum að sumt ungt fólk talar stundum saman á ensku en við áttuðum okkur ekki á því að það gæti verið þriðjungur,“ segir Sigríður Sigurjónsdóttir, prófessor við Íslensku- og menningardeild, um enskunotkun við íslenskumælandi fólk. Hún er annar tveggja stjórnenda rannsóknarinnar en hinn er Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor í íslenskri málfræði.

Sigríður bendir á að viðhorf til bæði íslensku og ensku gefi dýrmætar upplýsingar um stöðu tungumálsins. Þrátt fyrir að allir aldurshópar séu mjög sammála fullyrðingunni um mikilvægi þess að vera góður í íslensku þá eru það mun færri í yngri aldurshópnum en þeim elstu. Um 53% 13 -15 ára unglinga er mjög sammála því en mun fleiri í elsta aldurshópnum eða 88% þeirra sem eru 61 árs og eldri.

Hlutfallið er jafnara milli aldurshópa þegar spurt er um mikilvægi þess að vera góður í ensku en almennt eru 49% til 65% allra aldurshópa mjög sammála því. 49% elsta aldurshópsins eru mjög sammála því en hlutfallið er hæst í aldurshópnum 16-20 ára þar sem 65% eru sammála fullyrðingunni. Þeir yngstu, 13- 15 ára, telja jafn mikilvægt að vera góður í íslensku og ensku.  

Sigríður Sigurjónsdóttir prófessor í íslenskri málfræði.
Sigríður Sigurjónsdóttir prófessor í íslenskri málfræði. Ljósmynd/Aðsend

Neikvætt viðhorf ekki gott fyrir íslenska tungu

„Ef viðhorf til íslenskunnar er frekar neikvætt þá boðar það ekki gott fyrir íslenska tungu. Það hafa verið vangaveltur um að unga fólkið í dag líti á sig sem alheimsborgara, hluta af stærra alþjóðasamfélagi, og ekki endilega sem Íslendinga. Það sér framtíðina ekki endilega fyrir sér á Íslandi frekar en einhvers staðar annars staðar í heiminum og þá telja þau íslenskuna ekki gagnast sér,“ segir Sigríður.

Þetta viðhorf endurspeglast einnig í viðhorfi yngstu kynslóðarinnar til ensku í hinum ýmsu tækjum. Helmingur ungs fólks á aldrinum 13 - 20 ára er mjög sammála því að það gæti hugsað sér að nota ensku fyrir raddstýringu tækja, t.d. Sirí í iPhone, en það hlutfall lækkar stig af stigi við hækkandi aldur þátttakenda. Þessu er öfugt farið þegar spurt er um stillingar á íslensku í tækjunum. Þar kjósa flestir (50%-64%) sem eru 46 ára og eldri að hafa þær á íslensku en aðeins 9%-22% fólks á aldrinum 13-45 ára er mjög sammála þeirri fullyrðingu.

Reynt að „hanka“ nemendur í íslenskuprófi

„Snjalltækin og alþjóðavæðingin eru komin til að vera en það þyrfti að breyta viðhorfinu til íslenskunnar,“ segir Sigríður og nefnir samræmdu prófin sem dæmi. Hún á dóttur sem þreytti þessi próf eða öllu heldur gerði tilraun til að taka þau á síðustu þremur dögum og þekkir því undirbúninginn nokkuð vel. Hún segir að þegar nemendur undirbúa sig fyrir próf í ensku og stærðfræði viti þau nokkurn veginn að hverju þau ganga en því sé öfugt farið með íslenskuna. Það er einnig verið að prófa þau úr efni sem þau eiga eftir að læra í 10. bekk grunnskóla. Það finnst mér siðferðilega rangt, segir Sigríður.

„Í íslenskuprófinu er alltaf verið að hanka þau. Við ætlumst til að þau séu með málkennd og máltilfinningu sem er löngu horfin úr íslensku. Fólkið sem liggur í Hólavallakirkjugarði myndi líklega standa sig mjög vel í samræmda prófinu í íslensku,“ segir Sigríður. Hún nefnir sem dæmi að enn sé verið að ætlast til að börn viti að það eigi að segja: Þeir ásökuðu hvor annan en ekki hvorn annan. Þarna er um aldagamla málbreytingu að ræða og „meira að segja mér þykir eðlilegra að segja hvorn annan þrátt fyrir að ég sé búin að leggja hið rétta á minnið því ég er prófessor í íslenskri málfræði,“ segir Sigríður og brosir.

Í samræmdu prófunum eru alltaf einhverjir sem fá 10 í stærðfræði og ensku en enginn fær þá einkunn í íslensku, held ég, og 9,5 er mjög sjaldgæft. „Við erum alltaf að brjóta börnin niður og hanka þau í íslenskunni í staðinn fyrir að byggja þau upp og hrósa þeim fyrir hvað þau séu góð í íslensku,“ segir Sigríður.

Viðhorfsbreyting til tungumálsins mikilvæg 

Hún segir viðhorfsbreytingu til tungumálsins mikilvæga. Við þurfum að horfast í augu við það að íslenskan breytist eins og önnur lifandi tungumál. Á tímum aukinnar enskunotkunar í íslensku málsamfélagi og alþjóðavæðingar er enn mikilvægara enn áður að við hömpum íslenskunni og byggjum upp jákvætt viðhorf til hennar, sérstaklega hjá börnum og unglingum því þau eru fjöregg íslenskunnar.

Sigríður tekur fram að þessar fyrstu niðurstöður séu einungis toppurinn á ísjakanum því enn á eftir að vinna frekar úr þessum niðurstöðum fyrir 13 ára og eldri sem og fyrir aldurshópana frá þriggja til tólf ára.

Fjölmargir nemendur í doktorsnámi og á meistarastigi og grunnnámi vinna að rannsókninni. Hluti þeirra flytur erindi í málstofunni en alls verða flutt níu forvitnileg erindi. Hér er dagskrá Hugvísindaþings og hér er dagskrá málstofunnar Stafrænt málsambýli íslensku og ensku sem hefst laugardaginn 10. mars kl. 10.30 og stendur til kl. 16.30 í stofu 102 í Lögbergi. 

Þess má geta að Rannsóknasjóður veitti á vormánuðum árið 2016 þriggja ára öndvegisstyrk til verkefnisins sem ber heitið Greining á málfræðilegum afleiðingum stafræns málsambýlis.

mbl.is

Innlent »

„Dónaskapur“ að fresta framkvæmdum

Í gær, 22:02 Bæjarráð Kópavogs hefur lýst yfir vonbrigðum með nýja samgönguáætlun ríkisstjórnarinnar fyrir árin 2019-2033 og segir frestun á framkvæmdum við Arnarnesveg til ársins 2024 vera dónaskap. Meira »

„Algjörlega óboðleg vinnubrögð“

Í gær, 21:39 „Ég átta mig ekki á því hvort þetta sé einskært þekkingarleysi, eða hvort þeim finnist einfaldlega í lagi að breyta lögunum að eigin vild. Þetta eru náttúrulega algjörlega óboðleg vinnubrögð, í félagi sem fer með hagsmunagæslu okkar og á að starfa í umboði okkar, að það sé ekki meira gegnsæi til staðar.“ Meira »

Æft á morgun í Valsheimilinu

Í gær, 21:37 „Það verður æft á morgun í Valsheimilinu,“ segir Lárus Blöndal Sigurðsson framkvæmdastjóri Vals í samtali við mbl.is. Ljós komst aftur á á Hlíðarenda á níunda tímanum í kvöld, eftir mikið vatnstjón í húsinu. Meira »

Hafna vinnupíningu sem svari við vandamálum

Í gær, 21:11 Stjórn Eflingar – stéttarfélags tekur undir með Öryrkjabandalaginu að stjórnvöldum beri að efla núverandi kerfi örorkumats í stað þess að „efna til tilraunastarfsemi með líf og kjör öryrkja undir merkjum svokallaðs starfsgetumats“ sem sagt er hafa gefist afar illa í nágrannalöndunum. Meira »

Hlaut bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar

Í gær, 20:58 Haukur Ingvarsson hlaut í dag 18. október Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar árið 2018 fyrir ljóðahandritið Vistarverur. Þórdís Lóa Þórhallsdóttir, staðgengill borgarstjóra, veitti verðlaunin sem nema 800 þúsund krónum. Meira »

Leita að nýju húsnæði fyrir Vínskólann

Í gær, 20:51 Aflýsa varð fyrirhugðum hausnámskeiðum Vínskólans um vín og mat eftir að Hótel Reykjavík Centrum, sem hefur hýst námskeiðin síðan 2005, greindi forsvarsmönnum frá að þeir hafi lokað veitingahúsinu Fjalakettinum. Meira »

Ábyrgðin felld niður því greiðslumat skorti

Í gær, 19:52 Hæstiréttur Íslands felldi í dag úr gildi sjálfskuldarábyrgð móður vegna námslána sem dóttir hennar tók hjá Lánasjóði íslenskra námsmanna. Var það niðurstaða Hæstaréttar að ógilda ætti sjálfskuldarábyrgðina þar sem LÍN hafi ekki látið framkvæma fullnægjandi greiðslumat áður en lánið var veitt. Meira »

„Alveg á hreinu“ að Dagur vissi ekkert

Í gær, 19:40 Hrólfur Jónsson, fyrrverandi skrifstofustjóri skrifstofu eigna og atvinnuþróunar hjá Reykjavíkurborg, neitar því að hafa nokkurn tíma rætt framúrkeyrsluna við Nauthólsveg 100 við Dag B. Eggertsson borgarstjóra. Meira »

Lyf og heilsa greiði 4,5 milljónir í bætur

Í gær, 19:38 Hæstiréttur hefur dæmt Lyf og heilsu til að greiða Apóteki Vesturlands fjórar og hálfa milljón í bætur vegna samkeppnisbrota. Tveir dómarar skiluðu sérákvæði og töldu ekki sannað að Apótek Vesturlands hefði orðið fyrir fjártjóni vegna samkeppnisbrotanna. Meira »

Ofbeldið hefur lítil áhrif á dóma

Í gær, 18:44 Ef annar aðilinn í sambandinu er beittur ofbeldi reynir hinn oft að draga lappirnar út í hið óendanlega í skilnaðarferli. Þetta sagði Sigríður Vilhjálmsdóttir lögmaður á ráðstefnunni „Gerum betur“. Yfirskrift erindis hennar var „Eru skilnaðar- og forsjármál nýr vettvangur fyrir ofbeldi maka?“ Meira »

Ástríða og mikil vinnusemi

Í gær, 18:37 Konurnar í verkum Picasso, listmálarans fræga, eru komnar til Reykjavíkur. Þær birtast nú nánast ljóslifandi í myndum Sigurðar Sævars Magnússonar myndlistarmanns sem í kvöld kl. 20 opnar sína 20. einkasýningu í listhúsinu Smiðjunni við Ármúla í Reykjavík. Meira »

Hreimur Örn gestasöngvari í Salnum

Í gær, 18:35 Annað kvöld klukkan 19:30 verða öll bestu lög Burt Bacharach flutt á tónleikum í Salnum, Kópavogi. Söngkonan Kristín Stefánsdóttir syngur en með henni verður stórskotalið tónlistarmanna. Meira »

Heræfing sama dag „óheppileg tilviljun“

Í gær, 18:27 Samtök hernaðarandstæðinga ætla í sögu- og menningarferð um Þjórsárdal á laugardaginn þar sem þeir hyggjast verja deginum í að skoða náttúru og söguminjar. „Mjög óheppileg tilviljun,“ segir Guttormur Þorsteinsson, formaður samtakanna, um heræfingu Atlantshafsbandalagsins sem fer fram í Þjórsárdal sama dag. Meira »

Fyrirhugaður samruni ógiltur

Í gær, 18:01 Samkeppniseftirlitið hefur ógilt samruna sem áformaður var með kaupum Lyfja og heilsu hf. á Opnu ehf. Ef samruninn yrði að veruleika myndi sú samkeppni sem Apótek MOS veitir umræddu útibúi Lyfja og heilsu hverfa, að því er fram kemur í tilkynningu frá Samkeppniseftirlitinu. Meira »

Brotið gegn innkaupareglum

Í gær, 17:42 Brotið var gegn innkaupareglum Reykjavíkurborgar við endurgerð braggans við Nauthólsveg 100. Þetta er mat borgarlögmanns, sem segir skrifstofu eigna og atvinnuþróunar hins vegar ekki hafa brotið lög með gjörningum sínum. Meira »

5 mánuðir fyrir árás á fyrrverandi

Í gær, 17:39 Héraðsdómur Reykjaness hefur dæmt karlmann í fimm mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir líkamsárás gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni með því að hafa kýlt hana í andlitið með þeim afleiðingum hljóðhimnan rofnaði og vinstri vígtönn losnaði frá tannholdinu. Meira »

Þriggja bíla árekstur á Reykjanesbraut

Í gær, 17:33 Þriggja bíla árekstur varð á Reykjanesbraut við Stekkjarbakka rétt fyrir klukkan fimm í dag. Samkvæmt upplýsingum frá slökkviliðinu á höfuðborgarsvæðinu voru tveir fluttir á slysadeild en ekki er vitað um meiðsli þeirra að svo stöddu. Meira »

Syngur rokklög í blóðugu prestagervi 

Í gær, 16:46 Stefán Jakobsson eða Stebba Jak þarf varla að kynna fyrir þjóðinni en hann er einn aðalflytjenda á Halloween Horror Show í Háskólabíói 26. og 27.október og 3.nóvember í Hofi. Meira »

Tveir gefa kost á sér til formanns BSRB

Í gær, 16:05 Tveir hafa lýst yfir framboði til embættis formanns BSRB, en kosið verður til embættisins á þingi BSRB morgun. Elín Björg Jónsdóttir, fráfarandi formaður BSRB, tilkynnti í byrjun sumars að hún muni ekki gefa kost á sér áfram. Meira »
Einstök íbúð fyrir 60 ára og eldri
Nýstandsett 101 fm 3 herbergja íbúð á 1. hæð, að Grandavegi 47 til leigu. Húsvö...
Nudd Nudd Nudd
Relaxing Massage Downtown Reykjavik. S. 6947881, Alina...
Hreinsa rennur
Hreinsa þakrennur, fyrir veturinn og tek að mér ýmis smærri verkefni. Uppl. í sí...