Yngra fólkið kýs að tala ensku frekar en íslensku

Hvaða áhrif hefur stafrænt málsambýli íslensku og ensku?
Hvaða áhrif hefur stafrænt málsambýli íslensku og ensku?

Um þriðjungur ungs fólks á aldrinum 13 - 15 ára er mjög sammála eða frekar sammála þeirri fullyrðingu að það tali stundum ensku við íslenskumælandi fólk í aðstæðum þar sem allir skilja og tala íslensku. Um fjórðungur fólks á aldrinum 16 - 30 ára er mjög sammála eða frekar sammála sömu fullyrðingu en mjög fátt eldra fólk er sammála þessari fullyrðingu. Yngstu kynslóðinni þykir einnig ekki eins mikilvægt að vera góður í íslensku eins og þeim sem eldri eru.

Þetta kemur meðal annars fram í fyrstu niðurstöðum yfirgripsmikillar málfræðirannsóknar á stöðu íslensku og ensku á Íslandi sem verða kynntar í málstofunni, Stafrænt málsambýli íslensku og ensku, á Hugvísindaþingi á morgun. Rannsóknin beinist að áhrifum stafrænna miðla og snjalltækja, sem gjarnan bjóða upp á gagnvirk samskipti við notendur á ensku, á orðaforða, málkunnáttu og málnotkun Íslendinga og á stöðu og framtíð íslenskunnar. Fimm þúsund Íslendingar frá þriggja ára aldri og upp úr fengu boð um að taka þátt í rannsókninni. 

„Óvæntar niðurstöður“

„Þetta eru óvæntar niðurstöður og það kemur á óvart hversu hátt hlutfall þetta er. Við vissum að sumt ungt fólk talar stundum saman á ensku en við áttuðum okkur ekki á því að það gæti verið þriðjungur,“ segir Sigríður Sigurjónsdóttir, prófessor við Íslensku- og menningardeild, um enskunotkun við íslenskumælandi fólk. Hún er annar tveggja stjórnenda rannsóknarinnar en hinn er Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor í íslenskri málfræði.

Sigríður bendir á að viðhorf til bæði íslensku og ensku gefi dýrmætar upplýsingar um stöðu tungumálsins. Þrátt fyrir að allir aldurshópar séu mjög sammála fullyrðingunni um mikilvægi þess að vera góður í íslensku þá eru það mun færri í yngri aldurshópnum en þeim elstu. Um 53% 13 -15 ára unglinga er mjög sammála því en mun fleiri í elsta aldurshópnum eða 88% þeirra sem eru 61 árs og eldri.

Hlutfallið er jafnara milli aldurshópa þegar spurt er um mikilvægi þess að vera góður í ensku en almennt eru 49% til 65% allra aldurshópa mjög sammála því. 49% elsta aldurshópsins eru mjög sammála því en hlutfallið er hæst í aldurshópnum 16-20 ára þar sem 65% eru sammála fullyrðingunni. Þeir yngstu, 13- 15 ára, telja jafn mikilvægt að vera góður í íslensku og ensku.  

Sigríður Sigurjónsdóttir prófessor í íslenskri málfræði.
Sigríður Sigurjónsdóttir prófessor í íslenskri málfræði. Ljósmynd/Aðsend

Neikvætt viðhorf ekki gott fyrir íslenska tungu

„Ef viðhorf til íslenskunnar er frekar neikvætt þá boðar það ekki gott fyrir íslenska tungu. Það hafa verið vangaveltur um að unga fólkið í dag líti á sig sem alheimsborgara, hluta af stærra alþjóðasamfélagi, og ekki endilega sem Íslendinga. Það sér framtíðina ekki endilega fyrir sér á Íslandi frekar en einhvers staðar annars staðar í heiminum og þá telja þau íslenskuna ekki gagnast sér,“ segir Sigríður.

Þetta viðhorf endurspeglast einnig í viðhorfi yngstu kynslóðarinnar til ensku í hinum ýmsu tækjum. Helmingur ungs fólks á aldrinum 13 - 20 ára er mjög sammála því að það gæti hugsað sér að nota ensku fyrir raddstýringu tækja, t.d. Sirí í iPhone, en það hlutfall lækkar stig af stigi við hækkandi aldur þátttakenda. Þessu er öfugt farið þegar spurt er um stillingar á íslensku í tækjunum. Þar kjósa flestir (50%-64%) sem eru 46 ára og eldri að hafa þær á íslensku en aðeins 9%-22% fólks á aldrinum 13-45 ára er mjög sammála þeirri fullyrðingu.

Reynt að „hanka“ nemendur í íslenskuprófi

„Snjalltækin og alþjóðavæðingin eru komin til að vera en það þyrfti að breyta viðhorfinu til íslenskunnar,“ segir Sigríður og nefnir samræmdu prófin sem dæmi. Hún á dóttur sem þreytti þessi próf eða öllu heldur gerði tilraun til að taka þau á síðustu þremur dögum og þekkir því undirbúninginn nokkuð vel. Hún segir að þegar nemendur undirbúa sig fyrir próf í ensku og stærðfræði viti þau nokkurn veginn að hverju þau ganga en því sé öfugt farið með íslenskuna. Það er einnig verið að prófa þau úr efni sem þau eiga eftir að læra í 10. bekk grunnskóla. Það finnst mér siðferðilega rangt, segir Sigríður.

„Í íslenskuprófinu er alltaf verið að hanka þau. Við ætlumst til að þau séu með málkennd og máltilfinningu sem er löngu horfin úr íslensku. Fólkið sem liggur í Hólavallakirkjugarði myndi líklega standa sig mjög vel í samræmda prófinu í íslensku,“ segir Sigríður. Hún nefnir sem dæmi að enn sé verið að ætlast til að börn viti að það eigi að segja: Þeir ásökuðu hvor annan en ekki hvorn annan. Þarna er um aldagamla málbreytingu að ræða og „meira að segja mér þykir eðlilegra að segja hvorn annan þrátt fyrir að ég sé búin að leggja hið rétta á minnið því ég er prófessor í íslenskri málfræði,“ segir Sigríður og brosir.

Í samræmdu prófunum eru alltaf einhverjir sem fá 10 í stærðfræði og ensku en enginn fær þá einkunn í íslensku, held ég, og 9,5 er mjög sjaldgæft. „Við erum alltaf að brjóta börnin niður og hanka þau í íslenskunni í staðinn fyrir að byggja þau upp og hrósa þeim fyrir hvað þau séu góð í íslensku,“ segir Sigríður.

Viðhorfsbreyting til tungumálsins mikilvæg 

Hún segir viðhorfsbreytingu til tungumálsins mikilvæga. Við þurfum að horfast í augu við það að íslenskan breytist eins og önnur lifandi tungumál. Á tímum aukinnar enskunotkunar í íslensku málsamfélagi og alþjóðavæðingar er enn mikilvægara enn áður að við hömpum íslenskunni og byggjum upp jákvætt viðhorf til hennar, sérstaklega hjá börnum og unglingum því þau eru fjöregg íslenskunnar.

Sigríður tekur fram að þessar fyrstu niðurstöður séu einungis toppurinn á ísjakanum því enn á eftir að vinna frekar úr þessum niðurstöðum fyrir 13 ára og eldri sem og fyrir aldurshópana frá þriggja til tólf ára.

Fjölmargir nemendur í doktorsnámi og á meistarastigi og grunnnámi vinna að rannsókninni. Hluti þeirra flytur erindi í málstofunni en alls verða flutt níu forvitnileg erindi. Hér er dagskrá Hugvísindaþings og hér er dagskrá málstofunnar Stafrænt málsambýli íslensku og ensku sem hefst laugardaginn 10. mars kl. 10.30 og stendur til kl. 16.30 í stofu 102 í Lögbergi. 

Þess má geta að Rannsóknasjóður veitti á vormánuðum árið 2016 þriggja ára öndvegisstyrk til verkefnisins sem ber heitið Greining á málfræðilegum afleiðingum stafræns málsambýlis.

mbl.is

Innlent »

Tveir leikja Íslands í opinni dagskrá

Í gær, 21:20 Tveir af fjórum leikjum Íslands í riðlakeppni Þjóðadeildar karlalandsliða í knattspyrnu verða í opinni dagskrá. Þetta segir Björn Víglundsson, framkvæmdastjóri miðla Vodafone, en Þjóðadeildin verður að öðru leyti í lokaðri dagskrá á Stöð 2 Sport. Meira »

Andlega erfið hlaupaleið

Í gær, 21:00 Hlaupaleiðin í Reykjavíkurmaraþoninu getur verið „andlega mjög erfið“ sökum lítillar hvatningar á löngum köflum, segir Arnar Pétursson, sem í gær varð Íslandsmeistari í maraþoni er hann kom fyrstur Íslendinga í mark í Reykjavíkurmaraþoninu. Meira »

Sleppt að loknum yfirheyrslum

Í gær, 20:46 Meintum hnífstungumanni var sleppt að loknum yfirheyrslum í dag. Þetta segir Karl Steinar Valsson, yfirlögregluþjónn hjá miðlægri rannsóknardeild lögreglu. Karlmaðurinn er grunaður um að hafa stungið annan mann ítrekað í neðri hluta líkamans á fimmta tímanum í nótt. Meira »

Olía í sjóinn á Fáskrúðsfirði

Í gær, 20:26 Olía fór í sjóinn við höfnina á Fáskrúðsfirði nú undir kvöld, er verið var að dæla olíu um borð í uppsjávarskipið Hoffell SU-80. Á bilinu 1.000-1.500 lítrar af olíu fóru í sjóinn, segir Grétar Helgi Geirsson, formaður björgunarsveitarinnar Geisla. Meira »

Lifa lífinu í gegnum aðra

Í gær, 20:15 Samfélagsmiðlar og svefnleysi geta haft neikvæð áhrif á geðheilsu ungmenna, segir sálfræðingur frá Litlu kvíðameðferðarstöðinni. Áhrifavaldar finna fyrir togstreitu þegar þeir framleiða efni fyrir samfélagsmiðla. Meira »

Fluttu matarvagninn til Ólafsvíkur

Í gær, 19:42 Matarvagninn The Secret Spot, sem hefur staðið við Breiðablik í Eyja- og Miklaholtshreppi, flutti um helgina starfsemi sina til Ólafsvíkur. Hjónin Víðir Haraldsson og Kolbrún Þóra Ólafsdóttir reka matarvagninn, en þau eru búsett í Ólafsvík. Meira »

Þáði starfið vegna kraftsins í Lilju

Í gær, 19:25 Jón Pétur Zimsen, nýráðinn aðstoðarmaður Lilju Alfreðsdóttur menntamálaráðherra, segir kraftinn og áhugann sem hann fann fyrir hjá Lilju hafa ráðið úrslitum þegar hann ákvað að taka að sér starfið. Jón Pétur lét í vor af störfum hjá Réttarholtsskóla eftir tuttugu ára starf hjá skólanum. Meira »

Rúmin jafnmörg og fyrir 42 árum

Í gær, 18:40 Alls eru 138 sjúkrarúm fyrir fólk sem glímir við áfengis- og vímuefnasjúkdóminn. Rúmin eru jafnmörg og þau voru fyrir 42 árum en landsmenn á aldrinum 15-64 ára eru 100 þúsund fleiri í dag en árið 1976. Meira »

Skullu saman við Seljalandsfoss

Í gær, 14:53 Umferðarslys varð við afleggjarann að Seljalandsfossi þegar fólksbíll og jeppi skullu saman upp úr hádegi í dag. Að sögn Sveins K. Rúnarssonar, yfirlögregluþjóns hjá lögreglunni á Suðurlandi, var um minni háttar árakstur að ræða og bar enginn skaða af. Meira »

Boltinn hjá íbúum og verktökum

Í gær, 14:38 „Ég er ánægðastur með hvað kjörsókn var góð og að íbúarnir hafi tekið þessari áskorun um íbúalýðræði með því að mæta á kjörstað,“ segir Helgi S. Haraldsson, forseti bæjarstjórnar Árborgar. Nýtt aðalskipulag vegna fyrirhugaðrar uppbyggingar í miðbæ Selfoss var samþykkt með öruggum meirihluta í gær. Meira »

Sviplausasta útivertíð í áratugi

Í gær, 13:57 Vegna mikillar rigningartíðar á höfuðborgarsvæðinu í maí, júní og júlí hefur sala á útimálningu verið minni en oft áður. „Þetta hefur algjörlega verið sviplausasta útivertíðin sem hefur komið hjá okkur í einhverja áratugi,“ segir Vigfús Gíslason, framkvæmdastjóri Flügger. Meira »

Helmingi fleiri útköll slökkviliðs

Í gær, 12:47 Allt tiltækt slökkvilið var kallað út á sjötta tímanum í morgun vegna hugsanlegs elds í lýsisverksmiðjunni á Granda. Við komu slökkviliðs var ljóst að ekki var um eld að ræða. Meira »

Í haldi eftir stunguárás

Í gær, 12:40 Karlmaður er í haldi lögreglu vegna stunguárásar í austurborginni á fimmta tímanum í morgun. Maðurinn sem fyrir árásinni varð var fluttur á spítala eftir að hafa verið stunginn ítrekað í neðri hluta líkamans. Hann er ekki talinn vera í lífshættu. Meira »

Segir mótmæli gegn eftirliti tvískinnung

Í gær, 10:29 „Mér finnst ákveðinn tvískinnungur og skjóta skökku við að fulltrúi SA hafi miklar áhyggjur af þessu,“ segir Halldór Oddsson, lögmaður hjá ASÍ, um mótmæli Samtaka atvinnulífsins gegn eftirlitsmyndavélum um borð í fiskiskipum. Eftirlitsmenning hafi þegar átt sér stað í skjóli SA. Meira »

Lægðir á leiðinni með úrkomu

Í gær, 09:40 Hæðarhryggurinn sem færði okkur sólríkt veður á stórum hluta landsins í gær er nú á leið til austurs og verður brátt úr sögunni. Við tekur lægðagangur sem er með allra slappasta móti því vindur nær sér engan veginn á strik í dag eða næstu daga. Meira »

Vilja sökkva hvalveiðiskipunum

Í gær, 08:17 Stofnandi samtakanna Sea Shepherd, Paul Watson, segir að þau myndu gjarnan vilja sökkva þeim tveimur hvalveiðiskipum Hvals hf. sem gerð eru út frá Íslandi til veiða á langreyði, líkt og samtökin hafi gert árið 1986 í tilfelli hinna tveggja skipa fyrirtækisins. Það sé hins vegar ekki skynsamlegt. Meira »

Á annað hundrað mál til kasta lögreglu

Í gær, 07:33 Alls komu upp að minnsta kosti 130 mál hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu frá klukkan 19 í gærkvöldi. Þar á meðal voru líkamsárás, slagsmál meðal ungmenna, unglingadrykkja, heimilisofbeldi og akstur undir áhrifum, auk þess sem ekið var á gangandi vegfaranda. Meira »

Strætó tæmir miðborgina

í gær Guðmundur Heiðar Helgason, upplýsingafulltrúi Strætó, sagði við blaðamann rétt fyrir miðnætti í kvöld að eftir því sem hann best vissi gengi tæmingaráætlun miðbæjarins vel fyrir sig. Glæsileg flugeldasýning Menningarnætur er afstaðin, en eftir hana þurfa tugir þúsunda að koma sér heim. Meira »

Öruggur meirihluti fyrir nýju skipulagi

í fyrradag Öruggur meirihluti er fyrir nýju deili- og aðalskipulagi á Selfossi. Lokatölur liggja fyrir úr íbúakosningu meðal íbúa Árborgar vegna nýs miðbæjar á Selfossi en 58,5 prósent sögðust fylgjandi breyttu aðalskipulagi og 55,9 prósent fylgjandi nýju deiliskipulagi. Meira »
Harðviður til húsbygginga
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
INTENSIVE ICELANDIC, ENGLISH & NORWEGIAN f. foreigners - ÍSLENSKA f. útl - ENSKA f. fullorðna - NORSKA
START/BYRJA: ÍSLENSKa, ENSKA,NORSKA: I, II, III, IV, V, VI: 2018: 23/7 (Ends 16...
Fágætar vínilplötur í Kolaportinu!!
Mikið úrval af fágætum vínilplötum í Kolaportinu við gluggavegg miðjan sjávarmeg...
HRINGSTIGAR _ HRINGSTIGAR
Hringstigar, úti sem inni. Þvermál 120, 130, 140, 150, 160, 170 cm og sérsmíði í...